2. Cánh đồng mùa hạ ngập tràn hoa cỏ và vui vẻ như một xứ thần tiên, nhưng đến mùa đông, khi bị sương giá, gió, mưa và băng tuyết tàn phá, ta càng thêm đau buồn bởi cảnh tượng hoang tàn, lạnh lẽo.

3. Trong khu vườn tráng lệ và nhiều màu sắc, những con ong cần cù, đáng yêu nhìn nhau và hát những bài ca êm tai. Mặc dù tất cả mọi người đều ước muốn thời gian tuyệt vời, vui nhộn, và lãng mạn của cuộc đuổi bắt kéo dài mãi mãi, nhưng làm sao họ né tránh được nghiệp quả của những đời trước?

4. Trong khu rừng sum suê, những con chim cu líu lo và hát ca vui vẻ; âm thanh êm tai và trong như tiếng bạc của chúng lôi cuốn mọi người; một sự dâng hiến tuyệt vời! Tuy nhiên, khi sắp đến đầu thu, nếu ta nhớ lại những điều này thì đó quả là một vị Thầy siêu phàm biểu thị sự vô thường của cuộc đời!

5. Qua cơn mưa bụi, một cầu vồng sáng chói và nhiều màu sắc trong bầu trời được tô điểm bằng những đám mây trắng, nhẹ nhàng và tao nhã biết bao! Nếu suy niệm nghiêm cẩn, quý vị sẽ nhận ra đó là một ảo ảnh sâu sắc và sinh động về sự vô thường.

6. Vào mùa thu, những đám mây trắng chồng chất lên nhau thật thân thiết, giống như những đỉnh núi không ngừng phủ tuyết. Ngay lập tức, chúng biến mất trong bầu trời không để lại chút dấu vết. Chẳng phải tất cả những ẩn dụ này là để dành cho những người có ý hướng từ bỏ “Mọi vinh quang và hạnh phúc trong đời này đang trôi đi và không xác thực” hay sao?

7. Những vũ trụ kiên cố và bao la gồm ba ngàn thế giới sẽ hoàn toàn bị hủy diệt bởi những tai họa của nước, lửa, và gió, vì thế những cung điện, vườn tược và những bức tường được xây dựng bởi chúng sinh tầm thường thì còn khó giữ gìn và không đáng tin cậy hơn nữa.

8. Ngay cả những vị trời và risi (hiền nhân) là những người có thể sống lâu hơn một kiếp, có sự thấu thị và an trụ hỷ lạc trong thiền định cũng không thể trốn thoát và bị trói buộc khi đối diện Thần Chết và những kẻ thù của họ. Thật là một tư tưởng sai lầm và xấu ác khi tin rằng ta có thể tránh khỏi cái chết.

9. Trong quá khứ, có một ít vị được gọi là “Chuyển Luân Thánh Vương” cai trị bốn đại lục và có năng lực kêu gọi hàng trăm người đi vào hành động, nhưng giờ đây những gì họ để lại cho hậu thế chỉ là ký ức về thanh danh trong thời đại huy hoàng của họ. Vì thế, thân thể yếu ớt của chúng ta cũng không thể có chút thực chất nào.

10. Các Đức Như Lai và Bồ Tát đã hoàn thiện mọi sự tịnh hóa che chướng và đạt được chứng ngộ thì như vô số vì sao trên bầu trời. Tuy nhiên, để biểu thị sự vô thường, các ngài đã lần lượt thị hiện việc nhập niết bàn. Tất cả những hiện tượng này cho ta thấy rõ nguyên lý vô thường.

11. Tại ngôi chùa vĩ đại Samye có viên bảo ngọc được tôn trí trên đỉnh, nơi được tán thán là cõi tịnh độ, khi nhớ lại những cảnh tượng sống động của Ba Đấng Tôn quý, các Đạo sư và Đức Vua,(1) tôi không thể không hân hoan và vui sướng. Tuy nhiên, khi trở lại với thực tế, làm sao tôi tránh khỏi nỗi buồn sầu, tan nát.

12. Không lắng nghe và quán chiếu đúng đắn về những pho Kinh và Luận siêu việt, là những gì có thể chống cự sự truy xét bằng ba cách, không thể chặt đứt gốc rễ sinh tử bởi chỉ hành động phù hợp với sự suy nghĩ và ước đoán của riêng ta. Trái lại, ta sẽ lập gia đình, có con, và có rất nhiều thành viên trong gia đình, trở nên già yếu; và khi cái chết đến, vị tu sĩ già bị buộc phải tái sinh và đi đến những cõi thấp bởi đã không thực hành đức hạnh.

13. Nếu người không tinh tấn nghiên cứu và thực hành Kinh điển, điều huyền diệu và tâm – Kinh Ý nghĩa Cô đọng (Kinh), Mạng lưới Huyền diệu (Pháp Kỳ diệu) và Mười tám Mật điển Mẹ - Con (Tâm); mà chỉ chú ý đến các nghi lễ, chẳng hạn như đánh trống, thổi kèn Trung quốc hay sự trình diễn khác, như ý nghĩa sâu xa của Giáo Pháp; tiêu phí một cách bất thiện và tham lam của cải do tín chủ cúng dường; khi cái chết đến, mọi ác hạnh của người ấy sẽ bị phơi bày.

14. Các nhà sư trẻ trong các tu viện thì thông minh và hùng biện biết bao! Quý vị toàn tâm toàn ý khi bám chặt vào việc giảng dạy và tranh luận, nhưng đến khi quý vị nhận được danh hiệu Geshe, tóc quý vị sẽ bạc trắng như những con ốc xà cừ. Mọi hạnh phúc thế tục mà quý vị tận hưởng không thể thoát khỏi số phận phù du của những đóa hoa ưu đàm.

15. Các hành giả bề ngoài hững hờ với công đức của con đường tu tập, chẳng hạn như giới, định và tuệ, mà nhất quyết kiếm tìm lợi lạc của cuộc đời hiện tại! Quý vị không thể đi tới đích ngay cả khi cái chết đến và định luật nghiêm ngặt của Thần Chết không trì hoãn và loại trừ ai!

16. Những ông già bạc tóc và lão suy! Quý ông vẫn đang dự trù kế hoạch cho những tháng năm của đời mình mà không chú ý đến tuổi tác như thể không biết rằng mình như một ngọn đèn bơ cạn kiệt; hành trình của cuộc đời này sắp kết thúc. Sao quý ông không nghĩ rằng bây giờ là lúc chuẩn bị một ít tiền của cho chuyến du hành trong trạng thái trung ấm sau cái chết?

17. Những thanh niên và thiếu nữ tràn đầy sức sống và đang độ thanh xuân! Các bạn tự hào về tuổi trẻ mau chóng của mình và chẳng bao giờ thoáng nghĩ đến cái chết, nhưng không ai biết được khi nào cái chết đến. Khi những sứ giả của Thần Chết đến và tròng dây vào cổ các bạn, các bạn cảm thấy ân hận thì đã quá trễ.

18. Những cô cậu đến tuổi dậy thì tìm thấy ở nhau sự hoàn toàn cảm thông và tâm đầu ý hợp! Các bạn không ngớt trao cho nhau những viên kẹo dưới bụi hồng, nghiêm trang thề thốt sẽ thương yêu nhau mãi mãi, mơ màng sẽ là bạn đồng hành bền vững của nhau và không bao giờ chia cách, nhưng dù các bạn làm gì chăng nữa, không ai có thể tiên đoán được là các bạn sẽ sống lâu đến mức độ nào.

19. Những người giàu có, quý phái và có vận mệnh hoàn hảo trong quá khứ đã trở thành những người cùng khốn. Khi những cảnh tượng này được phóng chiếu rõ ràng trên tấm gương của tâm thức, làm sao ta không cảm thấy thống thiết và mỏi mệt về mọi hiện tượng bị nhiễm ô?

20. Bộ ba mươi chiếc răng trắng trẻo của quý vị đã rụng rơi đây đó. Những vết nhăn phủ đầy thân thể quý vị như những đường núi xoắn xít với nhau. Mọi cảnh tượng của sự già yếu là những cảnh báo lặng thầm: chẳng mấy chốc quý vị sẽ chết. Nếu quý vị vẫn u mê và rối trí, làm sao quý vị có thể khác biệt với những con yak?

21. Xuân qua thu lại, cùng thời gian này vào năm tới, vô số người sẽ gặp phải cái chết của mình. Ai có thể quả quyết rằng bạn không phải là một người trong số đó? Vì thế, đời sau thực sự không quá xa!

22. Một trăm năm nữa, chẳng ai có mặt vào lúc này trên trái đất còn sống. Mọi sự sống buộc phải chết đi. Trong hình tướng mê lầm như giấc mộng phù du này, đâu là ý nghĩa của việc theo đuổi lợi lạc của cuộc đời hiện tại?

23. Hầu hết những người bạn tốt cùng độ tuổi với tôi giờ đã trôi dạt vô định đến những xứ sở khác. Nhiều đời người đã rơi vào bóng tối của trạng thái trung ấm. Làm sao một mình tôi có thể hiện hữu trong thế giới này?

24. Khi những sứ giả toàn thắng của Thần Chết đến, cho dù dấu mình trong một lâu đài không thể bị hủy hoại và hoàn toàn vững chắc, được mười ngàn quân lính trang bị áo giáp và vũ khí canh chừng, ta vẫn không thể sống trong thế giới này dẫu chỉ một chốc lát.

25. Cho dù của cải và châu báu của quý vị có thể bao phủ toàn thể ba cõi, các sứ giả của Thần Chết không để cho quý vị hối lộ. Ngay cả Phạm Thiên và Trời Đế Thích cai trị ba ngàn thế giới cũng không thể thoát khỏi cái chết.

26. Cho dù quý vị có vẻ duyên dáng và dễ thương như một cầu vồng ở chân trời, dù quý vị có khêu gợi và hấp dẫn với đủ mọi khéo léo để tán tỉnh, phỉnh phờ và lôi kéo, thủ thuật của quý vị không thể làm lay động ngay cả một sợi lông của đạo quân Thần Chết khát máu.

27. Sau khi chứng kiến nhiều người, dù đau ốm hay khỏe mạnh, đã lần lượt ra đi, ta nên nghĩ tưởng và suy niệm một cách cẩn trọng theo cách này: tất cả những điều này là hồi chuông cảnh báo và thúc bách về sự chắc chắn của cái chết của riêng tôi, vì thế tôi phải chuyển tâm vào con đường vĩ đại của thực hành tinh tấn để đạt được giải thoát.

28. Những vị lãnh đạo và viên chức vĩ đại cai trị hàng trăm và hàng ngàn gia đình của nhiều bộ tộc! Khi cái chết đến, quý vị không có tự do để đem theo mình một miếng thực phẩm, còn nói gì đến việc mang theo thuộc hạ. Vào lúc đó, chỉ có Giáo Pháp chân chính và siêu việt là tuyệt đối lợi lạc, vì thế xin đừng mãi trì hoãn và lãng phí thời gian.

29. Khi mọi hiện tượng trong đời này hoàn toàn ngừng dứt, đau khổ xuất hiện như kết quả của nghiệp, cho dù quý vị có bao nhiêu người thân, bè bạn và người đồng hành, chẳng ai có thể chia sẻ chút nào với quý vị. Cho dù quý vị kêu khóc cho đến khi mặt đẫm lệ, điều ấy chẳng mang lại sự thay đổi hay giúp đỡ nào. Chớ để cái chết đánh bại, mà từ nay trở về sau hãy hiến mình cho việc thực hành Pháp, là điều mang lại lợi lạc vào lúc chết!

30. Nhờ suy niệm nghiêm cẩn, quý vị sẽ nhận ra rằng mọi hiện tượng của thế giới vật chất bên ngoài và thế giới chúng sinh bên trong là những quyển sách giáo khoa biểu thị sự vô thường của cuộc đời. Những tình cảm phóng xuất tự nhiên từ trái tim tôi thì vô vàn, nhưng ở đây tôi chỉ có thể hiến tặng quý vị một bài ca Giáo pháp như mây cho quý vị, những người bạn thân thiết của tôi!

31. Những người bạn thân mến trong cùng một trại! Hãy bảo đảm là sẽ liên tục lắng nghe điều này: mọi sự trong luân hồi sinh tử thật không đáng tin cậy. Để đạt được sự giàu có lâu dài, hoàn hảo và không ô nhiễm của đại lạc, từ nay trở đi, quý vị nên mặc áo giáp tinh tấn để toàn tâm thực hành Giáo Pháp!

32. Từ nay cho đến khi không gian diệt tận, cầu mong con có thể kính lễ vị Bảo trợ - Đức Văn Thù mà không thối chuyển; cùng lúc đó, giảng dạy Giáo Pháp sâu xa cho chúng sinh và đạt được trí tuệ và năng lực tâm thức như Đấng Chiến Thắng Văn Thù!

Trên đây là 32 vần kệ, một con số kỳ diệu, là những cảm xúc chân thành phóng chiếu tự nhiên từ trái tim tôi. Những lời thỉnh cầu liên tục của Otse Yana, một người bạn tốt, là thuận duyên và tâm từ bỏ mãnh liệt đối với sự vô thường trong tâm tôi là nguyên nhân sâu xa khiến tôi, Ngawang Lodro Tsungmed, biên soạn bài kệ này vào ngày 27 tháng Giêng năm 1964. Cầu mong đó là điều kiết tường!

Khenpo Jigme Phuntsok

Việt dịch: Thanh Liên

Nguyên tác: “The Lament That Teaches the Impermanence of Life - the Melodious Sound of a Waterfall” by Dharma King Jigme Phuntsok

Nguồn: Bài Ca Thống Thiết Về Sự Vô Thường

(1) Ba Đấng Tôn quý, các Đạo sư và Đức Vua: Đức Padmasambhava, Shantarakshita và Vua Trisong Detsen.

Những hoạt động kính ái - Bối cảnh

Tinh túy của Giáo Pháp có hai khía cạnh: (1) sự tiếp cận bao la của Nhân thừa Đặc Tính [1] hay cách tiếp cận Kinh thừa và (2) sự tiếp cận sâu xa của Quả thừa [2] Kim Cương thừa Chân ngôn Bí mật – thứ lấy kết quả làm con đường. Nét độc đáo của Kim Cương thừa là thiết lập thân thể là Bổn tôn, trì tụng Chân ngôn bằng khẩu và với ý an trú trong định. Đó là gốc rễ của cách tiếp cận Kim Cương thừa. Đây là một tuyên bố ngắn gọn, nhưng ý nghĩa thì vô cùng bao la.

Đầu tiên, chúng ta nói rằng chúng ta thiền định về thân là Bổn tôn; ‘Bổn tôn’ liên quan đến tất cả Bổn tôn thuộc bốn cấp độ Mật điển, tức là chư Bổn tôn đã xuất hiện trên thế giới này, nhiều vô số, cũng như tất cả Bổn tôn chưa xuất hiện và chưa từng được đề cập đến trong các Mật điển. Tất cả Bổn tôn mà chúng ta có thể thiền định về đều nằm trong hai loại này. Giống như vậy, khẩu là Chân ngôn liên quan đến ‘bánh xe trang sức không vơi cạn của khẩu giác ngộ’ của tất cả chư Phật, thứ hiển bày một cách tự nhiên vì lợi ích của hữu tình chúng sinh, những vị có thể được điều phục trong hình tướng của một dãy bất tận các Chân ngôn khác nhau. Về sự hành trì cho ý, chúng ta nói rằng ý cần an trú trong định. Bởi số lượng ý nghĩ khởi lên trong tâm là không thể tính đếm, các định – những cách đối trị vô số ý nghĩ này, cũng không thể tính đếm. Đó là lý do chúng ta nói rằng Đức Phật, với lòng đại bi, sở hữu phương tiện thiện xảo. Các bạn cũng cần biết rằng những khía cạnh khác nhau của Bổn tôn, Chân ngôn và định này không phải do Đức Phật tạo ra hay nghĩ ra và được tạo ra bởi một tâm quan niệm: chúng đơn giản là những phẩm tính của Đức Phật.

Kết quả của việc thiền định về Bổn tôn, trì tụng Chân ngôn bằng khẩu trong khi ý an trú trong định là trạng thái giác ngộ trọn vẹn và hoàn hảo. Khi đã đạt được kết quả của sự hành trì và là một vị Phật, bạn sở hữu phẩm tính đặc biệt của Phật quả, tức là làm lợi lạc hữu tình chúng sinh một cách tự nhiên nhờ tự nhiên hoàn thành bốn kiểu hoạt động: tức tai, tăng ích, kính ái và điều phục.

Trong bốn kiểu hoạt động này, hai kiểu đầu tiên – tức tai và tăng ích có thể được áp dụng trong bối cảnh các giáo lý của Nhân Thừa Đặc Tính. Tuy nhiên, hữu tình chúng sinh, những vị chẳng thể bị những giáo lý của Nhân Thừa Đặc Tính ảnh hưởng bởi cảm xúc phiền não của họ quá mạnh mẽ (ví dụ, họ bị tác động bởi tham hay sân mạnh mẽ), cần hoạt động kính ái và điều phục, điều lại là nét đặc biệt của Kim Cương thừa. Những hoạt động kính ái thì vô cùng mạnh mẽ.

Chư Bổn tôn Kính Ái

Khi chư Báo thân Phật khởi lên trong các cõi giới bằng cách ‘hiển bày sự chuyển động mà không bao giờ rời khỏi Pháp thân’, những sự hiển bày xuất hiện về tinh túy là chư Phật của năm gia đình. Trong những Bổn tôn này, sự hiển bày tự nhiên của Diệu Quan Sát Trí hóa hiện là chư Bổn tôn Liên Hoa Bộ của sự kính ái. Hai khía cạnh phương tiện thiện xảo và trí tuệ cần xuất hiện và hiển bày trong chư Bổn tôn. Trong Liên Hoa Bộ, chư Bổn tôn chính yếu là Vô Lượng Quang [Amitabha], vị là sự hiển bày của khía cạnh phương tiện thiện xảo, và Mật Huệ [Guhyajnana] hay Bạch Y Phật Mẫu [Pandaravasini] tương ứng với khía cạnh trí tuệ. Khi chư Bổn tôn hiển bày, những đặc tính của chư vị, chẳng hạn Chân ngôn, thủ ấn và định, cũng xuất hiện.

Bổn tôn mà chúng ta đang thực hành là một trong những Bổn tôn này, sự hiển bày tự nhiên của Diệu Quan Sát Trí và thuộc về khía cạnh trí tuệ. Bà được biết đến là Kurukulle [Tác Minh Phật Mẫu] trong Phật giáo và Umadevi trong Ấn giáo.

Mặc dù về cơ bản không có sự khác biệt giữa các Bổn tôn khác nhau, những sự hiển bày của Diệu Quan Sát Trí là chư Bổn tôn của Liên Hoa Bộ kính ái. Chư Bổn tôn kính ái có sức mạnh kiểm soát hoàn cảnh.

Kính Ái là kiểm soát vô minh

Hiện tại, chúng ta đều là những hữu tình chúng sinh. Chúng ta không có tự do hay sức mạnh bởi chúng ta chưa kiểm soát được tình thế và hoàn cảnh của bản thân. Điều này là do chúng ta còn bị ảnh hưởng bởi vô minh.

Gốc rễ và cội nguồn của vô minh là ‘tôi’. Khi có ‘tôi’ thì có ‘chúng sinh khác’, và từ ‘ngã’ và ‘tha’ khởi lên vô số nhận thức và ý tưởng vô minh. Ý nghĩ về ‘tôi’ dựa trên hay bị quy cho thân, khẩu và ý của chúng ta. Thân xuất hiện như là một hình tướng vật lý. Khẩu là sự xuất hiện của các âm thanh, thứ có thể được nghe thấy. Nhưng ý không xuất hiện. Tuy nhiên, dựa trên sự tác động qua lại liên tục của chúng, nó phần nào xuất hiện.

Phương pháp kiểm soát vô minh này là giải thoát nó. Khi được giải thoát, nó trở nên được kiểm soát. Đặc biệt, mục tiêu chính là ý, bởi ý là điều chính yếu trong thân, khẩu và ý. Ý tự nó không xuất hiện, nhưng tác nhân vô hình này kiểm soát các khía cạnh xuất hiện – hình tướng và âm thanh.

Vì thế, để hoàn thành Bổn tôn này, bạn cần: “giải thoát mọi hữu tình chúng sinh trong ba thành trì”. Ba thành trì là: thành trì liên quan đến những sự xuất hiện vật lý, thành trì liên quan đến khía cạnh khẩu của mọi âm thanh hiển bày và thành trì liên quan đến ý vô hình. ‘Ba thành trì’ này vì thế bao trùm tam giới của sự tồn tại, nói cách khác, toàn bộ vũ trụ. Và họ phải được giải thoát. Để giải thoát mọi hữu tình chúng sinh của ba thành trì, bạn cần hiển bày theo cách thức có thể hoàn thành kiểu hoạt động này, chẳng hạn Bổn tôn trong thực hành này, Không Hành Nữ Padma Khandro [Liên Hoa Không Hành Nữ].

Padma Khandro [Liên Hoa Không Hành Nữ]

Chư Dakini [Không Hành Nữ] được phân loại theo ba phạm vi hoạt động của chư vị: chư Dakini phía trên – di chuyển trên bầu trời, chư Dakini ở giữa – di chuyển trên mặt đất và chư Dakini phía dưới – di chuyển dưới đất. Những vị Dakini khác nhau là không thể tính đếm: có hàng trăm nghìn vị.

Chư Dakini chủ yếu là những hiện thân của trí tuệ, mặc dù khía cạnh phương tiện thiện xảo cũng hiện hữu trong chư vị. Chính khi thấy được trí tuệ mà chúng ta chứng ngộ trí tuệ nguyên sơ của trạng thái giải thoát trọn vẹn, đấy là lý do những Bổn tôn này chủ yếu là những sự hiển bày vật lý của trí tuệ. Trí tuệ thực sự có nhiều phẩm tính, chẳng hạn ‘con mắt của đại trí tuệ’, ‘sự xuất hiện của đại trí tuệ’, v.v... Về cơ bản, nếu bạn có trí tuệ vĩ đại, thời khắc bạn nghĩ rằng mọi hữu tình chúng sinh trong tam giới bị mê mờ, giải thoát xảy ra. Cách thức kính ái này được gọi là “đem nhận thức vào kiểm soát”: bạn kiểm soát mọi sự xuất hiện mà bạn nhận thấy. Những nhận thức của các chúng sinh khác cũng có thể được vượt qua nhờ sức mạnh của sự chứng ngộ như vậy. Đó là cách mà nó vận hành, những giáo lý đã giải thích như vậy.

Thực hành Liên Hoa Không Hành Nữ

Vì thế, lúc này, những thứ xuất hiện trong nhận thức của chúng ta vẫn chưa nằm trong sự kiểm soát của chúng ta mà bị thứ gì đó khác kiểm soát. Do vậy, đầu tiên chúng ta cần đem nhận thức của bản thân vào sự kiểm soát. Và bởi hiện tại chúng ta chưa có sức mạnh này, chúng ta thực hành Bổn tôn, Chân ngôn, thủ ấn và định để đạt được nó.

Nhờ thực hành, sự xuất hiện vật lý của thân được ban phước bởi thân giác ngộ, khẩu được ban phước bởi khẩu giác ngộ, ý được ban phước bởi ý giác ngộ. Khi chúng ta thọ nhận ân phước gia trì, điều đó giống như rót sữa vào nước: toàn bộ nước trở nên trắng. Có một ví dụ khác, nhưng có lẽ hơi khó hiểu đối với những người hiện đại. Đó là thuật giả kim – biến sắt thành vàng. Chư đạo sư vĩ đại như Tổ Long Thọ và nhiều vị khác có thể biến sắt thành vàng lập tức nhờ thuật giả kim. Chư vị vẫn cần những chỉ dẫn đặc biệt để có thể làm được điều này. Sẽ là không thể nếu không có chúng, phải vậy không? Tương tự, để tâm bất tịnh hiện tại của chúng ta hóa hiện là sự hiển bày tự nhiên của Diệu Quan Sát Trí, chúng ta cần áp dụng Bổn tôn, Chân ngôn, thủ ấn và định, với những chỉ dẫn thực hành đặc biệt.

Tôi đã giải thích chi tiết về những lợi lạc của thực hành hoạt động kính ái [3], nhờ đó các bạn kiểm soát (1) con người, những vị có thân thể, vào ban ngày, (2) chư thiên và tinh linh, những vị không có thân vật lý, vào ban đêm, (3) chư Không Hành Nữ lúc chạng vạng. Tôi cũng đã nói tỉ mỉ về cách quán tưởng để kiểm soát môi trường bên ngoài và mọi hữu tình chúng sinh bên trong. Tôi đã giảng dạy nhiều về những sự hỗ trợ cho kiểu thực hành này, các chỉ dẫn thực tiễn đặc biệt và các khía cạnh nghi lễ. Tôi đã chia sẻ những chỉ dẫn truyền thừa nhĩ truyền đặc biệt, điều được dành để ban chỉ cho một hành giả mỗi lần, trong khi nghĩ về lợi lạc mà điều này có thể đem đến cho Phật giáo nói chung và trụ xứ Lerab Ling của Sogyal Rinpoche nói riêng. Vì thế, tôi không có điều gì khác để thêm vào.

Dù bạn bắt đầu làm gì, bạn sẽ không gặt hái kết quả ngay tức thì. Thiền định về Bổn tôn, trì tụng Chân ngôn và quán tưởng định cần phải được thực hành một cách đúng đắn. Mong mỏi vài kết quả sau vài ngày [thực hành] phỏng chừng sơ sài là điều khá tham lam. Nhưng nếu bạn tham gia vào thực hành, bạn có thể nghĩ rằng, “Tôi đang làm điều gì đó hữu ích”. Dĩ nhiên. Kiểu bám chấp hay suy nghĩ này luôn luôn ở đó.

Tuy vậy, chỉ dẫn là bạn luôn luôn phải bắt đầu thực hành kính ái bằng cách phát khởi Bồ đề tâm, có động cơ ban đầu và ý định thanh tịnh của việc thực hành vì lợi ích của giáo lý, những vị nắm giữ và v.v...

Để tiến hành các hoạt động kính ái, đầu tiên, bạn cần thực hành và hoàn thành Bổn tôn để đạt được thành tựu thù thắng. Sau đó, các thành tựu thông thường sẽ xuất hiện tự nhiên từ sự chứng ngộ của thành tựu thù thắng. Bạn không thể mong mỏi đạt được những thành tựu thông thường từ lúc bắt đầu, khi mà chưa hoàn thành bất cứ điều gì. Ví dụ, nếu bạn muốn xây dựng một ngôi nhà, trước tiên, bạn cần lên kế hoạch thật tốt. Vì thế, ở đây, bạn chắc chắn phải kiểm tra xem: “Có phải tôi đang thực hành Liên Hoa Không Hành Nữ chỉ bởi vì tôi muốn các thành tựu thông thường và siêu việt, hay có phải tôi đang thực hành chỉ vì bản thân?”. Điều tôi muốn nói là bạn cần bắt đầu thực hành với động cơ đúng đắn. Điều đó là quan trọng nhất. Với Phật tử chúng ta, việc chúng ta có được kết quả tốt hay không tùy thuộc vào động cơ.

Bạn có thể có động cơ tốt đẹp và quán tưởng Bổn tôn, trì tụng Chân ngôn, thực hành định của hóa hiện và hóa tán, nhưng nếu bạn xem xét liệu bạn thực hành có chính xác như chỉ dẫn, bạn không thể nào làm được như vậy – không ai có thể thực hành hoàn hảo một trăm phần trăm. Những giáo lý nói rằng có một số lợi lạc trong kiểu bắt chước thực hành chân chính này; đặc biệt, nó giúp tâm thay đổi một chút. Điều chỉ ra rằng Bổn tôn, Chân ngôn, thủ ấn và định là đúng, rằng chúng có sức mạnh, rằng chúng là không dối lừa.

Những lợi lạc

Điều quan trọng nhất là thực hành với tâm vô cùng tập trung. Hãy thử nghĩ về những nỗ lực cần thiết ở châu Âu để kiếm một chút tiền. Trong một tháng, bạn có thể kiếm bao nhiêu tiền? Và bao nhiêu công việc bạn cần làm cho điều đó? Bây giờ, hãy so sánh nó với việc dành một tháng thực hành Phật Mẫu Kurukulle và kiểu lợi lạc đến từ sự hành trì như vậy. Kurukulle đem đến điều gì? [Đó là] thành tựu thù thắng nhất: GIÁC NGỘ.

Nhìn chung, có lẽ nhiều người thích Bổn tôn này. Điều đó thì cũng tốt. Nhưng thích thú thì chẳng đem lại điều gì. Ít nhất, bạn cần nhập thất một tuần. Nếu bạn làm thế, hãy đảm bảo rằng bạn áp dụng các chỉ dẫn càng nhiều càng tốt. Nếu bạn thực hành theo các chỉ dẫn, thì như bản văn của Terma nói: ‘một trăm nghìn biến Chân ngôn sẽ hoàn thành bất cứ hoạt động nào’. Không cần đến một tuần để trì tụng một trăm nghìn biến Chân ngôn này. Tôi có thể làm thế trong hai ngày. Tuy nhiên, sự hành trì cần phải chân chính, đúng theo các chỉ dẫn.

Thực hành này thực sự có kết quả. Ví dụ, người ta kể rằng khi Đức Jamyang Khyentse Wangpo [4] muốn gặp ai đó, Ngài chỉ cần hướng tâm Ngài và người đó sẽ đến. Ngài có thể thu hút người đó chỉ đơn giản bằng cách hướng tâm Ngài.

Đức Shabkar Tsokdruk Rangdrol [5] từng nhập thất cô tịch trên đỉnh một ngọn núi. Trong khoảng thời gian đó, vài tên cướp đã bắt cóc một cô gái, trước khi cuối cùng bỏ lại cô ấy giữa vùng núi non. Bị bỏ lại giữa núi cao, cô ấy gặp Đức Shabkar và ở cùng Ngài trong vài ngày, cho đến một thời điểm mà Đức Shabkar nghĩ rằng cô ấy cần được đưa về nhà. Ngài không thể tự đi bởi Ngài còn đang nhập thất. Vì vậy, Ngài hướng tâm đến một vài đệ tử, những vị đã hộ trì Ngài, sử dụng quán tưởng kính ái và trì tụng vài Chân ngôn. Đêm đó, những thí chủ của Ngài nghĩ rằng: “Tôi cần đến gặp Đạo Sư”. Họ khởi hành và đến gặp Ngài mười lăm ngày sau đó. Khi họ đến nơi, Đức Shabkar đã gửi cô gái về cùng với họ. Câu chuyện này nằm trong tự truyện của Ngài. Như thế, khi hoàn thành Bổn tôn, bạn chỉ cần hướng tâm để có thể làm điều bạn muốn.

Tuy nhiên, bạn cũng cần biết rằng, nhìn chung, nếu mong muốn hay ham muốn của bạn quá mạnh mẽ, bạn sẽ không bao giờ hoàn thành được điều gì nhờ thực hành. Tôi muốn kể cho các bạn một câu chuyện. Rất lâu trước đây ở Ấn Độ, có một bức tượng đá của Mahadev Ishvara [tức thần Shiva]. Nhiều người thường mang gia súc đi qua bức tượng này. Mỗi ngày, một người đàn ông cúng dường hoa và sữa từ bò mà anh ta nuôi lên bức tượng. Anh ta cầu nguyện điều gì? Anh ta muốn trở nên giàu có. [Tượng] Mahadev làm từ đá; vì thế, bất chấp mọi lời cầu nguyện của anh ta, bức tượng chẳng di chuyển hay làm gì. Điều đó diễn ra trong nhiều năm cho đến một ngày, đạo sư Long Thọ đi qua. Khi Ngài đến gần bức tượng đá Mahadev, Ngài đặt một bông hoa nhỏ mà Ngài hái trên con đường phía trước bức tượng của vị thiên. Lập tức, bức tượng biến thành Mahadev thực sự, vị lấy bông hoa được đặt phía trước và để lên đầu. Người chăn bò mặt đỏ tía tai. Trong giây lát, anh ta nắm lấy một chiếc giày và bắt đầu đánh Mahadev túi bụi: “Mỗi ngày, trong nhiều năm liền, tôi đã cúng dường Ngài hoa và sữa, nhưng Ngài, Ngài chẳng bao giờ lay chuyển, dù chỉ một lần! Dù cho cầu nguyện đến Ngài nhiều thế nào, tôi chẳng hề được đáp lại! Vậy mà bây giờ, vị tu sĩ Phật giáo này xuất hiện, ông ấy cho Ngài bông hoa nhỏ xíu và lập tức Ngài bắt đầu chuyển động, lấy bông hoa và đặt nó trên đầu! Sao lại thế? Ngài thực sự đáng xấu hổ!”.

Suốt lúc đó, người chăn bò giận dữ đánh Mahadev rất mạnh bằng giày. Bức tượng đá đáp ngay rằng: “Ham muốn trở nên giàu có của ông mạnh mẽ đến mức Ta chẳng thể làm gì cho ông. Điều đó ngăn chặn ông. Trong khi vị tu sĩ Phật giáo, người đã đến đây, biết về bản tính phụ thuộc lẫn nhau của vạn pháp. Đó là lý do Ta đặt bông hoa của vị ấy lên đầu”. Sau này, người chăn bò đã trở thành một đệ tử của Đức Long Thọ và cuối cùng trở thành một đại thành tựu giả.

Vì thế, bây giờ khi thực hành Tác Minh Phật Mẫu, nếu chúng ta có ham muốn mạnh mẽ với thứ gì đó, điều ấy sẽ giống như cố di chuyển khi đang bị trói chặt. Tốt nhất là thực hành mà biết rằng mọi thứ xuất hiện một cách phụ thuộc lẫn nhau. Nếu bạn không biết cách liên hệ với điều đó, ít nhất, hãy nghĩ rằng mọi thứ đơn giản giống như một giấc mơ hay ảo ảnh – như “xuất hiện nhưng rỗng rang, rỗng rang nhưng xuất hiện”. Nếu bạn không thấy như thế và không có điều đó trong tâm, thực hành sẽ không phát huy tác dụng.

Phụ lục: Tiểu sử vắn tắt Đức Orgyen Tobgyal Rinpoche[6]

Orgyen Tobgyal Rinpoche sinh năm 1951 ở vùng Nangchen thuộc Kham, miền Đông Tây Tạng. Ngài là con trai của Neten Chokling Rinpoche thứ ba. Mặc dù Ngài được biết đến là Gyalchen Tulku, hóa thân hoạt động của Tổ Taksham Nuden Dorje, Ngài không được công nhận chính thức là một Tulku – Lama tái sinh – vào thời trẻ, bởi người ta nói rằng điều đó sẽ tạo ra những chướng ngại với cuộc đời Ngài. Ngài là anh trai của Khyentse Yeshe Rinpoche – Jamyang Gyaltsen và Dzigar Kongtrul Rinpoche và thường được yêu mến gọi là Abu Rinpoche (Abu nghĩa là anh trai trong tiếng địa phương vùng Kham). Cuối những năm 1950, Ngài rời Tây Tạng và đến Skikkim cùng với cha mẹ, nơi Ngài đã sống trong vài năm. Mọi người nói rằng Ngài thường đi theo cha bất kể cha Ngài đi đâu. Năm 1967, Chokling Rinpoche thành lập khu định cư Tây Tạng ở Bir thuộc Himachal Pradesh, Đông Bắc Ấn Độ. Trên đường từ Delhi đến Bir, Chokling Rinpoche đã qua đời trong một tai nạn ô tô vào năm 1973.

Sau khi cha qua đời, Rinpoche chăm lo Tu viện Pema Ewam Chogar Gyur Ling ở Bir. Ngài đã nuôi dạy vị tái sinh trẻ của cha Ngài – Neten Chokling Rinpoche thứ 4, trước khi trao lại cho vị này toàn bộ trách nhiệm điều hành Tu viện, nơi đã trở nên nổi tiếng khắp cộng đồng Tây Tạng, đặc biệt trong Trường phái Nyingma, về sự tinh thông các nghi lễ Kim Cương thừa tỉ mỉ, điểm đặc biệt của Rinpoche.

Rinpoche cũng đã thân cận Dilgo Khyentse Rinpoche trong nhiều năm và cùng với Khyentse Rinpoche, Ngài đã lần đầu tiên đến châu Âu. Sau khi Ngài lần đầu tiên giảng dạy ở Dordogne, Pháp, tại trung tâm của Pema Wangyal Rinpoche, mẹ Ngài nghe nói rằng những bài giảng của Ngài đã được ghi lại và đã yêu cầu băng ghi âm. Khi nghe chúng, bà đã ngạc nhiên trước kiến thức của con trai, bởi bà thực sự chưa bao giờ thấy Ngài nghiên cứu. Rinpoche nổi tiếng về trí nhớ tuyệt vời và kiến thức sâu sắc, đặc biệt về các thực hành và nghi lễ Kim Cương thừa và lịch sử.

Từ năm 2004 đến 2006, Rinpoche đến Tây Tạng hai lần để tái thiết Tu viện của cha Ngài – Neten Gon. Ngài cũng là Nghị sĩ Quốc hội cho vùng Kham, lần đầu tiên được bầu vào năm 2000 và tái đắc cử năm 2005 và nổi tiếng là một nhà diễn thuyết xuất chúng. Hiện nay, Rinpoche vẫn sống ở Bir, Ấn Độ và thường du hành đến châu Âu, Mỹ và Đài Loan.

Cùng với chư Tăng của Tu viện, Orgyen Tobgyal Rinpoche là những vị khách thường xuyên của Lerab Ling và các trung tâm Rigpa kể từ năm 1996, nơi Ngài đã giảng dạy về nhiều khía cạnh của Kim Cương thừa và chủ trì nhiều thực hành chi tiết. Ngài cũng tham gia vào mọi giai đoạn của việc xây dựng ngôi chùa ở Lerab Ling và đã đích thân chủ trì nhiều thực hành tâm linh, điều là một phần thiết yếu trong quá trình xây dựng.

Đức Orgyen Tobgyal Rinpoche

Anh ngữ: Gyurme Avertin

Việt ngữ: Pema Jyana 

Hiệu đính: Ane Tsondru 

Nguồn Anh ngữ: MAGNETIZING ACTIVITY - WHAT IS IT? HOW TO PRACTISE IT?

Nguồn: Hoạt động kính ái

[1] Theo Rigpawiki, Thừa Của Những Đặc Tính hay Nhân thừa liên quan đến Kinh thừa và vì thế, bao gồm Thanh Văn thừa, Duyên Giác thừa và Đại thừa. Nó được gọi là thừa của những đặc tính bởi nó có tất cả những đặc tính của một con đường, thứ là nguyên nhân trực tiếp để tạo ra kết quả rốt ráo, tức Phật quả.

Tổ Longchenpa nói rằng: “Các thừa nguyên nhân được gọi như vậy bởi sự chấp nhận một sự nối tiếp của nhân và quả, khẳng định rằng Phật quả đạt được nhờ tăng cường những phẩm tính của Phật tính, thứ chỉ hiện hữu như một hạt giống, nhờ hoàn cảnh của hai sự tích lũy”.

[2] Theo Rigpawiki, Quả thừa liên quan đến Chân ngôn thừa (hay Mật thừa/Kim Cương thừa). Nó được gọi là ‘quả’ bởi con đường không còn dựa trên sự thiết lập nguyên nhân (như trong Nhân thừa), mà trực tiếp đồng nhất với kết quả – tinh túy căn bản thanh tịnh của tâm, tức Phật tính, thứ vốn luôn hiện hữu trong tâm chúng ta từ vô thủy, nhưng tạm thời bị che lấp.

Tổ Longchenpa nói rằng: “Các thừa kết quả được gọi như vậy bởi khẳng định rằng nền tảng cho sự tịnh hóa là tinh túy (Như Lai) với những phẩm tính tự nhiên hiện hữu như một tài sản tự nhiên trong hữu tình chúng sinh, giống như mặt trời với những tia sáng; rằng các đối tượng của sự tịnh hóa là những lỗi lầm tạm thời của tám thức, giống như bầu trời (tạm thời) bị che lấp bởi những đám mây; và rằng hành giả chứng ngộ kết quả của sự tịnh hóa, bản tính hiện hữu nguyên sơ bằng điều đó, thứ tịnh hóa, các con đường của sự chín muồi và giải thoát.

[3] Trong đoạn này, Rinpoche nói về những chủ đề mà các hành giả cần biết để hỗ trợ sự hành trì của họ trong Pháp hội Đại Thành Tựu Drupchen và rằng Ngài đã giảng dạy trong quá khứ, bởi bài Pháp thoại này là giáo lý mở đầu cho Pháp hội Drupchen lần thứ ba về Bảy Sự Sâu Xa Liên Hoa Không Hành Nữ trong nhiều năm ở Lerab Ling. Những giải thích này sẽ được đăng tải trong tương lai gần.

[4] Về Đức Jamyang Khyentse Wangpo, tham khảo: Tiểu Sử Vắn Tắt Tôn Giả Jamyang Khyentse Wangpo (1820-1892)

[5] Về Đức Shabkar Tsokdruk Rangdrol, tham khảo: Tiểu Sử  Vắn Tắt Đức Shabkar Tsokdruk Rangdrol (1781-1851)

[6] Nguồn Anh ngữ: Orgyen_Tobgyal_Rinpoche

Hiện thân trí tuệ về kiến thức và tình thương của tất cả chư Phật và Bồ Tát là Đấng Toàn Tri, bậc thấu suốt ba thời, Đạo Sư Kim Cương oai hùng, Đấng Thống Lĩnh Oddiyana. Lời cầu khẩn đến Ngài trong bảy dòng là gốc rễ của tất cả các đoạn kệ kim cương; chỉ một lời cầu nguyện duy nhất này là đủ, thứ là nền tảng của mọi thành tựu, cả thông thường lẫn đặc biệt. Cơn Mưa Gia Trì là [nghi quỹ] Đạo Sư Du Già dựa trên lời cầu nguyện oai hùng nhất này. Ở đây, Ta sẽ làm sáng tỏ những điểm quan trọng để đưa nghi quỹ này vào thực hành.

