Đây là những điều tôi đã nghe: Vào một thời, Đấng Chiến Thắng Siêu Việt đang cư ngụ cùng với đại chúng tu sĩ và đại chúng Bồ tát trên núi Linh Thứu ở thành Vương Xá. Vào lúc ấy Đấng Chiến Thắng Siêu Việt đang nhập đại định làm minh bạch các hiện tượng được gọi là “trực giác thậm thâm”. Cùng lúc ấy, Đại sĩ Bồ tát, Quán Tự Tại Thượng nhân, cũng đang quán sát sự thực hành tuệ trí hoàn thiện thậm thâm và đang quán chiếu những tập hợp này (sắc, thọ, tưởng, hành, thức[1]) như trống rỗng sự tồn tại cố hữu, không hơn không kém.

Sau đó, qua năng lực của Đức Phật, tôn giả Xá Lợi Phất nói với Đại sĩ Bồ tát, Quán Tự Tại Thượng nhân:

Một người con của dòng dõi hoàn hảo – người mong ước thực hành tuệ trí thậm thâm – phải tu tập như thế nào?

Đại sĩ Bồ tát, Quán Tự Tại Thượng nhân, trả lời với Xá Lợi Phất:

Này Xá Lợi Phất, những người con trai và con gái của dòng dõi hoàn hảo, những người mong muốn thực hành tuệ trí thậm thâm hoàn thiện nên quán chiếu [những hiện tượng] như sau. Họ nên quán chiếu một cách đúng đắn và triệt để năm tập hợp uẩn này như trống rỗng sự tồn tại cố hữu, không hơn không kém. Sắc là tính không, tính không là sắc. Tính không không khác sắc; sắc không khác tính không. Tương tự thế, thọ, tưởng, hành, thức, cũng đều trống rỗng.

Này Xá Lợi Phất, trong cách ấy tất cả mọi hiện tượng là trống rỗng – không đặc trưng, không sinh, không diệt, không nhiễm ô, không tách rời khỏi nhiễm ô, không giảm, không tăng. Do thế, này Xá Lợi Phất, trong tính không không sắc, không thọ, không tưởng, không hành, không thức, không mắt, không tai, không mũi, không lưỡi, không thân, không tâm, không sắc, không thanh, không hương, không vị, không đối tượng có thể chạm, không những hiện tượng [khác].

Trong tính không không có thành phần của mắt hoàn toàn đến không thành phần của tinh thần và hoàn toàn đến không thành phần của ý thức. Trong tính không không có vô minh và không sự diệt tận của vô minh hoàn toàn đến không sự diệt tận của già và chết. Tương tự thế, trong tính không không khổ, tập, diệt, đạo; không tuệ trí cao thượng, không thành tựu và cũng không có không thành tựu.

Do vậy, này Xá Lợi Phất, vì chư vị Bồ tát, những bậc đại nhân, không có thành tựu, họ nương tựa và an trú trong tuệ trí hoàn thiện thậm thâm này. Tâm các ngài không chướng ngại, và không sợ hãi; đã hoàn toàn vượt qua tri kiến sai lầm, các ngài đi đến niết bàn rốt ráo. Ngay cả tất cả chư Phật trong quá khứ, hiện tại và vị lai trở thành tỉnh thức một cách hiển nhiên, hoàn toàn trong sự Giác Ngộ vô thượng, hoàn toàn, hoàn thiện cũng dựa vào tuệ trí thậm thâm hoàn thiện này.

Do thế, chân ngôn của tuệ trí hoàn thiện là chân ngôn của đại tri thức, chân ngôn vô thượng, chân ngôn vô song, chân ngôn tận diệt mọi đau khổ. Chân ngôn được biết rằng vì nó không sai, nó là đúng đắn. Tuyên thuyết chân ngôn của tuệ trí hoàn thiện:

Thật sự là như vậy, tiến tới, tiến tới, tiến vượt tới, tiến vượt tới triệt để, thành tựu Giác Ngộ.
Tadyatha gate gate paragate parasamgate bodhi svaha.