Nghi quỹ bắt đầu bằng quy y, hứa nguyện Bồ đề tâm và Tứ vô lượng tâm. Sau đấy, địa điểm nơi con thực hành, môi trường bên ngoài cùng với mọi cư dân, không nên được xem là bình phàm. Thay vào đó, hãy xem đó là Tịnh độ, một chốn chẳng thể nghĩ bàn, vô cùng diệu kỳ. Ở đó, phía trước con là Hồ Dhanakosa; bờ hồ cỏ mọc đẹp đẽ, đầy những bông hoa, ong vo ve, chim hót líu lo và nai nô đùa. Chính hồ nước cũng thật diệu kỳ, sâu thẳm và rộng mở; nước thiêng của hồ sở hữu tám phẩm tính. Ở giữa hồ là một bông sen; quả, lá, cánh hoa, cuống và nhị được tạo thành đặc biệt từ các châu báu quý giá. Trên nhụy hoa bao la là một đĩa mặt trăng tròn; trên đó, Bổn Sư của con, bất khả phân với Guru Rinpoche – Vajra Totreng Tsal, an tọa. Đầy đủ các tướng hảo và dấu hiệu của Báo thân, Ngài màu xanh dương sậm; tay phải Ngài cầm chày kim cương ở tim; tay trái cầm cốc sọ, trong đó là bình trường thọ và cam lồ, đặt trong lòng Ngài. Ngài ôm phối ngẫu Yeshe Tsogyal, vị màu trắng. Bà trần trụi – chỉ đeo trang sức xương và năm trang sức biểu tượng. Được điểm tô bằng lụa và ngọc báu linh thiêng, hai vị ngồi trong thế hợp nhất giữa một cõi giới ánh sáng trí tuệ năm màu. Chỉ nhớ về hai vị cũng khiến mọi nhận thức và ý nghĩ bình phàm ngừng lại; đấy là sự gia trì, vẻ rực rỡ và huy hoàng của hai vị.

Trong không gian ngay phía trên hai vị là chư Phật và Bồ Tát, những vị ban quán đỉnh bằng cam lồ trí tuệ và rải hoa cát tường. Trong bầu trời xung quanh, những vị bảo vệ thế gian, cùng với vô vàn thiên nữ, dâng cúng phẩm dồi dào gồm mọi của cải và huy hoàng của thế giới này và trạng thái an bình vượt ra khỏi. Đại dương tập hội chư đạo sư gốc và truyền thừa, chư Bổn tôn của sáu bộ Mật điển, chư Không Hành Nam và Nữ của ba nơi, cùng với chư vị bảo vệ Giáo Pháp, vây quanh hai vị; tất cả vân tập lại như những đám mây và cầu vồng tràn ngập toàn bộ bầu trời.

Hãy quán tưởng rằng Bổn Sư của con và toàn bộ đoàn tùy tùng của Ngài đang bi mẫn quán sát con; mắt của chư vị chan chứa tình thương. Hãy nhớ lại cách mà trí uẩn của chư vị vượt khỏi sinh và tử. Ngài là thân kim cương, khởi lên với mục đích duy nhất là trợ giúp những kẻ đang gặp khó khăn và bảo vệ những vị đau khổ, bất kể họ ở đâu trong khắp hư không. Hãy nhớ về những phẩm tính phi phàm của chốn quy y duy nhất này với lòng sùng mộ vô cùng mạnh mẽ.

• Hãy quán tưởng thân con nhiều như số hạt vi trần trong vũ trụ và dâng lễ lạy.
• Với thân thể, của cải và công đức của con tích lũy trong ba thời làm nguyên nhân, hãy dâng cúng toàn bộ thế giới được quán tưởng thành thanh tịnh, sự hiển bày của trí tuệ Phổ Hiền.
• Hãy nhớ về tất cả ác hạnh mà con phạm phải từ vô thủy – những gì vốn tự nhiên là tiêu cực cùng những khuyết điểm và sa sút của giới Biệt Giải Thoát, Bồ Tát hạnh và thệ nguyện [Samaya] Mật thừa – và với cảm giác hối hận mạnh mẽ, hãy sám hối tất cả và thề sẽ kiềm chế bản thân trong tương lai.
• Các phẩm tính của tất cả chư Phật, những vị sánh ngang về số lượng với sự vô tận của Pháp giới, đều viên mãn trong Guru Rinpoche. Vì thế, với niềm tin đến từ việc quán chiếu về cuộc đời và sự giải thoát của Ngài, hãy thành tâm hoan hỷ với những nỗ lực của Ngài và khát khao rằng con, cùng với tất cả những vị khác, có thể noi theo tấm gương Ngài.
• Hãy cầu khẩn đấng bảo hộ phi phàm này – hiện thân của mọi đối tượng quy y trong khắp không gian và thời gian – liên tục duy trì là đối tượng của niềm tin và lòng sùng mộ của con.
• Hãy thỉnh cầu hoạt động của kim cương khẩu, không ngừng nghỉ bởi nó xuyên suốt ba thời, liên tục chuyển bánh xe của Giáo Pháp sâu xa và bao la, cả trực tiếp và gián tiếp.
• Cuối cùng, hãy niêm phong thực hành bằng cách thu thập công đức tích lũy bởi tất cả chúng sinh khắp ba thời và hồi hướng vì lợi lạc liên tục – sự điều phục kẻ ngang bướng, khiến tất cả hữu tình chúng sinh ganh đua với Guru Rinpoche và đạt giác ngộ.

Hãy cúng dường bảy nhánh này như là phương tiện tích lũy công đức lớn lao. Hãy tụng đọc nghi thức khi con giữ tất cả điều này trong tâm.

Với niềm tin và lòng sùng mộ nhất tâm, hãy cầu khẩn Guru Rinpoche, sử dụng Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng – gốc rễ của mọi kho tàng được phát lộ (Terma). Sau đây là Kho Tàng Tâm của Guru Chowang:

“Kính lễ Bổn tôn! Này những người nam và nữ may mắn trong tương lai, con trai và gái của gia đình giác ngộ, khi con hướng về Ta, Đạo Sư Orgyen, để nương tựa, hãy đến một nơi hẻo lánh và khởi lên những cảm giác sâu sắc về nỗi u buồn trước vô thường và chán ghét luân hồi – điều này rất quan trọng. Sau đó, hãy toàn tâm toàn ý hoàn toàn nương tựa Ta, Đạo Sư Orgyen. Dù hạnh phúc hay buồn đau, hãy hoàn toàn tin tưởng và xác quyết với Ta. Chẳng cần những món cúng dường hay lời tán thán; hãy gạt sang một bên mọi sự tích lũy; đơn giản hãy để lòng sùng mộ ngập tràn thân, khẩu và ý con và cầu nguyện, cầu nguyện bằng bảy dòng này:

Hum! Phía Tây Bắc vùng đất Orgyen,

Ở giữa của một bông hoa sen,

Phú bẩm những thành tựu thù thắng,

Vang danh là Đức Liên Hoa Sinh,

Tập hội Không Hành Nữ vây quanh,

Theo bước chân Ngài, con tu tập,

Xin Ngài giáng lâm, ban gia trì!

Guru Padma Siddhi Hum

Hãy cầu nguyện như thế, lặp đi lặp lại nhiều lần.

"Hãy tạo ra cảm giác mong mỏi thiết tha mãnh liệt đến mức những giọt nước mắt tuôn rơi. Nếu lòng sùng mộ mãnh liệt tràn ngập con, hãy thở ra thật mạnh rồi để mọi thứ như nó là. Rõ ràng và tỉnh giác, tập trung và không xao lãng, hãy nhìn vào trong. Với những người con của Ta cầu nguyện như thế, hiển nhiên họ sẽ được Ta bảo vệ, bởi họ sẽ là những người con trai và gái của chư Phật quá khứ, hiện tại và tương lai. Họ sẽ thọ nhận quán đỉnh viên mãn vào giác tính của tâm giác ngộ của bản thân họ. Định của họ sẽ mạnh mẽ và ổn định đến mức trí tuệ sẽ tự nhiên bung nở và mở rộng.

Sự gia trì vĩ đại này, thứ tự khởi lên tương ứng, sẽ xua tan mọi khổ đau, điều sẽ chín muồi trong con, hay trải qua bởi chúng sinh khác. Khi tâm con được chuyển hóa, nhận thức của chúng sinh khác sẽ đồng thời thay đổi, con sẽ hoàn thành hoạt động giác ngộ và mọi phẩm tính cao quý sẽ viên mãn trong con.

Nguyện những tâm tử nam và nữ của Ta gặp được phương tiện thiện xảo phi phàm này, thứ chín muồi và giải thoát vào sự chứng ngộ Pháp thân giác ngộ của Ta”.

Đây là gốc rễ đích thực của mọi thực hành.

Nói chung, để hoàn thành các thiền định của Chân ngôn Bí mật – du già phát triển và hoàn thiện – những thực hành sơ khởi, tức Ngondro, là không thể thiếu. Thực sự, nếu những điểm trọng yếu không được tỉ mỉ hòa nhập, các phẩm tính của sự hành trì sẽ chẳng thể nào sinh khởi trong con và thậm chí nếu một sự chứng ngộ nhỏ bé có ló rạng, nó cũng sẽ chẳng mấy ý nghĩa. Vì thế, điều bắt buộc là nỗ lực và hoàn thiện các thực hành nền tảng này. Nhờ làm vậy, những kinh nghiệm của sự thực hành thực sự sẽ đạt được tương đối dễ dàng. Không may thay, ngày nay, hầu hết tin rằng những thực hành sơ khởi đơn giản là một sự tích lũy – một trăm nghìn biến nghi thức quy y, Bồ đề tâm, Kim Cương Tát Đỏa, cúng dường Mandala và Đạo Sư Du Già. Thế nhưng, thực tế không phải vậy.

Các thực hành sơ khởi khiến tâm của hành giả cởi mở và dễ điều khiển. Bốn ý niệm chuyển tâm về với thực hành tâm linh khơi dậy sự xả ly, điều vô cùng quan trọng. Trải nghiệm con người, thứ là điều kiện trọn vẹn và thuận lợi nhất để thực hành, không dễ được; điều đấy không dễ có được trong quá khứ và sẽ không dễ có được trong tương lai. Thế nhưng, bằng cách nào đó, giờ đây chúng ta đã có được. Chúng ta cần trân trọng điều này như trong ví dụ về người mù, nghèo khó nhận được sự tốt lành và vinh quang của toàn bộ thế gian. Công việc của ông ấy sẽ giống như một vương quốc khi mà hoàng tử đáng mến và đi lạc lâu ngày được tìm ra và trở về dẫn dắt dân chúng. Ông ấy sẽ chẳng uổng phí vận may mới tìm được này dù chỉ một ngày. Lãng phí cuộc đời thì giống như bất cẩn làm rơi một viên đá quý giá trị. Yama, Tử Thần, có thể tấn công bất kỳ lúc nào – thời điểm con chết không cố định. Hãy biết rằng bây giờ con được lựa chọn và lãng phí cơ hội quý giá này sẽ chỉ khiến con vô cùng hối hận – bởi, lúc chết, sẽ là quá muộn để thực hành.

Bây giờ, con có tấm nệm thoải mái để ngồi lên, còn trẻ và có những thứ mà con mong muốn. Vào lúc như vậy, khi mà mọi điều cần thiết để thực hành đã hội tụ, con phải dấn thân thực hành. Bởi đến khi phải từ giã thế gian này, không của cải vật chất nào có thể cản trở hay ngăn cản sự ra đi của con; chẳng điều gì có thể được làm về nó – giống như bị cuốn đi bởi dòng nước dữ.

Khi cái chết xảy đến, không có cơ hội để quán chiếu các thiện hạnh con đáng lẽ phải làm hay những ác hạnh mà đáng lẽ con cần tránh; cũng chẳng có tự do để quyết định xem con muốn đến đâu; đã quá muộn! Con không có lựa chọn nào ngoài đi theo những nghiệp thiện và ác mà con đã làm.

Các ác hạnh sẽ khiến đọa vào những cõi thấp hơn, nơi mà thậm chí nghe về Pháp cũng thật khó, chứ đừng nói đến việc thực hành. Không tiến hành các thiện hạnh, tái sinh vào cõi cao là điều không thể. Nhưng bất kể con sinh ra ở đâu, dù đó là cõi cao hay thấp, không có gì ngoài bất mãn và bất hạnh. Mỗi nguyên nhân (hành động hay nghiệp) sẽ đem đến kết quả không thể tránh khỏi của nó, trải nghiệm khổ đau. Đây là tai ương của luân hồi. Sự quán chiếu này cần khiến con chỉ nghĩ về giải thoát.

Tinh túy của bốn ý nghĩ chuyển tâm về thực hành tâm linh này là khơi dậy một sự chán nản sâu sắc với luân hồi. Khi nỗi buồn dâng lên từ sự quán chiếu sâu sắc về các nguyên nhân và kết quả của sự tồn tại ô nhiễm, nó tạo ra một cuộc tìm kiếm giải thoát thật mãnh mẽ.

Cùng với tất cả hữu tình chúng sinh khác, chúng ta thấy bản thân đang chìm trong đại dương luân hồi, bị ghì chặt bởi cảm xúc phiền não và hành động hay nghiệp trước kia. Rõ ràng là chúng ta sẽ không đến được bờ giải thoát bằng sức lực của riêng mình – đấy là tình thế gian nan của chúng ta! Vì thế, với sự thúc giục mạnh mẽ về giải thoát và lòng quyết tâm chuyên nhất về việc làm lợi mọi chúng sinh khác, chúng ta phải tìm kiếm một sự nương tựa không sai lầm – thứ gì đó hiếm có và cao quý để chúng ta đặt sự tin tưởng. Sự nương tựa này có thể có sự gia trì của tình yêu thương, trí tuệ cao quý và khả năng hiện thực hóa chúng, nhưng nếu còn thiếu niềm tin và lòng sùng mộ, sẽ chẳng có sự nương tựa thực sự.

Rốt ráo, các đối tượng quy y là Tam Bảo, Tam Căn Bản và v.v... Có nhiều vô số kể, nhưng chư vị về cơ bản đều được tìm thấy trong Phật Thù Thắng Duy Nhất – Guru Rinpoche – nổi tiếng là hiện thân của mọi quy y. Vì thế, tập trung vào riêng Ngài được cho là đủ.

Hơn thế nữa, người ta nói rằng những đối tượng quy y xuất hiện theo nhiều cách khác biệt. Tuy nhiên, các hình tướng đơn giản là sự sắp xếp của trí tuệ duy nhất của thân, khẩu và ý giác ngộ mà chư vị về căn bản là một và từ đó, chư vị không phải là hoàn toàn tách rời. Ngoài ra, nếu con có thể nhận ra, quy y thù thắng là sự bất khả phân của ba thân (Kaya) – Phật an trú trong chính tâm con. Lòng bi mẫn tìm kiếm sự nương tựa trong trí tuệ rõ ràng, thứ thoát khỏi bất kỳ che chướng nào, cần có một sự hiểu về cách mà trạng thái tự nhiên của trí tuệ có thể được tịnh hóa khỏi mọi che chướng. Hoàn toàn tin tưởng điều này tức là có niềm tin xác quyết. Và để phát triển niềm tin như vậy với các đối tượng quy y, điều cốt yếu là biết được những phẩm tính của chư vị.

Từ Biên Niên Sử Liên Hoa Sinh[3]:

Trong cõi phi phàm được Phật điều phục này,

Một hóa hiện của Bậc Thầy xuất hiện trước mỗi người.

Trước kia, Ta là Vô Lượng Quang;

Trên Núi Potala, đấng bảo hộ Quán Thế Âm,

Và Liên Hoa Sinh, sinh ra từ bông sen trên Hồ Dhanakosa –

Ba vị này xuất hiện khác biệt, nhưng thực sự bất khả phân, chẳng hề tách rời.

Trong Pháp giới, Phổ Hiền,

Trong Tịnh độ Mật Nghiêm, Đại Kim Cương Trì,

Và tại Trụ Xứ Kim Cương, Đấng Mâu Ni oai hùng –

Tất cả đều tự nhiên viên mãn và bất khả phân với Ta, Liên Hoa Sinh –

Sự gia trì tuyệt diệu vì lợi lạc của tất cả.

Và:

Khi đã hoàn thành hai sự tích lũy và hoàn thiện mọi phẩm tính,

Ta là thù thắng trong những vị kế thừa của chư Phật;

Và các hóa hiện của Ta thật chẳng thể nghĩ bàn.

Trong suốt ba thời – quá khứ, hiện tại và tương lai –

Chư vị liên tục dựng cờ chiến thắng của giáo lý Phật khắp mười phương.

Và:

Bất cứ lời cầu nguyện nào con dâng lên đều sẽ được đáp ứng,

Bởi cầu khẩn Ta, Liên Hoa Sinh sẽ viên thành từng mong ước của con.

Để cầu khẩn Guru Rinpoche như vậy, hãy quán tưởng Ngài, vây quanh bởi đoàn tùy tùng, hiện diện rõ ràng trong không gian phía trước con. Làm như vậy là tiếp cận thực hành. Và sùng kính cầu khẩn Ngài với mong ước hoàn thành thân, khẩu và ý của con như là ba kim cương là tiếp cận gần gũi. Hai điều này, tiếp cận và tiếp cận gần gũi, tạo thành giai đoạn du già phát triển.

Hãy quán tưởng tất cả vô số đối tượng quy y được thu về Guru Rinpoche, hút vào Ngài như sắt với nam châm. Chư vị tan hòa vào Ngài và đến lượt mình, Ngài tan hòa vào con. Đây là sự thành tựu của thực hành. Sự chứng ngộ thực sự rằng đạo sư và tâm con bất khả phân – vị duy nhất của trí tuệ nền tảng, con đường và kết quả, là đại thành tựu. Hai điều này, thành tựu và đại thành tựu, tạo thành giai đoạn du già hoàn thiện.

Nếu con liên tục thực hành như vậy, Tập Hội Tám Heruka Hoàn Toàn Viên Mãn tuyên bố rằng:

Chỉ riêng Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng là đủ;

Nhờ sức mạnh của lời cầu nguyện này, con sẽ trực tiếp diện kiến tôn nhan Đạo Sư.

Nếu con tụng lời cầu nguyện này liên tục trong bảy hay hai mươi mốt ngày, các thành tựu và gia trì sẽ trút xuống con,

Và con sẽ thoát khỏi mọi chướng ngại.

Và:

Nếu con thiết tha cầu khẩn Ta, hát lên bảy dòng cầu khẩn này bằng giai điệu mong mỏi cùng với tiếng trống sọ, Ta, Liên Hoa xứ Oddiyana, sẽ đến từ Núi Vinh Quang ở Camara để gia trì con – chẳng thể nào kháng cự, như mẹ nghe thấy tiếng con khóc. Đây là lời hứa của Ta và phá vỡ nó sẽ đẩy Ta vào địa ngục sâu nhất.

Điều trọng yếu là phát triển sự xác quyết với những điều này cùng nhiều lời hứa khác được tìm thấy trong khẩu kim cương chẳng dối lừa của Guru Rinpoche và giữ chúng trong sâu thẳm trái tim. Cầu khẩn Ngài dứt khoát sẽ đem đến gia trì lớn lao bởi Guru Rinpoche không bao giờ lừa dối. Hơn thế nữa, câu khắc kinh văn thành tựu từ Đạo Sư Mật Tập (Lama Sangdu) có đoạn:

Nếu con muốn thu thập hai tích lũy một cách nhanh chóng và chứng ngộ tinh túy của thực hành, thiền định về đạo sư ưu việt hơn nhiều so với các kinh văn và Mật điển của Kim Cương quả thừa Chân ngôn Bí mật.

Và:

Thành tựu Ta là thành tựu tất cả chư Phật,

Thấy Ta là thấy tất cả chư Phật –

Bởi Ta là hiện thân của tất cả chư Thiện Thệ.

Như đã nói, thành tựu đạo sư là thành tựu tất cả chư Phật. Khả năng tiến hành các hoạt động [chẳng hạn tức tai] không chướng cản không đến nhờ sự xuất hiện rõ ràng và phóng – thu ánh sáng, như được giảng dạy trong giai đoạn phát triển, cũng chẳng đến nhờ sự rực rỡ và nhỏ giọt khởi lên nhờ vận hành khí tâm như trong giai đoạn hoàn thiện. Ở đây, thực hành căn bản là đơn giản để mặc các thức giác quan và không có một nỗ lực tạo tác nào, cứ tập trung vào đạo sư. Hãy buông bỏ mọi ý nghĩ khác và với sự xác quyết, sùng mộ và tin tưởng không dao động, hãy nhất tâm cầu khẩn Ngài. Từ hướng dẫn để hoàn thành Đạo Sư Mật Tập:

Mọi lúc, dù vui hay buồn, tốt hay xấu, với những vị còn sống hay đã qua đời, vì đời này hay các đời tương lai, bất kể lúc nào, vì lợi lạc tạm thời hay rốt ráo, vào lúc thuận lợi hay khó khăn, hãy biết rằng chẳng có hy vọng nào ngoài Ta. Hãy nghĩ về Ta lặp đi lặp lại nhiều lần. Hãy thấy rằng: Đạo Sư Oddiyana, Ngài biết con! (Orgyen Khyenno!)

Đúng như được tuyên bố ở đây, Mipham Rinpoche[4] toàn tri cũng đưa ra những nhận xét tương tự trong luận giải của Ngài[5].

Tinh túy của tất cả Kinh điển và Mật điển có thể được giải thích về mặt sơ khởi, chỉ dẫn thực sự và hoàn mãn. Và ở bất cứ giai đoạn nào, thực hành Đạo Sư Du Già chính là điều được chư đạo sư uyên bác và thành tựu từ các trường phái cũ và mới của Phật giáo ở Tây Tạng trưởng dưỡng và nhấn mạnh lặp đi lặp lại nhiều lần. Thực sự, thực hành Đạo Sư Du Già có tiềm năng xua tan bất kỳ và tất cả chướng ngại với thiền định và giúp tăng cường thiền định lớn lao.

Thực hành Đạo Sư Du Già được tán thán mạnh mẽ và đem đến vô số lợi lạc. Ví dụ, nếu con chỉ nương tựa thực hành này, không đi theo bất kỳ con đường nào khác, con sẽ có thể tạo ra những thành tựu thông thường và thù thắng. Do đó, chúng ta cần tập trung vào Đạo Sư Du Già và xem nó là cốt lõi của sự hành trì.

Có nhiều phương pháp để thực hành Đạo Sư Du Già. [Phương pháp] này, Cơn Mưa Gia Trì, được viết bởi Đức Mipham Jampal Gyepe Dorje tại cội nguồn của mọi cát tường, địa điểm vô cùng linh thiêng – Rongme Karmo Taktsang[6] ở Kham. Tại chốn cô tịch này, một Không Hành Nữ đã xuất hiện trước Ngài và trao truyền dòng truyền thừa ngắn. Bà ấy hát Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng bằng giai điệu thật lôi cuốn, nhờ đó, cung cấp hoàn cảnh cát tường cho sự biên soạn; những ân phước gia trì của điều này thật chẳng gì sánh bằng.

Nói chung, có nhiều quán đỉnh và chỉ dẫn về các thực hành phát triển và hoàn thiện liên quan đến Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng. Ví dụ, chúng ta tìm thấy khoảng năm mươi phương pháp trong kho tàng tâm (Gongter) của Đức Jamgon Kongtrul[7]. Tương tự, trong sự giải thích của Mipham Rinpoche toàn tri về Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng – Bạch Liên Hoa, có những chỉ dẫn liên quan cho hai giai đoạn – phát triển và hoàn thiện – cũng như Đại Viên Mãn, tất cả được giải thích theo cách thức thật sâu sắc và bao la. Như điều này chỉ ra, thực hành này là tinh túy đích thực của sự sâu xa và sở hữu ân phước gia trì cực kỳ mạnh mẽ đến mức nó bất khả phân với những điểm bí mật được giải thích trong các Mật điển kim cương. Nếu con không thể thực hành tất cả những phương pháp được nhắc đến phía trên, nếu con xem Đạo Sư Du Già là thiền định căn bản của con, con dứt khoát sẽ hoàn thành tất cả.

Bên cạnh đó, sự cầu khẩn mãnh liệt nhờ bảy dòng này có thể được sử dụng để tịnh hóa các chướng ngại và cản trở. Hãy quán tưởng rằng cam lồ tuôn chảy từ đạo sư và chư Tôn phía trước và thâm nhập ba cửa của con, tịnh hóa mọi bệnh tật, tinh linh ngăn cản, chướng ngại, cản trở, khổ đau và v.v... Chúng rời khỏi các lỗ phía dưới của con dưới dạng máu, mủ, côn trùng, nước bẩn và những chất bẩn thỉu khác, rồi đi vào miệng của Yama, ma quỷ căn bản và Tử Thần cũng như miệng của tất cả những vị mà con có mối nợ nghiệp. Lúc hoàn mãn trì tụng, hãy thấy rằng con hoàn toàn được tịnh hóa, giống như muối mỏ tan vào nước. Yama và những chủ nợ nghiệp của con hoàn toàn thỏa mãn; nguy hại được loại trừ và các món nợ được trả đầy đủ. Sau đấy, hãy thiền định rằng mọi thứ tan vào Không và con lại xuất hiện trong hình tướng Kim Cương Tát Đỏa chói ngời. Đạo sư phía trước tan vào và trở thành một vị với giọt không thể phá hủy ở bông sen tám cánh nơi tim con. Hãy an trú trong kinh nghiệm đầy lôi cuốn của trí tuệ đại lạc và tụng Chân ngôn trăm âm càng nhiều càng tốt – ví dụ, một trăm nghìn biến.

Hãy cúng dường các Tịnh độ của ba thân như sau:

Oṃ āḥ hūṃ

Tịnh độ của Pháp thân, chính là Pháp giới quân bình;

Tịnh độ Ngũ Bộ Báo thân, tự hiện không ngừng nghỉ;

Và các Tịnh độ Hóa thân, hàng ngũ bao trùm khắp –

Con cúng tất cả như mây cúng Phổ Hiền đại lạc.

Oṃ ratna maṇḍala pūja megha samudra spharaṇa samaye āḥ hūṃ

Nếu con muốn tỉ mỉ hơn, hãy dâng cúng Mandala ba mươi bảy tụ và theo cách này, hãy dâng cúng trăm nghìn Mandala.

Có thể tích lũy năm lần ‘trăm nghìn’ dựa trên nghi quỹ Đạo Sư Du Già Cơn Mưa Gia Trì. Ngoài những điều kể trên, Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng có thể được tụng trong lúc tiến hành một trăm nghìn lễ lạy bằng thân.

Như chúng ta vừa thấy, thật tuyệt vời khi thu thập các tích lũy và tịnh hóa ác hạnh, tinh túy của các thực hành sơ khởi (Ngondro), hoàn toàn chỉ dựa vào Đạo Sư Du Già này.

Gốc rễ của quy y và Bồ đề tâm là niềm tin xác quyết [với Tam Bảo trân quý] và gốc rễ của thiện hạnh – sự tích lũy công đức hay tịnh hóa ác hạnh – là từ bỏ tâm thế tiêu cực của sự ám ảnh ích kỷ. Do đó, lúc bắt đầu thực hành, hãy thúc đẩy bản thân bằng những ý nghĩ vị tha và lòng bi mẫn cùng với quyết tâm làm lợi lạc mọi chúng sinh khắp hư không. Lúc kết thúc thời khóa, hãy hồi hướng công đức vì nỗ lực này. Ta nghĩ việc con tụng được bao nhiêu lời cầu nguyện quy y và hứa nguyện giác ngộ (Bồ đề tâm) khi thực hành theo cách này cũng chẳng thành vấn đề.

Điều cốt yếu là biết cách đưa mọi chỉ dẫn cùng nhau vào một thực hành duy nhất. Nếu con không thể tiến hành nhiều trì tụng, đơn giản hãy áp dụng những chỉ dẫn phía trên vào thực hành hằng ngày của con, bởi chúng bao gồm mọi điểm sâu xa của các thực hành sơ khởi (Ngondro). Hãy tích lũy ít nhất một trăm nghìn biến Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng dựa trên Đạo Sư Du Già này bởi điều này sẽ mở ra cánh cửa dẫn đến sự gia trì.

Mỗi sự quán chiếu trong các thực hành sơ khởi phổ thông bên ngoài và bên trong cần được thực hành theo chỉ dẫn tương ứng của chúng. Tuy nhiên, ở đây, điều quan trọng là thực hành theo truyền thống của đạo sư toàn tri và tôn quý – Đức Mipham. Hãy hoàn thành trì tụng Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng như là điểm đặc trưng chính yếu của du già và vào những thời điểm như ngày Mười của cả [giai đoạn] trăng tròn dần và khuyết dần, hãy cúng dường tiệc Ganacakra.

Nếu con đang không cúng dường tiệc, lúc kết thúc trì tụng, hãy quán tưởng thọ nhận bốn quán đỉnh và tiếp tục du già bằng việc hòa quyện tâm con với đạo sư; sự bất khả phân này là chân như tự tính của chính con. Duy trì tâm kim cương này – trạng thái tự nhiên, thoát khỏi mọi đặc tính, định nghĩa và diễn tả – là Đạo Sư Du Già đích thực, dứt khoát: Thấy được diện mạo tự nhiên của chính con và duy trì ở đó.

Trong lúc trưởng dưỡng lòng sùng mộ mãnh liệt với đạo sư, nếu con cảm thấy buồn ngủ, trì độn, hôn trầm hay buồn bã, hãy mạnh mẽ thốt lên ‘Ha!’, hòa quyện giác tính nội tại của con với phạm vi bên ngoài (dhatu) và an trú; điều này sẽ đem đến sự sáng suốt lớn lao hơn. Nếu tâm con bị phiền nhiễu hay hoang dại, hãy hướng cái nhìn của con về chóp mũi, lặp đi lặp lại hãy nhớ về hình ảnh rõ ràng của đạo sư và v.v... Hãy nhận thức về trải nghiệm bên trong của chính con và áp dụng các phương pháp bất cứ khi nào cần thiết. Nhìn chung, đối tượng của sự cầu khẩn, đạo sư được quán tưởng phía trước con và vị phát khởi lòng sùng mộ và niềm tin mãnh liệt với Ngài đều là sự hiển bày của tâm. Đừng xem chúng là tốt hay xấu, bởi tự tâm thì vượt khỏi sinh, trụ và diệt; hãy ổn định và nhìn nhận điều này, bởi đấy là bản tính của chính con: Giác tính và tính Không hợp nhất. Chẳng có gì để bám chấp hay gắn bó, đây là trạng thái chân như trần trụi, Guru Rinpoche rốt ráo.

Mật điển Trí Tuệ Hoàn Thiện Từ Đáy Sâu[8] nói rằng:

Giác tính chẳng có tâm là hạt giống của tất cả chư Phật;

Nó cần phải là bạn đồng hành liên tục của con.

Và từ Mật điển Giác Tính Tự Sinh[9]:

Giác tính không quan niệm, về tinh túy, là Pháp thân;

Sự sáng tỏ của giác tính vô ngại là Báo thân;

Và giác tính xuất hiện là bất cứ thứ gì là Hóa thân.

Ý nghĩa của những tuyên bố như vậy được minh chứng ở đây liên quan đến Chân ngôn Đạo Sư Kim Cương:

Om, rỗng rang cốt yếu; Ah, tự nhiên chói ngời; và Hum, bi mẫn trùm khắp – ba thân này có thể về quan niệm thì tách rời với nhau, nhưng thực sự, chúng là sự hợp nhất tự nhiên, Vajra. Đạo Sư Guru và bản thân con vốn luôn luôn bất khả phân; nó đơn giản là cách thức tự nhiên của mọi thứ, điều chiếu sáng và vượt lên trên tất cả trong luân hồi và Niết Bàn, dấu hiệu chân chính của việc đã hoàn thiện Giáo Pháp. Chẳng cần phải nương tựa những phương pháp dựa trên nỗ lực, bởi các hình tướng mê lầm vốn thanh tịnh nguyên sơ và trạng thái kết quả thì tự nhiên khai mở, Padma. Trí tuệ tự tồn tại đơn giản hiển bày trong Dhatu tự sinh khởi và tự hoàn thiện là thành tựu – Siddhi. Chẳng còn gì thêm nữa, chẳng cần phải hoàn thành bất kỳ điều gì mới mẻ. Trí tuệ tự tồn tại có thể được chia thành nền tảng, con đường và kết quả, nhưng chúng chỉ là những quan niệm. Về cơ bản, chúng bất khả phân – giác tính bản thân riêng biệt được khiến cho rõ ràng, Hum.

Sinh lực sâu xa của Kim Cương thừa Chân ngôn Bí mật là để chỉ ra ý nghĩa rốt ráo của tâm. Nhờ sự gia trì của lòng sùng mộ, liên tục cầu khẩn đến đạo sư tương đối với các đặc tính, diện mạo của đạo sư rốt ráo, nội tại của giác tính chính con – thứ vẫn luôn bên con từ nguyên sơ – sẽ được thấy trực tiếp. Hai thực hành này cần được tiến hành cùng nhau, bởi thực hành này hỗ trợ thực hành kia và dẫn đến trạng thái thành tựu thù thắng.

Trong giai đoạn hậu thiền định, hãy thấy rằng mọi hình tướng là sự hiển bày của đạo sư và rèn luyện trong nhận thức thanh tịnh, lòng bi mẫn và Bồ đề tâm. Ngoài điều đã được trích dẫn phía trên, bản văn tiếp tục tuyên bố rằng:

‘Nếu con thiền định về Bồ đề tâm và tình yêu thương, tâm con sẽ được gia trì. Nếu con thấy nơi cư ngụ của con là Oddiyana, nó sẽ được gia trì. Nếu con quán tưởng nhà con là cung điện vô lượng, nó sẽ được giai trì. Nếu con thấy chúng sinh khác là linh thiêng, họ sẽ được gia trì thành những vị Tôn trí tuệ. Và bằng cách xem mọi thứ con ăn và uống là cam lồ, chúng sẽ được gia trì thành những chất cúng dường. Đây là năm khía cạnh gia trì, mặc dù sự gia trì thực sự của chúng nằm ngoài sức tưởng tượng[10]’.

Hãy nỗ lực tích lũy thực hành và với lòng sùng mộ vĩ đại, hãy liên tục cầu khẩn đạo sư không chút xao lãng nhỏ nhất; đây là tiếp cận. Khi con tiếp tục, sẽ đến lúc mà sự gia trì từ thực hành đến thật gần; đây là tiếp cận gần gũi của thực hành. Sau khi thấy những dấu hiệu dứt khoát về thành tựu thực sự – dù là thực sự, trong kinh nghiệm thiền định hay giấc mơ – nỗ lực trong sự cầu khẩn sẽ đem đến thành tựu. Khi ba cửa thân, khẩu và ý của con được gia trì, sau đó chứng ngộ sự bất khả phân của đạo sư và tâm con là đại thành tựu.

Những lợi lạc của thực hành như vậy được trình bày trong Giáo Khoa Chỉ Dẫn Thành Tựu Đạo Sư:

Ta, Đạo Sư Oddiyana, sẽ xuất hiện ở mỗi vùng của Tây Tạng vào ngày Mười tháng Thân năm Thân; điều này là chắc chắn, bởi đó là lời hứa của Ta, cam kết của Ta. Tương tự, vào ngày Mười mỗi tháng, Ta sẽ đến. Con có thể chắc chắn rằng những hóa hiện của Ta sẽ tràn khắp Tây Tạng và Kham. Đây là lời hứa thiêng liêng của Ta và Ta, Liên Hoa, chẳng dối lừa.

Nếu con có lòng sùng mộ với Ta, hãy nghĩ về Ta vào những lúc như vậy và như một món cúng dường, hãy làm Torma từ những chất ngon và tạo ra nó trong hình dạng ngọc báu rực rỡ.

Hãy triệu thỉnh Ta bằng tiếng trống sọ nhịp nhàng và sự cầu nguyện thiết tha bằng Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng và Ta, đạo sư Oddiyana, sẽ đến từ núi vinh quang ở Camara – chẳng thể nào kháng cự, như mẹ nghe thấy tiếng khóc của đứa con dấu yêu. Đây là cam kết của Ta và nếu Ta thất bại, địa ngục đang chờ.

Trong lịch sử về kho tàng (Terma) Đạo Sư Phẫn Nộ của Trì Minh Terdak Lingpa[11], chúng ta đọc được rằng:

Nếu con mong mỏi sự gia trì đặc biệt và thành tựu nhanh chóng, hãy dâng cúng dường và thiền định về Ta, Liên Hoa. Và giống như nhu cầu của những kẻ cầu khẩn ngọc báu như ý được đáp ứng, đại dương tập hội chư Phật sẽ gia trì và bảo vệ con như thể con là đứa con duy nhất của chư vị. Chư vị bảo vệ Giáo Pháp và Không Hành Nữ sẽ trút xuống các thành tựu, chư thần kiêu căng ngạo mạn của thế gian sẽ tuân theo lệnh con và các hoạt động tự nhiên của con sẽ đóng vai trò giải thoát mọi chúng sinh. Tất cả những lợi lạc này đến nhờ nương tựa Ta. Vì thế, hãy xua tan những nghi ngờ và tăng cường các nỗ lực của con trong thực hành. Đức vua thân mến và những dân chúng chí thành đã vân tập về đây, nếu Ta lừa dối các con, Liên Hoa chẳng đáng gì.

Và[12]:

Này đức vua và triều đình, các đệ tử của Ta ở Tây Tạng,

Ta tuyên bố rằng vào ngày Mười của giai đoạn trăng tròn dần,

Ta sẽ đến Tây Tạng;

Và Liên Hoa Sinh chẳng lừa dối.

Và:

Khi con cầu khẩn Ta bằng bảy dòng này,

Gia trì sẽ đến với con trong một dòng chảy không vơi cạn.

Khi gia trì của Ta trút xuống con, thiền định của con sẽ rực rỡ;

Hãy xem đây là dấu hiệu về sự hiện diện của Ta.

Và:

Thực sự, Ta chẳng đến hay đi, nhưng con sẽ chỉ thấy Ta khi nghiệp và che chướng của con được tịnh hóa. Theo những lời cầu nguyện và nhận thức tương đối của kẻ cần được rèn luyện, Ta đang ở vùng đất của La sát. Thế nhưng dòng chảy bi mẫn vẫn chẳng hề gián đoạn và với những kẻ có niềm tin với Ta, Ta liên tục ở trước họ.

Và:

Hãy chân thành triệu thỉnh Ta vào ngày Mười của tháng.

Ta biết rằng các con đọa vào luân hồi,

Vì thế, hãy toàn tâm toàn ý giao phó cho Ta!

Như các tuyên bố này và nhiều tuyên bố khác chỉ ra, thực hành với lòng sùng mộ không ngừng nghỉ sẽ đem đến các thành tựu thông thường và thù thắng – điều này là chắc chắn. Vì thế, bởi thực hành này, thuận tiện, dễ áp dụng mà thật ý nghĩa, gợi ra tinh túy của một đời người quý báu với tư cách là hành giả Giáo Pháp, chỉ dẫn này vô cùng quan trọng.

Ở vùng phía Nam của Bhutan, Thinley Dorje, một thượng thư của vị vua [hộ trì] Giáo Pháp, người mà tâm ngập tràn những ý nghĩ tốt lành, thưa với Ta rằng ông ấy muốn thực hành tinh túy của các chỉ dẫn cốt tủy và đã thỉnh cầu một thực hành thuận tiện và dễ dàng. Do đó, Ta, Kusali Tashi Paljor – vị liên tục cầu nguyện được đi theo và phụng sự Pháp vương Oddiyana trong đời này và mọi đời tương lai và nhờ lòng từ của đạo sư, có hy vọng trong việc theo đuổi con đường giải thoát – đã viết lại những chỉ dẫn hướng dẫn chính xác mà Ta thọ nhận từ chúa tể của trăm gia đình Phật của Shechen và hai vị kế thừa tâm linh của Ngài[13]. Điều này được soạn tại Pháo Đài Bí Mật Sâu Xa (Sangzab Dzong) và vị ghi chép là tu sĩ Mật thừa Jigme Kalsang. Nguyện đây chính là nguyên nhân để tất cả chúng ta, được đại diện bởi vị dâng thỉnh cầu, kết nối với cam lồ gia trì từ trí tuệ toàn tri của đạo sư, vị Phật thứ nhì. Sarva Mangalam. Thiện lành.

TINH TÚY CON ĐƯỜNG SÂU XA - Một Hướng Dẫn Ngắn Gọn Về Các Giai Đoạn Quán Tưởng Của Đạo Sư Du Già Lời Cầu Khẩn Bảy Dòng – Cơn Mưa Gia Trì

Việt dịch: Pema Jyana 

Nguồn Anh ngữ: Guide to A Shower of  Blessings

Nhờ các đệ tử của Khyentse Rinpoche, chẳng hạn Matthieu Ricard, bất cứ khi nào Rinpoche ban giáo lý, họ đều cố gắng ghi âm và ghi chép lại sau đó. Chúng tôi đã xoay xở để có được hơn 400 giờ giảng dạy của Ngài. Điều này vô cùng, vô cùng may mắn. Đấy là lý do chúng ta có những chỉ dẫn của Ngài vẫn tồn tại để có thể đi theo truyền thống thực hành của Ngài. Chúng ta không chỉ có những cuốn sách và tài liệu mà dòng truyền thừa vẫn tiếp tục. Nhiều vị Lama (đạo sư) trẻ đã đi theo hay được dạy dỗ bởi Dilgo Khyentse Rinpoche. Trong số đó có Dzongsar Khyentse Rinpoche và nhiều vị Lama thế hệ của tôi, những Tulku, các tâm tử của Ngài. Vì vậy, không chỉ những tài liệu mà dòng truyền thừa vẫn còn tiếp tục mạnh mẽ. Do đó, chúng ta không nên xem thường tất cả những điều này. Vô cùng, vô cùng quý báu!

Khi bạn đi theo truyền thừa của Dilgo Khyentse Rinpoche, Ngài luôn có cách nhất định trong việc hướng dẫn mọi người thực hành. Chúng tôi cố gắng hết sức để đi theo phong cách mà Ngài thường giảng dạy. Như vậy, điều đấy là đầu tiên bắt đầu bằng Ngondro – thực hành sơ khởi và đôi lúc, bạn cũng cần thực hành Shamatha, điều mà chúng ta cũng có những chỉ dẫn khẩu truyền của Khyentse Rinpoche đã được dịch [sang Anh ngữ]. Bởi chúng ta đang sống trong một thế giới điên cuồng, rất nhiều chuyện và hoàn cảnh đang diễn ra, không giống như thời xa xưa ở Tây Tạng, khi mà không có quá nhiều sao lãng như vậy và tâm thì an bình hơn nhiều. Bây giờ, chúng ta sống ở thành phố và mọi người phải làm việc. Tâm chúng ta rất phiền nhiễu. Vì vậy, kiểu giáo lý thiền chỉ này của Khyentse Rinpoche vẫn còn đó. Và Ngondro cần phải là tiêu điểm chính yếu của sự hành trì. Thực hành sơ khởi này cũng có thể được xem là thực hành chính yếu.

Với những vị muốn tiếp tục tiến xa hơn sau Ngondro, có nghi quỹ Rangjung Pema Nyingtik – các thực hành Đạo Sư, Bổn Tôn, Không Hành Nữ. Cội nguồn của ân phước gia trì là Đạo Sư; cội nguồn của thành tựu là Bổn Tôn và cội nguồn của các hoạt động là Không Hành Nữ. Sau giai đoạn phát triển, cũng có giai đoạn hoàn thiện, giáo lý Dzogchen; như vậy, các tài liệu đều có đủ. Tôi nghĩ thật tốt nếu chúng ta đi theo từng bước một, chậm rãi, dần dần đi theo con đường, không trực tiếp lao vào một kiểu tri kiến cao hơn. Dĩ nhiên, nó có vẻ rất dễ dàng và cuốn hút. Nhưng tôi nghĩ tốt hơn là giống như cách Khyentse Rinpoche thường giảng dạy – từng bước, từng bước một. Vì vậy, tôi cho rằng những vị thực hành truyền thừa này cần cố gắng đi theo từng bước.

Và quan trọng nhất là lòng sùng mộ Đạo Sư. Khi đã kết nối với truyền thừa, chúng ta cần phát triển lòng sùng mộ Đạo Sư càng nhiều càng tốt. Một cách để phát triển hay tăng trưởng lòng sùng mộ Đạo Sư là nhờ Đạo Sư Du Già. Và chúng ta cũng có những tài liệu khác, chẳng hạn như cuộc đời của Dilgo Khyentse Rinpoche, các đoạn ghi hình, những cuốn sách. Hãy cố gắng đọc, hiểu và thực sự cố gắng có lòng sùng mộ chân chính đó. Không có sự khác biệt giữa Phật, Guru Rinpoche và Khyentse Rinpoche.

Lý do mà truyền thống Phật giáo Tây Tạng nhấn mạnh rất nhiều vào lòng sùng mộ Đạo Sư là bởi Đạo Sư là ai đó mà chúng ta có thể gặp gỡ và lắng nghe và chúng ta theo cách nào đó có thể cảm nhận sự kết nối. Và sau đấy, Đạo Sư lại không khác biệt với Guru Rinpoche. Vì vậy, chúng ta trở nên thân thiết hơn với Guru Rinpoche. Tiếp đấy, Guru Rinpoche lại không khác với Phật. Vì thế, thực sự, bạn cảm thấy kết nối trực tiếp với Phật. Do vậy, ân phước gia trì này không phải là việc nghĩ đến Phật từ 2500 năm trước, Guru Rinpoche từ hơn 1000 năm trước, mà bạn cảm nhận ân phước gia trì của chư vị rất sống động trong chính vị đạo sư của bạn.

Cách thức để nhận được kiểu gia trì này là nhờ tiến hành thực hành Đạo Sư Du Già. Vì vậy, trong Ngondro có thực hành Đạo Sư Du Già. Khi bạn tiến hành thực hành Bổn Tôn (Yidam), điểm then chốt là hiểu rằng Bổn Tôn chính là hóa hiện của Đạo Sư. Sau đấy, chúng ta tiến hành thực hành [giai đoạn] hoàn thiện và chúng ta sẽ dần dần phát triển vị Đạo Sư bên trong của chúng ta, được hỗ trợ bởi Đạo Sư bên ngoài.

Đức Shechen Rabjam Rinpoche

Việt ngữ: Pema Jyana 

Trích: Rabjam Rinpoche’s Advice on ‘How to Follow Dilgo Khyentse Rinpoche’s Lineage’.

[1] Về Dilgo Khyentse Rinpoche, tham khảo: Tieu Sử Dilgo Khyentse Rinpoche (1910-1991)

Bản chất cao quý tự nhiên của chúng ta vốn thanh tịnh từ khởi thủy, nhưng trong thời buổi hiện đại này thì các nguyên tố bên trong của chúng ta trở nên bị che chướng và không được tinh lọc một cách tinh tế, vì vậy, chúng ta đã không còn khả năng kết nối với dòng dõi cao quý tự nhiên của mình. Thay vào đó, chúng ta lại bị dính mắc, bám luyến vào những hoàn cảnh thô tháo, vô thường để rồi khi những hoàn cảnh này thay đổi, thì hành vi của chúng ta cũng trở nên thô tháo, kiêu ngạo và thiếu kiên định. Sự cao quý đích thực thì giống như vàng ròng, cái luôn luôn bất biến trước mọi hoàn cảnh. Kể cả nếu bạn có đốt nó thì nó vẫn là vàng ròng; kể cả bạn có cắt gọt nó thì nó cũng vẫn là vàng ròng; và kể cả nếu bạn có nghiền nát nó thì nó cũng vẫn là vàng ròng.

Dù cho được sinh ra trong thành phần quý tộc hay cố gắng để trở thành cao quý nhờ vào tài sản, quyền lực hay thanh thế, thì chúng ta cũng không thể có những tập khí, thói quen cao quý bên trong bất biến thanh tịnh, trừ khi chúng ta đã từng tích lũy chúng từ các kiếp trước. Nếu không có thói quen, tập khí tôn kính sâu sa tới bản chất bất biến thanh tịnh của những hành xử xã hội, mà chúng ta chỉ thích nghi một cách hời hợt, bề nổi bên ngoài với sự biểu lộ thô tháo, vô thường của chúng thì chúng ta đã lạm dụng sai mục đích năng lực và vị thế của mình qua sự thiển cận này, và chúng ta chỉ là những kẻ quý tộc rởm đời, không thực chất.

Ngày nay, những người đến từ các nước nghèo về vật chất thường coi thường điều cao quý vì họ đã liên đới một cách sai lạc bản chất tôn quý đích thực với những hoạt động bất tịnh thô tháo của giới quý tộc rởm đời, lệch lạc. Còn những người đến từ các nước vật chất hùng mạnh thì lại không thể nhận ra những phẩm chất cao quý thực sự, bởi vì với thói quen tâm trí máy móc của thời đại khoa học, họ đã trở nên quá thiếu kiên nhẫn để học hỏi sự tôn kính. Nhưng những người từ tất cả mọi quốc gia đều cố gắng đi tìm kiếm những phẩm chất cao quý như sự trung thực, tử tế, can đảm và hào phóng khi lựa chọn những người lãnh đạo của họ, vì họ hiểu rằng sự tôn kính, trân trọng sẽ tạo ra sự hài hòa và thấu hiểu giữa con người với nhau.

Nếu chúng ta trông dựa vào các nguyên tố thô bất tịnh cùng vật chất thô đặc, trì trệ thì sức mạnh, năng lực bên ngoài của chúng ta có thể được gia tăng, nhưng trong khi đó thì các nguyên tố thanh tịnh bên trong của chúng ta lại bị suy giảm; rồi thì sự tôn kính thực sự sẽ bị mất đi, sự mất cân bằng, hài hòa cùng thô bạo sẽ xuất hiện. Khi có những thói quen, tập khí vật chất thì chúng ta chỉ tôn kính tới những gì mình có thể dùng được trong lúc vẫn còn sử dụng nó. Nếu nhìn thấy những bậc siêu phàm thì chúng ta có thể chỉ tôn kính họ một cách tạm thời mà không thực sự sâu sắc và lâu dài từ sâu thẳm trong tâm mình. Chúng ta không thể hiểu hay được lợi ích từ những phẩm chất tâm linh của các ngài vì chúng ta đã nhìn các ngài từ một quan điểm vật chất theo sự tán thành, hợp lý hóa của riêng mình. Tâm thức chúng ta trở nên ngày càng bị mắc kẹt vào những đối tượng giả ảo, rởm đời, trì trệ và thô tháo từ mối bận tâm, lo lắng của mình, và vì vậy chúng ta không thể kết nối được với bản chất đích thực của mình.

Nhưng nếu mục đích của chúng ta là sự giác ngộ thì chúng ta cần phải tôn kính tới những bậc siêu phàm với những phẩm tính tâm linh, và chúng ta cần phải nương tựa, trông dựa vào các ngài để làm sắc bén những khả năng của chính chúng ta.

Đứng từ quan điểm thế gian thì mục đích thật sự của việc tôn kính là để chỉ ra rằng văn hóa và truyền thống là quý báu, và để trở nên thông thạo, am tường và đáng được tôn kính thì chúng ta phải nhận ra được những phẩm tính quý báu của chúng. Đứng từ quan điểm Giáo Pháp thì mục đích thực sự của việc tôn kính là để kết nối từ tâm thức tới tâm thức thông qua những phẩm chất thanh tịnh, phi chất thể bên trong nhằm phát triển những phẩm chất thanh tịnh có chất thể bên ngoài, và rồi những phẩm chất thanh tịnh có chất thể bên ngoài này lại tạo ra những phẩm chất thanh tịnh phi chất thể bên trong hơn nữa.

Có nhiều hình thức tôn kính khác nhau nằm trong những cách thể hiện, biểu lộ của thân, khẩu và tâm; nhưng nếu nguồn gốc của sự tôn kính lại không phải đến từ tâm của chúng ta thì rồi, sự biểu lộ và thể hiện sự tôn kính ấy sẽ lại thành ra sai lạc và giả tạo. Đó là lý do tại sao Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã nói: “Vạn pháp hiện hữu vốn ở trong tâm một cách tự nhiên. Tâm là nguyên thủy, dẫn đầu và hiện hữu trước những hành động của thân và khẩu. Bất kỳ ai nói và làm với tâm thanh tịnh thì họ sẽ luôn luôn hạnh phúc cũng giống như những chiếc bóng từ những vật thể không bao giờ chia tách khỏi những vật thể – nguồn phát ra chúng”.

Nhiều vị thầy nói rằng chúng ta chỉ có thể tôn kính Pháp với tâm của mình nếu chúng ta cũng tôn kính Pháp với thân và khẩu của mình, nhưng cũng có những người lại chỉ tôn kính Giáo Pháp với thân và khẩu của họ nhưng với tâm của mình, họ lại không tôn kính Giáo Pháp.

Chẳng hạn, khi bậc thầy của chúng ta ở trong phòng thờ và chúng ta quỳ gối trước bàn thờ, nhưng chúng ta lại duỗi chân ra ngay sau khi vị thầy đi ra ngoài để chúng ta lại một mình, thì điều này là bất kính. Khi chúng ta dành toàn tâm toàn ý vào bậc thầy của mình, chúng ta coi ngài như Bậc Minh Sư hay Đấng Tối Linh của mình nhưng sau đó khi nói về ngài với những người khác thì chúng ta lại dùng tên riêng của ngài một cách tùy tiện, thì điều này là bất kính. Hai sự biểu lộ của thân và khẩu này chỉ ra rằng sự bất kính đến từ tâm thức bất tịnh của chúng ta. Ở đâu có sự tôn kính giả tạo, rởm đời thì ở đó không có lễ nghi chân thực cùng sự cao quý thuần khiết.

Để thể hiện sự tôn kính đích thực trong một cách sâu sắc và tinh tế trước sau như một, thì chúng ta cần phải để cho tâm thức mình được thanh tịnh. Sau đó thì sự tôn kính của chúng ta sẽ không còn là sự hai mặt nữa. Luôn luôn là tốt nhất nếu chúng ta khảo sát tâm thức mình trước khi tự động nói rằng chúng ta tôn kính một ai đó, hãy nhớ rằng sự tôn kính thật sự thì luôn bắt nguồn từ tâm. Nếu những truyền thống cố gắng dạy con người ta tôn kính bằng thân và khẩu một cách cứng nhắc mà lại thiếu đi những phương tiện thiện xảo, thì tâm thức chúng ta sẽ trở nên lo sợ rằng mình sẽ không tuân theo được hay sẽ phản bội lại truyền thống. Khi tâm thức chúng ta sợ hãi, lo lắng thì chúng ta có thể phản ứng lại bằng cách trở nên hung dữ, chống đối và không còn tôn kính nữa, bởi vì các nguyên tố thanh nhẹ bên trong chúng ta đã trở nên bị tắc nghẽn. Nếu học được sự tôn kính thiện ý từ bên trong – điều tồn tại trong bản chất thanh nhẹ của các nguyên tố, thì rồi sự biểu lộ bên ngoài từ thân và khẩu của chúng ta sẽ trở nên rộng mở, thanh tịnh và không bị che chướng, rồi sự tôn kính của chúng ta sẽ luôn được liên tục và không ngừng dứt.

Sự tôn kính của người này đôi khi lại là sự bất kính của người khác, và sự bất kính của người khác đôi khi lại là sự tôn kính của người kia. Hình thức giới luật khép kín của một số người là bất kính đối với hình thức phóng khoáng, dí dỏm của những người khác, và ngược lại, có đôi khi phong cách phóng khoáng, dí dỏm của một số người lại là bất kính với phong cách kỷ luật khép kín của một số người.

Vì sự thân mật vốn bắt nguồn từ tình yêu thương và sự tin tưởng nên nếu chúng ta dùng những cách biểu lộ tôn kính theo kiểu trang trọng, hình thức theo cách dành cho những người xa lạ và không quen biết như che dấu và tự tạo khoảng cách cho mình trước những người bạn thân, thì điều này là bất kính với sự tôn kính thân mật. Nếu chúng ta dùng những cách biểu lộ tôn kính thân mật và riêng tư với những người xa lạ, không quen biết ở nơi công cộng, thì đây lại là sự bất kính với sự tôn kính của hình thức trang trọng. Có những sự biểu lộ không phải là bất kính trong sự riêng tư, cá nhân nhưng nó lại là sự bất kính trong một nhóm tập thể. Ví dụ, nếu do thói quen cá nhân của mình, chúng ta nằm xuống và đánh trung tiện (đánh rắm) ở giữa một nhóm người lạ và không hề quen biết, thì đây là điều bất kính và không thích hợp.

Nếu chúng ta thường dùng tiếng lóng thì nó có thể là sự bất kính với phong cách hàn lâm, văn học của những học giả và triết gia; Nếu chúng ta dùng kiểu ngôn ngữ dài dòng, phức tạp thì nó có thể là sự bất kính với ngôn ngữ tự nhiên trần trụi như tấm gương của các bậc thánh. Nếu chúng ta viết vô số những luận giảng, giải thích theo cách phân tích, diễn dịch và tinh vi, trau chuốt, và chúng ta không thể tổng hợp, quy nạp chúng về cái cốt lõi, tinh túy và thiết yếu của chúng, thì đó là bất kính với phong cách của các bậc thánh cùng những triết gia giỏi.

Khi có một ai đó cho chúng ta lời khuyên với ý định tốt thì sẽ là bất kính nếu chúng ta không trả lời là “Tôi hiểu”. Thậm chí nếu đã biết trước được những gì họ đang định nói cho mình mà chúng ta lại nói: “Tôi biết rồi”, thì đó là sự bất kính thay vì nói “Cảm ơn bạn”. Nếu chúng ta dùng sự châm biếm và trào phúng với ý định giúp ích cho những người khác thì dường như nó có vẻ là hơi giống như sự bất kính nhưng thực ra, nó lại là sự tôn kính thực sự. Nếu, với sự tâng bốc mà chúng ta sử dụng lời nói cùng lễ nghi êm dịu cho ý định dành lợi lộc cho bản thân mình, thì dù cho nhìn từ bên ngoài thì điều này có vẻ như là tôn kính, nhưng thực chất thì nó lại là một thủ đoạn bất kính ngầm bên trong.

Nếu chúng ta nói chuyện về Giáo Pháp với những người không có khả năng hay có khao khát hiểu được Pháp, thì điều này là bất kính với Giáo Pháp. Nếu chúng ta dạy Pháp cho những người vốn đã hiểu được điều chúng ta dạy rồi, thì điều này là bất kính với những người chúng ta cố gắng dạy.

Sự tôn kính của một số dân tộc du mục lang thang từ miền Tây Bắc Ấn Độ di cư sang Tây Âu vào thế kỷ 15 dành cho sự thực hành thì trông giống như là bất kính với một số hành giả giới đức nghiêm ngặt. Sự tôn kính Giáo Pháp của một số tu sĩ giới nghiêm vào kỳ nhập thất thì trông giống như là bất kính với một số học giả tôn giáo hay học giả triết học, bởi họ nghĩ người tu sĩ trong thời gian nhập thất là ăn không ngồi rồi và không thực sự làm được cái gì cả. Một số người trong kỳ nhập thất có sự tôn kính tới kỳ nhập thất nhưng họ lại không tôn kính con người hay động vật ở khu nhập thất. Vì vậy, sự tôn kính hay bất kính luôn tùy thuộc vào ý định thanh tịnh của các nguyên tố bên trong.

Nếu là những tu sĩ mà chúng ta lại không có tâm đạo hạnh tự nhiên hay sự nhàm chán, xả bỏ vòng luân hồi sinh tử, thì dù bên ngoài chúng ta có cố gắng giữ gìn những thệ nguyện của mình bằng hành động cụ thể với sự biểu hiện của thân, ngữ để có được sự tôn kính của người khác, thì chúng ta vẫn trở thành những thầy tu trong trường đào tạo quân đội – một sự bất kính với những tu sĩ thanh tịnh.

Nếu không chứng ngộ và nhận ra vị Dakini Trí Tuệ ánh sáng nội tại thanh nhẹ bên trong của chính mình mà chúng ta chỉ tôn kính tới các dakini thô nặng bên ngoài trong khi tự biện minh cho mình bằng hệ thống Mật Thừa (Tantric), thì chúng ta đã trở thành những hành giả yogi kích dục bất kính với các vị hành giả yogi thanh tịnh.

Nếu chúng ta không thực hành Pháp mà chỉ liên tục nói một cách thiếu tín tâm về vị thầy, về những giáo lý của ngài, về những lễ quán đỉnh của ngài, về sự thực hành của chúng ta, về những kỳ nhập thất của chúng ta, thì chúng ta đã lên một danh sách mua sắm Giáo Pháp, và rồi tâm thức bất tịnh của chúng ta sẽ trở nên bị táo bón và trĩ Giáo Pháp, điều là sự bất kính với những hành giả Pháp thực sự và với Giáo Pháp thanh tịnh.

Nếu chúng ta không có sự giác ngộ trong cõi niết bàn cực lạc nhờ sự nhàm mỏi, chán ghét tâm thức luân hồi sinh tử, thì điều này là bất kính với giáo lý Nguyên Thủy Hinayana (Tiểu Thừa). Thậm chí nếu chúng ta có một sự giác ngộ cõi niết bàn cực lạc nhờ sự nhàm mỏi, chán ghét với thái cực khác của tâm thức luân hồi sinh tử, thì điều này vẫn là bất kính với giáo lý Đại Thừa (Mahayana), vì sau đó, chúng ta đã bỏ rơi tất cả chúng sinh trong vòng luân hồi sinh tử để luôn được an trụ trong cõi niết bàn vì lợi ích chỉ cho bản thân mình. Dù cho chúng ta có thể có sự tôn kính dành cho các hệ thống Nguyên Thủy và Đại Thừa nhưng nếu chúng ta vẫn không có các phương tiện thiện xảo để chuyển hóa ngay lập tức các nhân duyên, điều kiện của vòng luân hồi sinh tử thành các nhân duyên, điều kiện của cõi niết bàn, thì điều này là bất kính với hệ thống Kim Cương Thừa.

Bất cứ ai cầu nguyện tới các vị nữ Bổn Tôn như Đức Tara, thì đó là bất kính với hệ thống Nguyên Thủy Hinayana (Tiểu Thừa). Bất cứ ai phân biệt giữa tất cả chúng sinh, dù đó là nam hay nữ, từ những loài côn trùng cho đến con người, mà không thừa nhận Phật tính vốn sẵn của họ, thì đó là bất kính với hệ thống Đại Thừa (Mahayana). Bất cứ ai không chấp nhận rằng Vị Bổn Tôn Trí Tuệ là siêu vượt lên khỏi tâm thức bình phàm của mình và không dâng lên những cúng dường thanh tịnh, thì đó là bất kính với hệ thống Ngoại Mật Thừa Tantric.

Bất cứ ai không hiểu rằng bản tính thanh tịnh của tâm thức là tự do và giải thoát khỏi hoạt động tinh thần, và họ không kiến lập rằng tâm thức họ là đại không trống rỗng vĩ đại, thì đó là bất kính với giáo lý Trung Quán Madyamika. Bất cứ ai không hiểu bản tánh thanh tịnh của vạn pháp trong sinh tử và niết bàn, và họ không thể chứng ngộ và nhận ra rằng thủ ấn trí tuệ tỏa khắp mọi nơi, thì đó là bất kính với giáo lý Đại Thủ Ấn Mahamudra.

Bất cứ ai thấy rằng không có sự khác biệt giữa một chủng tử (hạt giống) vốn gom chứa sẵn mọi nguyên tố một cách ẩn tàng và kết quả của hạt giống ấy, thì đó là bất kính với những người nông dân bình phàm. Bất cứ ai không kiến lập chân lý tương đối và chân lý tuyệt đối như là tách biệt, và bất cứ ai không từ bỏ luân hồi sinh tử để chấp nhận niết bàn, và bất cứ ai không thấy rằng hạt giống và kết quả của nó là khác biệt, thì đó là bất kính với giáo lý của triết lý tôn giáo thông thường. Nhưng bất cứ ai không kiến lập rằng chân lý tương đối và chân lý tuyệt đối là bất khả phân, và bất cứ ai không thực hành rằng sinh tử và niết bàn là bất khả phân, và bất cứ ai không xác quyết rằng kết quả đến từ nguyên nhân (hạt giống) và nguyên nhân (hạt giống) đến từ kết quả, do vậy không có sự tách biệt giữa chúng, thì đó là bất kính với giáo lý Đại Viên Mãn Mahasandhi.

Sự tôn kính của Pháp – điều dựa vào Tâm Trí Tuệ vô hạn là bất kính với sự tôn kính của vòng luân hồi sinh tử – điều dựa vào tâm nhị nguyên. Nếu chúng ta luôn luôn tôn kính con đường của vòng luân hồi sinh tử thì chúng ta không thể giải phóng tâm thức bị giới hạn cứng nhắc của mình vào những phẩm chất thanh nhẹ, xứng đáng được tôn kính thực sự. Nhưng một cách tương đối, nếu chúng ta thiếu tôn trọng những tập quán, phong tục của vòng luân hồi sinh tử, thì chúng ta không thể nào hiển lộ con đường và cách thức của Giáo Pháp.

Đó là lý do vì sao Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã nói: “Bất kể điều gì samsara (vòng luân hồi sinh tử) mong ước, Ta cũng mong ước. Chúng sinh và bản thân Ta đều có cùng sự cảm thọ. Đau khổ và Hạnh phúc thì đều giống nhau”. Điều này không có nghĩa là Đức Phật có một tâm thức nhị nguyên giống như những chúng sinh của vòng luân hồi sinh tử, mà để tùy thuận theo chân lý tương đối, thì Đức Phật không thể dẫn dắt chúng sinh đi tới những phẩm tính của niết bàn nếu thiếu đi những phẩm tính của luân hồi sinh tử. Nếu chúng ta thể hiện lòng tôn kính thực sự thì thực hành tốt nhất là hãy chấp nhận bất kỳ hệ thống nào một cách tạm thời cho tới khi nào chúng ta được giải phóng hoàn toàn khỏi sự bất tịnh và để đi tới sự thanh tịnh, giải phóng khỏi sự bất kính của các nguyên tố thô nặng và đi tới sự tôn kính của các nguyên tố vi tế thanh nhẹ, để rồi cuối cùng chúng ta sẽ siêu vượt lên khỏi cả sự tôn kính lẫn sự bất kính để đi vào bản chất, tinh túy bí mật thuần tịnh của chúng ta.

Tiếng sủa lớn của một chú chó hoang là sự bất kính với
những tên trộm nhưng lại là sự tôn kính với chủ của nó.

Những nhà lãnh đạo thế gian yêu chiều phu nhân của
mình một cách ngoan ngoãn thái quá là sự bất kính
với những đòi hỏi từ hiện tượng chung của xã hội
nhưng lại là sự tôn kính với những phu nhân
tự kiếm tìm sự kiểm soát của họ.

Những vị thầy tâm linh tham vọng, chưa chứng ngộ
là sự bất kính với quan điểm Phật giáo thanh tịnh
nhưng lại là sự tôn kính với những nhà
bảo trợ giàu có của họ.

Sự đáp trả lại những bông hoa thiện chí sau khi
nhận lấy những mũi tên ác ý của bậc Bồ Tát
là sự bất kính với tập quán bất tịnh thế gian
nhưng đó lại là sự tôn kính tới
tập quán thanh tịnh của bậc Bồ Tát.

Thủ ấn trí tuệ bình đẳng bất nhiễm của Đức Phật
là sự bất kính với mọi tâm thức nhị nguyên loạn tưởng –
cái chia tách chân lý tuyệt đối và chân lý tương đối
nhưng lại là sự tôn kính với Tâm Trí Tuệ bất nhị –
cái mà trong đó chân lý tuyệt đối và
chân lý tương đối là bất khả phân.

Đức Thinley Norbu Rinpoche

Nguyên tác: Magic Dance The Display Of The Self – Nature Of The Five Wisdom Dakinis

Trích: Vũ Điệu Huyền Diệu – Sự Hiển Lộ Tự Tánh của Ngũ Trí Dakini

Đức Milarepa

Tinh túy dòng truyền thừa nghĩa là mọi sự đều có sự nối kết tự nhiên không gián đoạn với sự thanh tịnh liên tục và năng lượng tự nhiên. Nếu chúng ta chia tách năng lượng tự nhiên khỏi nguồn gốc bí mật của nó thì nó trở nên bị che ám và bất tịnh, rồi sau đó thì dòng truyền thừa sẽ xuất hiện sự gián đoạn. Khi các nguyên tố vi tế trở nên thô đặc và bị che chướng bởi ngũ uẩn (sắc, thọ, tưởng, hành, thức) thì bản chất, tinh túy thuần tịnh của các nguyên tố dường như bị suy giảm hay mất đi, nhưng thực sự thì nó chỉ bị ẩn đi. Mọi thứ hữu hình nhìn thấy được đều có bản chất, tinh túy vô hình, không trông thấy được. Ngay cả như bê tông hay xi măng nhìn thì có vẻ như là hoàn toàn thô đặc và trơ cứng nhưng nó cũng có tinh túy tự nhiên vô hình, không nhìn thấy được. Nguồn gốc phi vật chất của các nguyên tố tỏa khắp trên mọi hiện tượng thô đặc và vi tế, thậm chí ngay cả khi chúng ta làm gián đoạn dòng truyền thừa thì những gì có thể thấy được dường như chỉ là một phần còn sót lại đã chết.

Khi chúng ta ăn thực phẩm tươi thiên nhiên đến từ những nguyên tố thô hữu hình, thì nó kết nối với những nguyên tố vi tế để sản sinh ra năng lượng vô hình, nhưng những sản phẩm thừa xơ cứng hữu hình (phân) thì vẫn còn lại và được thải ra ngoài. Khi chúng ta ngủ, thì hiện tượng tỉnh thức của các nguyên tố thô nối kết với các nguyên tố vi tế của chúng ta để sản sinh ra sản phẩm thừa (phân) dưới dạng những giấc mộng. Khi được sinh ra, thì nghiệp từ các kiếp trước của chúng ta nối kết với những điều kiện, hoàn cảnh nghiệp báo của kiếp hiện tại trong những tình huống mộng của đời này. Trong mỗi trường hợp, những gì còn sót lại dường như là trơ cứng bởi vì nó đã bị chia tách khỏi nguồn gốc vô hình của mình và dòng truyền thừa tinh túy của nó xuất hiện sự gián đoạn. Sản phẩm thừa (chất thải hay phân) là phần cặn bã còn sót lại của dòng truyền thừa bị gián đoạn này.

Cái gì càng tươi mới thì nó càng gần hơn với nguồn gốc và dòng truyền thừa tự nhiên của nó. Thực phẩm càng để lâu thì nó càng trở nên ôi thiu và trơ cứng, và như vậy nó càng giảm giá trị sử dụng bản chất, tinh túy bí mật của nó với chúng ta khi ăn. Hiện tượng của chúng ta thì liên tục ở trong quá trình lão hóa và bào mòn trừ khi, nhờ thực hành, tập luyện, thì chúng ta mới có thể đưa nó trở lại sự tươi mới. Thân thể chúng ta thì liên tục ở trong quá trình lão hóa trừ khi, nhờ thực hành, tập luyện, thì chúng ta có thể chuyển nó thành Anh Đồng Tịnh Bình Thân (Thân Tịnh Bình Tươi Trẻ).

Tuổi trẻ là biểu tượng của sự cân bằng thuần khiết trong Giáo Pháp, Chân Lý bởi vì tinh túy bí mật của các nguyên tố được biểu lộ một cách hữu hình trong mọi sự khi chúng tươi trẻ và các nguyên tố thô đặc lẫn vi tế của chúng được ở trong trạng thái quân bình. Khi một cái cây còn non trẻ, thì những chiếc lá của nó biểu hiện ánh sáng thuần khiết cùng những màu sắc tươi mới, bởi vì những cành nhánh, gốc rễ và lá cây của nó hấp thụ, sử dụng đất, nước, lửa, gió và hư không trong sự cân bằng với nhau. Khi chúng sinh còn trẻ, thân thể của họ sáng, và màu sắc cũng như vẻ tự nhiên của nước da họ tươi tắn vì họ nuôi dưỡng, duy trì thân thể của mình từ thực phẩm của đất, máu từ nước, thân nhiệt từ lửa mặt trời, hơi thở từ gió và ý thức từ khoảng không của tâm trong sự cân bằng với nhau. Khi những vật thể sống ngày càng trở nên già cỗi thì một sự tương giao mất cân bằng nảy sinh, phát triển giữa các nguyên tố thô nặng và vi tế vốn phụ thuộc lẫn nhau. Một số nguyên tố trở nên trỗi vượt, lấn át và chiếm ưu thế hơn, trong khi các nguyên tố khác lại trở nên yếu kém hơn và trở về trạng thái nằm ngủ tiềm tàng im lìm, không hoạt động. Những loại cây sản sinh ra vỏ cây nặng và cứng, còn thân người sản sinh ra móng tay, tóc, mủ và dịch nhầy xơ cứng. Lá cây trở nên giòn, dễ rụng và phai màu, còn nước da của con người trở nên khô ráp và nhợt nhạt, xanh xám đi, cuối cùng cho đến khi sự liên kết giữa các nguyên tố thô và vi tế trở nên mất cân bằng và khi tới ngưỡng hoàn toàn bị gián đoạn, chia tách thì chỉ còn lại một thân cây chết khô hay một tử thi như một phần còn sót lại trơ cứng. Đối với những người có thể vượt lên khỏi các nguyên tố thô đặc và vi tế bị che chướng để kết nối tới bản chất, tinh túy bí mật không bị che ám của họ thì sẽ không có sự mất cân bằng và như vậy sẽ không có các nguyên tố thô đặc, trơ cứng bị bỏ lại phía sau. Họ để lại một thân cầu vồng, bản chất, tinh túy màu sắc đặc trưng thuần tịnh của các nguyên tố hữu hình.

Khi chúng ta không thể vượt hẳn lên để đi vào cái phi vật chất thì dòng truyền thừa vật chất của chúng ta chỉ có thể được truy nguyên, đưa tới một phần nhỏ giới hạn của vật chất vi tế, điều mà thời đại ngày nay tạm thời được gọi là một hạt vi lượng (hạt quark), nhưng có lẽ ở một thời đại khác trong tương lai, họ sẽ gọi nó bằng một cách khác để biểu thị một giới hạn vật chất vi tế mới, đây là dòng truyền thừa tâm bị lừa dối của vòng luân hồi sinh tử. (Điều tiên đoán này của tác giả đã đúng, ngày nay, các nhà khoa học đã tìm ra một giới hạn vật chất vi tế mới, tinh tế và nhỏ hơn hạt vi lượng quark, họ gọi là thuyết String (thuyết Dây), và khi chạm tới cấp độ vật chất vi tế Dây này, các nhà khoa học buộc phải đối diện với khái niệm trường vô hình của các vong linh. Như vậy, chủ nghĩa duy vật khi càng đi lên đã càng chạm tới điểm tương đồng với chủ nghĩa duy tâm – lời người biên dịch lại năm 2014). Nếu chúng ta liên tục nhận ra bản chất, tinh túy bí mật tỏa khắp trên vạn pháp, trên mọi hiện tượng, thì sẽ có một dòng truyền thừa Tâm Trí Tuệ không gián đoạn tự nhiên không bị che chướng và không có điểm dừng. Dòng truyền thừa có nghĩa là các phẩm tính quý giá được liên tục, không gián đoạn và được biểu hiện thông qua nhiều hình thức, phương diện khác nhau mà tinh túy, bản chất của nó vẫn luôn giữ được sự thuần tịnh.

Theo Luật Tạng (Vinaya), thì có 7 vị trì giữ dòng truyền thừa giới luật của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Theo những vị trì giữ dòng truyền thừa Bồ Đề Tâm (Bodhicitta) thông qua Đức Văn Thù Manjushri và Đức Di Lặc Maitreya, thì đó là 6 Pháp Bảo và 2 Bậc Siêu Phàm. Theo truyền thống Mật giáo (Tantric), thì các bậc trì giữ dòng truyền thừa là 84 bậc Đại thành tựu giả hay 84 Vị Thánh Sư. Theo hệ thống Cổ Mật Nyingmapa, thì có sự truyền trao trí tuệ Đức Phật và sự truyền khẩu của các bậc siêu phàm.

Nếu chúng ta không được kết nối tới bản chất, tinh túy bí mật – cái là Tâm Trí Tuệ của chúng ta do bị che chướng từ truyền thống, chủng tộc, quốc gia, giai cấp hay các thể chế thì chúng ta sẽ không thể biết đến dòng truyền thừa Phật giáo thuần tịnh. Một số người phương đông hay một số người phương tây có cách nghĩ như những người phương đông, họ tin rằng những người phương tây thì không thể có dòng truyền thừa bởi vì họ không có truyền thống. Nếu chúng ta tin rằng những người phương tây thì quá vật chất để có bất kỳ dòng truyền thừa tâm linh nào, thì chúng ta đã bất kính với dòng truyền thừa Phật giáo thuần tịnh. Nếu chúng ta không quan tâm đến những phẩm tính tâm linh thực sự mà lại bị lôi cuốn bởi những phong tục, tập quán phương đông do chúng ta đã liên hệ phương đông với dòng truyền thừa Phật giáo thì chúng ta cũng đã bất kính với dòng truyền thừa Phật giáo thuần tịnh. Nếu chúng ta cho rằng chỉ những vị tu sĩ, lama và guru mới có dòng truyền thừa thì chúng ta chỉ có khái niệm về dòng truyền thừa danh nghĩa, dòng truyền thừa móc khóa, chìa khóa - điều là sự bất kính tới dòng truyền thừa tâm linh thuần tịnh.

Có nhiều nơi chốn linh thiêng ở phương đông mà Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã gia hộ, ban phước. Nếu chúng ta thiếu tôn trọng những nơi chốn này, thì chúng ta đã thiếu tôn trọng tới dòng truyền thừa Phật giáo thuần tịnh. Một số người có quan niệm rằng chỉ có người Ấn Độ mới có dòng truyền thừa Phật giáo bởi vì Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã đản sinh ở xứ Ấn, hay bất kỳ ai đến từ Bethlehem đều có dòng truyền thừa của Đức Chúa Jesus. Nhưng Đức Phật đã nói rằng giáo lý chân thực thì không phụ thuộc vào chủng tộc. Nếu chúng ta không thừa nhận những bậc nắm giữ dòng truyền thừa thuần tịnh mà bất chấp xuất xứ, nguồn gốc của các ngài thì chúng ta đã bất kính với dòng truyền thừa tâm linh toàn tri toàn giác vô hạn bất tận.

Nếu chúng ta thực hành Pháp mà lại phụ thuộc vào năng lực dòng truyền thừa vật chất thông thường, thì chúng ta không thể có năng lực tâm linh sâu sắc. Nguồn gốc của năng lực hữu hình thì luôn là năng lực vô hình. Ví dụ, một số loại máy móc thì rất mạnh mẽ, nhưng chúng ta không thể nhìn thấy hay tiếp xúc được với dòng điện vận hành những cỗ máy ấy, bởi vì nguồn gốc năng lực của nó là vô hình. Nếu chúng ta không thể nối kết năng lực vật chất vô hình với nguồn gốc phi vật chất vô hình của nó thì rất nhanh chóng, nó sẽ bị cạn kiệt. Đây là một sự thật đặc biệt của ngày hôm nay khi những người phương đông và phương tây đang tạo ra những nhà máy Giáo Pháp, họ ra sức chèo kéo, thỏa thuận với dòng truyền thừa vật chất cho những năng lực và thành tựu. Giống như những nhà tư bản ham muốn danh vọng và của cải để có được uy tín cùng sự tôn trọng của những người khác, chúng ta cũng muốn những thành tựu có thể sờ nắm được, hữu dụng và chúng ta lo sợ về sự nghèo nàn, thiếu thốn, không ai biết tới mình cũng như lo sợ mất đi quyền lực thế gian. Chúng ta cho rằng dòng truyền thừa thì phải độc đáo, không tìm thấy được ở đâu khác và chỉ dành cho những người tích lũy uy tín tâm linh. Chúng ta cho rằng dòng truyền thừa phải được tìm thấy chỉ qua sự liên đới với những người cao cấp dễ thấy, các trung tâm Giáo Pháp danh tiếng và những vị thầy được công nhận bởi cộng đồng như những bậc nắm giữ dòng truyền thừa chính thống.

Chúng ta có thể làm bộ như mình là những Phật tử, nhưng nếu chúng ta không có quan kiến trí tuệ và lòng từ bi mà Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã hiển lộ đi hiển lộ lại nhiều lần, thì rồi bất cứ hoạt động Pháp nào chúng ta thực hiện đều chỉ là vở kịch Pháp dành cho đối tượng khán giả đoạn kiến hư vô luận suông bàn nhảm, huyên thuyên một cách vô nghĩa trong suốt giờ giải lao của vở kịch.

Một số người lại cho rằng dòng truyền thừa thì phụ thuộc vào một vị thầy. Đặc biệt một số người phương đông tin rằng những người phương tây thì không nào thể có dòng truyền thừa được, bởi vì họ không được móc nối với dòng dõi của một vị thầy tâm linh. Trừ phi chúng ta là những người đoạn kiến hư vô và chỉ tin vào sự hữu hình, còn không chúng ta không thể đánh giá, phán xét những phẩm chất tâm linh của một người nào đó mà họ không có vị thầy hữu hình trong kiếp sống này. Nếu ai đó lấy nước từ vòi nước, và vì không nhìn thấy họ lấy nước từ nguồn nước, có lẽ nào đây lại là lý do để chúng ta nói rằng nó không phải là nước? Trên một chuyến hành hương, thì trước tiên những người khách hành hương cần một chỉ dẫn, nhưng khi đã biết đường thì họ có thể hoàn toàn đi một mình. Cuối cùng, chỉ vì không thấy họ có hướng dẫn, mà chúng ta lại nói rằng họ không biết đường. Tất nhiên, với hầu hết mọi người thì dòng truyền thừa sẽ phụ thuộc vào một vị thầy hữu hình, và nói chung nếu chúng ta có thể tìm thấy một vị thầy tốt thì nó cần thiết để có một chỉ dẫn. Nhưng theo truyền thống Phật giáo, nếu chúng ta tin vào nhân quả, tin vào nghiệp, chúng ta tin rằng do một số người có một vị thầy hữu hình trong các đời trước và có thể nghiệm với bản chất, tinh túy thuần tịnh các nguyên tố của họ thì họ có thể được tái sinh và trở nên giác ngộ mà không cần phụ thuộc vào một vị thầy hữu hình trong đời này. Ngay cả khi chúng ta có 100 vị thầy nhưng khi chúng ta bị chia tách khỏi tâm tự nhiên của mình thì dòng truyền thừa của chúng ta đã bị gián đoạn. Nhưng dù cho chúng ta không có thầy, mà chúng ta vẫn được nối kết với tâm tự nhiên của mình thì chúng ta có dòng truyền thừa Tâm Trí Tuệ.