Trong cách ấy, này Xá Lợi Phất, Bồ tát đại nhân nên tu tập trong tuệ trí hoàn thiện thậm thâm.

Sau đó, Đấng Chiến Thắng Siêu Việt xuất định và nói với đại sĩ Bồ tát, Quán Tự Tại thượng nhân:

Tốt lắm, tốt lắm, tốt lắm. Những người con của dòng dõi hoàn hảo, là như vậy, là như vậy. Đúng như lời ông trình bày, tuệ trí hoàn thiện thậm thâm nên được thực hành. Ngay cả những Đức Thế Tôn cũng ca ngợi việc này.

Đấng Chiến Thắng Siêu Việt đã tuyên bố điều này, tôn giả Xá Lợi Phất, đại sĩ Bồ tát Quán Tự Tại, tất cả chúng hội chung quanh, và các chúng sinh – kể cả các hàng trời, người, a tu la, và chúng hương thực – cũng ngưỡng mộ và ca ngợi về điều Đấng Chiến Thắng Siêu Việt đã nói.

Đức Dalai Lama 14

Việt dịch: Tuệ Uyển

[1] Hình sắc, cảm giác, những phân biệt, các nhân tố cấu thành, và thức.

Bốn mươi chín ngày sau khi đạt giác ngộ, Đức Phật bi mẫn và thiện xảo đã thuyết Tứ Diệu Đế cho năm vị đệ tử may mắn tại Varanasi. Bài pháp Tứ Diệu Đế này là khuôn khổ của Phật pháp.

Tứ Diệu Đế là bài pháp đầu tiên của Đức Phật, và con có thể tìm thấy giáo huấn này trong nhiều kinh điển, cũng như nhiều sách vở. Tứ Diệu Đế là một trong những tóm tắt quan trọng nhất của Phật pháp, và cũng là điểm trọng yếu cho việc tu tập cá nhân. Vì vậy nên hành giả phải thấu hiểu Tứ Diệu Đế.

Tứ Diệu Đế gồm có hai cặp, trong đó, hai chân đế đầu được gọi là chân phiền não, hay khía cạnh vọng tưởng, và hai chân đế cuối cùng được gọi là chân tịnh hóa viên mãn. Cặp đầu tiên của hai chân đế là mặt vọng tưởng, thứ vọng tưởng mà khi vừa phát sinh trong tâm ai là sẽ tạo ra nhiễu loạn trong tâm người đó. Chúng là nhân và quả. Ví dụ như, nếu như con tạo ra nhân, thì phải trải nghiệm quả liên quan với cái nhân ấy.

Rồi cặp kế tiếp của hai chân đế được gọi là chân tịnh hóa viên mãn, nghĩa là nếu có thể an định vọng tưởng tạo ra nhiễu loạn trong thân tâm thì con có thể hoàn toàn giải thoát khỏi sự phiền nhiễu ấy, và nhân của nó. Vậy thì có hai cặp nhân quả trong Tứ Diệu Đế.
Cặp đầu tiên là chân vọng tưởng, và cái mà chúng ta gọi là tập đế, là nguồn gốc khổ đau của mình. Đây là một cặp. Cặp tiếp theo là tịnh hóa hoàn toàn, đạo đế là nhân và diệt đế là quả.

Cặp đầu tiên gồm có quả là khổ và nhân tạo khổ là tập đế. Diệt đế là quả và đạo đế là nhân. Đây là Tứ Diệu Đế. Tại sao nó được gọi là chân đế cao quý, hay Thánh đế? Bởi vì là phàm nhân, chúng ta không thể thấy sự thật này, và kết quả là phải trôi lăn từ cõi này sang cõi khác trong luân hồi. Đối với thánh nhân thì các ngài có thể thấy sự thật này, nên nó được gọi là chân đế cao quý, hay thánh đế (arya satya).