Tâm phàm tục của chúng ta là tâm bị lừa gạt, vì vậy đôi mắt của chúng ta nhất định cũng bị lừa gạt. Ngay cả dù cho nó có vẻ như là thực thì những gì chúng ta nhìn thấy có thể là một ảo giác, như một người bị bệnh vàng da nhìn thấy vỏ sò màu trắng thành màu vàng. Do vậy, chúng ta không thể nói rằng người này có dòng truyền thừa hay người kia không có dòng truyền thừa. Điều này chỉ tạo ra những che chướng về dòng truyền thừa thuần tịnh. Nếu chúng ta muốn nói về dòng truyền thừa Pháp thanh tịnh thì cái chúng ta cần quan tâm là sự thuần khiết, tinh ròng. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã nói: “Pháp tòa sư tử vô úy của Ta vẫn chưa có người sở hữu. Người có lòng từ bi, người có Tâm Trí Tuệ, người có tâm lợi lạc, đây là người trì giữ dòng truyền thừa của Ta, và có thể ngồi lên pháp tòa của Ta”. Ngài không nói một người có danh vị, người được lựa chọn bởi những kẻ mất trí, người tạo ra nhiều thể chế chính trị hơn. Dù cho một người có danh xưng hay không có danh xưng, được lựa chọn hay không được lựa chọn, là chính trị gia hay không phải chính trị gia thì người nắm giữ dòng truyền thừa phải là một người có các phẩm chất trí tuệ nguyên sơ và nguồn tâm của người ấy phải là trí tuệ thanh tịnh. Bất cứ ai có những phẩm chất tâm linh bao la thông qua ý định thanh tịnh và tâm thức được phú bẩm sự thông tuệ từ nghiệp trước đó, thì người đó sẽ nắm giữ dòng truyền thừa tâm linh thanh tịnh và có thể thực sự làm lợi ích cho những người khác.

Dù cho được sinh ra như một công nương

của một gia đình quyền quý, nhưng Ngài đã

không tìm thấy tinh túy trong cuộc sống thế tục như vậy

Vì thế Ngài đã trốn chạy khỏi tòa lâu đài tráng lệ

Và lang thang hết từ nơi này đến nơi khác,

Chỉ tìm kiếm sự giải thoát tối hậu, tận cùng.

Vào lúc Ngài tìm cầu sự giải thoát,

Với thân tướng tuyệt mỹ vô song như hoa nở của mình,

Hai công tước lãnh chúa đã tìm Ngài

để bắt Ngài trở thành công chúa của họ,

Nhưng ở giữa những cuộc tranh cãi đó,

Ngài đã trở thành nữ hoàng của hoàng đế.

Trong tu viện năng lực hùng mạnh nhất,

Hóa hiện, lưu xuất ra thân trí tuệ bát nhã màu bình minh rạng rỡ,

Vung thanh gươm giác tính bất nhiễm sáng ngời,

Chặt đứt qua những mạng lưới vô minh huyễn hóa.

Ngay cả với bậc trị vì tối cao,

Ngài đã trở thành nữ hoàng của xứ sở,

Được bao quanh bởi một chuỗi rặng núi tuyết,

Ngài đã hoàn toàn tự do khỏi bám luyến, buộc ràng.

Khi vị hôn phu kỳ lạ nhất của Ngài,

Cúng dường Ngài tới Đức Acharya lãng tử,

Ngài đã nhận ra Người không phải là một

người bình thường, mà là sự rực rỡ cực sinh động

của Đức Phật Amitabha Vô Lượng Quang (A Di Đà)

Và như thế Ngài đã hòa trộn tâm thức mình trong tâm trí tuệ của Người.

Tới Ngài, hỡi Yeshe Tsogyal, Trí Tuệ Như Hải,

con luôn cúi đầu đảnh lễ!

Cho tới khi con trở nên giống như Ngài!

(Đây là câu chuyện về tiểu sử của Đức Yeshe Tsogyal, đệ tử của Đức Liên Hoa Sinh. Khi Ngài bị bắt và dâng nạp cho Đức Vua Tây Tạng Trisong Deutsen thì Đức Vua đã cúng dường Ngài tới Đức Đạo Sư Liên Hoa Sinh để trở thành phối ngẫu theo truyền thống Mật thừa. Sau đó dưới sự chỉ dẫn trực tiếp của Đức Liên Hoa Sinh, Ngài đã được truyền dạy rất nghiêm ngặt và đầy đủ về các giới luật, đạo đức, đạo hạnh cũng như trải qua những quá trình tu tập, nhập thất miên mật, chặt chẽ, sau cùng Ngài đã hòa trộn tâm mình với Đức Đạo Sư Guru Rinpoche và đạt giác ngộ - lời người dịch 2014)

Thinley Norbu Rinpoche

Nguyên tác: Magic Dance The Display Of The Self - Nature Of The Five Wisdom Dakinis 

Trích: Vũ Điệu Huyền Diệu – Sự Hiển Lộ Tự Tánh của Ngũ Trí Dakini

Orgyen Tobgyal Rinpoche[1] vốn luôn yêu thích lịch sử, đặc biệt là lịch sử tôn giáo. Vì vậy, từ khi Ngài nghe nói về Jerusalem và sự linh thiêng của nơi này với ba trong số những tôn giáo phổ biến nhất trên thế giới, Ngài đã muốn đến đó. Khi Ngài tình cờ đề cập đến mong muốn viếng thăm Thành Thánh với vài đệ tử Rigpa từ Israel, họ lập tức tổ chức một chuyến viếng thăm và trong tháng 7 năm 2011, Rinpoche đã đến Jerusalem.

Trong ba ngày, Rinpoche đã ở trong một căn phòng đẹp đẽ nhìn về Bức Tường Than Khóc, nơi đánh dấu ranh giới phía Tây của địa điểm Do Thái linh thiêng nhất – Núi Đền. Ngồi thoải mái trên chiếc ghế bành và yên lặng hành trì, Rinpoche ngắm nhìn dòng tín đồ không ngơi nghỉ hướng về bức tường 4000 năm tuổi và đến Vòm Đá phía trên – trung tâm vũ trụ với người Do Thái và Hồi Giáo.

Moshe, một cựu đặc công, đã đồng hành cùng Rinpoche và những tu sĩ của Ngài qua các con đường chật hẹp, quanh co, theo bước chân của Solomon và David, những kẻ chiếm cứ từ La Mã, và dĩ nhiên, Chúa Jesus và Mahomet. Và Rinpoche thừa nhận rằng Ngài là ‘du khách’ lạ thường nhất được giao phó cho Moshe chăm sóc. Ở khắp mọi nơi trong thành phố linh thiêng này, các giáo sĩ Do Thái và tín đồ đội mũ lông lớn và áo khoác ngoài màu đen nặng nề, hối hả trên những con phố nhỏ cổ xưa. Rinpoche nói rằng nhiều người trong số họ trông khá ‘điên’. Sau đấy, Ngài bổ sung rằng, “Khi Tôn giả Mục Kiền Liên và Xá Lợi Phất rời khỏi khu rừng, hai vị trông cũng gần như điên khùng với những dân làng mà họ gặp – ngày nay, hầu hết tu sĩ Phật giáo trông quá giống người bình thường!”.

Vào ngày thứ tư, Rinpoche và đoàn của Ngài được đưa qua sa mạc để đi ‘tắm’ ở Biển Chết, sau đó, hướng về phía Bắc đến Tel-Aviv, nơi Ngài được Tăng đoàn Rigpa và những đệ tử của Chokyi Nyima Rinpoche[2] thỉnh cầu giảng dạy. Với sự sáng suốt thông tuệ đặc trưng, Rinpoche miêu tả cách thức những yếu tố khác nhau của con đường hòa hợp với nhau và cần được tiếp cận bởi các hành giả Nyingma hiện đại – đặc biệt là đệ tử Rigpa. Và vào buổi tối trước khi rời đi, Rinpoche kiên nhẫn giải đáp mọi thắc mắc của các đệ tử Rigpa, như một cách để tri ân họ vì đã tổ chức chuyến viếng thăm của Ngài và chăm sóc Ngài rất chu đáo.

Đây là giáo lý mà Rinpoche ban vào ngày 23 tháng 7 năm 2011. Trong đó, Ngài chỉ ra cách mà những giáo lý khác nhau – sự xả ly (Căn bản thừa), Bồ đề tâm (Đại thừa) và thực hành Bổn tôn (Kim Cương thừa) – phù hợp với nhau trên con đường Dzogchen[3], vai trò của chúng và cách thức hành trì. Luôn luôn đơn giản mà thực tiễn, giáo lý của Rinpoche đi thẳng vào cốt lõi của vấn đề. Khi đọc nó, không có cách nào để bạn có thể nói rằng bạn không biết cách thức đạt giác ngộ!

Rinpoche nói một cách hùng hồn về đạo sư tâm linh, cách liên hệ với vị ấy và tầm quan trọng của lòng sùng mộ: “Từ quan điểm của con đường Đại Viên Mãn Dzogchen, để tích lũy công đức, lòng sùng mộ là rất quan trọng!”. Thông điệp bao quát của Rinpoche là nhảy quá nhanh vào con đường Dzogchen và chỉ thực hành mỗi Dzogchen thì đơn giản là chưa đủ. Ngài tiếp tục vạch ra cho chúng ta, với sự sáng suốt rõ ràng, điều mà chúng ta phải làm và lý do, sau đó dẫn dắt chúng ta đến việc nghiên cứu các giải thích và luận giải có sẵn – chẳng hạn Lời Vàng Của Thầy Tôi – để giúp mỗi người chúng ta chịu trách nhiệm cho con đường của bản thân. Rinpoche cảm thấy công việc của Ngài là cung cấp cho chúng ta bản đồ về mọi thứ mà chúng ta cần hiểu để đi theo con đường Đại Viên Mãn Dzogpa-Chenpo cho đến sự giác ngộ.

Sáng tỏ. Không phức tạp. Dứt khoát.

Giới thiệu

Những giáo lý Luật Tạng thuật lại rằng Phật Thế Tôn nói rằng: “Hãy tụ tập cùng với bạn bè để nói về Giáo Pháp”. Và những người bạn cần tụ tập lại để chia sẻ Giáo Pháp, bởi nói về Giáo Pháp giúp chúng ta hiểu về giáo lý, xua tan nghi ngờ hay do dự và khiến sự hành trì của chúng ta trở nên ổn định.

Nói chung, những giáo lý của Đức Phật nằm trong chín thừa tuần tự. Để đi theo những thừa này, bạn cần nương tựa một đạo sư. Những vị đi theo hai con đường của các thừa căn bản nương tựa một ‘thiện tri thức tâm linh’; khi họ thọ các giới luật của sự giải thoát cá nhân [Biệt Giải Thoát Giới] và thọ nhận những giáo lý liên quan, họ xem vị thầy là ‘người cha’ và bản thân là ‘những đứa con’.

Trong Đại thừa – thừa của những vị Bồ Tát – các đệ tử nghĩ về đạo sư của họ là một ‘bác sĩ’ và những giáo lý của Ngài là ‘thuốc’, nghĩ rằng: “Nếu áp dụng những giáo lý này, tôi sẽ được chữa trị; nếu không, tôi sẽ chết”.

Để đi theo Kim Cương thừa, các đệ tử trước tiên cần thọ nhận một quán đỉnh, bởi không có quán đỉnh, bạn không được phép lắng nghe những giáo lý. Vị đạo sư [Lama] mà từ Ngài, bạn thọ nhận quán đỉnh, thứ thuần thục bạn cho con đường Kim Cương thừa, phải được nhìn nhận là ‘Thủ lĩnh của Đàn tràng’, điều cũng là cách mà bạn cần nhìn nhận Ngài khi Ngài ban cho bạn ‘những chỉ dẫn giải thoát’ của Kim Cương thừa – nói cách khác, khi bạn thọ nhận giáo lý.

Khi thọ nhận những giáo lý từ thừa của Đại Viên Mãn Dzogpa-Chenpo, chúng ta thấy đạo sư chính là Đức Phật, bởi bậc thầy chỉ cho chúng ta một cách rõ ràng rằng tâm của chính chúng ta là Phật. Kiểu trao truyền này phải được ban bởi một vị đạo sư, nhưng nếu chúng ta không thấy vị đó là Phật, chúng ta không thể thực sự thọ nhận chỉ dẫn.

Buổi nói chuyện hôm nay không liên quan gì đến chúng bởi tôi không phải một vị thầy và chẳng có phẩm tính nào của một đạo sư. Ở đây, tôi chỉ là một khách du lịch. Và các bạn cần biết rằng tôi hiếm khi giảng dạy. Chỉ thỉnh thoảng tôi mới nói vài lời để làm sáng tỏ những điểm quan trọng trong giáo lý, nhưng chỉ như một cách để giúp đỡ và hỗ trợ Sonam Gyaltsen Rinpoche.

Tôi đã du hành đến khắp nơi trên thế giới. Ban đầu như một thị giả của Dilgo Khyentse Rinpoche[4] và sau đó thì vì sở thích của bản thân. Dẫu vậy, tôi đã bước sang tuổi sáu mươi mà chưa từng viếng thăm đất nước Israel vô cùng nổi tiếng, nơi mà tôi đã nghe nói rất nhiều khi còn là một đứa trẻ và luôn cảm thấy rằng tôi muốn đến thăm. Bởi tôi đã ở đây, Philip nói rằng tôi cũng có thể ban một giáo lý; vì thế, tôi đồng ý. Thực sự tôi đã hứa khả và đó là cách mà cuối cùng thì tôi ngồi trên chiếc ghế này.

Những phẩm tính của một đạo sư

Kiến thức, Chứng ngộ, Hoạt động Tích cực

Nói chung, một Lama ban giáo lý cần có ba phẩm tính: (1) Ngài phải thông tuệ, (2) Ngài phải có kinh nghiệm và sự chứng ngộ của thực hành và (3) Ngài phải làm chủ các hoạt động tích cực.

Những giáo lý cũng giải thích rằng chỉ thông tuệ thì chưa hữu ích và rằng Ngài phải đưa Giáo Pháp mà Ngài đã nghiên cứu vào hành trì. Nhờ thực hành, Ngài phát triển các phẩm tính của kinh nghiệm thiền định và sự chứng ngộ và khi những kinh nghiệm này đã thâm nhập tâm Ngài, những giáo lý của Ngài mới lợi lạc. Nếu Ngài không thực hành những giáo lý mà Ngài nghiên cứu, cố gắng giảng dạy chúng sinh khác sẽ là vô ích.

Hãy lấy ví dụ về một người đàn ông dành cả đời nói về lòng bi mẫn và Bồ đề tâm cũng như sự tuyệt vời của nó. Anh ta nói về cách thức phát khởi lòng bi mẫn, cách mà sự giác ngộ trọn vẹn đến từ việc vun bồi lòng bi mẫn và v.v... nhưng dù có thể giải thích giỏi thế nào, bởi anh ấy không bao giờ áp dụng giáo lý về lòng bi mẫn cho bản thân, có lợi lạc nào từ việc nói mãi về nó? Chẳng có gì hết! Không có lòng bi mẫn trong tâm, sẽ chẳng có lợi lạc nào! Mặt khác, những giáo lý của người không giỏi trong việc nói về nó, nhưng đã thiền định về các giai đoạn khác nhau và đã phát triển một nhận thức tự nhiên về lòng bi mẫn trong chính mình, sẽ có ảnh hưởng tức thì với chúng sinh khác. Giảng dạy Giáo Pháp mà không thực hành thì giống như nói rằng: “Tôi sẽ trao cho bạn tất cả của cải của Hoa Kỳ!”. Nhưng, bởi bạn không sở hữu của cải đó, làm sao bạn có thể trao nó?

Điều này đúng với tất cả chín thừa. Bất cứ Giáo Pháp nào, một vị thầy phải thực hành và đã làm chủ ít nhất vài kết quả của sự hành trì.

Một vị thầy, người đã trở nên ‘uyên bác’ và có kinh nghiệm cũng như sự chứng ngộ từ thực hành tự động làm chủ khía cạnh thứ ba: hoạt động tích cực. Các ‘hoạt động tích cực’ là những hoạt động bạn tiến hành vì chúng sinh khác, được thúc đẩy bởi lòng bi mẫn và vị tha. Bất cứ điều gì bạn làm, thứ không làm lợi lạc chúng sinh khác, sẽ không nằm trong kiểu này.

Giống như cách mà bản chất của mặt trời là nó tỏa ra sự ấm áp và những tia sáng, một đạo sư, người sở hữu hai phẩm tính của sự thông tuệ cùng với kinh nghiệm và sự chứng ngộ – thứ là kết quả của sự hành trì, sẽ tự nhiên hành động vì lợi lạc của chúng sinh khác. Trong hai khía cạnh này, điều thứ hai, sự hành trì, là quan trọng nhất. Bởi sẽ chẳng có kết thúc về điều mà chúng ta có thể học, thực hành bất cứ điều gì bạn nghiên cứu và rằng sự hành trì của bạn đem đến kết quả thì quan trọng hơn nhiều việc dành tất cả thời gian để nghiên cứu. Các phẩm tính của Giáo Pháp thì không thể nghĩ bàn và vì thế, một vị đạo sư đã phát triển những phẩm tính này sẽ luôn luôn hiển bày và hành động vì lợi lạc của chúng sinh khác.

Uyên bác, Kỷ luật và Từ ái

Người ta cũng nói rằng chư đạo sư cần phải có ba phẩm tính khác: Ngài phải uyên bác, kỷ luật và từ ái.

Phẩm tính đầu tiên về sự uyên bác nghĩa là một vị thầy phải có khả năng giải thích những giáo lý của từng thừa mà không thành kiến và Ngài cần phải làm chủ không chỉ từ ngữ mà cả ý nghĩa của từng giáo lý. Ngoài ra, chỉ đơn thuần có thể giải thích những giáo lý thì chưa đủ. Vị đạo sư phải biết mọi khía cạnh khác nhau của chín thừa tuần tự và có khả năng giải thích rõ ràng Tri Kiến, Thiền Định, Hành Động, Các Nguyên Tắc và Đặc Tính Riêng Biệt của từng thừa, không trộn lẫn chúng. Đó là cách mà chư đạo sư phải giảng dạy, nếu không, những giáo lý sẽ giống như một kiểu súp. Chúng ta nấu súp thế nào? Bằng cách trộn những thành phần khác nhau, thứ sau đó không thể phân biệt với nhau khi đã được nấu. Tương tự, một vị thầy có thể giảng dạy cho bạn trong một hay hai giờ và sau bài giảng, bạn thậm chí có thể cảm thấy kinh ngạc trước điều mà bạn vừa nghe, nhưng lợi lạc chỉ là nó làm tâm bạn thoải mái một chút, giống như xem một bộ phim giúp bạn thư giãn. Và khi bạn cố gắng sử dụng điều bạn vừa nghe để thực hành Giáo Pháp một cách chân chính, ‘sự hiểu’ mà bạn có được từ ‘sự giảng dạy’ đó sẽ chẳng cho phép điều đó.

Khi Đức Phật giảng dạy, Ngài không bao giờ trộn lẫn các giáo lý khác nhau. Giống như thế, một đạo sư tốt trước tiên có thể xác định nhu cầu của những vị mà Ngài sắp nói với, sau đó, giảng dạy cho họ một cách tương ứng. Và bởi mỗi hữu tình chúng sinh thì có căn cơ và thiên hướng riêng, Đức Phật đã giảng dạy tám vạn bốn nghìn Pháp môn.

Bên cạnh sự uyên bác, vị thầy cũng phải có kỷ luật, tức là khía cạnh thứ hai. Điều này là bởi mỗi lời hứa mà chúng ta phát khởi trên con đường – từ các giới luật của quy y cho đến những thệ nguyện Samaya của Đại Viên Mãn – phải được duy trì. Và nếu bạn giữ gìn các giới của mỗi thừa, bạn sau đó có thể bảo người khác làm vậy – để có khả năng bảo người khác giữ giới, tự thân vị đạo sư phải giữ gìn chúng. Đó là ý nghĩa của ‘kỷ luật’.

Nếu bạn đã xem xét mọi phẩm tính cần thiết trong một ‘đạo sư’, sẽ dễ dàng để thấy rằng bản thân tôi thì không phải là một ‘Lama’. Tuy nhiên, tôi đã đi theo và thực hành Giáo Pháp từ thuở ấu thơ và đã thọ nhận giáo lý từ 55 vị thầy khác nhau – khá là nhiều giáo lý. Trong suốt cuộc đời, Giáo Pháp là điều rất quan trọng với tôi và tôi luôn cầu nguyện rằng tôi sẽ trở thành một hành giả Giáo Pháp chân chính.

1. Phật giáo là gì?

Đầu tiên, về thuật ngữ ‘Phật giáo’ [Buddh-ism trong Anh ngữ] này. Thực sự chẳng có điều gì là ‘Phật-giáo’. Một truyền thống tôn giáo mới được gọi là ‘Phật giáo’ chưa từng được ‘tạo ra’.

‘Luân hồi là Khổ’

Cách tiếp cận của những vị đi theo giáo lý của Đức Phật là, đầu tiên, bạn phải nhận ra xem ‘luân hồi’, vòng tròn của sự tồn tại, thực sự là gì. Đức Phật giải thích rằng ‘luân hồi là khổ’ và trong luân hồi, thứ trải nghiệm khổ đau là tâm. Vì vậy, trước tiên, chúng ta cần hỏi bản thân: luân hồi có phải là khổ hay không? Khi bạn nhận ra rằng luân hồi là khổ, bạn sẽ bước vào được cộng đồng Phật giáo. Nếu bạn nghĩ rằng luân hồi không phải là ‘khổ’, rằng nó thực sự cũng khá tốt đẹp, bạn không cần đến những giáo lý của Đức Phật.

Đức Phật nói với chúng ta rằng: ‘luân hồi là khổ’, nhưng Ngài không chỉ nói mỗi vậy. Ngài còn chỉ cho chúng ta con đường giải thoát chúng ta khỏi khổ đau.

Không đơn thuần lý thuyết nữa, hãy thực hành!

Mặc dù Đức Phật cuối cùng đã giảng dạy các phương pháp giải phóng chúng ta khỏi khổ đau, ban đầu, chính Ngài đã đi theo con đường sai lầm và dành ba vô lượng kiếp trôi lăn trong luân hồi trước khi giải phóng bản thân bằng cách chứng ngộ Phật quả. Và khi giảng dạy, Ngài chỉ nói về điều Ngài thực sự trải nghiệm. Ngài không lý thuyết hóa hay xuyên tạc các sự thật theo bất kỳ cách nào. Ví dụ, Đức Phật nói rằng nếu bạn hành xử tiêu cực bằng cách sát sinh, khi hành động tiêu cực đó chín muồi, nó sẽ định đoạt cách mà bạn trải nghiệm luân hồi. Tương tự, nếu bạn ‘giải phóng’ hay bảo vệ sinh mạng, bạn sẽ trải nghiệm kết quả thích hợp. Về cơ bản, Đức Phật chỉ nói với chúng ta cách thức mà mọi thứ thực sự là.

Phật tính

Đức Phật nói rằng các cõi cao hơn trong luân hồi cung cấp nền tảng để trải nghiệm một cấp độ nào đó của niềm vui và hạnh phúc, trong khi các cõi thấp hơn thì không. Trong các cõi thấp hơn, chúng sinh chỉ ngày càng chìm sâu hơn trong khổ đau. Trong ba cõi cao hơn, nơi tốt nhất để tái sinh, theo Đức Phật, là cõi người, trong một thân người.

Mọi hữu tình chúng sinh trong sáu cõi giới của sự tồn tại đều có cùng một phẩm tính: họ đều có ‘nền tảng’ của sự giải thoát khỏi khổ đau. ‘Nền tảng’ này là gì? Đó là Phật tính – tâm thoát khỏi mê lầm. Chúng ta phải có ‘nền tảng’ này để đi theo con đường giác ngộ và cũng chính ‘nền tảng’ này là thứ đưa chúng ta chìm sâu hơn trong luân hồi.

Tâm – về cơ bản là Phật tính – của một người đang trôi lăn bất tận trong luân hồi thì không khác với tâm của Đức Phật; nền tảng là giống nhau. Điểm khác biệt duy nhất là một vị thì mê lầm trong khi vị kia thì không. Đức Phật đã giải thích sự khác biệt này và điều vô cùng quan trọng là các bạn cần nắm bắt nó ngay từ đầu. Điều các bạn không nên làm là giả bộ tin tưởng thứ gì đó dường như không đúng với bạn – “Đây là những lời linh thiêng”, “Đây là điều Phật đã dạy!”, “Đây là Luật!” hay “Ý tưởng này do người có quyền lực áp đặt cho tôi v.v...”. Đừng nghĩ như vậy, mọi chuyện không phải như thế.

Các đời quá khứ và tương lai

Luân hồi không có khởi đầu, nhưng nó có kết thúc: Phật quả. Chúng ta tái sinh trong luân hồi, đó là nơi mà chúng ta đã sống nhiều đời và sẽ sống thêm nhiều đời trong tương lai. Ngày nay, khoa học không thể chấp nhận các đời quá khứ và tương lai, nhưng vài người với tâm hướng về khoa học vẫn nghĩ rằng, “Chắc hẳn phải có thứ gì đó”; tôi đã phát hiện ra điều này trong những cuộc trò chuyện với nhiều người. Thực sự khá dễ dàng để chứng minh thông qua sự quán chiếu chân thật, khách quan, nhưng chúng ta chẳng cần làm thế hôm nay bởi mọi người ở đây đều là Phật tử!

Như thế, đây là những điểm đầu tiên thực sự quan trọng mà một hành giả cần nắm bắt. Dĩ nhiên, thêm vào đó là lý do mà chúng ta thực hành Giáo Pháp là để giải phóng bản thân khỏi luân hồi. Điều này cũng cần được hiểu rõ ràng. Hãy nghĩ về những lỗi lầm của luân hồi và các phẩm tính của một vị Phật v.v... nhưng tôi cũng không cần phải đi sâu vào điều này. Có nhiều cuốn sách giải thích về những điểm này, vì thế, các bạn cần nghiên cứu chúng.

Đó là điểm đầu tiên mà tôi muốn trình bày.

2. Kính trọng Đạo sư

Nếu bạn đã nhận ra rằng: “Tôi phải giải phóng bản thân khỏi luân hồi”, bây giờ bạn cần làm gì? Ồ, con đường đi đến giải thoát là điều mà Đức Phật đã dạy; vì thế, bạn cần nghiên cứu các giáo lý của Ngài và đưa chúng vào thực hành.

Hiện tại, những người như chúng ta không thể gặp Đức Phật; điều đó nghĩa là cách duy nhất để học hỏi về các giáo lý của Đức Phật là theo chân một đạo sư. Điều này cực kỳ quan trọng. Khi mà không còn đạo sư trên thế gian để chỉ cho chúng ta điều cần làm và điều cần tránh, các giáo lý sẽ kết thúc. Nhưng thậm chí nếu chỉ còn một người có thể giải thích đoạn kệ sau đây một cách thích hợp, những giáo lý sẽ vẫn còn ở đây.

“Không làm điều ác,

Làm các điều lành,

Điều phục tâm mình –

Đó là giáo lý của chư Phật[5]”.

Nếu giáo lý này được giải thích và trao truyền nhiều lần cho chúng sinh khác – nếu có một sự liên tục của việc giảng dạy – thì Giáo Pháp của sự trao truyền sẽ tiếp tục tồn tại. Và nếu những đệ tử tiếp tục phát triển một sự hiểu chân chính về giáo lý và sự hành trì và áp dụng chúng như được giảng dạy, thì Giáo Pháp của sự chứng ngộ vẫn còn. Sự hiện diện trên thế giới này của hai khía cạnh của Giáo Pháp – Giáo Pháp của sự trao truyền và Giáo Pháp của sự chứng ngộ – là món quà từ chư đạo sư của chúng ta. Tại sao chúng ta chỉ có thể nhận chúng từ một đạo sư? Bởi chư đạo sư của chúng ta nắm giữ gốc rễ, Giáo Pháp của sự trao truyền, thứ là nền tảng mà từ đó Giáo Pháp của sự chứng ngộ phát triển. Đây là lý do đạo sư lại quan trọng đến vậy.

Mối quan hệ đạo sư - đệ tử

Bây giờ tôi sẽ nói đến điểm chính yếu.

Trong quá khứ, những đạo sư chân chính cực kỳ hiếm. Chỉ những vị đã thọ nhận mọi giáo lý, thực hành chúng và nhờ đó, có linh kiến rõ ràng về Bổn tôn Yidam hay đạo sư của họ, mới giảng dạy. Điều này thậm chí vẫn đúng vào khoảng năm mươi hay sáu mươi năm trước. Không ai giảng dạy Giáo Pháp nếu anh ta chưa thực hành và đạt được các dấu hiệu thành tựu rõ ràng. Tại sao những đạo sư như vậy lại hiếm đến thế? Bởi chư vị nghĩ rằng: “Nếu bản thân tôi vẫn chưa được lợi lạc từ các giáo lý, làm sao tôi có thể làm lợi lạc chúng sinh khác?”. Những vị sẵn lòng ban quán đỉnh thậm chí còn hiếm hơn – ví dụ, Pháp Chủ Patrul Rinpoche[6] đã nói rằng Ngài không có khả năng ban quán đỉnh. Và chỉ một hay hai vị Lama đã giảng dạy Đại Viên Mãn Dzogpa-Chenpo.

Các đệ tử mong mỏi thực hành Dzogchen từ những đạo sư này sẽ phải nỗ lực lớn lao để tịnh hóa tâm họ bằng cách trước tiên rèn luyện trong mọi giai đoạn của Ngondro (các thực hành sơ khởi), sau đó: ‘Thực hành Chính yếu’ về Bổn tôn Yidam. Trong suốt quá trình này, họ sẽ liên tục kiểm tra đạo sư để đảm bảo rằng Ngài thực sự sở hữu đủ mọi phẩm tính của một đạo sư Dzogchen chân chính; và đạo sư cũng sẽ liên tục kiểm tra các đệ tử. Chỉ khi hoàn thành mọi điều này thì Dzogchen mới được giảng dạy.

Nhìn chung, những vị đã thọ nhận giáo lý Dzogchen theo cách này – chẳng hạn giáo lý Yeshe Lama[7] – không phải tái sinh lại trong luân hồi. Những ghi chép mà chúng ta đọc về cuộc đời của họ luôn luôn miêu tả ‘giải thoát’. Và khi một người như vậy hấp hối, những người bên cạnh thường bảo rằng: “Ồ, ông ấy đã thọ nhận Yeshe Lama”, nghĩa là “Đừng lo lắng, ông ấy sẽ ổn thôi”.

Thời nay thì mọi chuyện không như vậy. Vấn đề lớn nhất mà chư đạo sư gặp phải là cách tìm ra ai đó lắng nghe giáo lý. Nhưng bạn sẽ chẳng bao giờ gặp rắc rối trong việc tìm kiếm đạo sư muốn giảng dạy. Chư đạo sư hiện đại quảng cáo bản thân một cách thô thiển, chẳng hạn: “Tôi sẽ ban những giáo lý sâu xa nhất. Tôi sẽ ban các quán đỉnh sâu xa nhất” và v.v... Hiển nhiên, mọi chuyện đã thay đổi. Tôi không biết làm sao lại như vậy. Nhưng đó là một thay đổi được khởi xướng bởi những vị quan trọng nhất trong tất cả những Lama của Phật giáo Tây Tạng – Đức Dalai Lama, Ngài Sakya Trizin, Ngài Karmapa và những Lama cao cấp nhất của truyền thống Nyingma – tất cả đều là chư đạo sư mà chúng ta xem là ‘những bậc trì giữ giáo lý’.

Dù thế nào, hãy quay trở lại chủ đề của chúng ta. Khi bạn muốn thọ nhận các giáo lý, quán đỉnh hay giáo huấn Dzogchen, trước tiên, bạn phải kiểm tra những phẩm tính và tiêu chuẩn để đảm bảo rằng Ngài là một đạo sư chân chính. Và dĩ nhiên, đạo sư cũng phải kiểm tra đệ tử. Thậm chí nếu đạo sư và đệ tử có những phẩm tính cần thiết, khi đã bước vào mối quan hệ đạo sư - đệ tử, họ cần tiếp tục tuân thủ những thệ nguyện Samaya. Thực sự, thệ nguyện Samaya là yếu tố quan trọng nhất trong mối quan hệ – điểm then chốt của điều mà tôi muốn nói với các bạn hôm nay. Tất nhiên, trước khi bước vào một mối quan hệ đạo sư - đệ tử, bạn khá tự do để làm điều bạn muốn, nhưng sẽ không còn như vậy khi mối quan hệ đã được thiết lập.

Ngày nay, rất nhiều đệ tử theo chân đạo sư một thời gian, sau đó chống lại Ngài và thậm chí còn chiến đấu với Ngài. Nhưng làm vậy sẽ chỉ đưa bạn đến cõi địa ngục tồi tệ nhất có thể, nơi mà khổ đau là lớn nhất. Nghiệp của việc chống lại đạo sư lớn đến mức khi bạn chết, nó sẽ kéo bạn thẳng xuống địa ngục đó. Vì vậy, điều quan trọng ở đây là bạn không nên thiết lập mối liên hệ Samaya với một đạo sư quá nhanh, sau đó lại phát hiện ra rằng bạn chẳng thể duy trì nhận thức thanh tịnh hay ‘quan điểm linh thiêng’! Đừng đặt bản thân trong tình thế của việc tích lũy nghiệp khủng khiếp đó. Trong Phật giáo chẳng có chuyện ‘ép buộc cải đạo’! Không ai có thể nói với bạn rằng, “Bạn không thể không đến Pháp hội này. Bạn không thể tránh việc thọ nhận quán đỉnh này!”. Không ai cả! Đây là điểm quan trọng thứ hai của tôi, điều vô cùng quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

Cá nhân tôi không gặp phải vấn đề này. Tôi tin tưởng 100% rằng không có đệ tử nào của tôi sẽ chống lại tôi. Làm sao tôi có thể chắc chắn? Bởi tôi chẳng có đệ tử nào! Chẳng có ai! Không có ai mà tôi nói rằng: “Đây là đệ tử của tôi”. Tôi chỉ có vài người bạn tốt. Đó là điểm thứ hai của tôi.

3. Để đi theo con đường Dzogchen, bạn cần công đức

Người phương Tây thường không thích các giáo lý Thừa Căn bản của Phật giáo, họ yêu thích những giáo lý Đại thừa. Họ yêu mến Đại thừa và rất thích thú với giáo lý Kim Cương Mật thừa, với một thiên hướng đặc biệt dành cho đỉnh cao của tất cả các thừa, những giáo lý Đại Viên Mãn Dzogpa-Chenpo. Họ thực sự yêu thích Dzogchen.

Chắc chắn là những giáo lý Dzogchen cực kỳ lợi lạc, nhưng cực kỳ khó để đưa vào thực hành! Tại sao Dzogchen lại không dễ dàng? Bởi bạn cần ‘công đức’. ‘Công đức’! Trong Dzogchen, bạn được bảo rằng: “Tâm con là Phật”. Ngoài ra, trong trường hợp này, ‘Phật’ liên quan đến vị vĩ đại nhất trong ba sự hiển bày của Đức Phật, tức Pháp thân. Vì thế: “Tâm con là Pháp thân!”. Làm sao mà điều này hữu ích? Nếu bạn có công đức, khi bạn nghe rằng: “Tâm con là Phật”, thế là đủ để giải thoát bạn – đó là điều đã xảy ra khi Shri Singha[8] trao chỉ dẫn này cho Guru Rinpoche. Ngài nói: “Tâm con là Phật”. Và thế là đủ! Guru Rinpoche được giải thoát.

Nếu “Tâm con là Phật” chưa hiệu quả, đạo sư sẽ nói thêm một chút. Ngài sẽ giải thích rằng bản tính của tâm có ba khía cạnh: tinh túy tính Không, bản chất thấu suốt và lòng bi vô ngại. Tinh túy tính Không là Pháp thân, bản chất thấu suốt là Báo thân và lòng bi vô ngại – năng lượng mãnh liệt của Pháp thân và Báo thân hiển bày thành tất cả những gì xuất hiện – là Hóa thân. Như thế, theo cách này, đạo sư có thể phát triển giáo lý chỉ một chút, như một cách giúp những vị có công đức hiểu được.

Đạo sư có thể nói với bạn rằng: “Tâm là những ý nghĩ của con: các ý nghĩ mà con đã có trong quá khứ, các ý nghĩ mà con đang nghĩ hiện tại và các ý nghĩ mà con sẽ nghĩ trong tương lai. Nhưng nếu con thực sự nhìn vào tâm, không ý nghĩ quá khứ nào của con còn tồn tại, sự tồn tại của chúng chẳng khác gì khoảng không; các ý nghĩ tương lai của con vẫn chưa khởi lên, vì thế, chúng cũng không tồn tại; điều này nghĩa là tất cả những gì con có là ý nghĩ hiện tại. Nếu bây giờ con nhìn vào ý nghĩ hiện tại đó và nhận ra tinh túy của nó, con sẽ chứng ngộ bản tính của tâm. Và duy trì sự nhận ra đó là tinh túy của Pháp thân, tức Phật”.

Sonam Gyaltsen Rinpoche đã dạy điều này mỗi năm, ví dụ trong Tsik Sum Ne Dek, giáo lý Ba Lời Đánh Vào Điểm Trọng Yếu và Ngài sử dụng các kỹ thuật khác nhau để giới thiệu bản tính của tâm, chẳng hạn thốt lên ‘PHAT’ và v.v... Sau đấy, các đệ tử luôn nói rằng: “Điều đó thật tuyệt, tôi thực sự trải nghiệm nó!”. Họ nhận ra từ ‘Hedewa’ – ‘kinh ngạc’ và nghĩ rằng: “Đây chính xác là điều tôi đã trải qua”.

Ba Lời đó là:

“Giới thiệu diện mạo của giác tính trong chính nó.

Quyết chọn một thứ và chỉ một thứ.

Xác quyết trực tiếp trong sự giải phóng các ý niệm khởi lên”.

Bất cứ khi nào chúng được nhắc đến, mọi người luôn nói rằng: “Ồ vâng, tôi biết, trước kia tôi từng nghe rồi!”. Tôi không nghĩ rằng có ai đó chưa từng thọ nhận những giáo lý này! Nhưng, đến khi thực sự thực hành chúng, tôi không biết ai cả. Tôi chắc chắn rằng phải có vài người, nhưng trong số những người mà tôi biết và nói chuyện thì chẳng có ai. Và tôi chưa từng nghe nói về ai đó trong Tăng đoàn Rigpa, người đã được giới thiệu về bản tính của tâm và nhận ra nó một cách chân chính.

Nếu bây giờ bạn chưa có sự nhận ra đó, bạn sẽ không thể bất ngờ có nó khi chết. Và thậm chí cơ hội bất ngờ nhận ra bản tính của tâm trong Bardo Trở thành[9] thì còn ít hơn. Hiện tại, khi bạn còn sống, tâm bạn ở trong thân thể và thân thể của bạn cung cấp một kiểu hỗ trợ cho tâm. Nhưng trong Bardo Trở thành, chẳng có sự hỗ trợ vật lý cho tâm. Thêm nữa, gió nghiệp, thứ chơi đùa với tâm, ném nó đi khắp nơi, sẽ dữ dội hơn nhiều hiện tại và sẽ ảnh hưởng mạnh mẽ hơn rất nhiều.

Tại sao lại như vậy? Nếu bạn xem xét tình thế và nghĩ về nó một chút, việc thiếu các hành giả chứng ngộ trong số những đệ tử hiện đại có lẽ không phải bởi vì chưa gặp gỡ đạo sư chân chính. Ví dụ, trong trường hợp của Tăng đoàn Rigpa, mức độ thực hành của Sonam Gyaltsen Rinpoche cực kỳ cao, Ngài cực kỳ chứng ngộ – chính Nyoshul Khen Rinpoche[10] đã nói với tôi điều này. Và các Giáo Pháp mà Ngài ban rất tuyệt vời và cực kỳ mạnh mẽ! Nhưng để sự giới thiệu bản tính của tâm xảy ra thành công, Ba Sự Chân Chính phải hội tụ: lòng sùng mộ chân chính của đệ tử, sự gia trì chân chính của đạo sư, các chỉ dẫn chân chính của truyền thừa. Vì thế, bởi trong Tăng đoàn Rigpa, các bạn dường như đã có cả ba, vấn đề có lẽ là các đệ tử chưa có đủ công đức.

Dilgo Khyentse Rinpoche từng nói rằng nếu bạn cho một đứa bé ăn đồ ăn của người trưởng thành, đứa bé không thể tiêu hóa. Tương tự, nếu bạn thọ nhận những giáo lý Dzogchen nhưng không có công đức, bạn sẽ không thể tiêu hóa hay giữ lại được chúng. Vì thế, điểm cốt yếu mà tôi muốn nói là mọi người cần tập trung tích lũy công đức. Có hai kiểu tích lũy: ‘sự tích lũy với điểm tham chiếu hay đối tượng’ – thứ bao gồm chủ thể, đối tượng và hành động – và ‘sự tích lũy không có điểm tham chiếu hay đối tượng’, tức là sự thiền định. Trong trường hợp này, khi tôi nói rằng các bạn cần tích lũy công đức, điều đó nghĩa là kiểu tích lũy đầu tiên, với sự tham chiếu. Và có rất nhiều phương pháp thiện xảo để làm điều này.

Dĩ nhiên, bạn sẽ cần phải rèn luyện về Bồ đề tâm để tích lũy công đức. Có hai khía cạnh trong sự rèn luyện về lòng bi mẫn: Bồ đề tâm nguyện và Bồ đề tâm hạnh. Khi chúng ta thực hành Bồ đề tâm, chúng ta kết hợp cả hai. Ở Kham từng có một Lama tên là Trogme Arig, người giảng dạy Dzogchen nhiều lần. Cuối thời giảng, Ngài cầm tay đệ tử, siết chặt và bảo: “Đừng quên điểm chính yếu: Bồ đề tâm nguyện và hạnh!”. Tôi nghe nói rằng Ngài lặp lại câu này rất nhiều lần, trong khi tiếp tục siết chặt tay đệ tử. Tất cả những điều này nói với tôi rằng vun bồi Bồ đề tâm nguyện và hạnh là điều tuyệt đối cần thiết. Nhưng tôi nghĩ tôi chẳng cần nói về cách làm thế ở đây bởi thế giới giờ đây tràn ngập những người giải thích cách thức phát khởi Bồ đề tâm.

Cũng có sự tiếp cận của Kim Cương Mật thừa, mà thực hành chính yếu là ‘kye-rim’[11] – ‘giai đoạn phát triển’ hay ‘thiền định tạo thành’. Kye-rim bao gồm ba khía cạnh: quán tưởng rõ ràng, nhớ đến sự thanh tịnh và niềm tự hào kim cương. Đầu tiên, hành giả ‘thiết lập cấu trúc’ của ba định – định của chân như, định của sự hiển bày phổ quát và định nguyên nhân – để tạo ra ‘sự quán tưởng rõ ràng’ về chư Bổn tôn. Đã thiết lập sự quán tưởng rõ ràng như vậy, bạn ‘nhớ đến sự thanh tịnh’, điều thậm chí còn quan trọng hơn cả việc quán tưởng rõ ràng. Và dĩ nhiên, bạn cũng cần phát triển cảm giác của ‘niềm tự hào kim cương’. Khi thực hành, nếu bạn tưởng tượng rằng bạn và Bổn tôn là khác biệt, bạn đang không thực hành Mahayoga. Bạn không thể nói rằng: “Hiện tại chúng ta khác biệt, nhưng khi tôi tiếp tục thực hành, chúng ta sẽ trở nên giống nhau”. Điều này không được phép!

Trong truyền thống Giáo Pháp của [Tăng đoàn] Rigpa, các đệ tử trì tụng nghi quỹ rất nhiều, điều này rất tốt. Tuy vậy, bạn cũng phải thiền định về những từ mà bạn trì tụng; chỉ tụng đọc từ ngữ thì không hữu ích. Vì thế, trước tiên, bạn quán tưởng rõ ràng, sau đó, kết hợp các khía cạnh của ‘niềm tự hào kim cương’ và ‘nhớ đến sự thanh tịnh’.

Bên cạnh đó, truyền thống Nyingma bao gồm những chỉ dẫn đặc biệt. Nói chung, Tăng đoàn Rigpa được cho là truyền bá thái độ Rime hay bất bộ phái với Giáo Pháp trong khi thực hành những Terma của truyền thống Nyingma. Một trong những giáo lý Nyingma đặc biệt về thực hành Kye-rim là Bốn Cọc Trói Buộc Sinh Lực Của Sự Hành Trì: cọc của mọi hình tướng là Bổn tôn, cọc của mọi âm thanh là thần chú, cọc của sự hóa hiện và hóa tán của những tia sáng để hoàn thành các hoạt động và cọc của tâm trí tuệ bất biến. Bốn cọc này cần được ghi nhớ trong tâm trong mỗi thời khóa thực hành nghi quỹ.

Bằng cách thực hành Kinh điển (phát khởi Bồ đề tâm nguyện và hạnh) và Mật điển (Kye-rim và Dzog-rim[12]) và áp dụng những chỉ dẫn cốt tủy theo kinh nghiệm, bạn sẽ tích lũy công đức. Bằng cách hoàn thiện sự tích lũy công đức, bạn cũng sẽ tịnh hóa các che chướng.

Cách thức mà bạn tịnh hóa các che chướng có thể được giải thích nhờ ví dụ sau đây. Hãy tưởng tượng bạn có một đối tượng quý báu, thứ được bọc cẩn thận đến mức bạn không thể thấy nó. Để có thể thấy nó, trước tiên bạn cần mở phần bọc ra. Thấy đối tượng quý báu giống như thấy tâm. Khi bạn thấy tâm, bạn thấy Phật. Khi bạn thấy Phật, bạn tự động có mọi phẩm tính của Phật. Đó là điều mà chúng ta gọi là ‘thấy bản tính của tâm’. Khi bạn đã thấy bản tính của tâm, chẳng còn điều gì khác để làm. Nhưng cho đến khi bạn thấy nó, chỉ nói về nó sẽ chẳng khiến điều đó xảy ra.

Những phần ghi [âm/hình] của nhiều giáo lý Dzogchen mà chư đạo sư vĩ đại đã ban cho các đệ tử Rigpa đã nằm trong iPad của tôi và tôi đã dành khoảng một tháng để nghe chúng. Tôi nghĩ bây giờ tôi đã nghe hầu hết. Có vài giáo lý vô cùng tuyệt vời và diệu kỳ! Như thành ngữ nói rằng:

“Thiền định về nó vào ban ngày và bạn sẽ thành Phật vào ngày đó.

Thiền định về nó vào ban đêm và bạn sẽ thành Phật vào đêm đó.

Những kẻ may mắn có nghiệp thuận lợi chẳng cần thiền định:

Giáo lý này trao cho họ sự giải thoát chỉ nhờ nghe nó”.

Gần như không thể tin được khi những giáo lý như vậy đã được ban! Và bởi những đạo sư vĩ đại nhất! Có những giáo lý được trao truyền bởi Dilgo Khyentse Rinpoche, Dudjom Rinpoche[13], Dodrupchen Rinpoche[14], Penor Rinpoche[15] – người đã ban Nyingtik Yabshyi[16] [Tâm Yếu Bốn Phần] – nhiều giáo lý từ Nyoshul Khen Rinpoche – người mà giọng không rõ ràng lắm, nhưng đã được chuyển dịch bởi Sonam Gyaltsen Rinpoche – và những giáo lý tuyệt vời của Khenpo Jigme Phuntsok[17]. Và ngoài ra, Sonam Gyaltsen Rinpoche đã giảng dạy liên tục trong nhiều thập kỷ. Sức mạnh của những giáo lý này lớn đến mức mặt đất tại Lerab Ling phải liên tục chấn động – thậm chí các đối tượng vô tình, rắn chắc, chẳng hạn đá, bây giờ chắc cũng đã thấm nhuần tất cả trí tuệ vĩ đại đó!

Bởi những giáo lý được ban cho các đệ tử Rigpa có phẩm tính và số lượng đặc biệt đến thế và bởi những đạo sư xuất chúng như vậy, với tôi, dường như lý do duy nhất mà không có những đệ tử Rigpa chứng ngộ là vì họ thiếu công đức. Do đó, hoàn thiện sự tích lũy công đức là điều quan trọng và từ quan điểm của con đường Dzogchen, để tích lũy công đức, lòng sùng mộ là rất quan trọng!

Đã gặp khá nhiều đệ tử phương Tây, dường như với tôi, lòng sùng mộ của các đệ tử Rigpa thì khá tốt. Hầu hết đều có niềm tin. Nhưng nếu họ mất lòng sùng mộ, họ lập tức chống lại đạo sư và bắt đầu tấn công Ngài. Tuy vậy, khi họ có thể duy trì niềm tin, họ có lòng sùng mộ tốt đẹp. Họ cũng hoàn thành điều mà đạo sư của họ bảo họ làm. Vì vậy, tôi cho rằng về lòng sùng mộ, các bạn cần phải thật ổn.

Để tăng trưởng lòng sùng mộ, bạn phải cầu khẩn và cầu nguyện. Những bức tượng và hình ảnh được sắp xếp xung quanh các bạn như một sự hỗ trợ cho các lời cầu nguyện như vậy. Nếu bạn có một bức hình đạo sư trong phòng, bất cứ khi nào nhìn thấy nó, bạn sẽ nhớ đến Ngài. Và bất cứ khi nào nhớ đến Ngài, bạn cần cầu khẩn và cầu nguyện đến Ngài. Sau đó, hãy tiến hành thực hành hòa tâm bạn bất khả phân với tâm trí tuệ của Ngài. Đây là một phương pháp vô cùng mạnh mẽ cho Tăng đoàn Rigpa. Các bạn đều có rất nhiều bức hình, thậm chí trong điện thoại hay trong xe hơi, chúng ở khắp mọi nơi. Và đây là một dấu hiệu rằng các bạn đều cầu nguyện và cầu khẩn. Thậm chí nếu các bạn không cầu nguyện, chỉ nhớ đến đạo sư cũng rất tốt. Thực sự, người ta nói rằng, so với thiền định về hàng trăm nghìn vị Phật trong hàng nghìn năm, nhớ đến đạo sư trong một khoảnh khắc còn mạnh mẽ hơn nhiều – đây cũng là điều được nói trong truyền thống Dzogchen. Trong tất cả các truyền thống Giáo Pháp khác nhau, Dzogchen là truyền thống kính trọng đạo sư nhất. Theo Dzogchen, đạo sư là yếu tố quan trọng và linh thiêng nhất trong tất thảy.

Như vậy là đủ cho giáo lý, nếu bạn muốn gọi nó là một ‘giáo lý’. Thực sự, nó giống như một buổi nói chuyện hơn, vì thế, tôi sẽ không miêu tả nó là một ‘giáo lý’. Và tôi đang đặc biệt nói chuyện với các đệ tử Rigpa.

Tôi được thông báo rằng có vài đệ tử của Chokyi Nyima Rinpoche ở đây. Chokyi Nyima Rinpoche và tôi đi theo cùng một truyền thống, những giáo lý của Tổ Chokgyur Lingpa[18]. Rất lâu trước đây, tôi đã du hành cùng với Erik Pema Kunsang[19] và những vị khác đến Hoa Kỳ và nhiều nơi khác và khi ấy, tôi đã nói tất cả những gì tôi phải nói về Chokling Tersar. Vì thế, hãy lắng nghe những giáo lý này một cách cẩn thận.

Trong vài năm gần đây, tôi nói rằng tôi sẽ không đến các trung tâm Giáo Pháp thêm nữa – nó chẳng giúp ích cho bất kỳ ai và tôi thấy kiệt sức. Tại sao tôi lại nói rằng nó chẳng giúp ích cho bất kỳ ai? Bởi khi tôi giảng dạy, nó chẳng có chút tác động nào. Và đó là bởi những giáo lý mà chư đạo sư của tôi – những vị thầy tuyệt vời này – đã ban cho tôi, vẫn chưa có tác động với tôi. Chư đạo sư của tôi đã giảng dạy cho tôi trong suốt cuộc đời của tôi, nhưng tôi chẳng đạt được điều gì cả. Vì vậy, những từ ngữ của tôi liệu có thể có lợi lạc nào? Tuy vậy, tôi ở đây để giúp đỡ Sonam Gyaltsen Rinpoche bởi kết nối của Ngài với Đức Jamyang Khyentse Chokyi Lodro.

Chokyi Nyima Rinpoche là một đạo sư rất tốt. Ngài uyên bác hơn tôi rất nhiều. Ngài thông thạo mọi ngành ‘khoa học’ và Ngài là một người tốt hơn nhiều – tôi là một kẻ rất ích kỷ. Chokyi Nyima Rinpoche luôn cố gắng hòa hợp với mọi người và đặc biệt giỏi trong việc giảng dạy cho đệ tử phương Tây và chăm sóc các học trò của Ngài. Trái lại, những người phương Tây mà tôi biết luôn than phiền rằng tôi chẳng ‘chăm sóc’ họ chút nào. Thay vào đó, tôi “chỉ sử dụng rồi ném họ đi như tờ khăn giấy đã qua sử dụng”. Tôi được bảo như vậy rất nhiều lần. Đó là sự chỉ trích chính yếu nhắm vào tôi.

Dẫu sao, những điểm chính yếu mà tôi trình bày hôm nay gồm:

• Đầu tiên, bạn phải tự hỏi bản thân rằng: “Tôi có cần những giáo lý của Đức Phật hay không?”. Nghĩa là, nếu bạn nghĩ rằng bạn cần được giải thoát khỏi luân hồi, bạn cần tuân theo những giáo lý này; còn nếu bạn không nghĩ rằng bạn cần giải thoát, bạn không cần những giáo lý này.
• Bản chất của luân hồi là khổ – đây là điều đầu tiên mà Đức Phật đã dạy. Giáo Pháp, những giáo lý của Phật, giải thích cách thức xoa dịu khổ đau của luân hồi. Điều này dựa trên kinh nghiệm của Đức Phật, chứ không phải một lý thuyết được Ngài phát minh.
• Nếu bạn cảm thấy sự cần thiết phải giải thoát bản thân khỏi luân hồi, bạn có thể đạt được sự tự do bằng cách theo chân một đạo sư.
• Đức Phật nói rằng những đệ tử cần kiểm tra đạo sư và giáo lý; vì thế, đạo sư trước tiên phải được kiểm tra cẩn thận. Ngài không bao giờ nói rằng bạn cần đến mọi buổi giảng Pháp một cách bừa bãi và khinh suất. Bạn cần kiểm tra một cách kỹ lưỡng những đạo sư mà bạn thọ nhận quán đỉnh và giáo lý Dzogchen, bởi khi bạn đã bước vào mối quan hệ đạo sư - đệ tử, bạn không bao giờ có thể chống lại vị đạo sư đó. Đây là điểm quan trọng nhất.
• Các thệ nguyện Samaya của Dzogchen cực kỳ linh thiêng. Tuy nhiên, không có công đức, chúng sẽ không hiệu quả; vì thế, tất cả các bạn đều cần tích lũy thêm công đức!
• Thực hành chính yếu trong Kinh thừa của những đặc tính để tích lũy công đức là Bồ đề tâm: Bồ đề tâm nguyện và hạnh. Trong Kim Cương Mật thừa, chúng ta tích lũy công đức bằng cách thực hành Kye-rim và Dzog-rim.

Đây là những điều tôi đã nói trong buổi nói chuyện này. Chẳng có điều gì trong đó là do tôi sáng tạo ra – tôi không có khả năng sáng tạo đến vậy. Đây là những chỉ dẫn mà tôi thọ nhận từ chư đạo sư của tôi và điều mà chư vị đã dạy tôi đều dựa trên dòng truyền thừa của những chỉ dẫn khẩu truyền. Hôm nay, tôi chỉ lặp lại điều mà chư vị đã nói với tôi. Nhưng tôi không thể nói quá nhiều; do vậy, thế là đủ! Như Trungpa Rinpoche từng nói: ‘Từ ngữ ngắn gọn, ý nghĩa bao la’[20].

Orgyen Tobgyal Rinpoche

Anh dịch: Gyurme Avertin

Việt dịch: Pema Jyana

Nguyên tác: Following the Dzochen Path

[1] Theo Rigpawiki, Orgyen Tobgyal Rinpoche sinh năm 1951 ở Nangchen, Kham, miền Đông Tây Tạng. Ngài là con trai của Neten Chokling Rinpoche đời thứ 3. Mặc dù Ngài nổi tiếng là Gyalchen Tulku, hóa thân hoạt động của Tổ Taksham Nuden Dorje, Ngài không được chính thức công nhận là một vị Tulku – đạo sư tái sinh – khi còn trẻ, bởi người ta nói rằng điều này sẽ gây ra nhiều chướng ngại cho cuộc đời Ngài. Ngài là anh trai của Khyentse Yeshe Rinpoche – Jamyang Gyaltsen và Dzigar Kongtrul Rinpoche và được trìu mến gọi là Abu Rinpoche (Abu nghĩa là anh trai trong phương ngôn vùng Kham).

[2] Theo Rigpawiki, Chokyi Nyima Rinpoche (sinh năm 1951) – trưởng nam của Kyabje Tulku Urgyen Rinpoche, được công nhận là vị tái sinh thứ 7 của Ngài Gar Drubchen, một đạo sư Drikung Kagyu và là hóa thân của Bồ Tát Long Thọ khi Ngài 18 tháng tuổi. Không lâu sau, Ngài được tấn phong tại Tu viện của vị tiền nhiệm, Tu viện Drong Gon Tubten Dargye Ling ở Nakchukha miền Trung Tây Tạng.

Lên 13 tuổi, Ngài gia nhập Tu viện Rumtek và dành mười một năm tiếp theo để nghiên cứu truyền thống Karma Kagyu, Drikung Kagyu và Nyingma dưới sự chỉ dạy của Đức Gyalwang Karmapa thứ 16, Kyabje Dilgo Khyentse Rinpoche, Kyabje Tulku Urgyen Rinpoche và nhiều đạo sư lỗi lạc khác. Trước khi rời Rumtek, Ngài hoàn thành xuất sắc chương trình học tập dành cho các vị Tulku.

Năm 1974, Tulku Chokyi Nyima đã hỗ trợ Phụ thân xây dựng Tu viện ở thung lũng Kathmandu theo lời chỉ dạy của Đức Karmapa. Đức Karmapa cũng khuyên Rinpoche hướng nỗ lực vào việc chỉ dẫn các hành giả phương Tây. Với khả năng tiếng Anh tốt, Rinpoche đã và đang hướng dẫn các học trò phương Tây trong thực hành thiền định từ năm 1977.

[3] Theo Rigpawiki, Dzogchen hay Dzogpa-Chenpo là Đại Viên Mãn hay Đại Toàn Thiện. Thực hành Dzogchen là dòng suối trí tuệ cổ xưa và trực tiếp nhất trong truyền thống Phật giáo của Tây Tạng. Sonam Gyaltsen Rinpoche miêu tả nó là “tinh túy tâm yếu của tất cả con đường tâm linh và đỉnh cao về sự phát triển tâm linh của một cá nhân”. Như một cách thức để chứng ngộ bản tính sâu xa nhất của tâm – tức chúng ta thực sự là gì – Dzogchen là thực hành rõ ràng nhất, hữu hiệu nhất và liên quan nhất với thế giới hiện đại.

[4] Theo Rigpawiki, Dilgo Khyentse Rinpoche (1910-1991) sinh ở vùng Derge thuộc Kham, miền Đông Tây Tạng. Ngài được công nhận là hóa thân về tâm của Tổ Jamyang Khyentse Wangpo (1820-1892) và là một trong những đệ tử thân thiết nhất của Đức Jamyang Khyentse Chokyi Lodro (1893-1959), hóa thân hoạt động của Tổ Jamyang Khyentse Wangpo. Được đánh giá là một trong những đạo sư Dzogchen vĩ đại nhất của thế kỷ 20 và là hiện thân chân chính của Đức Liên Hoa Sinh, Dilgo Khyentse Rinpoche là đạo sư của rất nhiều vị Lama quan trọng hiện nay.

[5] Kinh Biệt Giải Thoát.

[6] Về Patrul Rinpoche, tham khảo https://thuvienhoasen.org/a26125/tieu-su-van-tat-dai-su-dza-patrul-rinpoche-1808-1887-.

[7] Theo Rigpawiki, đây là chỉ dẫn hay cuốn cẩm nang nổi tiếng về thực hành Dzogchen do Tổ Rigdzin Jigme Lingpa soạn. Đó là một tóm tắt của Vima Nyingtik. “Dựa trên pho sâu xa nhất, vô song của các chỉ dẫn cốt tủy, nó kết hợp tinh túy của các Mật điển Dzogchen và về cơ bản giới thiệu những chỉ dẫn thực tiễn cho Trekchod và Togal, cùng với những chỉ dẫn để giải thoát trong các trạng thái Bardo và giải thoát trong các cõi Tịnh độ Hóa thân”.

[8] Theo Rigpawiki, Shri Singha (Skt. Sri Simha) – Vinh Quang Sư Tử là một trong những đạo sư cổ xưa của truyền thừa Đại Viên Mãn Dzogchen, vị vốn đến từ vương quốc Khotan tọa lạc ở tỉnh Tân Cương ngày nay của Trung Quốc. Ngài là một đệ tử của Đức Manjushrimitra và là vị thầy chính yếu của Jnanasutra. Ngài nổi tiếng vì đã sắp xếp các giáo lý của Bộ Chỉ Dẫn Cốt Tủy thành bốn pho: bên ngoài, bên trong, bí mật và cực bí mật. Di chúc cuối cùng của Ngài, điều mà Ngài truyền cho Jnanasutra trước khi đắc thân cầu vồng, được gọi là Bảy Móng.

[9] Theo Rigpawiki, Bardo Trở thành (Tib. sipa le kyi bardo) – một trong bốn hay sáu Bardo. Bardo Trở thành là điều mà chúng ta thường gọi trạng thái trung ấm hay Bardo, thứ bắt đầu sau Bardo Pháp tính và kéo dài cho đến khi chúng ta có sự đầu thai mới.

[10] Theo Rigpawiki, Nyoshul Khen Rinpoche hay Nyoshul Khenpo Jamyang Dorje (1932-1999) là một đạo sư lỗi lạc của truyền thống Dzogchen và là một vị có thẩm quyền về những giáo lý của Tổ Longchenpa đến mức các đệ tử của Ngài xem Ngài là Đức Longchenpa bằng xương bằng thịt. Ngài là đạo sư của rất nhiều vị Lama thuộc thế hệ trẻ hơn, cũng như rất nhiều vị thầy Phật giáo phương Tây.

[11] Theo Rigpawiki, Kye-rim là ‘giai đoạn phát triển’ hay ‘sinh khởi’ của thực hành – cũng được biết đến là thực hành quán tưởng – mục đích là để tịnh hóa nhận thức của chúng ta trở thành sự thanh tịnh của bản tính cố hữu.

[12] Theo Rigpawiki, Dzog-rim hay ‘giai đoạn hoàn thiện’ là một trong những thực hành then chốt, cùng với ‘giai đoạn phát triển’, tức Kye-rim, của con đường Kim Cương thừa.

Nó có thể liên quan đến nhiều điều:

• giai đoạn hóa tán quán tưởng – giai đoạn thứ hai của thực hành nghi quỹ, thứ theo sau ‘giai đoạn phát triển’, hoặc
• các thực hành hay du-già khác nhau dựa trên kinh mạch, nội khí và tinh túy, tức Tsa Lung Tikle, của thân kim cương.

Các thực hành khác nhau của Dzog-rim cũng có thể được phân chia thành:

• Dzog-rim với sự tỉ mỉ hay nỗ lực và
• Dzog-rim không tỉ mỉ hay nỗ lực.

[13] Theo Rigpawiki, Kyabje Dudjom Rinpoche (1904 – 1987) là một trong những Yogi, học giả và đạo sư thiền định lỗi lạc của Tây Tạng. Ngài được công nhận là hóa thân của Đức Dudjom Lingpa (1835 – 1904), vị mà các hóa thân đời trước gồm có những đạo sư, Yogi và học giả vĩ đại nhất như Tôn Giả Shariputra [Xá Lợi Phất], Saraha và Khye’u Chung Lotsawa. Được coi là đại diện của Đức Liên Hoa Sinh, Ngài là tác giả lớn và một vị phát lộ “kho tàng” (terma) được chôn giấu bởi Đại Sư Liên Hoa Sinh. Là một tác giả lớn và một học giả cẩn trọng, Kyabje Dudjom Rinpoche biên soạn hơn 40 cuốn, trong đó nổi tiếng nhất là tác phẩm đồ sộ “Những Nguyên Tắc Và Lịch Sử Của Truyền Thống Nyingma”.

[14] Theo Rigpawiki, Kyabje Dodrupchen Rinpoche – Dodrupchen Rinpoche đệ Tứ – Tubten Trinle Pal Zangpo hay Đức Jigme Trinle Palbar (sinh năm 1927) là một trong những vị đạo sư quan trọng nhất còn trụ thế của truyền thống Nyingma và Dzogchen. Là vị tái sinh thứ 4 của Tổ Dodrupchen Jigme Trinle Ozer (1745-1821) – tâm tử của Tôn giả Jigme Lingpa, người đã phát lộ pho Longchen Nyingtik, Dodrupchen Rinpoche là vị trì giữ chính yếu các giáo lý Longchen Nyingtik.

[15] Theo Rigpawiki, Kyabje Drubwang Pema Norbu Rinpoche (1932-2009) là bậc trì giữ Pháp tòa thứ 11 của truyền thừa Palyul thuộc trường phái Nyingma, Phật giáo Tây Tạng. Ngài là người đứng đầu truyền thừa Nyingma từ năm 1993 đến năm 2001.

[16] Nyoshul Khen Rinpoche giải thích rằng: “Để thực sự hành trì Dzogchen theo mười bảy Mật điển chính yếu của Đại Viên Mãn, Tổ Longchenpa đã kết tập các Terma của chính Ngài cũng như của Tổ Chetsun Senge Wangchuk (vị sau này tái sinh thành Đức Jamyang Khyentse Wangpo) và Pema Ledrel-tsal (hóa thân đời trước của Tổ Longchenpa) dưới hình thức 13 tập sách gọi là Nyingtik Yabshyi. Đây là khía cạnh thực hành trong các trước tác của Tổ Longchenpa và là nền tảng của Nyingtik Cổ Xưa. Trong đó, Ngài hệ thống hóa Vima Nyingtik của Tổ Vimalamitra và Khandro Nyingtik của Guru Rinpoche và giải thích mọi chi tiết hành trì dưới ánh sáng của sự chứng ngộ của Ngài”.

[17] Về Khenpo Jigme Phuntsok, tham khảo https://thuvienhoasen.org/a29403/trai-tim-larung-gar-tieu-su-kyabje-jigmey-phuntsok-rinpoche.

[18] Về Tổ Chokgyur Lingpa, tham khảo https://thuvienhoasen.org/a30774/cuoc-doi-duc-chokgyur-lingpa.

[19] Theo Rigpawiki, Erik Pema Kunsang là một trong những dịch giả Tạng ngữ được đánh giá cao nhất hiện nay. Erik là dịch giả và người hỗ trợ cho Tulku Urgyen Rinpoche và những con trai của Ngài từ cuối những năm 1970. Erik đã và đang chuyển dịch và hiệu đính hơn năm mươi tập các bản văn và giáo lý khẩu truyền Tây Tạng và là một trong những giám đốc của Nhà xuất bản Rangjung Yeshe.

[20] Trong dịp Orgyen Tobgyal Rinpoche đến Hoa Kỳ với tư cách là thị giả của Dilgo Khyentse Rinpoche theo lời mời của Chogyam Trungpa Rinpoche, khi Khyentse Rinpoche giảng dạy, Trungpa Rinpoche đã viết vài từ trên một mẩu giấy và trao cho Khyentse Rinpoche. Orgyen Tobgyal Rinpoche băn khoăn rằng lời nhắn đó là gì. Sau buổi giảng, khi Ngài đến bàn của Khyentse Rinpoche để thu thập đồ đạc của đạo sư, Ngài thấy mẩu giấy, mở nó ra và đọc được những lời của Chogyam Trungpa Rinpoche: ‘Từ ngữ ngắn gọn, ý nghĩa bao la’.

Những Giáo Huấn Về Thực Hành Một Bổn Tôn 
Với Những Thuộc Tính

NAMO GURU DHEVA DAKINI HUNG.

Đạo sư vĩ đại Padmakara đã thành tựu giai đoạn phát triển và thành tựu, và đã đạt được năng lực phô diễn của tính giác tự nhiên. Ngài đã đạt đến tất địa an trụ trong thân tướng mahamudra. Trong hư không của sự biểu hiện, Ngài nô đùa với toàn thể hiện tượng và hiện hữu. Vì lợi ích của nhà vua và công chúa đương thời cũng như cho những thế hệ tương lai, Ngài đã ban cho công chúa xứ Kharchen, Công Chúa Tsogyal những giáo huấn chân thật này, Sự tu hành tâm Vô Thượng theo Kim Cương Thừa.

Công Chúa Tsogyal nói: Emaho, Thưa Đại Sư! con khẩn cầu những khẩu truyền của Ngài về sự thực hành Bổn Tôn cùng với những thuộc tính. Vì hành giả sẽ không đạt tất địa nếu không dựa vào một Bổn Tôn Yidam, chúng con nên thực hành một Bổn Tôn Yidam ra sao?

Vị Thầy đáp: Sự thiền quán về Bổn Tôn Yidam với những thuộc tính có hai loại: sự thiền quán tiệm tiến cho một người khả năng tâm thức kém và sự thiền quán về thân bất nhị của người có khả năng lớn hơn.

Người có khả năng tâm thức kém

Người có khả năng tâm thức kém nên tu hành trong bồ đề tâm, tức sự quý báu của tâm giác ngộ. Khởi đầu, dù ở đâu hành giả nên rửa tay, súc miệng, rửa mặt, với cam lồ bí mật thay nước trong tịnh bình và ngồi kiết già hoặc bán già trên một chỗ ngồi thoải mái.

Sau đó nên hướng tâm con đến chúng sinh trong tam giới luân hồi đã vướng mắc vào khổ đau và những nguyên nhân của đau khổ. Trước tiên hãy hình thành ý nghĩ của bồ đề tâm: Để đưa tất cả chúng sinh ra khỏi luân hồi, con sẽ thực hành thân tướng của Bổn Tôn Yidam! Kế tiếp trau dồi lòng bi thương xót tất cả chúng sinh, tình thương (từ) muốn họ thoát khỏi đau khổ, hoan hỷ muốn họ gặp được hạnh phúc, tính không thiên vị (xả) muốn họ không xa rời hạnh phúc.

Sau đó tụng ba chủng tự OM AH HUNG, kế tiếp đảm đương niềm tự hào mình là vị Bổn Tôn Yidam rồi quán tưởng chủng tử tự riêng của vị đó trên một hoa sen, một mặt trời, và một mặt trăng ở giữa ngực vị Yidam.

Kế đó quán tưởng ánh sáng chiếu ra từ chủng tử tự, tất cả chư Phật, Bồ Tát an trụ trong mười phương cũng như tất cả chư Guru, Yidam, và Dakini đều hiện diện trên bầu trời phía trước con. Hãy đảnh lễ và cúng dường đến các Ngài, sám hối những sai phạm, hoan hỷ trong công đức của các Ngài, thọ quy y nơi Tam Bảo, khẩn thỉnh các Ngài chuyển Pháp luân, khẩn cầu các Ngài đừng nhập niết bàn, phát khởi bồ đề tâm, và hồi hướng thiện căn. Phụng tống vị Thầy và những vị khác, và để sự quán tưởng lắng xuống hay tan hòa vào trong con tùy theo cách nào thích hợp. Những bước này tất cả đều là phương diện tích lũy công đức.

Sau đó, để tích lũy trí tuệ, hãy để thân con trở thành bản tính của ánh sáng nhờ những tia sáng chiếu ra từ chủng tử tự nơi giữa ngực con. Ánh sáng cũng chiếu vào mười phương nhờ đó mọi sự vật trong thế gian cũng như tất cả chúng sinh trở thành bản tính ánh sáng. Sau đó, ánh sáng này được tất cả chư Phật và Bồ Tát trong mười phương ban phước.

Về việc hòa nhập lại ánh sáng vào con, thế gian trở thành ánh sáng, thấm nhập vào chúng sinh, họ hóa tán vào con, và ánh sáng của thân con tan hòa giống như sự bốc hơi nước trên mặt gương. Rồi dần dần hóa tán vào tòa ngồi mặt trăng, kế tiếp là mặt trời và mặt trăng, sau đó hòa tan vào chủng tử tự. Kế tiếp tan hòa vào hình lưỡi liềm và bindu (Giọt ánh sáng). Ánh sáng của bindu là của bản tâm, kích thước bằng một phần trăm của đầu sợi tóc. Hãy quán tưởng điều này nhiều lần.

Khi sự quán tưởng của con không rõ ràng, hãy niệm mantra tính Không (shunyata), v.v..., sau đó hãy để sự quán tưởng tan biến.

Quả của hai thân là do hoàn thiện hai loại tích lũy này.

Từ trạng thái của tính Không này, hãy quán tưởng bản tâm con hiện diện như chủng tử tự của vị Bổn Tôn Yidam hay quán tưởng chủng tử tự chuyển hóa thành một thuộc tính biểu tượng được chạm nổi với chủng tử tự. Từ sự chuyển hóa này, tạo ra đầy đủ vị Bổn Tôn Yidam riêng của con với đầu, những thuộc tính, v.v..., sau đó là chủng tử tự trên một dĩa mặt trời hay mặt trăng trên một hoa sen giữa trung tâm của Bổn Tôn.

Những tia sáng chiếu ra từ đó cầu thỉnh tất cả chư Như Lai, Guru (đạo sư), Bổn Tôn Yidam, Dakini của mười phương trong bầu trời phía trước con. Sau đó dâng cúng các Ngài năm loại cúng dường. Mời thỉnh Bổn Tôn trí tuệ và khẩn cầu chư vị an tọa.

Quán tưởng chư Như Lai ban quán đảnh và trên đỉnh đầu con là vị Phật thống nhiếp của gia đình(bộ). Sau đó khẩn thỉnh phụng tống các Ngài.

Tiếp theo sau, quán tưởng ba chủng tử tự trên dĩa mặt trời ở giữa đỉnh đầu, cổ họng, và ngực của con. Thánh hóa chúng như thân, khẩu, ý. Tập trung chú tâm một điểm vào vị Bổn Tôn Yidam.

Sau đó, khi cảm thấy thiền định mệt mỏi, hãy tụng niệm.

1. Sự tụng niệm vajra lầm thầm là tụng niệm chỉ ở vùng cổ có thể nghe được.
2. Tụng niệm vajra với âm điệu êm tai là tụng niệm với giai điệu như vào lúc thực hành đại hoàn thiện.
3. Tụng niệm vajra bí mật là niệm thầm trong tâm.
4. Tụng niệm như luân xa là quán tưởng rằng âm thanh xuất hiện qua miệng con, đi vào rốn, và tan hòa lại vào giữa ngực.
5. Tụng niệm như tràng hoa là xoay vòng mantra quanh chủng tử tự ở giữa ngực và niệm nhất tâm trong lúc tập trung tâm con vào những chủng tự.
6. Tụng niệm tập trung vào âm thanh là trong lúc niệm chỉ tập trung tâm con vào âm thanh của mantra.

Thực hành giữa thời 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Chúng con nên làm gì trong khoảng giữa thời thiền quán về vị Bổn Tôn Yidam?

Đạo Sư khuyên: Khi con không thể trì tụng, hãy cúng dường torma, tán thán sau khi rung chuông. Khi phụng tống Bổn Tôn trí tuệ, hãy an trụ với tư duy ý niệm bình thường của con.

Sau đó, khi con muốn cúng dường để hoàn tất, hãy đặt một bức hình, bức tượng, hay kinh điển phía trước con và làm một mandala với nước thơm và rải hoa. Trong một thoáng, hãy tự hào là một Bổn Tôn Yidam và chiếu ra những tia sáng từ chủng tử tự giữa ngực con. Cầu thỉnh tất cả pháp thân và sắc thân an trụ trong mười phương. Khẩn cầu pháp thân trụ trong pháp khí và kinh điển. Khẩn cầu sắc thân trụ trong tranh, tượng.

Hãy quán tưởng vô số tập hội chư Phật, Bồ Tát, các Tổ, Yidam, và Dakini ở trong mười phương lưu lại trước mặt con. Dâng cúng các Ngài bất kỳ vật cúng dường nào con có, thực hiện bảy tịnh hóa[33] trước sự hiện diện của các Ngài.

Vào lúc này, con có thể cúng dường torma đến vị Bổn Tôn Yidam. Dâng các vị Hộ Pháp torma nước, làm tượng tsa tsa, tượng đất sét hay những thực hành khác như vậy.

Sau đó nếu muốn tụng các lời của chư Như Lai, hãy quán tưởng rằng chỉ trong chốc lát lưỡi con trở thành hư không, từ đó xuất hiện chữ HUNG và chày vajra một chấu. Quán tưởng rằng niệm những bài tụng này xuất ra từ chủng tử tự qua ống của chày vajra. Vô lượng những phân thân của con tràn ngập hàng tỉ vũ trụ, mỗi thân có một chày vajra trong miệng. Quán tưởng rằng tất cả chúng sinh đều nghe được và họ được giải thoát khỏi luân hồi. Đó là nghi lễ niệm kinh.

Tất cả những bước này đều là thực hành Pháp thực hiện trong giữa thời hoặc khi làm những hoạt động hàng ngày.

Niêm ấn giai đoạn phát triển 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Chúng con nên niêm ấn giai đoạn phát triển với giai đoạn hoàn thiện như thế nào?

Vị Thầy khai thị: Hành giả nào muốn thực hành giai đoạn thành tựu nên quán tưởng tự thân trong tướng Bổn Tôn, khẩn thỉnh Bổn Tôn trí tuệ rời khỏi (phụng tống). Hóa tán nguyện hữu tình thành ánh sáng, trở thành chủng tử tự của Bổn Tôn hoặc một chữ HUNG. Chữ HUNG tan hòa dần thành bindu. Bindu nhỏ dần thành tính không trong sáng. Từ trong trạng thái này, hãy an trú trong “tính như thị của mọi hiện tượng”, trống không, tự nhận biết vô niệm vượt lên những cực đoan của hiện hữu và phi hiện hữu. Thường xuyên hãy tự nhắc mình tương ứng với những hướng dẫn khẩu truyền về giai đoạn thành tựu mà con nhận được từ Thầy mình.

Nếu con, hành giả làm như vậy, thực hành ba hay bốn thời một ngày, thì ngay trong kiếp này hay không bị gián đoạn bởi những tái sinh khác, con sẽ an trú trong đại yoga trong trạng thái trung ấm và đạt được thân mahamudra của vị Bổn Tôn Yidam. Ngay cả dù năng lực của giai đoạn phát triển của con chưa hoàn toàn viên mãn, trong kiếp tới con sẽ trụ trong trạng thái đại yoga và chắc chắn đạt được cấp mahamudra của Vidyadhara.

Tất cả những bước này là những khai thị về những giai đoạn tuần tự của thiền định cho những người khả năng tâm thức đơn giản.

Người có khả năng tâm thức cao nhất

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Người có khả năng tâm thức cao nên thực hành ra sao?

Đạo Sư đáp: Khi một người có tâm thức cao nhất thiền quán về một Bổn Tôn, họ không quán tưởng từng bước. Đơn giản chỉ tụng tâm chú, một câu chú, hay đơn giản chỉ muốn hay nghĩ về vị Bổn Tôn, là họ thấy Bổn Tôn một cách sinh động mạnh mẽ, lập tức, và tự-hiện hữu, giống như một bọt nước xuất hiện từ nước. Đây là sự cầu thỉnh Bổn Tôn từ pháp giới.

Tự quán tưởng chính con như Bổn Tôn là hư không, và Bổn Tôn có thể thấy được nhưng không có tự tính là trí tuệ. Như vậy, đó là hư không và trí tuệ là bất khả phân.

Chân lý tương đối là xuất hiện bất tận như là Bổn Tôn, trong khi chân lý tuyệt đối là chứng ngộ rằng tinh túy của Bổn Tôn không có tự tính, là trống không. Do vậy, chân lý tương đối và chân lý tuyệt đối là bất khả phân.

Vị Bổn Tôn xuất hiện như phái nam là phương tiện, khi xuất hiện như phái nữ là trí tuệ. Như vậy, đó là trí tuệ và phương tiện bất khả phân.

Vị Bổn Tôn xuất hiện trong thân tướng Bổn Tôn là phúc lạc, nó không có tự tính là tính Không. Như vậy, đó là cực lạc và tính Không bất khả phân.

Vị Bổn Tôn xuất hiện trong thân tướng Bổn Tôn là tính giác, hình tướng xuất hiện của nó không có tự tính là tính không. Như vậy, đó là tính giác và hư không bất khả phân.

Vị Bổn Tôn xuất hiện trong thân tướng Bổn Tôn là quang minh, nó không có tự tính là tính Không. Như vậy, đó là quang minh và tính Không bất khả phân.

Hãy quán tưởng chính con như Bổn Tôn theo cách đó, thân tướng hữu hình nhưng không có tự tính và do vậy vượt lên tuổi tác và suy hoại. Khẩu thì tụng niệm bất tận do vậy, tinh túy của mantra vượt khỏi sự ngưng dứt. Tâm siêu vượt sinh tử và như vậy là sự tương tục của pháp tính.

Không lìa Bổn Tôn trong bốn hoạt động hàng ngày – đi, đứng, nằm, ngồi – đó là con đường của người có khả năng tâm thức cao nhất. Điều này cực khó và là lãnh vực của người có nghiệp báo đã từng tu hành trước kia.

Những giai đoạn quán tưởng 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Khi thiền quán về vị Bổn Tôn Yidam, xin Ngài khai thị về cách lưu giữ Bổn Tôn trong tâm.

Đạo Sư đáp: Trước tiên là những hướng dẫn khẩu truyền về sự quán tưởng Bổn Tôn: Dù con thiền quán Bổn Tôn ở trước mặt hay thiền quán chính con là vị Bổn Tôn, sau khi nhận được hướng dẫn khẩu truyền của vị Thầy, Ngài sẽ ban ân phước cho con, đệ tử của Ngài và bảo vệ con chống lại những thế lực gây chướng ngại.

Kế tiếp, hãy ngồi ở nơi thích hợp, thân thể thoải mái. Đặt một bức hình Bổn Tôn thật đẹp trước mặt. Ngồi một lúc ngắn không suy nghĩ rồi nhìn vào bức hình từ đầu xuống chân. Nhìn lần nữa, toàn bộ chi tiết dần dần từ chân lên đầu. Hãy nhìn chăm chú vào bức hình như một toàn thể. Thỉnh thoảng nghỉ ngơi không suy nghĩ về bức hình và hãy tự làm tươi tỉnh. Sau đó theo cách này nhìn lại nhiều lần trong trọn ngày.

Tối đó hãy ngủ suốt đêm. Khi thức dậy hãy nhìn như trước. Vào buổi tối đừng quán tưởng Bổn Tôn mà chỉ an nghỉ tâm con trong trạng thái vô niệm.

Làm theo điều này, Bổn Tôn sẽ xuất hiện sống động trong tâm con dù không thiền quán. Nếu không được như vậy, hãy nhìn chăm chú vào bức hình, nhắm mắt lại và hình dung bức hình ở trước con. Ngồi cho đến khi nào hình ảnh vẫn còn tự nhiên. Khi nó trở nên mờ nhạt và không rõ, hãy nhìn lại bức hình và lặp lại sự quán tưởng, hãy để hình ảnh hiện diện sống động. Cắt đứt suy nghĩ khái niệm và ngồi (với hình ảnh Bổn Tôn).