Trong Tứ Diệu Đế thì hai chân đế đầu, khổ đế và tập đế, phải được từ bỏ, và hai chân đế tiếp theo, diệt đế và đạo đế, phải được viên thành. Tất cả các giáo pháp của nhà Phật đều liên quan đến Tứ Diệu Đế, bởi vì chúng dạy cách đoạn trừ nỗi khổ và nhân tạo khổ, cách đạt được diệt khổ và đường tu. Vì vậy nên giáo pháp Tứ Diệu Đế mới quan trọng.
Phàm nhân không thể thấy được sự thật này, không những vậy mà còn có ý niệm mê lầm, vì vậy nên họ trôi lăn trong luân hồi. Con biết rằng có bốn khái niệm lầm lạc liên quan đến khổ đế: 1) xem những gì bất tịnh là tịnh; 2) bất hạnh là hạnh phúc; 3) vô thường là thường còn; 4) vô ngã là ngã. Vì vọng niệm mà họ tạo nghiệp xấu ác và trôi lăn trong luân hồi.

Trong Uttaratantra, Đức Phật Di Lặc đã giảng giải Tứ Diệu Đế bằng sự minh họa về một bệnh nhân. Ngài nói, “Bệnh tình phải được thấu hiểu, nguyên nhân phải được đoạn trừ, thuốc men phải được sử dụng, và việc điều trị phải được hoàn thành. Tương tự như vậy, đối với khổ, nguồn gốc tạo khổ, diệt khổ và đường tu, người ta phải thấu hiểu, từ bỏ, thành tựu và nương tựa, theo đúng thứ tự.”.

Nếu có một bệnh nhân đau đớn trầm trọng, thì người bệnh phải cảm thấy ghê tởm, hay chán ghét cơn đau. Nếu không thì người bệnh sẽ không cố gắng khắc phục nỗi đau. Cũng giống như vậy, trước hết, cần phải thấu hiểu khuyết điểm của nỗi khổ mà chúng ta đang chịu đựng, rồi mình sẽ ước mong có được hạnh phúc không vướng khổ. Để thấu hiểu khả năng thoát khỏi bệnh tật, thì người ta nên nương tựa vào thuốc men. Đây là một minh họa, và theo ý nghĩa thật sự thì người ta phải hiểu khuyết điểm của khổ đế, rồi sẽ muốn khắc phục nỗi khổ. Ở thời điểm này, con chỉ mới phát tâm mong ước khắc phục nỗi khổ, nhưng vẫn chưa biết mình có khả năng thoát khổ hay không. Vì vậy, người ta phải khảo sát nhân tạo khổ. Người ta phải khảo sát xem có khả năng hoàn toàn thoát khỏi cái nhân ấy hay không. Sau khi khảo sát kỹ càng thì người ta sẽ thấy rằng nghiệp và phiền não là những nguyên nhân tạo khổ. Trong hai nguyên nhân, nghiệp và phiền não, thì nguyên nhân chính là phiền não, vì nghiệp là do phiền não tạo ra.

Dù có nhiều loại phiền não, nhưng chúng đều bắt nguồn từ phiền não căn bản chấp ngã. Phiền não chấp ngã này là một trong tam độc, tham, sân, si. Tâm chấp ngã này là vô minh căn bản. Một khi nhận ra nguyên nhân tạo khổ là vô minh căn bản chấp ngã, thì ta có thể khảo sát sâu hơn, để xem có thể đoạn trừ phiền não này hay không. Một khi khảo sát bản tánh của vô minh, con sẽ thấy rằng vô minh căn bản chấp ngã này là một tâm thức méo mó, lầm lạc, bởi vì bám chấp vào tự ngã có nghĩa là con hiểu rằng tự ngã và vạn pháp được thiết lập từ phía của chúng, nhưng trên thực tế thì không có pháp nào được thiết lập từ chính phía chúng, mà không phụ thuộc vào sự định danh bằng tâm thức của chúng ta. Vì sự hiểu biết về chấp ngã thấy tự ngã như một thực thể độc lập là tâm thức méo mó hay sai lầm, nên có một lực đối kháng mạnh mẽ, có thể loại trừ nó. Các pháp không được thiết lập từ chính phía chúng một cách độc lập. Chúng được thiết lập dựa vào tâm quy gán, và dựa vào các thành phần của chúng. Tâm chứng ngộ vạn pháp không có sự hiện hữu độc lập được gọi là tâm chứng ngộ vô ngã, và đó là tâm thức không lầm lạc.