Khi thiền quán như vậy con sẽ có năm loại kinh nghiệm: kinh nghiệm chuyển động, kinh nghiệm thủ đắc, kinh nghiệm thói quen, kinh nghiệm ổn định và kinh nghiệm hoàn thiện.

1. Khi tâm con không giữ được an định, lúc đó con có nhiều tư tưởng, ý nghĩ, và hồi ức, đó là kinh nghiệm chuyển động. Qua đó, con tiến gần đến việc kiểm soát tâm. Kinh nghiệm này giống như thác nước đổ xuống vách đá.
2. Sau đó, khi con có thể quán tưởng Bổn Tôn trong một lúc ngắn với hình dáng và màu sắc sống động và rõ ràng cùng lúc, đó là kinh nghiệm thủ đắc. Kinh nghiệm này giống như một hồ nhỏ.
3. Tiếp sau đó, khi Bổn Tôn xuất hiện rõ ràng dù con thiền quán trong khoảng thời gian ngắn hay dài, và khi Bổn Tôn ở yên trong sáu thời công phu của con mà không có niệm tưởng thô nào xảy ra, đó là kinh nghiệm của thói quen, giống như dòng chảy của một con sông.
4. Kế tiếp, không động niệm và con có thể duy trì thời công phu trong lúc vẫn thấy Bổn Tôn rõ ràng. Đó là kinh nghiệm ổn định giống như Núi Tu Di.
5. Sau đó, khi con duy trì được trọn ngày hay hơn mà không mất sự hiện diện sống động của tứ chi ngay cả đến tóc trên thân Bổn Tôn và không khởi niệm, đó là kinh nghiệm hoàn thiện.

Hành giả, hãy áp dụng điều này cho kinh nghiệm của mình!

Nếu ngồi quán tưởng Bổn Tôn quá lâu mà không rõ ràng, thân con sẽ rối loạn. Con sẽ trở nên mệt mỏi và không thể tiến bộ trong sự thiền quán của mình. Con sẽ có nhiều niệm tưởng hơn, vậy trước tiên hãy tự làm tươi tỉnh và sau đó tiếp tục thiền định.

Cho đến khi đạt được quán tưởng rõ ràng, đừng thiền quán vào ban đêm. Nói chung, điều quan trọng là quán tưởng trong thời gian ngắn. Thiền quán trong lúc có ánh sáng mặt trời, khi bầu trời trong sáng, hay với một ngọn đèn bơ. Không nên thiền quán khi vừa thức giấc hoặc con cảm thấy uể oải hay mệt mỏi.

Vào ban đêm hãy ngủ thẳng giấc và thiền quán tám thời ngắn vào ngày hôm sau.

Khi thiền định, nếu xả thiền đột ngột, con sẽ mất tập trung, vậy hãy xả thiền chậm rãi.

Lúc thiền quán khi sự quán tưởng của con trở nên sống động, con có thể thực hành vào ban đêm, lúc hoàng hôn, và bình minh.

Nói chung đừng làm con mệt mỏi, hãy chú tâm vào quán tưởng, lần lần quen thuộc với thiền quán ổn định, và quán tưởng đầy đủ hình tướng Bổn Tôn.

Kéo dài sự quán tưởng 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Chúng con nên quán tưởng vị Bổn Tôn trụ trong thời gian bao lâu?

Đạo Sư đáp: Sau khi con quán tưởng được rõ ràng và một ít ổn định như đã giải thích ở trên, có thể kéo dài thời gian an trụ. Thường thì sự tụng niệm quyết định dộ dài của thời công phu. Nhưng vì chưa tới lúc tụng niệm, sự kéo dài thời thiền nên theo khả năng an trụ trong quán tưởng của con.

Đối với cách đo lường bên trong của thời thiền, thì khoảng cách của những hơi thở là quan trọng nhất. Tuy nhiên, với sự đo lường bên ngoài thì thời gian và số lượng thời thiền là quan trọng nhất.

Số lượng của thời thiền có thể quyết định là giữ bốn thời trong một ngày và đêm, và kéo dài càng lâu càng tốt. Mục tiêu của việc đo lường thời thiền là không làm xáo trộn thân thể, giữ cho thực hành thăng bằng, gia tăng sự tập trung, và có thể quán tưởng trong một thời gian dài.

Về việc tính đếm, không nên đếm miệng mà dùng chuỗi để đếm bằng tâm. Sau đó gia tăng số lượng; hãy nghỉ một lúc và thiền định một lúc.

Về sự đo thời gian bằng bóng râm, hãy chia một ngày thành mười sáu hay tám thời (chia bóng râm theo đường vạch) và thiền định mỗi hai phần của vạch bóng râm rồi nghỉ một phần. Tóm lại, hãy thiền định trong tám thời ngắn và nghỉ ngơi xen kẽ tám thời.

Khi con đã ổn định theo cách này, hãy thiền quán trong hai thời ngắn rồi dần dần kéo dài thêm. Sau đó con sẽ có thể trụ trong cả ngày, một ngày và một đêm, nửa tháng, một tháng, v.v...

Tóm lại, bất kể thời thiền của con ổn định ra sao, điểm chính là đừng làm thân con mệt mỏi. Hãy giữ những thời thiền cân xứng và kéo dài một cách tự nhiên thời gian trong sáng bất động và vô niệm.

Đây là những giáo huấn khẩu truyền về việc kéo dài sự quán tưởng Bổn Tôn.

Sửa chữa những lỗi lầm 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Khi thiền quán về Bổn Tôn, chúng con nên sửa những lỗi biến đổi ra sao?

Đạo Sư đáp: Để sửa những lỗi biến đổi, có hai phương diện: nhận ra lỗi và sửa lỗi.

Về nhận ra lỗi có hai loại: thông thường và đặc biệt.

Những lỗi thông thường là quên quán tưởng, lười biếng, e ngại, hôn trầm, trạo cử (kích động), quá nỗ lực và thiếu cố gắng.

1. Quên quán tưởng là thiền quán bị xao lãng.
2. Lười biếng là suy nghĩ một cách giải đãi, “Tôi sẽ làm sau”.
3. E ngại là sợ mình không thành tựu và sợ sai lạc.
4. Hôn trầm là cảm thấy trì trệ vì hoàn cảnh, một cách ngẫu nhiên hay tự nhiên.
5. Trạo cử là cảm thấy tự nhiên bị kích động do hoàn cảnh hay hoạt động có chủ ý.
6. Quá nỗ lực là không bằng lòng trong lúc quán tưởng Bổn Tôn đã được rõ ràng lại phát sinh ý muốn quán tưởng thêm lần nữa.
7. Thiếu cố gắng là vẫn dửng dưng khi sự quán tưởng Bổn Tôn không được rõ.

Khi quán tưởng Bổn Tôn, có mười hai lỗi đặc biệt như sau: lờ mờ và không trong sáng, trên và dưới đảo lộn, thân thể không cân xứng, trang phục biến đổi, tư thế thay đổi, hình dạng biến đổi, số lượng biến đổi, màu sắc của thân biến đổi, xuất hiện chỉ có màu sắc, xuất hiện chỉ có hình dạng, ngồi nghiêng ngả và dần dần biến mất.

Bây giờ giải thích về phương pháp sửa những lỗi này. Với bảy lỗi thông thường, con nên giữ vững tám áp dụng để sửa chữa chúng.

Áp dụng chánh niệm khi quên quán tưởng. Áp dụng niềm tin, quyết tâm và kiên trì để đối trị lười biếng. Áp dụng chánh tư duy như phương thuốc chống lại lo sợ. Để đối trị hôn trầm, hãy phát triển nhiệt tình, đi tắm và đi dạo. Khi bị xáo động, hãy phát triển sự buồn chán đối với luân hồi, hãy cột tâm của con với sự tỉnh thức, và buộc tâm vào cây quán tưởng. Tóm lại, với hôn trầm và trạo cử, hãy sử dụng sự cảnh giác của người canh giữ. Áp dụng sự bình thản buông xả khi mong muốn nỗ lực quá nhiều. Hãy quán tưởng chuyên cần khi thiếu cố gắng.

Về cách sửa những lỗi đặc biệt của Bổn Tôn, hãy nhìn kỹ những chi tiết khi bị lờ mờ, tối tăm hay không rõ và thực hành thiền định về tính Không vô niệm. Hãy thực hành luân phiên giữa vô niệm, nhìn Bổn Tôn và thiền định.

Khi sự cân đối của thân, trang phục, hình dáng, hay tư thế biến đổi, hãy quán tưởng rằng thân Bổn Tôn là vật chất cụ thể và rất to lớn, vững chắc. Quán tưởng rằng những con bồ câu bay vào và ra lỗ mũi, những con chim, cừu và nai nô đùa trên tay và chân. Quán tưởng rằng vị Bổn Tôn an trụ như chất liệu cứng chắc giống một bức tượng.

Nếu biến đổi số lượng, hãy hạn chế quán tưởng một hay hai Bổn Tôn. Khi chỉ xuất hiện màu sắc, hãy quán tưởng hình dáng. Nếu Bổn Tôn đổi màu đỏ hay vàng theo sức nóng của thể trạng máu hay mật vv... hãy nghỉ ngơi. Nếu Bổn Tôn dần dần biến mất, hãy tập trung tâm vào tay và mặt Bổn Tôn. Với lỗi quán tưởng không trọn vẹn, hãy quán tưởng toàn bộ thân thể Bổn Tôn với đầy đủ trang hoàng và những thuộc tính.

Tóm lại, hãy thực hành mà không trở nên mệt mỏi vì bất kỳ những lỗi nào có thể xảy ra. Sau đó, thiền định về tính Không vô niệm. Kế tiếp thực hành trong lúc nhìn và chú tâm vào thân thể vị Bổn Tôn.

Đây là những giáo huấn khẩu truyền về sửa chữa lỗi lầm khi thiền quán về Bổn Tôn.

Tu hành với bổn tôn 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Chúng con nên rèn luyện với Bổn Tôn như thế nào?

Đạo Sư khai thị: Giáo huấn khẩu truyền về tu hành với Bổn Tôn là quán tưởng Bổn Tôn bằng thiền định về vô niệm cho đến khi con thoát khỏi những lỗi này. Hãy thiền định luân phiên giữa Bổn Tôn và vô niệm. Khi con có thể quán tưởng Bổn Tôn không bị lỗi, hãy quán tưởng Bổn Tôn đứng thẳng, hay ngồi, nằm ngửa hoặc sấp trên một bình nguyên hay đỉnh núi, gần hay xa, trên đá hay dưới nước. Hãy tu hành việc quán tưởng Bổn Tôn theo những cách này bất cứ khi nào con muốn thực hành.

Hòa nhập với Bổn Tôn

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Chúng con nên hòa nhập với Bổn Tôn ra sao?

Vị Thầy khai thị: Một khi con đã tu hành và quen thuộc với Bổn Tôn, hãy hóa tán Ngài vào trong con. Hãy quán tưởng điều đó khi con là một Bổn Tôn đơn hay một mandala với một cõi Phật. Sau đó, để nối kết Bổn Tôn với cái tối hậu, Bổn Tôn được quán tưởng và được ổn định nhờ niệm tưởng của con. Tâm con và tám thức kết tập là cái xuất hiện như thân tướng và trí tuệ của Bổn Tôn. Một cách tuyệt đối, nó là tỉnh giác của tâm giác ngộ, trí tuệ vĩ đại tự-hiện hữu, tinh túy của quả. Vị Bổn Tôn không xuất hiện từ đâu khác. Cho dù Ngài xuất hiện ra sao đều vô tự tính và do vậy là một thân tướng bất nhị. Xuất hiện trong thân tướng Bổn Tôn là vượt khỏi bám luyến vì Ngài là thân, khẩu, ý như kim cương (thân vajra) xuất hiện nhưng vô tự tính.

Dù tâm con xuất hiện như Bổn Tôn, nó cũng không có tự tính. Vì nó không thể khảo sát hay biểu thị bằng bất cứ hình tướng gì, nó là pháp thân.

Hỡi hành giả, con đã tu hành như vậy theo ý nghĩa này,cần tuân thủ và an trú trong sáu samaya của thực hành. Con không nên từ bỏ sự sùng kính vị Thầy, người đã ban cho con giáo lý khẩu truyền. Áp dụng những gì có lợi cho thiền định và tránh những gì không lợi. Đừng để sự tập trung của con bị lãng phí vì những hoạt động hàng ngày. Tiếp tục cho đến khi hoàn thiện mà không từ bỏ Bổn Tôn, hãy giữ bí mật việc thực hành Bổn Tôn riêng của con và không thiền định với suy nghĩ bỏ vị này lấy vị khác. Bất kỳ vị Bổn Tôn nào con thực hành đều tương tự như thiền quán về tất cả chư Phật. Việc thiền quán về chư Phật không gì khác hơn là giúp nhận ra tâm con. Thậm chí việc quán tưởng Bổn Tôn cũng chỉ là một biểu hiện của tâm thức. Ngoài điều này ra thì không có gì để thành tựu và thiền định. Chư Phật và Bồ Tát đều hiện thân trong vị Bổn Tôn Yidam của con.

Đây là hướng dẫn khẩu truyền về hòa nhập với Bổn Tôn và nối kết Ngài với tuyệt đối.

Làm thế nào để thành tựu bổn tôn 

Công Chúa Tsogyal hỏi vị Thầy Hóa Thân: Thưa, người ta lấy một vị Bổn Tôn như con đường và thành tựu Ngài ra sao?

Vị Thầy đáp: Để thành tựu một Bổn Tôn, trước tiên hãy quán tưởng vị Bổn Tôn phía trước con. Sau đó ổn định sự quán tưởng vế chính con như Bổn Tôn. Cho đến lúc này tránh tụng niệm.

Bây giờ, khi sắp thực hành Bổn Tôn, hãy sắp xếp một mandala cho sự thành tựu và bày đồ cúng dường. Hãy đặt những đối tượng thiêng liêng trước mặt và tự làm tươi tỉnh, ngồi xuống trên một chỗ thoải mái.

Cầu thỉnh vị Thầy và tập hội chư Bổn Tôn Yidam, đảnh lễ, cúng dường và tán thán, thực hiện tám chi. Vị Bổn Tôn sau đó tan thành ánh sáng và hóa tán vào trong con, bằng cách này hãy quán tưởng chính con là vị Bổn Tôn Yidam. Hãy vẽ một vòng bảo vệ để nhập thất và thánh hóa sự cúng dường.

Nhờ ba samadhi v.v.., hãy quán tưởng mandala cùng với những Bổn Tôn. Thực hiện sự hiến cúng thánh hóa và quán đảnh. Cầu thỉnh và hòa nhập Bổn Tôn trí tuệ, đảnh lễ, cúng dường và tán thán.

Lập lại sự quán tưởng Bổn Tôn tách biệt phía trước con, và tụng niệm. Khi hoàn tất tụng niệm hãy tán thán.

Thể nhập Bổn Tôn vào thân con và đi ngủ trong lúc duy trì niềm tự hào con là Bổn Tôn.

Sáng hôm sau khi thức dậy lập tức quán tưởng Bổn Tôn và tụng niệm theo nghi quỹ của con như trên.

Hãy thánh hóa thực phẩm và đồ uống và cúng dường như một bữa tiệc.

Theo cách này dù con tu hành với Bổn Tôn như một tập hội Bổn Tôn trong mandala đơn, con vẫn sẽ thành tựu.

Đây là giáo huấn khẩu truyền của sự thành tựu Bổn Tôn.

Những dấu hiệu thành tựu 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Khi thành tựu một Bổn Tôn, những dấu hiệu và biểu lộ gì của sự thành tựu sẽ xuất hiện?

Vị Thầy khai thị: Có bốn loại dấu hiệu: biểu hiện, những giấc mơ báo hiệu, những chỉ dẫn, và những dấu hiệu trong thực tế.

Bốn loại biểu hiện giống như khói, ảo ảnh, đom đóm, và một bầu trời không mây. Những biểu hiện này được giải thích như những ví dụ cho sự tiến bộ của kinh nghiệm.

Năm loại giấc mơ báo hiệu như sau: thấy chư Phật và Bồ Tát khác với mình, thấy chư Phật và Bồ Tát và mình như nhau, thấy chính mình là Bổn Tôn không có trước sau, thấy tất cả chư Phật và Bồ Tát bày tỏ sự tôn kính và cúng dường cho mình và mộng thấy rằng tất cả chư Phật truyền đạt và giải nghĩa những giáo lý sâu xa.

Ngoài ra, nếu nằm mơ thấy mình nhiều lần khỏa thân là dấu hiệu đã tịnh hóa những tập khí. Mơ đi lên cầu thang vào bầu trời là dấu hiệu đã đi vào con đường. Mơ thấy cưỡi sư tử và voi là dấu hiệu đã hoàn thành các địa (quả vị Bồ Tát). Mơ thấy có vị xuất hiện tươi cười v.v... là dấu hiệu nhận được một tiên tri.

Dù con có những hảo mộng như vậy, cũng đừng vui mừng.

Đây là những chỉ dẫn bên ngoài, bên trong và bí mật của thực hành.

1. Những chỉ dẫn bên ngoài trong khi thiền định là: thấy những đối tượng vật chất như phân tử vi tế, những chủng tử tự, những thuộc tính của tâm, thân tướng vi tế, v..v..., hoặc thấy những lĩnh vực tri giác thô của năm màu như lửa và nước, v..v...
2. Những chỉ dẫn bên trong là khi thiền định về Bổn Tôn con không để ý đến hơi thở ra vào, thân con nhẹ như bông gòn và thoát khỏi già chết.
3. Những chỉ dẫn bí mật là khi con thực hành Bổn Tôn một xuất hiện huyễn ảo, thì như chỉ là trí tuệ hiện tiền tự nhiên. Con cảm thấy lòng bi bình đẳng với mọi người và lĩnh vực kinh nghiệm của con hé lộ như trí tuệ.

Những dấu hiệu thực tế là những dấu hiệu bên ngoài và trong. Những dấu hiệu bên ngoài là ánh sáng xuất hiện, hình của Bổn Tôn cười, một âm thanh lớn hay mùi hương thơm dịu xuất hiện, một đèn bơ tự thắp sáng, thấy đầu con bay lên, hoặc thấy thân con không có bất kỳ khó chịu nào. Những dấu hiệu bên trong cho thấy lòng bi của con tăng trưởng hơn trước, bám luyến của con giảm bớt, thoát khỏi định kiến, con có samaya thanh tịnh và tình thương với vị Thầy và Pháp hữu, con không còn sợ luân hồi và không bị Mara (Ma vương) đe dọa.

Khi những dấu hiệu như vậy xảy ra, đừng trở nên vui mừng mà hãy tinh tấn.
Đây là cách ù những dấu hiệu và chỉ dẫn của thực hành xuất hiện.

Những kết quả của thực hành 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Những phẩm tính nào sẽ là kết quả của việc thực hành Bổn Tôn?
Đạo Sư nói: Những phẩm tính kết quả từ thực hành Bổn Tôn là con tịnh hóa những che chướng và tích lũy công đức.
Vì sự ý niệm hóa của con chấm dứt nhờ thiền quán một Bổn Tôn, con sẽ tịnh hóa những che chướng của nghiệp, những cảm xúc phiền não, và những nơi tái sinh.
Về phần tích lũy công đức, có năm loại kết quả: kết quả của con đường, đó là bốn cấp vidyadhara, và kết quả tối hậu.
Những cấp vidyadhara có hai phương diện: phẩm tính và tinh túy. Các phẩm tính là lục thông và bốn thần lực. Tinh túy là bốn cấp vidyadhara, đó là vidyadhara cấp trưởng thành, vidyadhara cấp làm chủ cuộc sống, vidyadhara cấp đại ấn, và cấp vidyadhara của hiện diện tự nhiên.
Kết quả tối hậu là khi sự thiền quán Bổn Tôn của con trở nên linh hoạt, ngay cả dù con có một ít phẩm tính và chút thông minh, chắc chắn con sẽ đạt được trạng thái Phật quả viên mãn.

Năm con đường 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Trong hệ thống Bát Nhã Ba La Mật đã dạy rằng hành giả phải đi qua các con đường. Chúng con phải làm sao để phối hợp năm con đường với thực hành mandala Bổn Tôn tới viên mãn?
Vị Thầy đáp: Con đường thực hành mandala Bổn Tôn có bốn phương diện: con đường tiếp hợp, con đường của cái thấy, con đường trau dồi (trưởng dưỡng), và con đường hoàn tất.
Những con đường tiệm tiến này có thể nối kết với bốn phương diện của tiếp cận và thành tựu, trong đó sự tiếp cận là con đường của tiếp hợp, tiếp cận hoàn toàn là con đường của cái thấy (kiến giải), sự thành tựu là con đường trưởng dưỡng, và đại thành tựu là con đường hoàn tất.

Con đường tiếp hợp 

Con đường tiếp hợp có bốn khía cạnh. Thực hành chân như và những samadhi như huyễn là sức nóng (nỗn địa). Thực hành tập trung vi tế và tướng Bổn Tôn đơn là đỉnh cao nhất (đảnh địa). Thực hành sự biểu hiện trọn vẹn và thân tướng Bổn Tôn chi tiết là sự tiếp nhận (nhẫn địa). Thực hành về tập hội trên con đường liên tục là thế gian tối cao (thế đệ nhất địa).

1. Bằng đại định của chân như, hãy xác định rằng mọi hiện tượng đều là tâm con và thực hành vô niệm trong bản tính không tạo tác của tâm. Hãy thực hành cho đến lúc con nhận ra nó.

Đại định như huyễn là sự tự-phô diễn của hư không bất sinh. Đó là thực hành sự nhận thức tính bất khả phân có biết nhưng vô niệm của sự biểu lộ hình tướng và tính Không. Giống như ánh sáng tràn ngập hư không được nhận biết, trong lúc sự nhận biết là biểu hiện và phi khái niệm.

Lúc đã thực hiện được điều này sau khi đạt được sự linh hoạt, con sẽ vượt qua ranh giới giữa những sự giống nhau của Đại Thừa và Tiểu Thừa, sau đó mười một dấu hiệu đạt được sức nóng sẽ xuất hiện:

Những côn trùng không sống trên thân con.
Những nhiễm ô bên ngoài và bên trong của con được tịnh hóa.
Thoát khỏi bệnh tật của thân tứ đại.
Đạt được cái nhẫn thuộc về thể lý.
Vượt qua những suy nghĩ dựa trên khái niệm của con.
Thoát khỏi thực phẩm vật chất, sự tươi sáng rực rỡ huy hoàng của con vượt lên sự tàn tạ.
Không phát sinh những tham nuốn thông thường.
Thoát khỏi năm cảm xúc phiền não.
Tập khí có khuynh hướng thiên về kiến và hành của Tiểu thừa được cạn kiệt.
Thoát khỏi tám mối quan tâm thế gian.
Nhận được Giáo Pháp thâm sâu.

Đây là mười một dấu hiệu đạt được sự chấp nhận vượt khỏi sự bị rơi trở lại.

2. Thực hành Bổn Tôn đơn và tập trung vi tế ở giai đoạn đỉnh là thiền định về samadhi vi tế và Bổn Tôn đơn cho đến khi nó trở thành biểu lộ trong ba lãnh vực của đối tượng.

Những dấu hiệu của tập trung của giai đoạn đỉnh là năm cảm xúc phiền não không khởi lên theo những đối tượng bên ngoài, và không thể bị hại bởi năm nguyên tố bên ngoài. Đó là những dấu hiệu tâm con đã hòa nhập với hình tướng xuất hiện.

4. Thực hành yoga của tướng thân phức tạp ở giai đoạn nhẫn là tự tu hành với Bổn Tôn phẫn nộ và hiền minh như ba gia đình, năm gia đình hay một số nhóm gia đình.

Con đạt được hoàn thiện điều này khi đã phát triển quen thuộc với nó, con có thể phát ra ánh sáng với một samadhi tức thời và tỉnh giác tự nhiên của con có thể quán tưởng thậm chí một mandala của một ngàn vị Phật.

Những dấu hiệu chứng tỏ đạt được giai đoạn nhẫn và trở nên linh hoạt trong việc biểu hiện những hình tướng là con có thể biến cát thành vàng, tạo ra nước ở nơi khô hạn, làm than củi đâm chồi, và có thể điều khiển mọi vật hữu hình theo con muốn. Đó là những dấu hiệu đạt được sự làm chủ tâm.

4. Hoàn tất tập hội trên con đường liên tục ở giai đoạn cao nhất của thế gian là thực hành ý nghĩa đại lạc của pháp tính. Khi trở nên cực kỳ ổn định, con được phú cho năm điều, v.v.., và con bắt đầu nghi quỹ vào một lúc cát tường.

Nếu năng lực tập trung mạnh, con đạt được cấp vidyadhara làm chủ cuộc sống, do vậy; trong vòng sáu, mười hai hay mười sáu tháng con sẽ đạt tới bộ thiêng liêng của sự làm chủ. Năng lực sống của con sẽ tương đương mặt trời và mặt trăng và có thể kéo dài tuổi thọ của con mỗi lần một trăm năm.

Nếu năng lực tập trung yếu, con đạt được cấp vidyadhara trưởng thành. Khi rời bỏ thân xác, con đạt được thân tướng đầy đủ của bổn tôn yidam trong trung ấm. Đó là kết quả của sự ổn định trong giai đoạn phát triển.

Con đường của cái thầy 

Bây giờ Ta sẽ giải thích sự tiếp cận đầy đủ đó là con đường của cái thấy. Sau khi nhận biết thân còn lại của con là một thân tâm thức, những nhiễm ô sẽ cạn kiệt và con đạt được sự bất biến của vidyadhara cấp làm chủ cuộc sống vượt khỏi sinh tử, thậm chí không cần rời bỏ thân xác hiện tại. Đạt được ngũ thông và bốn thần lực, con chứng ngộ những đặc tính của cái tối hậu. Mặc dù chuyển hóa thành vô số vật qua vô số kiếp không thể tính toán được, phô diễn những thần lực huyền diệu của con trên con đường của cái thấy và hoạt động vì lợi ích của chúng sinh, con đi vào hành động mà không bám luyến và nhận được giáo lý từ những vị hóa thân trong thân người. Con sẽ không rơi trở lại khỏi con đường.

Con đường của sự trưởng dưỡng và hoàn tất

Bây giờ Ta sẽ giải thích sự thành tựu như là con đường trưởng dưỡng. Con đường của sự trường dưỡng là đặt những đặc tính của cái tối hậu vào thực hành, đạt được cấp mahamudra của thân cầu vồng.

Dù trạng thái tâm của con trong trạng thái thiền định không khác với trạng thái tâm của các vị Phật nhưng vì con vẫn còn trạng thái của thức hậu thiền định do vậy phải chủ ý trụ lại trong thiền định. Vì giờ đây con an trụ trong tập trung không lay động, đó là cấp vidyadhara của mahamudra. Đây là kinh nghiệm bất động từ ati yoga. Không rời trạng thái thiền định con lưu xuất vô số xuất hiện như huyễn và hoàn thành lợi ích cho chúng sinh. Bằng tâm thức hay bằng biểu tượng, con có thể tiếp nhận giáo lý từ báo thân.

Về con đường của đại thành tựu, cấp vidyadhara của hiện diện tự nhiên, những phẩm tính của con hầu hết đều ngang bằng với những phẩm tính tối thượng của chư Phật, nhưng vẫn còn có khác biệt giữa trạng thái không có thiền định hay có thiền định khiến nâng cấp những phẩm tính đó. Cấp vidyadhara hiện diện tự nhiên sở hữu sự nâng cao tức khắc.

Tập hợp những vị nhiếp chính và ban giáo lý, con đạt được sự hoàn tất, đại định như-kim cương và thành tựu lợi ích cho mình và người khác nhờ thần lực không cần cố gắng. Đây là hành động biểu lộ của trí tuệ. Hội ngộ pháp thân mặt đối mặt, con tiếp nhận giáo lý qua những ban phước và tịnh hóa những che chướng vi tế của tri kiến nhị nguyên.

Đây là con đường tiệm tiến về việc làm thế nào đạt được bốn phương diện tiếp cận và thành tựu, năm con đường, và bốn cấp vidyadhara.

Sự nhảy qua các cấp bậc 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Khi giải thích con đường tắt của Kim Cương Thừa, liệu có thể nhảy qua các cấp bậc trên con đường hay không?

Vị Thầy đáp: Cũng có dạy rằng có sự nhảy qua những cấp bậc. Có thể có một số người đạt tới thành tựu, tiến bộ qua con đường tiếp hợp, con đường của cái thấy, và con đường trưởng dưỡng một cách tức thời. Không đi từng bước, một số người đạt giác ngộ từ con đường của cái thấy, một số đạt Phật quả từ con đường trưởng dưỡng, có người tiệm tiến dần đến cuối đường và đạt tới trạng thái Phật quả. Người ta khác nhau theo mức độ năng lực thông minh và tập trung.

Bốn cách thực hành con đường này tùy theo đẳng cấp của bốn loại người thì không dựa vào việc phải tiếp tục theo con đường sau khi tái sinh ở kiếp tới. Hệ thống quả của Kim Cương Thừa chủ trương rằng con thoát khỏi căn bệnh sinh tử ngay trong kiếp sống này, và đạt được cấp samadhi vượt khỏi tái sinh, con thành tựu ba thân.

 Để đạt tới địa Bất khả phân và đắc Pháp thân chỉ trong một kiếp, người thông tuệ được dạy tu hành trong con đường của pháp thân, quen thuộc dần với nó, và lấy như thị làm con đường.

Để đạt Thiện Thệ địa và đắc thân đại lạc, người nhiệt thành được dạy tu hành trong con đường đại lạc, quen thuộc dần với nó, và lấy lạc làm con đường.

Để đạt địa Vòng Đại Tập hội và đắc những thân sắc tướng, người nhiều sân được dạy tu hành trong con đường giải thoát và quen thuộc dần với nó. Người chấp giữ những thuộc tính được dạy để nhận Bổn Tôn làm con đường.

Trong cách này, con tịnh hóa các cõi của ba thân và quen thuộc dần với ba địa. Vì tất cả những kết quả này đều dung chứa trong tâm con nên hãy xác quyết rằng Phật quả không hiện hữu ở đâu khác.

Đây là những phẩm tính siêu phàm của con đường nhảy vượt qua những cấp bậc.

Những thân và những trí tuệ 

Công Chúa Tsogyal hỏi Đạo Sư: Thưa, chúng con đạt quả vị của Kim Cương Thừa, năm thân, và ngũ trí ra sao?

Vị Thầy khai thị: Liên quan đến những loại khả năng khác nhau vừa nhắc đến ở trên, khi con tiến hành bốn cách nhận làm con đường, con đạt được quả vô thượng, kết quả hiện diện tự nhiên của năm thân và ngũ trí.

Pháp giới thể tính trí nghĩa là tướng chung của tất cả chư Phật, tính vốn có sẵn không tạo tác của con, một tinh túy nguyên sơ vô điều kiện, là bất sinh, vốn thanh tịnh vượt khỏi sinh diệt.

Trí tuệ như gương nghĩa là dù pháp giới không có vật chất cụ thể, bản tính của nó là trong sáng và mọi hiện tượng xuất hiện giống như những phản chiếu trong một tấm gương trong lúc đó không có tự tính, và được nhận biết trong lúc không có suy nghĩ dựa trên khái niệm.

Bình đẳng tính trí nghĩa là pháp giới bất tận là tính giác tự hiện hữu, và lìa khỏi mọi tạo tác. Sự nhận thức là vô sinh, bất nhị, và đại bình đẳng.

Diệu quan sát trí (trí tuệ phân biệt cá thể) là sự kiện không rời trạng thái bình đẳng bất nhị này, những đặc tính của hiện tượng chung và riêng là không lẫn lộn và hoàn toàn đầy đủ, trong lúc những tập khí của vô minh được loại bỏ và trí tuệ toàn giác hiện ra không có khổ đau của sự suy nghĩ dựa trên khái niệm.

Đại viên cảnh trí (trí tuệ của hành động kiên trì)[34] là ngơi nghỉ trong lúc vẫn nhận biết như vừa nhắc đến. Trí tuệ bất khả phân này là để thành tựu và hoàn thiện lợi ích cho chính mình và người khác một cách tự nhiên với sự kiên trì.

Năm trí này biểu lộ riêng rẽ như sự biểu hiện bất tận của giác tính con, nhưng chúng không bao giờ tách rời trí tuệ nền tảng của pháp giới. Pháp giới thể tính trí này là nền tảng của tất cả, là sự hiện diện nguyên sơ trong chính con; suốt ba thời, hành giả chưa từng tách khỏi nó.

Bây giờ cách năm thân hiện diện ra sao như sau.

Pháp thân là bản tính bẩm sinh không do tạo tác, một sự tự nhiên thâm sâu, vượt khỏi sinh diệt và tạo tác.

Báo thân là sự hỷ lạc của trí tuệ tự-hiện hữu của tính giác, vì thân và trí tuệ đều hiện diện trong sự tương tục của bản tính bẩm sinh của tâm con.

Hóa thân là lòng bi sinh ra từ trí tuệ, xuất hiện và phô diễn như huyễn trong tất cả cách.

Thân đại lạc là đại lạc bất sinh của tâm giác ngộ.

Thân tinh túy là sự kiện bốn thân này không tách rời như tinh túy của tâm giác ngộ bẩm sinh.

Vì năm thân và năm trí hiện diện tự nhiên, điều này được gọi là sở hữu tổng tướng của tất cả chư Phật. Hành giả thiền định tiệm tiến về tinh túy của năm thân này khi ở trên con đường như bản tính của tâm mình. Khi rời bỏ thân xác, hành giả đạt được năm thân và năm trí này theo một cách siêu vượt chứng đắc và thấy biết chúng theo một cách siêu vượt thấy biết.

Đây là sự giải thích Phật tính hoạt động vì lợi ích của chúng sinh ra sao. Rất nhiều sự phản chiếu của mặt trời trên mặt nước mà không để lại dấu vết một vòng mặt trời nào cả. Tương tự, Chân lý và Đấng Giác Ngộ viên mãn, Pháp thân, không lưu lại sự bình đẳng của bản thể bẩm sinh, những xuất hiện huyền diệu qua báo thân và hóa thân tùy theo những khuynh hướng riêng biệt của người cần điều phục nhiều như không gian vô tận. Dù hoạt động vì lợi ích của chúng sinh, pháp thân không có sự suy nghĩ dựa trên khái niệm (vô niệm).

Ví dụ, ánh sáng mặt trời không quan niệm làm lợi ích chúng sinh. tương tự, hai thân không có quan niệm hành động cho lợi ích của chúng sinh. Sự lợi ích của chúng sinh do năng lực ý nguyện của họ.

Đạo sư khai thị: Này Tsogyal, khi chu trình năm trăm năm của thời đại đen tối xảy đến, đa số người đi theo Kim Cương Thừa sẽ chỉ nói mà không thực hành ý nghĩa của chúng. Họ sẽ để Kim Cương Thừa đi lạc vào sự tụng niệm thần chú của phù thủy và sẽ sử dụng sai những chất liệu samaya cho những nghi lễ trống rỗng. Họ sẽ xây dựng nơi ẩn cư ở giữa làng. Tuyên bố là thực hành hợp nhất họ sẽ tự cho phép hưởng thụ những tham dục thường tình. Tuyên bố là thực hành giải thoát họ sẽ dung túng cho sân hận thường tình. Nhầm lẫn giữa thiện và ác, họ đổi chác những giáo huấn khẩu truyền và thậm chí những vị Thầy cũng bán mình cho đệ tử. Họ sẽ biến Kim Cương Thừa thành sự nghiên cứu và sẽ thực hành với động cơ chính trị và tham vọng ích kỷ.

Trong thời kỳ mạt pháp này, Kim Cương Thừa sẽ bị che ám bởi ngôn từ. Ân phước của Kim Cương Thừa sẽ giảm bớt vì thiếu hiểu biết ý nghĩa của nó. Vì chỉ có số ít đạt tất địa, sẽ đến lúc Kim Cương Thừa gần như biến mất. Vì lợi ích của những người có thiện nghiệp đã được định trước vào lúc đó, hãy viết ra dòng truyền nhờ sự nghe này và cất dấu nó như một kho tàng.

Trong Động Phi Cao tại Yerpa, vào ngày 12 tháng cuối thu Năm Thân. Ta, Công Chúa Tsogyal viết ra tràng hoa hướng dẫn khẩu truyền quý báu này, Sự Tu Tâm của Kim Cương Thừa, và cất giấu nó như một kho tàng. Sau khi gặp được một người đã định có thiện nghiệp trước, cầu mong những lời tịnh hóa những che chướng này đến trí tuệ của yï, và cầu mong y đạt được cấp độ vidyadhara.

Dấu ấn kho tàng.
Dấu ấn cất dấu.
Dấu ấn sự uyên thâm.
Dấu ấn giao phó.

Giáo huấn Dakini
Nguồn: Tu Tâm theo Kim Cương Thừa

Đừng bao giờ để các chướng ngại có thể phát sinh từ những hoàn cảnh tốt lẫn xấu cản trở hay khống chế chúng ta. Chúng ta phải như đất, nó dung chứa tất cả chúng sinh, không phân biệt cái tốt hay xấu, thuận lợi hay bất lợi. Đất chỉ đơn giản nhẫn chịu. Khi đối mặt với những tình huống khó khăn, một hành giả nên sử dụng chúng như một cơ hội để củng cố thực hành của mình, giống như một cơn gió mạnh, thay vì dập tắt một ngọn lửa lại làm cho nó mạnh thêm và thậm chí còn làm cho lửa bùng cháy hơn nữa.

Khi gặp những hoàn cảnh bất lợi, như các ảnh hưởng xấu, những lời nói ác, sự chỉ trích, hay ngay cả khi bị ném vào tù, chúng ta đừng nghĩ: “Tôi đã cầu nguyện Tam Bảo quá nhiều; tôi không đáng bị sự đối xử như thế”. Chúng ta nên hiểu rằng mọi khó khăn như thế xuất hiện là kết quả của việc làm hại những người khác trong suốt những đời quá khứ của ta, chúng ta nên chịu đựng những đau khổ và gian khó và suy nghĩ rằng: “Qua những gì xảy đến cho tôi, cầu mong nỗi đau khổ của chúng sinh khác do những ác hạnh mà họ đã tích tập trong những đời quá khứ, tất cả đều được tích tụ lại và cạn kiệt trong tôi”. Chúng ta nên luôn luôn nhận thức rằng những tình huống thử thách chúng ta thực sự là một biểu lộ của phương tiện thiện xảo của Guru Rinpoche, là đấng trong cách thức này ban cho ta những cơ hội để tịnh hóa nghiệp bất thiện của chúng ta.

Vì thế, chúng ta nên vui vẻ chấp nhận bất kỳ sự đau khổ hay chỉ trích nào, và nghĩ rằng: “Điều này được ban cho tôi là nhờ thiện tâm vĩ đại của Thầy tôi”. Ví dụ, nhiều người Tây Tạng, trong khi chịu đựng sự cùng khổ và giam cầm khốc liệt suốt trong hai mươi lăm năm qua ở Tây Tạng, không bao giờ bị lay chuyển lòng sùng mộ vĩ đại đối với vị Thầy và nhiệt tâm chân thành trong việc thực hành Pháp. Trong trường hợp này, kinh nghiệm của họ về nỗi khổ tột bực đã xoay chuyển tâm họ hướng về Pháp và củng cố quyết tâm của họ để thực hành Pháp.

Nếu chúng ta gặp những hoàn cảnh may mắn, đừng bao giờ bám níu vào chúng mà nên coi chúng như những giấc mộng hay ảo ảnh. Nếu chúng ta thành công và giàu có, sống trong một lâu đài đẹp đẽ, ta đừng cho rằng mình là quan trọng hay vĩ đại; cũng đừng tích trữ của cải hay suy tính để có được ngôi nhà lộng lẫy hơn nữa. Chúng ta đừng bận tâm về sự nổi danh và quyền lực. Đúng đắn hơn, chúng ta nên nhận thức rằng bất cứ sự may mắn tốt lành nào đến với ta đều đơn giản là nhờ thiện tâm của vị Thầy. Nếu thâu đạt được điều gì có giá trị hay thành tựu điều gì to lớn, chúng ta đừng bao giờ quên rằng chẳng có gì trong thế gian này là thường hằng. Như Kinh điển có nói: “Cái gì được sinh ra sẽ chết đi, cái gì được tụ hội sẽ phân ly, cái gì được tích tập sẽ cạn kiệt và cái gì ở trên cao sẽ bị đưa xuống thấp”.

Trong những hoàn cảnh thuận lợi, chúng ta nên ước nguyện: “Cầu mong mọi sự thịnh vượng tôi đang hưởng sẽ được phân phát cho tất cả chúng sinh, cầu mong nó được cúng dường cho Guru Rinpoche, và cầu mong bản thân tôi hài lòng với việc chỉ có vừa đủ thực phẩm và y phục”. Để bản thân tồn tại, thực ra chúng ta chỉ cần đủ quần áo để che chở ta đối với các môi trường và chỉ cần có đủ thực phẩm để duy trì đời sống. Như các bậc thánh trong quá khứ, chúng ta nên vừa lòng với những nơi cư trú như các hang núi và các ẩn thất cô tịch.

Tất cả những vị thánh vĩ đại trong quá khứ đã sống trong các hang động, với thú vật hoang dã là bạn đồng hành, bởi vì các ngài đã xoay chuyển từ tận sâu thẳm con người các ngài hướng về Pháp. Các ngài đặt căn bản sự thực hành của mình trên đời sống khổ hạnh của một người lang thang đã từ bỏ mọi sự. Tâm của một người từ bỏ như thế bao giờ cũng tràn đầy Pháp, và sự nghĩ tưởng về Pháp dẫn dắt các ngài đến đời sống cô tịch trong một hang núi, ở đó sự tinh cần của các ngài được sự suy tưởng về cái chết thường xuyên thôi thúc. Càng nhiều càng tốt, chúng ta nên chấp nhận tâm trạng này như của chính chúng ta.

Theo cách này chúng ta có thể ngăn ngừa ngay cả những tình huống tốt đẹp khỏi trở thành những chướng ngại cho sự thực hành của ta. Nếu không, có thể xảy ra việc các hành giả Pháp sau khi thành tựu một vài tiếng tăm, bắt đầu tự coi mình là các vị Thầy hay Lạt ma. Suy nghĩ theo lối này, họ bắt đầu cảm thấy mình xứng đáng được hưởng thực phẩm thơm ngon, quần áo đắt tiền, danh vọng to lớn và v.v… Khi điều này xảy ra, sự bám chấp và tự phụ trở nên kiên cố, và động lực ban đầu để thực hành Pháp hoàn toàn tiêu tan. Như vậy thì thật không ổn. Bằng cách nhìn những hoàn cảnh thuận lợi như giấc mộng và ảo ảnh, chúng ta có thể tránh được các cạm bẫy và làm kiên cố thêm sự thực hành của ta.

Chúng ta có thể nhìn những trạng thái chuyển biến của sự thực hành của ta trong cách thức tương tự. Nếu chúng ta gặp khó khăn ngay trong sự thực hành, như hôn trầm, các tư tưởng rối loạn, hay sự quán tưởng nghèo nàn, chúng ta nên dùng nó như một cơ hội để nuôi dưỡng tri giác thanh tịnh. Điều này có nghĩa là sự nhận thức về môi trường của chúng ta và các chúng sinh sống trong đó không là những gì tầm thường, mà như Núi Huy Hoàng Màu-Đồng-Đỏ, nơi các Dāka và Dākinī cư trú. Nó cũng có nghĩa là sự nhận thức mọi hình tướng xuất hiện là Guru Rinpoche, mọi âm thanh là sự ngân vang của thần chú của ngài, và mọi tư tưởng là trò chơi của trí tuệ ngài.

Nếu chúng ta may mắn trực nhận được Giác tính rất trong sáng và những kinh nghiệm tốt đẹp trong sự thực hành của ta, chúng ta đừng nghĩ: “A ha! Ta đã trở thành người thực sự cao siêu. Ta phải là một vị Thầy!” Đúng đắn hơn, chúng ta đừng gán cho việc đó sự quan trọng thái quá, và ta nên an trú trong một sự tỉnh giác trong trẻo và sống động của giây phút hiện tại, không có những mục đích lẫn tham luyến.

Tóm lại, trên con đường, bất kỳ thành tựu hay thâu hoạch điều gì thuộc về của cải, sự thành công, danh tiếng, thực phẩm, y phục, hay các kinh nghiệm tâm linh, chúng không bao giờ được phép làm phát sinh sự bám chấp hay tham luyến trong chúng ta. Nếu những cảm xúc này xuất hiện, chúng ta phải ngồi yên lặng, tống xuất hơi thở cũ ba lần – suy tưởng rằng cùng ba hơi thở đó tham, sân, và si đã được tẩy trừ – và nhớ lại những sự thành tựu phù du này thì không có thực chất và thoáng qua như thế nào.

Trong quá khứ xa xưa, Đức Phật đã xuất hiện trong xứ Ấn Độ siêu phàm và đạt được sự Toàn Giác. Ở đó, tại nhiều nơi, Ngài đã chuyển Pháp luân khiến cho nhiều ngàn A La Hán thành tựu chứng ngộ. Những bậc chứng ngộ như thế đã có thể du hành trên bầu trời và thi triển nhiều năng lực kỳ diệu khác. Ngày nay, những kỳ công này không còn lại gì ngoại trừ các tên gọi đơn thuần của những nơi chúng đã xảy ra. Về sau, Pháp được đưa sang Tây Tạng, nơi đó nhanh chóng bắt rễ và lan rộng, sản sinh ra nhiều đại thánh là những vị tiếp tục trao truyền nhiều giáo lý vĩ đại. Ngày nay, tất cả những bậc vĩ đại này đã đi về những cõi Cực Lạc khác, và ở đây trên trái đất không một điều gì của các ngài còn sót lại. Nhớ tới điều này, chúng ta phải nhận thức rằng bất kỳ điều gì chúng ta có thể thâu đạt hay thành tựu đều không có nền tảng lẫn thực chất. Chúng ta đừng bao giờ bám níu vào những sự việc thế gian hoặc các thành tựu thuộc về Pháp và nên hoàn toàn thoát khỏi sự bám chấp.

Đôi lúc, trong thực tế hay trong những giấc mộng, chúng ta có thể bắt gặp những ảnh hưởng dữ dội hay những thế lực tiêu cực đến từ các tinh linh hoang dã và những kẻ phá rối. Nếu những điều này xảy ra, chúng ta đừng bao giờ nghĩ tới việc tiêu diệt những tinh linh họa hại đó ngay cả trong những giấc mộng. Thay vào đó, ta nên suy nghĩ rằng tất cả chúng sinh gây nên các chướng ngại này thực ra là những cha mẹ tốt lành của ta trong những đời quá khứ. Mặc dù có một lúc cha và mẹ ta đã nuôi dưỡng và chăm sóc ta, ngày nay, họ kiên quyết gây tổn thương và làm hại ta. Ta phải chiêm nghiệm và tìm thấy lý do của điều này trong những ác hạnh đã được thực hiện trong những đời quá khứ của chính ta. Chúng ta nên hiểu sâu xa hơn nữa là nếu những lực lượng tiêu cực như thế hãm hại ta, đó cũng là vì bản thân họ đang hành động dưới ảnh hưởng xấu của ác nghiệp của riêng họ, và khi làm như thế họ đang gây ra những nguyên nhân đau khổ cho chính họ trong tương lai. Suy nghĩ về điều này, chúng ta nên phát khởi lòng đại bi đối với họ.

Nếu họ có vẻ nhất quyết làm hại ta, chúng ta nên coi điều đó như một cơ hội để tịnh hóa những che chướng của riêng ta. Mọi bệnh tật và chướng ngại, các bệnh hoạn của thân, và những đau khổ của tâm có thể được sử dụng như con đường nếu chúng ta chỉ coi chúng như sự hiển lộ trí tuệ của Đạo Sư của chúng ta. Theo cách này, ta có thể tịnh hóa ác nghiệp của ta cũng như những đau khổ do nó gây ra. Nếu ta có thể duy trì loại thái độ này, các lực lượng tiêu cực như thế sẽ không thể gây ra bất kỳ chướng ngại thực sự nào. Nhưng nếu thay vì như thế, chúng ta lại coi họ như những kẻ thù, nghĩ rằng ta phải tiêu diệt họ, thì chúng ta sẽ chỉ làm cho vấn đề tệ hại hơn.

Ngày nay, là kết quả của những tư tưởng thô lậu và bất định, nhiều người kinh nghiệm những loại xáo trộn tiêu cực chỉ đơn thuần là các sản phẩm tâm thức của chính họ. Nếu thay vì ngộ nhận chúng là các ảnh hưởng bên ngoài, họ nhận thức được rằng những kinh nghiệm như thế là các tặng phẩm của Đạo Sư, nhờ chúng họ có thể tiến bộ trên con đường, và nếu họ nhất tâm khẩn cầu Đạo Sư trong khi phát khởi lòng đại bi đối với những quỷ ma mà họ đang tri giác, thì họ sẽ được che chở trước mọi tai họa.

Nếu chúng ta bị các kinh nghiệm với các năng lực tiêu cực như thế quấy rối, ta nên truy xét bản chất sự hiện hữu bề ngoài của chúng. Chúng ta nên xác định xem những gì ta có thể nắm được trong bàn tay hay đập nó với một cây gậy ấy có gì là cụ thể hay xác thực không. Nếu những năng lực tiêu cực như thế hiện hữu thì vị trí của chúng ở đâu, chúng bắt nguồn từ đâu, và đâu là các nguyên nhân và điều kiện khiến chúng có thể xuất hiện? Với sự phân tích đó trong tâm, chúng ta nên trì tụng thần chú Vajra Guru với một sự nhất tâm, nghĩ rằng: “Cầu mong nhờ lòng đại bi của Đức Guru Rinpoche những tinh linh này chỉ gặp được các giáo lý tốt lành và lợi lạc, và cầu mong họ không làm tổn hại cho bản thân họ lẫn những người khác. Cầu mong Bồ Đề tâm quý báu phát khởi trong tim họ”.

Đặc biệt ích lợi khi hợp nhất tri giác về những tinh linh này, tâm của chính ta, và tâm giác ngộ của Guru Rinpoche thành một với lòng đại bi. Khi ta thấu hiểu mọi hình tướng đều là sự hiển lộ trí tuệ của Đạo Sư, thì ngay cả từ “chướng ngại” cũng sẽ tan biến.

Dù điều gì xảy đến cho ta, chúng ta phải luôn luôn duy trì cái thấy thuần tịnh, nhận thức mọi hiện tượng đều hoàn toàn thanh tịnh và đừng bao giờ cho phép tâm thức chúng ta trệch hướng vào việc quan niệm các hiện tượng là cái gì hơi chút bất tịnh. Chúng ta phải luôn luôn nhìn nơi ta đang ở như cõi Cực Lạc Núi Huy Hoàng Màu-Đồng-Đỏ và mọi chúng sinh trong đó, dù là các côn trùng nhỏ bé hay các bằng hữu và thân quyến của chúng ta, đều là những Dāka và Dākinī. Mọi sự chúng ta nghe thấy phải được coi như âm thanh bất tuyệt của thần chú Vajra Guru.

Khi ngồi, chúng ta nên nghĩ tưởng bậc Đạo Sư trên đầu chúng ta và hướng lòng sùng mộ không ngơi nghỉ của ta đến ngài. Khi đi ta nên luôn luôn cảm nhận rằng Guru Rinpoche và Cõi Phật của ngài ở ngay trên vai phải của ta và ta đang đi nhiễu thật thành kính quanh ngài. Chúng ta nên phát triển tư tưởng rằng không chỉ có một cõi Cực Lạc Núi Màu-Đồng-Đỏ, mà trong mỗi lỗ chân lông của thân tướng Đức Guru Rinpoche hiện hữu hàng tỷ cõi Cực Lạc với Guru Rinpoche và đoàn tùy tùng của ngài trong mỗi cõi Cực Lạc đó.

Trước khi ăn hay uống bất kỳ thứ gì, trước hết chúng ta nên nghĩ tưởng rằng món đó đã chuyển hóa thành nectar, amrita (chất cam lồ) thanh tịnh, và cúng dường miếng đầu tiên cho Đạo Sư đang ở trong cổ họng chúng ta. Rồi chúng ta nên nghĩ tưởng rằng những gì ta ăn hay uống – phần còn lại của món cúng dường – đã được ban cho ta như một sự ban phước để ta có thể duy trì đời sống của mình. Theo cách này ta sẽ tẩy sạch mọi bám níu hay tham muốn đối với thực phẩm.

Ban đêm, trước khi ngủ, chúng ta nên nghĩ tưởng rằng Guru Rinpoche, người đã suốt ngày an trụ trên đầu ta, giờ đây đi vào đầu ta và từ từ đi xuống tim ta, đến ngồi trên một bông sen đỏ sáng chói có bốn cánh hé mở. Đóa sen này sáng rực, trong mờ, và sống động. Rồi Guru Rinpoche phóng ra vô số tia sáng, chiếu sáng toàn bộ thân thể và căn phòng của ta, trải rộng và tràn ngập vũ trụ với vẻ rực rỡ và đầy ánh sáng. Như thế, khi toàn thể vũ trụ đã được chuyển hóa thành ánh sáng thanh tịnh, chúng ta nghỉ ngơi trong sự giản đơn, duy trì bản chất của Giác tính. Sau đó, ngay khi ta tự cảm thấy đang đi vào giấc ngủ, ta nên nhìn thế giới ánh sáng bên ngoài tan hòa vào chúng ta. Rồi chúng ta tan ra thành ánh sáng và tan hòa vào Guru Rinpoche, chính ngài, bây giờ có kích thước bằng ngón tay cái của chúng ta, tan ra thành ánh sáng và hòa nhập vào không gian. Rồi chúng ta nên hoàn toàn an trụ trong sự buông xả trong phạm vi bao la, tuyệt đối của tính Không-quang minh. Vì giấc ngủ và cái chết là những tiến trình rất giống nhau, sự thực hành này đặc biệt quan trọng để bản thân chúng ta chuẩn bị cho giây phút lìa đời.

Nếu chúng ta thức giấc và thấy mình không thể duy trì sự quang minh này trong suốt đêm, chúng ta nên nhiệt thành cầu nguyện với Đức Guru Rinpoche, nói rằng: “Cầu mong con có thể tri giác sự quang minh”. Nghỉ ngơi trong sự giản đơn, khi ấy ta nên ngủ trở lại. Nếu tâm thức ta không yên nghỉ và tư tưởng trở nên lộn xộn, ngăn trở ta không ngủ được, chúng ta nên nhận thức rằng những tư tưởng này không có nguồn gốc, cũng không nơi an trú và không ngừng dứt. Nếu chúng ta không bị các tư tưởng quấy rầy, ta nên chỉ đơn giản an trụ không phóng tâm trong trạng thái tự nhiên. Nếu các giấc mộng xuất hiện, ta nên cố gắng nhận ra trong giấc mộng rằng ta đang mơ.

Buổi sáng, khi thức dậy, chúng ta nên nhìn thấy hiển lộ trên bầu trời trước mặt chúng ta là tập hội rộng lớn của Guru Rinpoche và đoàn tùy tùng của ngài. Tất cả các Dāka và Dākinī vây quanh ngài đang kêu gọi chúng ta ra khỏi giấc ngủ bằng cách làm tràn ngập không gian với âm thanh của thần chú Vajra Guru và thiên nhạc. Khi ra khỏi giường, ta nên nghĩ tưởng rằng đang bước vào cõi Cực Lạc Sangdopalri. Tất cả những người cư trú ở đó là các Dāka và Dākinī, và chúng ta chính là Vajrayoginī, một thực tại không do tạo tác hiện hữu từ vô thủy.

Chúng ta kêu gọi Đạo Sư với lòng khát khao và sùng mộ: “Lama Kyeno, Lama Kyeno!” – “Ngài, Đạo Sư, ngài thấu biết, ngài thấu biết!” Đức Guru Rinpoche đang an tọa trên một bông sen đỏ ở giữa trái tim ta; bây giờ đóa sen này mở lớn ra và ngài xuất hiện, một lần nữa an trụ trên đầu chúng ta. Chúng ta khẩn cầu ngài không dứt và nói: “Cầu mong tâm con hướng về Pháp, cầu mong Pháp của con tiến triển theo con đường và cầu mong mọi hình tướng huyễn mộng được chuyển hóa thành trí tuệ”.

Chúng ta nên nuôi dưỡng thực hành này cho tới khi tâm ta thường xuyên nhớ tưởng Đạo Sư. Bất kỳ hoạt động nào của ta, dù khi ăn, ngủ, đi hay ngồi, niệm tưởng về Đạo Sư phải luôn luôn hiện diện sống động. Như vậy, ta không thể đạt được sự thành tựu chỉ nhờ gặp được vị Thầy và nhận được một vài chỉ dạy vắn tắt. Bậc Đạo Sư không chỉ được tìm thấy ở bên ngoài, mà luôn luôn hiện diện trong bản tính giác ngộ của tâm ta.

Guru Rinpoche nói: “Ta không bao giờ xa rời những người có lòng sùng mộ”. Nếu chúng ta nghĩ rằng Đạo Sư là một chúng sinh với xương thịt bình thường, thì sẽ rất khó phát sinh lòng sùng mộ mãnh liệt cần thiết cho sự tiến bộ. Như vậy, chúng ta nên nhận thức Đạo Sư là hiện thân trí tuệ bất biến của Guru Rinpoche, Đức Liên Hoa Sanh, mà sự toàn giác tràn ngập tam giới và biết rõ những ai đang cầu khẩn ngài ngay giây phút lời cầu nguyện phát ra, cho dù hàng triệu chúng sinh đang cầu nguyện cùng một lúc.

Lòng sùng mộ là cốt tủy của con đường, và nếu chúng ta không có gì trong tâm ngoài bậc Đạo Sư và không cảm xúc điều gì trừ lòng sùng mộ mãnh liệt, thì bất kỳ điều gì xảy đến đều được nhận thức là sự ban phước của ngài. Nếu chúng ta chỉ đơn giản thực hành với lòng sùng mộ luôn luôn hiện diện này, thì tự nó đây chính là sự cầu nguyện.

Khi mọi tư tưởng thấm đẫm lòng sùng mộ đối với bậc Đạo Sư, thì có một lòng tin tự nhiên rằng bất kỳ điều gì xảy đến đều được chăm sóc. Mọi sắc tướng là bậc Đạo Sư, mọi âm thanh là lời cầu nguyện, và mọi tư tưởng thô và tế xuất hiện như lòng sùng mộ. Mọi sự được giải thoát tự nhiên trong bản tính tuyệt đối, như những nút thắt trong không trung. Đây chính là pháp Guru yoga tối thượng, trong đó bậc Đạo Sư được chứng ngộ như ba thân (kāya) bất khả phân. Điều này sẽ được thành tựu mà không phải nương tựa vào những nghi thức của giai đoạn phát triển, không cần phải nương nhờ ẩn thất bí mật, các linh ảnh tính Không, hay duy trì hơi thở và việc hơi thở đi vào kinh mạch trung ương. Nhờ độc nhất sự thực hành này, mọi thực hành khác chỉ đơn giản hòa nhập vào lòng sùng mộ nhất tâm, như đã xảy đến với ngài Gyalwa Gưtsangpa và các vị thánh vĩ đại khác, là những bậc an trụ trong một trạng thái sùng mộ nhất tâm cả ngày lẫn đêm trong nhiều năm tháng, để mặc thời gian trôi đi và thậm chí không quan tâm tới sự đói khát.

Nhờ lòng sùng mộ này, không cảm xúc điều gì ngoại trừ sự nhàm chán đối với những lôi cuốn của đời này, ta không đi lạc vào những công việc thế gian. Có được một phán đoán đúng đắn về nhân quả, ta không đi lạc vào các ác hạnh. Mọi khao khát đạt được an lạc cho riêng mình đã chấm dứt, ta không đi lạc vào các con đường thấp. Nhìn mọi hiện tượng như những Bổn Tôn, những âm thanh, và đại lạc, ta không đi lạc vào những tri giác bình phàm. Nhìn mọi sự như bậc Đạo Sư, cùng mọi tư tưởng của ta được bao bọc trong lòng sùng mộ mãnh liệt, ta không lạc vào những tà kiến. Theo cách này, sự từ bỏ và hoàn toàn không phóng tâm xuất hiện tự nhiên, mọi điều cần xả bỏ tự biến mất, sự thiền định và sau thiền định hòa nhập làm một, và chân tính của cái tuyệt đối, là giác tính trí tuệ của riêng ta, trở nên thật hiển nhiên.

Chúng ta nên luôn luôn thực hành cái thấy thanh tịnh cho tới khi chúng ta thấy được một cách tự nhiên rằng vũ trụ và tất cả chúng sinh đều hoàn toàn thanh tịnh và toàn thiện. Đặc biệt, dù những chuyển động của tâm chúng ta được hướng về các hiện tượng bên ngoài hay đang tập trung vào những ấn tượng thâm sâu, chúng ta nên nhận biết bản tính của chúng và để chúng giải thoát tự nhiên. Chúng ta nên tránh đắm chìm trong những hồi ức sống động về những hoạt động trong quá khứ, hãy chặt đứt chúng khi chúng phát khởi. Nếu để chúng phóng túng, các tư tưởng chẳng hạn như sự hồi tưởng các cuộc chiến thắng kẻ thù hay thưởng thức các kế hoạch làm ăn, hay bất kỳ tư tưởng lập đi lập lại nào trong tương lai về những thành công thế tục đã đạt được trong quá khứ, tất cả những hồi ức đó sẽ làm cho tư tưởng phát triển, giống như gió thổi trên mặt hồ tạo ra những gợn sóng không dứt. Nếu chúng ta lạc lối trong những hồi tưởng về các tình huống liên quan tới sự tham muốn, sân hận, kiêu ngạo, và ganh ghét, thì chúng ta tự trói chặt mình hơn nữa vào sự mê lầm. Chính bởi bận tâm với những loại tình huống này mà nghiệp phát triển và đau khổ xảy ra.

Khi một tư tưởng phát khởi, chúng ta phải ghi nhận một cách đơn giản là nó xảy ra, trong khi đồng thời hãy nhớ rằng nó không đến, không đi, không nơi an trụ, không để lại dấu vết trên đường đi của nó như một cánh chim bay lượn trên bầu trời không để lại dấu tích. Theo cách này, khi các tư tưởng sinh khởi, chúng ta có thể giải thoát chúng vào pháp giới tuyệt đối. Khi tư tưởng không sinh khởi, chúng ta nên nghỉ ngơi trong sự đơn giản trống trải của trạng thái tự nhiên.

Tóm lại, dù tiến hành hoạt động nào, chúng ta đừng bao giờ xa lìa sự nhớ tưởng sống động về Đức Guru Rinpoche. Lợi lạc to lớn sẽ sinh ra từ điều này. Thêm nữa, tất cả các hoạt động của chúng ta phải nhắm đến và hồi hướng một cách có ý thức cho sự lợi lạc của tất cả chúng sinh khắp thế giới bao la. Tư tưởng này về những người khác là điểm khởi đầu, là sự chuẩn bị căn bản cho sự phát triển Bồ đề tâm quý báu.

Trong phạm vi của sự thực hành chính yếu, mọi hành động của chúng ta phải được soi sáng bằng sự thấu suốt tính Không và tâm chúng ta phải được nhất tâm vào chính sự thực hành. Đây là điểm thứ hai. Nếu vì bất cứ lý do nào, chúng ta gặp khó khăn hay không thể phát triển sự thấu suốt tính Không vào giai đoạn ban đầu này trong thực hành của chúng ta, thì ta cần tập trung với sự tinh tấn to lớn vào chính Guru Rinpoche, ngăn ngừa không cho tâm thức chúng ta nuôi dưỡng ngay cả cảm xúc tiêu cực vi tế nhất.

Cuối cùng, và đây là điểm thứ ba, chúng ta nên kết thúc mọi điều chúng ta làm với sự hồi hướng công đức, cúng dường một cách có ý thức bất kỳ công đức nào đã được tích tập nhờ sự thực hành và các thiện hạnh khác của ta cho sự lợi lạc của tất cả chúng sinh.

Những điều này được xem như ba vấn đề trọng yếu của Đại thừa: sự chuẩn bị, cho phép sự thực hành của chúng ta thành tựu kết quả tối thượng của nó; phần chính yếu, bảo vệ thực hành của ta khỏi bị những chướng ngại và sự lạc lối; và phần kết thúc hay hồi hướng, nó bảo đảm sự thực hành của ta sẽ tăng trưởng vô hạn lợi lạc.

Nếu tâm ta đã phát triển khả năng tập trung, chúng ta sẽ gặp rất ít hay không bị khó khăn trong sự thực hành pháp Guru yoga này. Nhưng nếu chúng ta không tu hành tâm thức một cách đúng đắn và không nuôi dưỡng những phẩm tính của con đường Đại thừa, và thay vào đó cứ khẳng định rằng ta chỉ ước muốn thực hành Dzogpa Chenpo, hay Đại Viên Mãn, thì điều đó sẽ không giúp ích gì cho ta. Cái thấy của Đại Viên Mãn thì cao vút, trong lúc vào lúc này dòng tâm thức của chúng ta thật thấp kém. Một đứa bé hai hay ba tuổi không có kinh nghiệm, các năng lực và sự hiểu biết mà một người trưởng thành hai mươi tuổi có được. Nếu suốt mọi cuộc đời của ta, chúng ta nhớ tới các giáo huấn của Đạo Sư, thì ngài sẽ không bao giờ bỏ rơi chúng ta, và dần dần, trong ta sẽ phát triển một nhận thức vững chắc về các giai đoạn khác nhau của con đường.

Để đảm bảo rằng Đạo Sư luôn luôn ở lại với chúng ta, chúng ta phải thực hành bền bỉ. Sẽ có ít lợi lạc khi cho rằng chỉ cần một vài tháng hay một năm thực hành là đủ để thành tựu. Chúng ta cần thực hành từ bây giờ cho tới khi ta trút hơi cuối cùng. Sự tinh tấn như thế là cần thiết nếu chúng ta muốn có được niềm xác tín để duy trì lòng tin và sự hiểu biết của ta về giây phút khó khăn và đáng sợ của cái chết. Chúng ta phải tự hỏi rằng, cuối cùng, khi cái chết đến với ta, ta sẽ có thể nhớ lại tất cả các giáo huấn của Đạo Sư hay không. Cho dù ta có thể nhớ được chúng, thì có lẽ thực sự khó khăn để đưa chúng vào thực hành khi chúng ta bị phiền não bởi nỗi khổ của cái chết, trừ phi ta đã tự chuẩn bị bằng một đời người được trải qua trong sự thực hành bền bỉ.

Một hành giả Pháp cần có khả năng đương đầu với mọi hoàn cảnh có thể xảy ra, không phấn chấn bởi cái tốt mà cũng không rơi vào thất vọng do cái xấu. Trong cả hai trường hợp, không hy vọng và nghi ngờ, ta cần tưởng nhớ tới Đạo Sư. Hạnh phúc lẫn đau buồn, niềm vui và nỗi khổ, mặc dù tự chúng không là gì cả, có thể trở thành một sự trợ lực hoặc một chướng ngại trên con đường. Điều chúng ta làm lợi lạc cho chính mình từ những kinh nghiệm này là sự khảo xét về tính chất chân thực sự thực hành của ta. Đây là cốt tủy chân thật của pháp Guru yoga này và chính nó là sự thực hành chính yếu. Nếu chúng ta thực hành điều này trong khả năng tốt nhất của ta, thì không có giáo lý nào khác được coi là “sâu xa” hơn nó.

Các sự quán tưởng của kyerim, hay giai đoạn phát triển, có bốn loại, nếu được thực hành trong một phương pháp hết sức công phu. Chúng tương ứng với sự tịnh hóa bốn loại sinh ra: sinh ra từ trứng (noãn sinh), sinh ra từ thai tạng (thai sinh), sinh ra từ hơi ấm và ẩm (thấp sinh), và sự sinh ra kỳ diệu (hóa sinh). Nhưng pháp Guru yoga này là cốt tủy của tất cả những kiểu sinh ra này và không đòi hỏi sự công phu chi tiết như thế. Mọi phương diện khác của thực hành kyerim cũng được bao gồm trong Guru yoga, mặc dù chúng không được lưu ý riêng biệt. Những phương diện này là “sự xuất hiện rõ ràng,” là sự quán tưởng rõ ràng về Bổn Tôn; “chánh niệm thanh tịnh”, muốn nói tới sự thấu hiểu về tất cả các biểu tượng và phương diện của Bổn Tôn (ví dụ một đầu, tượng trưng cho tính chất nhất như của bản tính tuyệt đối, và hai bàn tay tượng trưng cho phương tiện và trí tuệ); và “sự tự hào kiên cố” ám chỉ sự tin tưởng và xác tín hoàn toàn rằng, từ vô thủy, ta luôn luôn là Bổn Tôn.

Ta được biết rằng nếu chúng ta chỉ quán tưởng bổn sư (Đạo Sư gốc) của ta thật trong sáng và sống động trong giây lát, thì điều đó mang lại lợi lạc to lớn hơn là thiền định về một trăm ngàn Bổn Tôn khác. Pháp Guru yoga này cũng là tinh túy của dzogrim, hay giai đoạn thành tựu. Trong dzogrim, chúng ta tìm thấy sáu yoga: tummo, hay nội nhiệt, là gốc rễ của con đường; gyulu, hay huyễn thân, là nền tảng của con đường; milam, hay yoga giấc mộng, là sự đo lường tiến bộ trên con đường; ưsel, hay quang minh, là cốt tủy của con đường; bardo, hay trạng thái trung gian, là sự mời gọi tiếp tục trên con đường; và phowa hay sự chuyển di tâm thức, cho phép ta vượt qua phần còn lại của con đường.

Tất cả các phương pháp này phải mở bày trong phạm vi của Guru yoga. Các thực hành nội nhiệt và huyễn thân tương ứng với yoga về thân vajra hay thân kim cương của Đạo Sư; các thực hành giấc mộng và quang minh tương ứng với yoga về ngữ kim cương của Đạo Sư; bardo và phowa tương ứng với yoga về tâm kim cương của Đạo Sư. Đây là lý do tại sao pháp Guru yoga cũng là tinh túy của sự thực hành trong giai đoạn thành tựu.

Nếu chúng ta khao khát sự chứng ngộ thị kiến rộng lớn hay sự quán chiếu sâu xa, thì có câu nói rằng :

Sự chứng ngộ trí tuệ bẩm sinh của bạn là kết quả của các sự tích tập, tịnh hóa, và các sự ban phước của một Đạo Sư chứng ngộ. Bạn nên biết rõ rằng nương cậy bất kỳ vào phương pháp nào khác là vô nghĩa.

Cũng có nói rằng:

Bất cứ kẻ nào muốn tìm thấy trí tuệ siêu vượt trí thông minh mà không cầu nguyện với Đạo Sư của họ thì giống như người mong đợi mặt trời chiếu rọi một cái hang quay về hướng bắc. Họ sẽ không bao giờ nhận ra rằng các hình tướng và tâm họ là một.

Vì guru yoga là phương pháp tối hậu để chứng ngộ trạng thái tự nhiên của mọi sự, cho nên, như được đề cập tới trong bản văn, nó là “cốt lõi của trạng thái tự nhiên”. Bằng thuật ngữ “cốt lõi” chúng ta muốn nói tới bản chất được che dấu, nó có thể không hiển nhiên nhưng là tâm yếu của mọi sự. Có vô số giáo huấn đối với các giai đoạn phát triển, thành tựu, và Đại Viên Mãn, nhưng hết thảy chúng đều hiện diện với hình thức cô đọng trong Guru yoga. Guru yoga giống như mối liên kết thiết yếu trong một sợi dây xích nhờ nó mà mọi giáo huấn được thắt chặt. Nó là một thực hành dễ thực hiện, không có những khó khăn thật sự hay nguy cơ lạc đường, và sẽ đưa dẫn tới kết quả cao tột. Như một cỗ máy được chế tạo khéo léo có thể hoàn thành trong một giờ công việc của hàng trăm công nhân, ở đây một giáo huấn duy nhất tập hợp tất cả các giáo huấn khác trong chính nó; không giáo huấn nào, không vấn đề nào dù sâu xa đến đâu chăng nữa phải bị loại trừ. Guru yoga là phương pháp chính yếu để ta tiến bộ hơn nữa trong sự thực hành và để giải tan mọi chướng ngại. Nó là “một pháp thành tựu tất cả pháp”.

Nói một cách chuyên môn, Guru yoga là bộ phận của những thực hành được gọi là chuẩn bị, nhưng thật ra nó là cốt lõi của sự thực hành chính yếu. Trong mọi trường phái khác nhau của giáo lý đạo Phật – đó là Nyingma, Sakya, Kagyu, hay Geluk – không có một con đường nào không lấy Guru yoga làm nền tảng chính yếu.

Trong truyền thống Sakya, chúng ta tìm thấy giáo lý Lamdre nổi tiếng, sự thực hành đồng thời “con đường và quả”. Trong giáo lý này chúng ta cũng sẽ bắt đầu với sự thực hành “con đường sâu xa của Guru yoga”. Trong giáo huấn đó, chúng ta sẽ nhận lĩnh sự ban phước hay nhập môn về thân, ngữ và tâm của Đạo Sư và sau đó sẽ thiền định về ngài. Lại nữa, dòng Kagyu cũng nổi danh là người thừa kế của thực hành sùng mộ mãnh liệt. Đi vào sự thực hành Pháp mà không có lòng sùng mộ thì giống như một người không có đầu. Dù ta có thể thực hành bao nhiêu các nhánh khác nhau của con đường chăng nữa, nếu chúng ta thiếu lòng sùng mộ, là sự tôn kính nồng nhiệt đối với vị Thầy, nó cho phép ta nhìn ngài như một vị Phật thực sự, thì ta sẽ không có cơ may để những kinh nghiệm và chứng ngộ phát khởi trong ta.

Vị Thầy vĩ đại phái Kadampa, ngài Gyalse Ngulchu Thogme không có pháp thực hành chính yếu nào khác ngoài sự thiền định về việc nhìn vị Thầy của ngài là Đức Atīsa như vị Phật thực sự, và phụng sự Thầy bằng toàn bộ thân, ngữ và tâm trong suốt cuộc đời mình. Trong giáo huấn nổi tiếng nhất của dòng Kadampa, Bảy Điểm Tu hành Tâm thức, bước đầu tiên là thực hành Guru yoga. Đối với truyền thống Nyingma, trong tất cả các dòng khác nhau là Kama,(41) hay sự giảng dạy truyền khẩu, và Terma, hay sự trao truyền kho tàng được khám phá, thì cũng hoàn toàn tương tự như vậy. Không có con đường hay sự thực hành nào mà không bắt đầu bằng cách tự củng cố trong phạm vi của Guru yoga.

Không giống như những thực hành của các giai đoạn phát triển và thành tựu, pháp Guru yoga có thể được thực hành trong mọi lúc. Ví dụ, nếu chúng ta đang thực hành kyerim và dzogrim, thì có nhiều vấn đề trọng yếu liên quan đến tư thế của thân thể, ngữ và tâm cần được tuân thủ. Trong kyerim, khi làm một cuộc nhập thất, chúng ta phải phân chia sự thực hành của ta thành bốn thời khóa vào những thời điểm đặc biệt trong suốt ngày, và chúng ta phải sắp đặt một bàn thờ với những vật cúng dường bên ngoài là nước, hoa, hương và v.v… cũng như các vật cúng dường bên trong là torma, rakta và amrita. Nhưng pháp Guru yoga thì có thể được thực hành bất cứ lúc nào, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, và tuy thế đem lại mọi thành tựu của giai đoạn phát triển.

Trong dzogrim, hay giai đoạn thành tựu, sự thực hành nội nhiệt và sự tu tập các thực tập vật lý khác nhau chẳng hạn như bình chứa lớn và sự cầm giữ hơi thở bộc lộ các nguy hiểm do sự chướng ngại và lạc đường, đặc biệt là nguy hiểm của việc gia tăng lung, hay “năng lực tinh túy”, và sự rối loạn theo sau của tâm thức mà sự gia tăng như thế có thể phát sinh. Trái lại, thực hành Guru yoga không mang lại sự nguy hiểm như vậy, và nhờ nó các lung khác nhau sẽ đi vào kinh mạch trung ương một cách tự nhiên. Giống như việc dùng thực phẩm lập tức giải trừ cơn đói, thực hành Guru yoga sẽ phát sinh sự chứng ngộ trí tuệ sẵn có trong chúng ta.

Khi ngủ, khi thức, khi đi lại hay làm việc hoặc thực hiện bất kỳ loại hoạt động nào, chúng ta nên cần khẩn cầu Đạo Sư, nghĩ tưởng rằng: “Đạo Sư, ngài thấu biết. Xin nhìn con với thiện tâm”. Nếu chúng ta luôn luôn duy trì lòng khao khát và sùng mộ như thế, thì tâm chúng ta sẽ trở nên tương ưng với những sự ban phước của vị Thầy. Như có câu nói: “Khi tâm trở nên sẵn sàng, bậc Đạo Sư không ở bên ngoài”. Tâm thức chúng ta trở nên sẵn sàng nếu, sau khi lắng nghe một vị Thầy và nương tựa vào ngài, chúng ta luôn luôn nhớ tưởng một cách rõ ràng cái gì cần tránh và điều gì phải tuân theo và duy trì sự cẩn mật bền bỉ trong những hành động, lời nói, và tư tưởng của ta. Được trang bị sự hiểu biết này, chúng ta phải kiên quyết, ngay cả trong khi mộng, không bao giờ làm ngay cả một ác hạnh nhỏ bé nhất. Đồng thời, chúng ta nên nuôi dưỡng ngay cả những thiện hạnh nhỏ nhất, vì giống như một thùng chứa lớn đặt dưới một dòng nước nhỏ giọt được làm đầy trong một thời gian rất ngắn, vì thế chúng ta có thể tiến bộ nhanh chóng trên con đường bằng sự chú tâm như thế vào các thiện hạnh. Nếu chúng ta không phát triển loại tâm thức hay sự tỉnh giác mạnh mẽ này, rất có thể chúng ta sẽ không địch nổi sức mạnh của các tập quán xấu và các chiều hướng tiêu cực, và vì thế sẽ có khuynh hướng không biết được điều gì là tích cực.

Chúng ta cũng phải phát triển một năng lực đối với “sự hồi quang phản chiếu cẩn mật”, qua đó chúng ta thường xuyên tỉnh thức về các hoạt động của ta từ sáng cho tới đêm. Theo cách này, nếu nhận thức rằng ta đã làm các ác hạnh, chúng ta nên suy nghĩ: “Xin thương tưởng tới con! Con đã thọ nhận quá nhiều giáo lý từ Đạo Sư tốt lành của con, tuy vậy con vẫn rơi vào những ác hạnh. Con cảm thấy bối rối trước sự hiện diện của ngài. Tất cả các Dāka và Dākinī chắc hẳn hết sức thất vọng về con”. Rồi chúng ta cần thực hiện một sự sám hối trong sáng, chân thành, và phát sinh một ý hướng không thể lay chuyển là từ giờ trở đi ta chỉ thực hiện những thiện hạnh. Nếu chúng ta đã có thể tích tập các thiện hạnh trong suốt ngày, chúng ta nên luôn luôn nhớ củng cố chúng bằng ba điểm hay ý niệm siêu việt: sự chuẩn bị hay phát khởi Bồ đề tâm, ở đây là ý hướng hành động nhân danh tất cả chúng sinh; phần chính yếu, hay sự chứng ngộ tính Không kết hợp với sự thiền định nhất tâm; và sự kết thúc, trong đó bất kỳ công đức hay lợi lạc nào có được từ các hành động của ta đều được hồi hướng cho sự giải thoát mau chóng của tất cả chúng sinh.

Từ sự thảo luận của chúng ta về những vấn đề này, ta có thể thấy rằng sự tỉnh giác và hồi quang phản chiếu cẩn mật tạo nên Đạo Sư bên trong và Đạo Sư gốc chân thực. Không có ai như tôi, đắp y và ngủ trên một cái ngai! Nếu chúng ta luôn luôn duy trì sự tỉnh giác và cẩn mật như thế, chúng ta sẽ tích tập các thiện hạnh và loại trừ các ác hạnh không chút khó khăn.

Guru yoga là cốt tủy của tám vạn tư Pháp môn. Không có gì sâu xa hơn và không có gì rộng lớn hơn nó. Tất cả các bạn, các đệ tử may mắn, cần giữ sự thực hành này tận đáy lòng. Ngay cả khi bạn đến tuổi tám mươi, bạn phải như Patrul Rinpoche, người mỗi sáng không quên đánh thức lòng sùng mộ bằng thực hành Guru yoga này. Ngài Jamyang Khyentse Wangpo có sự thấu triệt tám thừa của sự thành tựu.(42) Ngài không chỉ hiểu biết về chúng, mà cũng đã thực hành tất cả chúng. Tuy nhiên, thực hành chính của ngài là pháp Guru yoga của dòng Longchen Nyingthig này. Ngài thường xuyên cầu nguyện Guru Rinpoche. Nghĩ rằng mặc dù pháp Guru yoga này rất dễ thực hành và kinh nghiệm, nhưng đồng thời là một thực hành phi thường và sâu xa nhất, ngài đã bền bỉ giảng dạy nó cho các đệ tử của ngài.

Có thể có những thực hành rất cao, như trekchư và thưgal(43) trong Dzogpa Chenpo (Đại Viên Mãn), nhưng đối với chúng ta thực hành các pháp đó vào lúc này thì giống như cho một em bé quá nhỏ ăn thực phẩm cứng đặc. Em bé sẽ không thể tiêu hóa được thực phẩm như thế, và nó chỉ làm hại em. Giờ đây nếu chúng ta cố gắng thực hành những giáo lý cao cấp đó, chúng sẽ hoàn toàn vô ích. Trái lại, nhờ những sự ban phước xuất phát từ nỗ lực chân thực trong việc thực hành pháp Guru yoga này, sự chứng ngộ Dzogpa Chenpo sẽ tự phát khởi từ sâu thẳm của con người chúng ta giống như mặt trời buổi sáng, và ý nghĩa của sự thực hành trekchư và thưgal sẽ hé nở trong chúng ta. Chúng ta đừng nên cho rằng vì pháp Guru yoga này ngắn gọn nên nó là một thực hành không quan trọng, như thể Đạo Sư chỉ cho ta vài mẩu thực phẩm. Không phải như vậy; nó là thực hành tinh túy nhất trong tất cả thực hành. Như chính Jigme Lingpa nói trong bản văn này: “Pháp Guru yoga này mở toang cánh cửa đi vào kho tàng mênh mông như bầu trời của terma cốt tủy này”. Pháp Guru yoga phát sinh từ phạm vi bao la của sự chứng ngộ của ngài Jigme Lingpa. Nếu chúng ta có lòng tin nơi ngài, thì chúng ta cũng nên có lòng tin vào pháp Guru yoga này. Không có đức tin như thế, bất kỳ giáo lý sâu xa nào khác như Yeshe Lama(44) cũng chẳng giúp ích được gì. Nếu bạn nhất tâm thực hành pháp Guru yoga và từ chối không rơi vào sai lầm khi nhìn nó như một thực hành không quan trọng thì sự chứng ngộ cao nhất sẽ hé nở trên chính pháp môn này.