Có hai loại tâm thức, tâm thức chứng ngộ vô ngã và tâm thức bám chấp vạn pháp tồn tại từ chính phía chúng. Một cái là tâm thức đúng đắn, và một cái là tâm thức sai lầm. Một cái là sai lầm, vì sự vật không hiện hữu như cách chúng được nhận thức. Nhận thức đúng đắn có thể trở nên rõ ràng hơn, khi con khảo sát sự vật một cách sâu xa hơn nữa. Ở mặt khác, tâm thức sai lầm hay nhận thức mê lầm sẽ sụp đổ, không thể đứng vững, khi con khảo sát sự vật một cách kỹ càng.

Trước tiên, hãy nhớ lại Tứ Diệu Đế là gì. Khi Đức Phật giảng dạy các chân đế cao quý này cho năm vị đệ tử, ngài đã nói, “Này chư Tỳ kheo, đây là khổ đế. Này chư Tỳ kheo, đây là tập đế. Này chư Tỳ kheo, đây là diệt đế, và này chư Tỳ kheo, đây là đạo đế.”. Vì dòng tâm thức của các vị đệ tử này đã sắp chín muồi, nhờ những dấu ấn qua nhiều đời kiếp, nên khi Đức Phật nói như vậy, thì nhờ oai lực của Đức Phật và các dấu ấn trong căn cơ nhạy bén của họ, mà một vị đệ tử đã thành tựu Kiến đạo, và bốn vị kia thành tựu Tư Lương đạo và Gia Hành đạo v.v…

Bây giờ là thời mạt pháp, nên chỉ nghe một hay hai lời nói thì mình không thể chứng ngộ, nhưng nó có thể lưu lại những dấu ấn trong dòng tâm thức của mình. Đó là lý do vì sao chúng ta phải thọ nhận rất nhiều luận giải.

Các ví dụ về khổ đế là môi trường bên ngoài của cõi luân hồi và chúng sanh cư ngụ bên trong, chẳng hạn như tam giới (dục giới, sắc giới và vô sắc giới), và lục đạo v.v… Dù sinh ra ở nơi nào trong các cõi giới này thì con vẫn bị phiền não và khổ đau khống chế, và không có tự do. Đây là tất cả sự thật về khổ.

Tuy nhiên, có nhiều thứ trong cõi luân hồi mà ta cho là hạnh phúc và khao khát chúng. Như đã nói ở trên, theo nhận thức của thánh giả thì tất cả những thứ đáng ao ước trong cõi luân hồi này chỉ là ảo tưởng, và trong nhận thức của các ngài, không có gì để khao khát cả, nhưng vì vọng niệm, nên chúng ta khát khao những lạc thú và hạnh phúc nào đó trong sự hiện hữu luân hồi này. Tất cả những điều này đều vô thường và lệ thuộc vào sự thay đổi. Trong giáo pháp Lamrim, chúng ta thiền quán về bản chất của vô thường, khuyết điểm của luân hồi nói chung, đặc biệt là khuyết điểm của từng cõi giới một, và hiệu quả của việc thiền quán về những điểm này là để hiểu được khổ đế. Chúng phải thấu hiểu những điểm bất lợi của khổ.

Bất kỳ lúc nào tu tập Pháp, chúng ta phải tu tập với tâm nguyện để được giải thoát khỏi ba cõi luân hồi. Nếu con tu tập Pháp để có được đời sống tốt đẹp và hạnh phúc cho kiếp sau, hay một tái sinh với diện mạo lôi cuốn trong kiếp sau, thì việc tu hành của con không trở thành nhân giải thoát. Nó không thể trở thành việc tu tập Pháp để giải thoát khỏi luân hồi, và con sẽ phải tái sinh lần nữa trong cõi luân hồi này, mà không thể tự chủ.