Pháp Guru yoga này được nhắc đến như một “thực hành bên ngoài,” nhưng đây tuyệt nhiên không phải là một thuật ngữ chỉ sự không tán thành. Ví dụ, ngữ và tâm tùy thuộc vào “lớp vỏ bên ngoài” của thân người, không có nó bất kỳ tiến bộ nào trên con đường sẽ rất khó khăn. Tương tự như vậy, pháp Guru yoga bao gồm toàn bộ con đường. Ngày nay, dường như người ta cho rằng họ nên tìm kiếm một thực hành “cao cấp” hơn. Họ cần nhớ rằng những vị Thầy vĩ đại nhất đã dùng pháp Guru yoga này như thực hành chính trong suốt cuộc đời các ngài.

Nếu chúng ta thực hành kyerim, như đã đề cập tới, ta phải quán tưởng rõ ràng, phải nhớ lại biểu tượng, và ta phải có sự tự hào kim cương rằng chúng ta chính là Bổn Tôn. Hơn nữa, chúng ta phải chú trọng tới các phương diện khác nhau của sự trì tụng: nyenpa, “sự tiếp cận”; drupa, “sự thành tựu”; và drupchen, “sự thành tựu vĩ đại”. Chúng ta phải kiên trì nhiều năm tháng, tích tập nhiều trăm ngàn lần trì tụng, trước khi có thể thâu hoạch kết quả của sự thực hành. Ngoài điều này cũng còn có bốn hoạt động.(45) Nếu tất cả những phương diện này không được thực hiện trong một cách thế hoàn toàn chính thống, thì các sự thành tựu thông thường và siêu việt không thể được hoàn tất bằng pháp kyerim.

Trong dzogrim thì cũng vậy, chúng ta phải nỗ lực một thời gian dài trong các thực hành, và không phải là không nguy hiểm nếu chúng không được thực hành đúng đắn. Nhưng trong Guru yoga, nếu chúng ta có chiếc vòng đức tin, thì cái móc đại bi và trí tuệ của Đạo Sư sẽ dễ dàng đưa chúng ta tới sự chứng ngộ tối thượng.

Chính Guru Rinpoche đã ban tặng pháp Guru yoga này. Như được nói tới trong các tiên tri của dòng Longchen Nyingthig: “Từ trong cung điện của kinh mạch trung ương, Đức Guru Pema Thưtrengtsal sẽ ban tặng giáo huấn này, ban ân phước của ngài bằng một cách biểu tượng”.

“Cung điện kinh mạch trung ương” là quang minh của tâm-như-vậy, trong khi “Pema Thưtrengtsal” có nghĩa là “Sức mạnh Hoa Sen của Vòng Đầu lâu”. Hoa Sen là danh hiệu của Guru Rinpoche, và vòng đầu lâu mà ngài đeo tượng trưng cho cái chết của mọi tư tưởng mê lầm và chiến thắng của sự Toàn Giác. Tiết đoạn này trích từ bản văn cũng nói rằng sự chứng ngộ thâm sâu của Jigme Lingpa trở nên tương đương với sự chứng ngộ của Guru Rinpoche.

Như chúng ta đã thấy lúc đầu, tiên tri có liên quan tới dòng Longchen Nyingthig biểu thị rõ ràng rằng tất cả chúng sinh thiết lập mối liên hệ với những giáo lý và thực hành này – đặc biệt là Guru yoga này và cả Rigdzin Düpa, sādhana Đạo Sư chính yếu – sẽ đi tới các cõi Cực Lạc Núi Màu-Đồng-Đỏ. Chúng ta nên có lòng tin kiên cố vào điều này và hãy nhất tâm thực hành. Nếu chúng ta thực hành phương pháp này, chẳng hạn như trong một năm, mà không kinh nghiệm sự chứng ngộ phi thường nào, thì chúng ta đừng nên ngã lòng, cũng đừng hoài nghi về sự thực hành. Như ngài Jetsun Milarepa nói: “Đừng ấp ủ những hy vọng một sự chứng ngộ tức thì, mà hãy thực hành suốt đời bạn”.

Nếu bạn suy nghĩ với sự hoàn toàn quyết tâm: “Tôi sẽ thực hành cho tới khi thân xác tôi được đưa ra nghĩa địa,” thì mọi kinh nghiệm và chứng ngộ về con đường sẽ phát khởi một cách tự nhiên. Trái lại, nếu chúng ta chỉ thực hành trong một thời gian ngắn với sự thiếu kiên nhẫn, thì các kinh nghiệm này sẽ không xảy ra. Như có nói: “Pháp không có chủ nhân ngoại trừ những người kiên trì trong nó”. Nếu ai có sự quyết tâm thực hành Pháp, thì pháp này đã sẵn sàng để được thực hành.

Đức Dilgo Khyentse Rinpoche

Việt dịch: Liên Hoa

Nguồn: Biến sự thực hành Pháp thành bộ phận của đời mình

Gandhi

Vì sao lại có cuốn sách nhỏ về thiền này? Từ 40 năm nay, tôi đã có cơ may lớn là được sống gần các bậc thầy tâm linh chân chính, những người đã là nguồn cảm hứng cho cuộc đời tôi và làm rạng rỡ con đường tôi đi. Những lời dạy bảo quý báu của các vị đã hướng dẫn cho những nỗ lực của tôi. Tôi không phải là một người thầy, mà bao giờ cũng chỉ là đệ tử. Song thường xuyên, trong những chuyến công du của mình trên thế giới, tôi đã được nghe nhiều người chia sẻ ham muốn được học thiền, tôi cố gắng hết sức để hướng họ tới với các vị thầy có năng lực. Song điều đó không phải lúc nào cũng có thể làm được. Vì vậy, đối với tất cả những ai thực sự mong muốn thực hành thiền, tôi gom lại những lời dạy được thu lượm từ những nguồn chân thực nhất của đạo Phật. Chuyển hoá nội tâm bằng cách rèn luyện tâm thức là một cuộc phiêu lưu kỳ thú nhất trong các cuộc phiêu lưu. Và đó chính là ý nghĩa đích thực của thiền.

Những bài tập luyện mà các bạn thấy trong cuốn sách này đã có từ 2000 năm nay. Dù ta chỉ thực hành thiền trong 30 phút mỗi ngày, hay ta nỗ lực liên tục trong bầu không khí thanh thản của một khóa tu thì những bài tập này đều có thể được thực hành dần dần và độc lập với nhau.

Bản thân tôi may mắn vô bờ vì gặp được vị thầy tâm linh của mình là ngài Kangouiour Rinpoche vào năm 1967, gần Dajeelinh ở Ấn Độ và sau khi Ngài viên tịch vào năm 1975, tôi ẩn tu trong vài năm tại một chiếc chòi nhỏ bằng gỗ ở trong rừng, phía trên tự viện. Từ năm 1981, tôi lại may mắn được sống bên một vị thầy lớn khác của Tây Tạng là ngài Dilgo Khyentse Rinpoche và được Ngài thọ giáo. Năm 1991, sau khi Ngài mất, tôi thường ẩn cư trong một chiếc cốc nhỏ trên núi tại Nê-pan, cách Kathmandu vài giờ, trong một trung tâm tu học do tự viện Shéchèn lập ra. Tự viện này chính là nơi tôi ở hiện nay. Chắc chắn những năm tháng đó là những thời kỳ lợi lạc nhất trong cuộc đời tôi.

Từ khoảng mười năm nay, tôi cũng tham gia một số chương trình nghiên cứu khoa học nhằm chứng minh cho những hiệu lực của thiền khi được thực hành trong một thời gian dài. Và qua đó, chúng tôi thấy rằng có thể phát triển rất đáng kể các phẩm chất như sự tập trung, giữ thăng bằng trong tình cảm, nghĩ tới tha nhân và có một nội tâm bình yên. Một số nghiên cứu khác cũng đã cho thấy những lợi lạc có được sau 20 phút thiền định hàng ngày, liên tục trong 6-8 tuần: giảm lo âu và khả năng bị tổn thương khi bất hạnh, bớt xu hướng trầm cảm và tức giận, củng cố năng lực tập trung, tăng cường hệ thống miễn dịch và trạng thái an lạc nói chung. Bất cứ ta xem xét thiền dưới góc độ nào - thiền để chuyển hoá bản thân, để phát triển tình yêu thương đồng loại, hoặc vì sức khoẻ thể chất - thiền đều tỏ ra là yếu tố cơ bản mang lại một cuộc sống cân bằng và giàu ý nghĩa.

Thật đáng tiếc nếu coi thường khả năng chuyển hóa tâm thức của mình. Mỗi người trong chúng ta đều có tiềm năng cần thiết để vượt qua những trạng thái của tâm thức, những trạng thái duy trì khổ đau của mình và của người, để tìm thấy sự bình yên nội tâm cũng như góp phần làm lợi lạc cho đồng loại.

Vì sao cần phải thiền

Hãy thành thật nhìn cuộc đời mình mà xem? Chúng ta đang ở chặng nào của cuộc đời? Cho tới bây giờ, những ưu tiên của chúng ta là gì? Và chúng ta dự kiến sẽ làm gì đây cho quãng thời gian còn lại của mình?

Chúng ta là một hỗn hợp của những phần sáng và tối, của những phẩm chất và những khiếm khuyết. Đó có thực sự là một thực trạng tối ưu và không thể thay đổi hay không? Nếu không đúng như thế thì làm cách nào để cải thiện thực trạng này? Những vấn đề trên đáng được nêu ra, nhất là nếu chúng ta cảm thấy muốn thay đổi và điều này có thể làm được.

Tuy nhiên, ở phương Tây, do bị tiêu hao nhiều năng lượng vào những hoạt động liên tục từ sáng đến tối, chúng ta ít đoái hoài tới những nguyên nhân sâu xa của hạnh phúc. Chúng ta ít nhiều có ý thức khi tưởng rằng càng hoạt động nhiều thì các cảm nhận của mình càng tăng và cảm giác bất mãn sẽ bớt dần đi. Sự thực là ngược lại: nhiều người đã thất vọng và không chấp nhận được lối sống thời nay. Họ cảm thấy bất lực nhưng không tìm ra giải pháp nào khác, bởi lẽ những cách thức chuyển hoá bản thân theo kiểu truyền thống thường cổ hủ. Còn những kỹ thuật của thiền định là nhằm biến đổi tâm thức, chúng ta không cần phải gán thêm cho nó bất kỳ một cái nhãn tôn giáo đặc biệt nào. Và vì mỗi chúng ta đều có một tâm thức, nên ai cũng có thể làm việc với cái tâm của mình.

Chúng ta có cần thay đổi hay không?

Ít người trong chúng ta có thể khẳng định rằng chẳng có gì đáng phải cải thiện trong lối sống và trong cách trải nghiệm của mình về thế giới. Một số người cho rằng những khiếm khuyết và những cảm xúc xung đột của họ góp phần làm cho cuộc sống thêm phong phú và chính chất liệu đặc biệt ấy đã làm nên họ, khiến họ trở thành người duy nhất; họ cho rằng mình phải học cách chấp nhận bản thân như vậy, học cách yêu thích những khiếm khuyết cũng như những phẩm chất của mình. Những người đó dễ có nguy cơ sống triền miên trong trạng thái bất mãn mà không biết rằng họ có thể tự cải thiện mình với một chút cố gắng và một chút suy nghĩ.

Thử tưởng tượng rằng ai đó yêu cầu chúng ta sống trọn một ngày trong tâm trạng ghen tỵ. Trong chúng ta, ai sẽ vui vẻ chấp nhận điều đó? Trái lại, nếu cũng ngày đó, chúng ta được mời sống trong trạng thái ngập tràn tình thương đối với tha nhân thì đa số trong chúng ta sẽ thấy cách này hay hơn hẳn.

Tâm thức của chúng ta thường hay bị đảo lộn. Chúng ta bị ảnh hưởng bởi những suy nghĩ đau đớn, bị ngợp trong giận dữ, bị tổn thương vì những lời nói độc địa, nặng nề mà người khác dành cho mình. Trong những lúc ấy, ai mà không ao ước kìm nén, kiểm soát được những cảm xúc của mình để được tự do và làm chủ bản thân? Có thể chúng ta sẵn sàng vượt qua được những khổ đau kia, nhưng do không biết cách làm thế nào nên chúng ta tặc lưỡi mà cho rằng “Đời là như thế!”. Ấy vậy mà, cái được cho là tự nhiên chưa chắc đã là điều người ta mong muốn. Chẳng hạn, chúng ta biết rằng ai chẳng có lúc bị ốm đau, nhưng đó không phải là lý do ngăn cản chúng ta đi khám bác sỹ khi bị ốm.

Chúng ta không muốn đau khổ. Chẳng ai khi thức dậy lại nghĩ: “Mong sao mình được đau khổ suốt ngày, thậm chí suốt đời, nếu có thể được!” Dù làm gì đi nữa: thi hành một nhiệm vụ quan trọng hay thực hiện một công việc thường ngày, dấn thân vào một mối quan hệ lâu dài, hoặc đơn giản chỉ là đi dạo trong rừng, uống tách trà hoặc vô tình có một cuộc gặp gỡ, chúng ta luôn luôn hi vọng rằng mình sẽ rút ra được điều gì đó có lợi cho bản thân hoặc cho người khác. Nếu biết chắc rằng những hành động của mình chỉ đem lại khổ đau, chúng ta sẽ không làm.

Chúng ta đều biết đến những khoảnh khắc bình yên trong tâm, những lúc yêu thương và sáng suốt, song thường chúng chỉ là những cảm xúc thoáng qua, nhanh chóng nhường chỗ cho một trạng thái tâm thức khác. Tuy nhiên, chúng ta dễ dàng hiểu được rằng nếu mình rèn luyện tâm bằng cách nuôi dưỡng những thời khắc tốt lành trên thì điều đó sẽ thay đổi đến tận gốc cuộc đời của mình. Tất cả chúng ta đều biết rằng trở thành người tốt hơn, thay đổi nội tâm của mình bằng cách cố gắng làm vơi đi nỗi khổ niềm đau của đồng loại và góp phần giúp họ hạnh phúc là điều nên làm.

Nhiều người cho rằng cuộc đời sẽ tẻ nhạt nếu thiếu những xung đột nội tâm. Ai trong chúng ta cũng đã từng khổ đau vì tức giận, vì tham lam hoặc ghen tỵ. Cũng như vậy, chúng ta đều hướng thiện, ưa cảm giác hài lòng và tán thưởng niềm vui khi thấy mọi người hạnh phúc. Rõ ràng cảm giác hài hòa yêu thương tha nhân tự nó đã là một phẩm chất đầy đủ. Lòng quảng đại, tính kiên nhẫn và nhiều phẩm chất khác cũng vậy. Nếu chúng ta học cách vun bồi tình thương đối với mọi người, nuôi dưỡng trạng thái bình an, đồng thời, giảm bớt dần thói ích kỷ với hàng loạt cảm xúc bất mãn đi kèm, thì cuộc sống của chúng ta sẽ không mất đi chút nào tính đa dạng và phong phú.

Liệu có thay đổi được không?

Vấn đề thực sự không phải là “Có nên thay đổi hay không ?” mà là “Có thể thay đổi được không?” Thật vậy, người ta những tưởng rằng các cảm xúc làm đảo lộn tâm trí chúng ta gắn bó mật thiết với tâm đến mức ta không thể dứt bỏ chúng, trừ phi phá huỷ một phần thân thể của mình.

Những nét cá tính của chúng ta nhìn chung chắc chắn là ít thay đổi. Trong khoảng thời gian vài năm, hiếm có người nóng nảy nào lại trở nên kiên nhẫn, người đau khổ nào lại tìm thấy sự bình yên trong tâm, hoặc kẻ ngạo mạn nào lại trở thành người khiêm nhường. Tuy nhiên, dù hiếm hoi đi chăng nữa, một số người đang thay đổi và sự thay đổi trong họ cho thấy rằng đó không phải là một điều không thể. Tính nết của chúng ta cứ như vậy chừng nào chúng ta không làm gì cả để cải thiện chúng, chừng nào chúng ta còn để mặc cho các điều kiện và thói quen được duy trì, thậm chí lấn lướt từ suy nghĩ này sang suy nghĩ khác, từ ngày này qua ngày khác, từ năm này qua năm khác. Nhưng chúng không phải là không thể thay đổi được.

Độc ác, tham lam, ghen tỵ và những độc tố tâm thức khác rõ ràng là một phần bản chất của chúng ta, song có nhiều cách để chúng ta là một phần của cái gì đó. Chẳng hạn, nước có thể chứa chất cyanure và khiến chúng ta chết ngay tức khắc; tuy nhiên, nếu được hoà vào một loại thuốc giải độc, nó sẽ giúp chúng ta sớm bình phục. Dù vậy, phương thức hoá học của nó không bao giờ thay đổi. Bản thân nó chưa bao giờ trở nên có hại hoặc có lợi. Những trạng thái khác nhau của nước chỉ là tạm thời, cũng hệt như các cảm xúc, tính khí và nhân cách của chúng ta.

Một mặt cơ bản của tâm thức

Chúng ta hiểu được điều đó một khi nắm được phẩm chất đầu tiên của tâm: đó đơn giản chỉ là sự nhận biết, chứ tự nó không tốt cũng không xấu. Nếu chúng ta phóng tâm nhìn ra ngoài những đợt sóng quay cuồng của dòng suy nghĩ (niệm) và những cảm xúc phù du lướt qua tâm trí của ta từ sáng đến tối, bao giờ chúng ta cũng nhận ra sự hiện diện mặt cơ bản này của tâm thức. Chính nó đã tạo ra và bao hàm mọi nhận biết, bất kể bản chất của sự hiểu biết đó là gì. Đạo Phật gọi mặt nhận biết này là “ánh sáng”, bởi vì nó soi rọi cả thế giới bên ngoài (ngoại cảnh) lẫn thế giới bên trong (nội tâm) của các cảm giác, cảm xúc, những lập luận, những kỷ niệm, những hy vọng và những lo âu trong chúng ta, khiến chúng ta nhận biết ra những thứ đó. Mặc dù khả năng này gắn với nhiều sự kiện trong tâm trí, song nó không hề bị ảnh hưởng bởi những sự kiện kia. Một tia sáng có khả năng chiếu rọi vào một gương mặt giận dữ hoặc tươi cười, vào một vật báu hay một đống rác, nhưng tia sáng vẫn là tia sáng, tự nó không sạch cũng không bẩn. Nhận xét này giúp chúng ta hiểu rằng có thể thay đổi được vũ trụ tâm thức của mình, thay đổi được những gì chúng ta suy ngẫm và trải nghiệm. Thật vậy, cái nền trung tính và “trong sáng” của tâm hiến tặng chúng ta khoảng không gian cần thiết để quan sát các sự kiện diễn ra trong tâm, thay vì để chúng hành hạ, để rồi tạo ra những điều kiện nhằm chuyển hoá những sự kiện đó.

Chỉ muốn thôi thì chưa đủ

Chúng ta không thể lựa chọn số phận cho mình, nhưng lại có thể mong muốn làm cho mình trở thành tốt hơn. Khát vọng này sẽ định hướng cho tâm thức chúng ta. Nhưng chỉ muốn thôi thì chưa đủ mà phải cụ thể hoá nó.

Chúng ta không thấy khác thường khi bỏ ra hàng năm trời để đi học, tập đọc, tập viết và theo khoá đào tạo chuyên ngành. Chúng ta bỏ hàng giờ cho việc luyện tập thể lực để được khoẻ mạnh, ví dụ như kiên trì đạp xe trong phòng tập mà chẳng đi tới đâu. Làm bất cứ việc gì cũng đòi hỏi phải có chút thích thú hoặc hào hứng tối thiểu, được những lợi lạc mà việc làm đó mang lại cho mình.

Tâm thức của chúng ta chệch ra khỏi logic này bằng cách nào và liệu nó có thể tự chuyển hoá mà không cần một chút nỗ lực nào ngoài lòng mong muốn hay không? Điều này cũng vô lý như muốn chơi một bản concerto của thiên tài soạn nhạc Mozart trong khi chỉ hoạ hoằn mới động tới phím đàn vậy.

Chúng ta bỏ ra biết bao công sức để cải thiện các điều kiện bên ngoài của đời mình, song rốt cuộc, chính tâm thức của chúng ta mới là người trải nghiệm thế giới và thể hiện ra dưới dạng hạnh phúc hay đau khổ. Nếu thay đổi được cách nhìn nhận sự vật thì chúng ta sẽ thay đổi được chất lượng cuộc sống của mình. Và sự thay đổi này là kết quả của một quá trình rèn luyện tâm thức mà người ta gọi là “thiền định”.

Thiền định là gì?

Thiền định là một cách làm giúp ta vun bồi và phát triển một số phẩm chất cơ bản của con người, cũng như một số hình thức tập luyện giúp chúng ta biết đọc, biết chơi một loại nhạc cụ, hoặc có được bất cứ năng lực nào khác.

Về căn nguyên từ vựng, “thiền định” trong tiếng Pháp được dịch từ tiếng Phạn bhavana có nghĩa là chăm sóc, vun trồng và tiếng Tây Tạng gom có nghĩa là “tự làm quen”. Từ này có hàm ý là tự làm quen với một cách nhìn sáng suốt và đúng đắn về vạn vật, và vun trồng những phẩm chất mà ai cũng có nhưng còn nằm dưới dạng tiềm năng chừng nào chúng ta còn chưa nỗ lực phát triển chúng.

Một số người cho rằng không cần thiết phải thiền bởi vì những trải nghiệm không ngừng về cuộc đời cũng đủ để tạo nên trí tuệ, và do đó, tạo nên cách sống và hành động của chúng ta. Rõ ràng là nhờ có sự tác động lẫn nhau với thế giới mà phần lớn các khả năng của chúng ta phát triển, như những cảm xúc chẳng hạn. Tuy nhiên, ta có thể làm tốt hơn rất nhiều. Những kết quả nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực tạo hình thần kinh cho thấy rằng mọi hình thức rèn luyện sẽ giúp não bộ tổ chức lại khâu vận hành và cấu trúc.

Như vậy, hãy bắt đầu bằng việc tự hỏi xem thực sự chúng ta mong muốn điều gì trong cuộc đời. Liệu chúng ta có chấp nhận lối sống ngày nào biết ngày đó hay không? Tận đáy lòng mình, chẳng lẽ chúng ta không cảm thấy sự bất ổn luôn luôn hiện hữu, trong khi chúng ta đều khát khao được hạnh phúc và viên mãn hay sao?

Vì quen cho rằng những khiếm khuyết của mình là tất yếu, khiến mình thất bại suốt cuộc đời cho nên chúng ta đã coi sự rối loạn trong hoạt động của mình như là việc đương nhiên, mà không ý thức được rằng chúng ta có thể giải phóng mình ra khỏi cái vòng luẩn quẩn chán chường ấy.

Theo quan điểm của đạo Phật, mỗi người đều mang trong mình một tiềm năng Giác ngộ, cũng hệt như một hạt vừng đều có chứa dầu như kinh sách vẫn nói. Mặc dù thế, chúng ta vẫn lang thang trong sự mê muội, tựa như những kẻ ăn mày vừa khốn khổ, vừa giàu sang bởi lẽ họ không biết rằng có cả một kho báu được chôn vùi trong túp lều của họ. Mục đích của đạo Phật là sở hữu được gia tài đã bị lãng quên đó và nhờ thế mang lại cho cuộc đời chúng ta ý nghĩa sâu sắc nhất có thể.

Chuyển hoá bản thân để thay đổi thế giới tốt hơn

Bằng cách phát triển các phẩm chất bên trong, chúng ta có thể giúp mọi người một cách tốt nhất. Lúc đầu, chúng ta chỉ biết trông đợi vào trải nghiệm của cá nhân mình, nhưng sau này, trải nghiệm đó sẽ giúp chúng ta có cái nhìn bao quát hơn về tất thảy mọi người. Chúng ta phụ thuộc lẫn nhau và không ai mong muốn đau khổ. Được “hạnh phúc” giữa muôn vàn người khổ đau và điều phi lý, nếu điều đó có thể xảy ra. Đi tìm hạnh phúc cho bản thân mình thôi chắc chắn sẽ thất bại, bởi lẽ ích kỷ chính là nguồn gốc của bất hạnh. Romain Rolland đã viết: “Khi hạnh phúc vị ngã là mục đích duy nhất của cuộc sống thì chẳng mấy chốc, cuộc sống sẽ không còn một mục đích nào nữa”[i]. Mặc dù nhìn bề ngoài có đầy đủ mọi thứ để hạnh phúc, người ta cũng không thể thực sự hạnh phúc khi không đoái hoài tới phúc lợi của người khác. Trái lại, tình thương đồng loại và lòng cảm thông là những nền tảng tạo nên chân hạnh phúc.

Những lời nói trên không xuất phát từ ý định dạy đời, chúng chỉ phản ánh thực tại mà thôi. Đi tìm kiếm hạnh phúc cho riêng mình chắc chắn sẽ làm cho mình và mọi người đều bất hạnh.

Người ta cứ tưởng rằng lo cho hạnh phúc của riêng mình thì sẽ dễ dàng hơn, rằng ai cũng ra sức làm như vậy thì tất cả mọi người sẽ sung sướng, song kết quả đạt được lại trái ngược với điều họ ao ước. Bị giằng xé  giữa hi vọng và lo âu, người ta khiến cuộc sống của mình thành ra khốn khổ và cũng sẽ làm hỏng cuộc sống của tất cả những ai ở quanh mình. Cuối cùng, ai cũng là người thua cuộc.

Một trong những lý do cơ bản của thất bại này là ở chỗ thế giới không phải được hình thành từ những thực thể riêng biệt với những tính chất tự có, khiến cho về bản chất, chúng là xấu hay đẹp, thân thiện hay thù địch: sự vật và con người chủ yếu có quan hệ phụ thuộc lẫn nhau và liên tục phát triển. Hơn nữa, chính những yếu tố cấu thành nên chúng cũng chỉ tồn tại trong mối quan hệ giữa cái này với cái kia. Chủ nghĩa cá nhân không ngừng vấp phải thực tại đó và chỉ làm nảy sinh ra những bất mãn.

Theo đạo Phật, tình thương tha nhân, lòng mong ước cho những người khác được hạnh phúc, cũng như thái độ cảm thông - được định nghĩa là ước muốn làm mọi người bớt khổ và cải thiện những nguyên nhân gây khổ - không phải chỉ đơn thuần là những tình cảm cao thượng: chúng có bản chất hài hoà với thực tại của vạn vật. Vô số chúng sinh đều muốn tránh khổ đau, cũng hệt như chúng ta. Vả lại, bởi vì chúng ta đều phụ thuộc lẫn nhau nên hạnh phúc và bất hạnh của người này đều gắn bó mật thiết với hạnh phúc và khổ đau của người khác. Vun bồi tình thương và lòng cảm thông chắc chắn sẽ mang lại lợi ích cho chúng ta về hai mặt: kinh nghiệm đã chứng minh rằng những tình cảm đem lại nhiều sung mãn nhất và những hành vi nảy sinh từ những tình cảm đó đều được coi là tốt lành, thánh thiện. Khi hạnh phúc và khổ đau của người khác thực sự liên quan tới chúng ta, lúc đó, đương nhiên chúng ta sẽ suy nghĩ và hành động một cách đúng đắn và sáng suốt. Để những hành động của chúng ta với mục đích giúp đỡ người khác mang lại kết quả tốt đẹp, chúng cần được trí tuệ hướng dẫn, một trí tuệ chỉ có khi ta thiền. Ý nghĩa của thiền là chuyển hoá tự thân để biến đổi thế giới một cách tốt lành hơn, hoặc trở thành một con người hay hơn để phục vụ những người khác tốt hơn. Thiền giúp chúng ta mang lại cho cuộc đời ý nghĩa cao cả nhất.

Một sự tác động đến mọi mặt

Nếu mục đích đầu tiên của thiền là thay đổi cách chúng ta kinh nghiệm về thế giới thì thực hành thiền cũng tác động tốt tới sức khoẻ. Từ 10 năm nay, những trường đại học lớn của Mỹ như Đại học Madison ở bang Winsconsin, Đại học Princeton, Đại học Harvard và Đại học Becheley cũng như các trung tâm tại Zurich và Maastricht ở châu Âu đang tích cực nghiên cứu về thiền và về tác động trước mắt cũng như lâu dài của nó đối với não bộ. Những thiền gia dày kinh nghiệm, thực hành thiền từ 10.000 - 60.000 giờ đã chứng minh được rằng họ đạt được những khả năng tập trung (định) tuyệt đối mà người ta không thể tìm thấy ở những thiền sinh mới tập. Chẳng hạn, họ có thể duy trì trạng thái tỉnh thức gần như hoàn hảo trong 45 phút về một đề mục đặc biệt, trong khi mọi người không làm được quá 5-10 phút và sau đó liên tục bị nhầm lẫn. Những thiền gia giàu kinh nghiệm có khả năng làm phát sinh những tâm trạng chính xác, rõ ràng, mạnh mẽ và lâu dài. Các thử nghiệm đã cho thấy ở những người thực hành thiền lâu năm, đặc biệt là vùng gắn với các cảm xúc của não như tình thương yêu chẳng hạn, có hoạt động mạnh hơn hẳn. Những khám phá đó cho thấy rằng con người hoàn toàn có thể nuôi dưỡng được các phẩm chất của mình, thông qua quá trình rèn luyện tâm thức.

Trong cuốn sách này, chúng tôi không đi chi tiết vào những khám phá ấy, nhưng xin thông báo rằng: càng ngày càng có nhiều công trình nghiên cứu khoa học chứng minh rằng thực hành thiền trong một thời gian ngắn sẽ làm giảm đi đáng kể trạng thái căng thẳng (hậu quả có hại của nó đối với sức khoẻ đã được khẳng định), sự lo âu, nguy cơ nổi nóng (làm giảm đi cơ may sống sót sau phẫu thuật tim) và những nguy cơ tái phát bệnh ở những người ít ra đã hai lần bị trầm cảm nặng. Tám tuần thực hành thiền (theo kiểu MBSR), mỗi ngày 30 phút sẽ làm tăng đáng kể hệ thống miễn dịch, những cảm xúc tích cực và các năng lực tập trung, cũng như làm giảm huyết áp ở những người bị chứng cao huyết áp và giúp những người bị bệnh vảy nến chóng khỏi hơn. Nghiên cứu về ảnh hưởng của các trạng thái của tâm đối với sức khỏe, trước đây bị coi là viển vông, giờ đây đã ngày càng được giới khoa học quan tâm.

Ở đây, chúng tôi không hề có ý muốn phóng đại, nhưng cần phải nhấn mạnh rằng thiền và việc “rèn luyện tâm thức” có khả năng thay đổi cuộc sống biết nhường nào. Chúng ta có khuynh hướng coi thường năng lực chuyển hóa tâm thức của chính mình, coi thường những âm hưởng mà cuộc “cách mạng bên trong” nhẹ nhàng và sâu xa, gây ra đối với chất lượng cuộc sống của chúng ta.

Một cuộc đời viên mãn không phải được tạo thành bởi một chuỗi không dứt các cảm xúc thích thú; đó là sự thay đổi cách chúng ta hiểu và trải nghiệm những thăng trầm của cuộc đời. Rèn luyện tâm thức không những giúp chúng ta chữa lành độc tố trong tâm, như lòng thù hận và sự ám ảnh đầu độc hoàn toàn cuộc sống, mà còn cho phép chúng ta có một sự hiểu biết tốt hơn về cách thức vận hành của tâm và cách nhìn đúng đắn hơn về thực tại. Chính cái nhìn đúng đắn hơn này sẽ giúp chúng ta đương đầu với những thăng trầm của cuộc đời, không những chúng ta không bị xao nhãng hay bị huỷ hoại, mà còn biết cách rút ra từ đó một bài học sâu sắc.

Đối tượng của Thiền

Đối tượng của thiền là Tâm. Lúc này, tâm thức vừa lẫn lộn, bất an, ngỗ nghịch vừa bị biết bao nhiêu điều kiện và thói quen ngự trị. Mục đích của thiền không phải là làm cho tâm bị tan nát hoặc tê liệt, mà khiến tâm trở nên tự do, sáng suốt và cân bằng.

Theo đạo Phật, tâm thức không phải là một thực thể mà là một dòng năng động những trải nghiệm, một chuỗi liên tục những khoảnh khắc của ý thức. Những trải nghiệm này thường mang dấu ấn của sự lầm lẫn và khổ đau, nhưng chúng cũng có thể được sống trong một trạng thái thênh thang của sáng suốt và tự do nội tâm.

Jigme Khyentse Rinpoche, một vị thầy Tây Tạng đương thời vẫn nhắc chúng ta một điều mà ai cũng biết: “Chúng ta hoàn toàn không cần luyện tâm để khiến nó dễ bực bội hoặc ghen tức. Chúng ta thực sự không cần tới một cơ chế làm tăng cơn giận hoặc thổi phồng bản ngã[1]. Ngược lại, rèn luyện tâm là cực kỳ quan trọng nếu chúng ta muốn sâu sắc sự tập trung của mình, muốn phát triển trạng thái cân bằng trong cảm xúc của chúng ta và bình yên nội tâm, cũng như vun bồi lòng tận tụy vì lợi lạc của mọi người. Chúng ta đều mang trong mình tiềm năng cần thiết để làm nở rộ những phẩm chất ấy, song chúng sẽ không thể tự phát triển được nếu chỉ dừng ở ý muốn. Vậy mà, như chúng ta đã biết, mọi rèn luyện đều đòi hỏi phải kiên trì và có nhiệt huyết. Người ta không thể biết trượt tuyết nếu trong một tháng chỉ dành một, hai phút cho tập luyện.

Làm sự tập trung trở nên sâu sắc và trạng thái tỉnh thức?

Nhà bác học Galilee đã khám phá ra những quỹ đạo của Sao Thổ sau khi chế tạo được một kính thiên văn đủ sáng và mạnh, đặt nó trên một bệ đỡ chắc chắn. Sẽ không thể có phát minh này nếu phương tiện nghiên cứu của ông tồi tàn hoặc tay ông bị run khi đỡ ống kính. Cũng như vậy, nếu muốn quan sát những cơ chế vi tế nhất trong sự vận hành của tâm và tác động vào chúng thì chúng ta bắt buộc phải mài dũa năng lực nhìn vào bên trong nội tâm (nội quán). Để làm được, chúng ta phải rèn luyện sự tập trung của mình sao cho nó trở nên ổn định và rõ ràng. Khi đó, chúng ta sẽ có thể theo dõi quá trình vận hành của tâm thức mình, cách thức mà nó nhìn nhận thế giới và hiểu ra được chuỗi liên tục của dòng suy nghĩ (niệm). Cuối cùng, chúng ta sẽ có khả năng làm cho nhận biết của mình trở nên sắc bén hơn để phân định được mặt cơ bản nhất của tâm thức: đó là một trạng thái hoàn toàn minh mẫn và tỉnh thức, lúc nào cũng hiện diện, ngay cả khi không có những tạo tác của tâm.

Cái không phải là thiền

Đôi khi người ta trách các thiền sinh là quá tập trung vào chính họ, là bằng lòng với việc nội quán trong khi lẽ ra phải quan tâm tới những người khác. Tuy nhiên, ta không thể cho một phương pháp có mục đích tẩy trừ thói ám ảnh cá nhân và vun bồi tình thương đối với tha nhân là biểu hiện của sự ích kỷ. Điều đó cũng giống như trách cứ một thầy thuốc tương lai đã bỏ ra nhiều năm để học ngành y vậy.

Có nhiều mặt liên quan đến thiền. Có thể nói luôn rằng thiền không làm cho đầu óc rỗng tuếch bằng cách chặn đứng dòng suy nghĩ - vả lại, cũng không làm thể được – cũng không phải buộc tâm liên tục nghĩ ngợi để phân tích quá khứ hay tưởng tượng tương lai. Thiền cũng không đơn giản là một tiến trình thư giãn trong đó những xung đột nội tâm có lúc bị dừng lại trong một tâm thái thờ ơ, lãnh đạm.

Chắc chắn có yếu tố thư giãn trong thiền, nhưng nói đúng hơn, đó là trạng thái nhẹ nhõm đi kèm với thái độ “buông xả” những hi vọng và lo âu, buông xả thái độ bám chấp và thói đỏng đảnh của “cái tôi”, những thứ không ngừng nuôi dưỡng các xung đột nội tâm của chúng ta.

Một sự làm chủ có công năng giải phóng

Rồi chúng ta sẽ thấy rằng cách làm chủ những suy nghĩ không phải là chặn đứng chúng lại, cũng không phải là liên tục nuôi dưỡng chúng, mà là để chúng khởi lên và tự biến đi trong sự tỉnh thức hoàn toàn, sao cho chúng không choán hết tâm trí chúng ta.

Thiền chính là kiểm soát được tâm thức của mình, là làm quen với cách tiếp cận mới về thế giới và xây dựng một lối sống vượt lên trên những ràng buộc của nếp tư duy cũ. Thiền thường khởi đầu bằng sự phân tích, kế tiếp là suy ngẫm và chuyển hoá nội tâm.

Tự do có nghĩa là làm chủ được chính mình. Điều đó không phải là làm tất cả những gì ta hứng lên muốn làm, mà là thoát được ra khỏi sự trói buộc của những điều bực bội choán hết tâm trí và làm cho tâm trí tối tăm đi. Tự do làm nắm cuộc đời mình trong tay, thay vì bỏ mặc nó cho những thói quen cố hữu và cho sự lẫn lộn của tâm thức. Thiền không phải là phó mặc bánh lái, kệ cho buồm bay theo gió để con tàu phiêu dạt… mà ngược lại, lái con tàu đến bến bờ đã chọn: đó chính là cái đích mà ta mong muốn nhất cho bản thân và cho những người khác.

Giữa lòng thực tại

Sự hiểu biết mà chúng ta nói ở đây là một cái nhìn sáng rõ hơn về thực tại. Thiền không phải là một cách để thoát ra khỏi thực tại như đôi khi người ta vẫn trách cứ nó: trái lại, mục đích của thiền là giúp chúng ta nhìn nhận thực tại đúng như bản chất của nó - gần nhất với cách mà chúng ta trải nghiệm, làm lộ rõ những nguyên nhân sâu xa của khổ đau và làm tan biến trạng thái lẫn lộn của tâm (vô minh), trạng thái này khiến chúng ta đi tìm kiếm hạnh phúc ở nơi không thể có. Để đạt tới cái nhìn đúng đắn (chánh kiến) về vạn vật, người ta có thể suy ngẫm về quan hệ phụ thuộc lẫn nhau của mọi hiện tượng, về tính chất nhất thời của chúng và về sự không tồn tại của “cái tôi” (bản ngã), như một thực thể chắc cứng và độc lập, mà ta vẫn cho là mình.

Những cách thiền kia cũng dựa trên kinh nghiệm thu được của nhiều thế hệ thiền sư, những người đã dành cuộc đời mình để quan sát những cơ chế của tâm và bản chất của nó, và sau đó, họ truyền lại rất nhiều phương pháp mang tính trải nghiệm, cho phép phát triển trạng thái minh mẫn, tỉnh giác, tự do nội tâm, hoặc phát triển tình thương và lòng cảm thông. Ít ra, cũng cần phải tự mình nhận ra giá trị của các phương pháp đó và kiểm tra hiệu lực của những kết luận mà các bậc minh triết đã đạt được. Việc kiểm định này không đơn giản là việc trí óc: cần phải phát hiện lại những kết luận trên, rồi đưa chúng vào nơi sâu nhất của tâm khảm mình bằng một tiến trình làm quen lâu dài. Cách làm này đòi hỏi phải có quyết tâm, nhiệt huyết và kiên trì, cái mà ngài Tịch Thiên (Shatideva)[2] gọi là “niềm hoan hỉ được làm những điều lợi lạc”. Như vậy, ta bắt đầu bằng việc quan sát và hiểu xem các suy nghĩ liên tiếp khởi lên và sinh ra một thế giới những cảm xúc, những niềm vui, những nỗi khổ đau ra sao. Sau đó, ta đi sâu vào phía sau bức màn của những suy nghĩ để đánh giá thành phần cơ bản của tâm thức, khả năng thấy biết đầu tiên mà từ đó khởi lên mọi ý niệm và hiện tượng tâm thức khác.

Giải phóng con khỉ ra khỏi tâm thức

Để làm tốt việc này, cần phải bắt đầu bằng việc trấn an cái tâm ngỗ nghịch của mình. Tâm được ví như một con khỉ bị bắt, hoảng hốt và luống cuống đến mức tự trói buộc chính mình và rốt cuộc không thể gỡ ra được. Từ luồng suy nghĩ, xuất hiện đầu tiên là các cảm xúc, sau đó tới tính khí và cách ứng xử rồi dần dần là các thói quen và tính cách. Tất cả những biểu hiện đột nhiên xuất hiện như vậy tự chúng không tạo ra những kết quả tốt, cũng như gieo hạt tuỳ tiện không thể mang lại vụ mùa bội thu. Vì vậy, trước hết cần phải làm chủ được tâm thức, người nông dân phải làm đất trước khi gieo hạt vậy.

Nếu ta thực sự coi trọng lợi ích có được mỗi lần trải nghiệm thế giới trong từng khoảnh khắc của cuộc đời thì bỏ ra 20 phút mỗi ngày để hiểu rõ hơn tâm thức của mình và rèn rũa nó đâu phải là quá đáng!

Thành quả của thiền có thể được coi là trạng thái tối ưu, hoặc là chân hạnh phúc. Chân hạnh phúc không thể được làm bằng một chuỗi cảm giác và cảm xúc khoái lạc. Chân hạnh phúc là cảm nhận sâu sắc rằng đã hiểu biết và hoàn thiện nằm ngay trong bản thân mình. Cuộc phiêu lưu này xứng đáng để chúng ta dấn thân vào đấy chứ!

Matthieu Ricard

Việt dịch: Lê Việt Liên 

Trích: Nghệ thuật Thiền định

[1] Jigme Khyentse Rinpoche, bài giảng tại Bồ Đào Nha, tháng 9.2007.

[2] Một tác giả Phật tử khác của thế kỷ thứ VII có tác phẩm chính là “Nhập Bồ Tát Hạnh” (Bodhicharyavatara) hay “Nhập môn về cuộc đời dẫn tới Đại Giác”. Đây là một tác phẩm cổ điển.