Người ta nói nếu con thấu hiểu và cảm nhận được cảm giác khi mình bị kẹt trong một ngôi nhà đang cháy ra sao, thì không cần biết con có bao nhiêu lạc thú và hạnh phúc thế gian, khi thấy rằng những điều này đều mang bản chất giả dối và luôn thay đổi, thì con sẽ thiết lập nền tảng giải thoát và tâm toàn trí. Chúng ta phải cố thành tựu loại tâm thức ấy. Ví dụ, khi gặp khó khăn nào đó trong đời, thì con phải xem chúng là khuyết điểm trong luân hồi, và nghĩ rằng ngày nào chúng ta còn tồn tại trong luân hồi, thì đó là điều sẽ xảy ra, và đó là bản chất của luân hồi. Khi gặp điều gì may mắn, thì phải có khả năng thấy nó giả dối, bởi vì nó không bền lâu, và sẽ đổi thay. Khi tư duy về những điều nói trên, người ta phải phát tâm đạt được tâm an lạc và hạnh phúc lâu dài, đó là giải thoát và tâm toàn trí. Chúng ta phải luyện tâm theo cách này.

Sáu cõi là địa ngục, quỷ đói, súc sinh, ba cõi này được gọi là ba cõi thấp. Cõi người, cõi thiên và A tu la được gọi là ba cõi cao. Khi tính luân hồi trong tam giới thì đó là dục giới, sắc giới và vô sắc giới. Trước tiên, trong dục giới, chúng sanh sống trong cõi giới này chủ yếu khát khao lạc thú giác quan. Trong sắc giới thì chúng sanh không ham muốn lạc thú giác quan, mà hưởng thụ lạc thú tinh thần, nhờ nhập định. Chư thiên trong vô sắc giới thì không có sắc thân thô trọng. Không có cõi luân hồi nào khác mà không thuộc về tam giới này, và dù sinh ra ở đâu trong tam giới, thì chúng ta nhất định phải chịu khổ.

Nhân tạo khổ là phiền não và nghiệp. Có ba loại nghiệp, phước nghiệp, phi phước nghiệp và bất động nghiệp.

Nghiệp tiêu cực đẩy chúng ta vào ba cõi thấp, được gọi là phi phước nghiệp, nghiệp đưa ta tái sinh vào các cõi cao được gọi là phước nghiệp, và nghiệp đưa ta tái sinh trong các cõi cao, với định tâm nhất điểm thì gọi là bất động nghiệp. Nghiệp của chúng ta trong dục giới không phải là bất động nghiệp, vì nó có thể được thay đổi, do yếu tố thứ ba của ái và thủ (hai chi trong thập nhị nhân duyên). Ví dụ, một người có nghiệp tái sinh trong cõi chư thiên dục giới, và trước khi chết, họ nhìn thấy một con voi, và vì tâm thức này mà nghiệp của họ đổi thành nghiệp tái sinh thành một con voi. Tuy nhiên, nghiệp để tái sinh trong cõi cao thì không thể thay đổi, đó là lý do nó là bất động nghiệp. Tập đế có hai yếu tố: phiền não và nghiệp, và hơn nữa, nghiệp thì có ba loại.

Đối với chúng ta thì vì nghiệp và phiền não mà mình đang sống trong luân hồi, và vì tập đế mà ta đã thiết lập các uẩn khổ não này, và đang trải nghiệm nỗi khổ trong hiện tại. Còn về khổ thì tuy Thầy đã giải thích ngày hôm qua, có nỗi khổ vì khổ (khổ khổ), như khi ta bị đau đớn trầm trọng, đó gọi là khổ vì khổ. Đó là nỗi khổ hiển nhiên.

Loại khổ kế tiếp được gọi là khổ vì thay đổi (hoại khổ), và tất cả hạnh phúc thế gian là nỗi khổ vì thay đổi, vì bản chất thay đổi của chúng. Đó là lý do mà hạnh phúc trong cõi luân hồi của chúng ta được gọi là hạnh phúc ô nhiễm. Lý do là nếu như hạnh phúc của mình là hạnh phúc chân thật và cứu cánh, thì càng tận hưởng hạnh phúc thế gian nhiều hơn, thì nó phải càng gia tăng thêm nữa, nhưng không phải như vậy, vì nó lại thay đổi. Ví dụ, nếu con ngồi ngoài nắng thì sẽ thấy nóng, và muốn vô phòng có máy lạnh. Trong khoảnh khắc đầu tiên, con sẽ cảm thấy thoải mái, nhưng nếu ở trong phòng có máy lạnh một thời gian, con sẽ bắt đầu thấy lạnh. Nó được gọi là khổ vì thay đổi, vì bản chất thay đổi của nó.

Rồi đến nỗi khổ thâm nhập khắp nơi, bao trùm từ tột đỉnh luân hồi cho tới tầng địa ngục thấp nhất. Đó là lý do nó được gọi là nỗi khổ thâm nhập khắp nơi (hành khổ). Có thể hành khổ không có vẻ là nỗi khổ hiển nhiên, như sự đau đớn của chúng ta, nhưng chính sự hiện hữu của mình đã được quy định để chịu khổ bất cứ lúc nào, khi gặp đúng duyên. Đó là lý do nó được gọi là nỗi khổ thâm nhập khắp nơi. Hiện nay, ta đang chịu sự khống chế của ba loại khổ này. Nên thấy những khuyết điểm của khổ, và phát tâm mong muốn khắc phục những nỗi khổ ấy. Nếu có ai hỏi con rằng có khả năng để khắc phục những nỗi khổ này hay không, thì câu trả lời là có. Có khả năng để khắc phục khổ đau, bởi vì ta có thể ngưng tạo tác nhân tạo khổ, và có thể thành tựu diệt khổ. Sự chứng ngộ tánh Không rõ rệt trong dòng tâm thức của một thánh nhân là ví dụ của sự tịch diệt. Có ba loại tịch diệt liên quan đến các thừa khác nhau, tịch diệt của Thanh văn, tịch diệt của Duyên giác, và tịch diệt của Đại thừa. Tịch diệt của Đại thừa là tịch diệt trong dòng tâm thức của một vị Phật. Tịch diệt của Thanh văn và Duyên giác chỉ là đoạn trừ phiền não. Không có nghĩa là người thành tựu được loại tịch diệt này sẽ đạt giác ngộ. Lý do là người đó vẫn phải đoạn trừ ám chướng đối với tâm toàn trí.

Đạo đế thì không có phân loại, vì trí tuệ chứng ngộ tánh Không là con đường duy nhất. Tuy nhiên, vì khả năng và thiên hướng khác nhau của con người, nên đạo lộ này sẽ dẫn đến các thừa khác nhau. Nếu hành giả thiền quán về tánh Không chỉ để tự giải thoát, thì họ sẽ thành tựu sự tịch diệt của hai thừa đầu tiên. Nếu hành giả thiền quán về đạo lộ tánh Không vì lợi lạc của tất cả chúng sanh, thì người ấy sẽ thành tựu sự tịch diệt của Đại thừa.

Có bốn thuộc tính trong mỗi chân đế, tạo ra 16 thuộc tính của Tứ Diệu Đế. Khi thiền quán về đạo đế, thì có cái gọi là thiền quán về khía cạnh của đạo đế. Đây là điểm rất quan trọng, tuy nhiên, Thầy không thể giải thích tất cả các thuộc tính ở đây, nhưng ví dụ như chân đế đầu tiên, tức khổ đế, có bốn thuộc tính, đó là vô thường, khổ, Không và vô ngã. Đối với bậc thánh giả thì các ngài có thể thấy bất cứ niềm hạnh phúc nào trong cõi luân hồi là vô thường, vì vậy nên chúng không đáng tin cậy, và thay đổi trong từng sát na. Các ngài thấy hạnh phúc trong luân hồi của chúng ta là điều không đáng ưa thích. Vì hạnh phúc trong cõi luân hồi là sản phẩm của nghiệp và phiền não, nên chúng mang bản chất khổ, giống như nếu hạt giống có độc thì quả của hạt giống đó cũng phải có độc. Chúng ta nghĩ rằng có một bản ngã kiểm soát tất cả các uẩn ô nhiễm miên viễn của mình. Ta nói, “Uẩn của tôi.”. Chúng ta đang bám chấp vào sự tồn tại của bản ngã ấy, nhưng trên thực tế thì không có một bản ngã như vậy. Bậc thánh nhân không thể thấy bất kỳ bản ngã nào tồn tại từ chính phía nó, đó là lý do mà một thuộc tính được gọi là Không. Nếu ai hỏi con có một bản ngã hiện hữu một cách tự nhiên hay không, thì nó cũng không tồn tại, và đó là lý do nó được gọi là vô ngã. Bậc thánh nhân có thể thấy mọi pháp ô nhiễm là vô thường, mang bản chất khổ, Không và vô ngã. Tuy nhiên, vì phàm nhân không thể thấy được điều này, nên họ xem hạnh phúc trong cõi luân hồi là thường còn, và vì lý do này mà họ tạo tác nhiều nghiệp xấu ác để đạt được hạnh phúc ấy. Hơn nữa, chúng ta không thể thấy các uẩn của mình thuộc về bản chất khổ, và khi đạt được một chút hạnh phúc thế gian nào, thì mình xem nó như hạnh phúc cứu cánh.

Phàm nhân thấy các uẩn là trong sạch, nhưng trên thực tế thì chúng nhơ bẩn. Sắc uẩn của chúng ta được tạo thành từ hàng triệu chất nhơ bẩn, và chính hạt giống của nó là những chất nhơ bẩn của cha mẹ mình, và hạt giống của cha mẹ mình bắt nguồn từ những chất nhơ bẩn từ cha mẹ của họ. Nếu đi ngược lại và xem xét, đếm thử có bao nhiêu chất trong sạch ở trong đó, thì con sẽ không tìm ra bất cứ chất liệu nào trong sạch trong uẩn của mình. Thân thể của chúng ta do 36 chất nhơ bẩn tạo thành, nhưng ta không nhận chân ra điều này, mà cứ cho rằng nó rất sạch sẽ. Vì cứ chấp thân mình là trong sạch, nên ta bám chấp vào thân thể của mình và người khác. Nếu có một vết bẩn trên quần áo, thì ta sẽ tẩy sạch nó, nhưng toàn bộ thân mình có tính chất nhơ bẩn, thì ta lại không nhận ra điều này, mà chấp nó là sạch sẽ, và vì tâm thiên vị với sắc uẩn này, mà mình tạo ra nhiều nghiệp xấu ác. Chúng ta có vọng niệm rằng các uẩn nhơ bẩn của mình là trong sạch, khổ đau là hạnh phúc, vô ngã là ngã, và vô thường là thường hằng. Phải nhận ra những vọng niệm này, bởi vì mình đã bị chúng lừa gạt từ vô thỉ đến nay. Nếu như không chấm dứt những vọng niệm này, thì con không thể thoát khỏi luân hồi.

Thánh nhân có thể thấy những sự thật này như thị, còn phàm nhân thì không thể thấy, và chấp chặt vào vọng niệm. Vì lý do này mà họ trôi lăn trong luân hồi. Vì vậy, người ta phải hiểu vọng niệm là vọng niệm, và ngưng cách hành xử bắt nguồn từ vọng niệm ấy, đó là cách duy nhất để đạt được giải thoát.

Thầy sẽ kể cho các con nghe một ví dụ về cách phàm nhân không thể thấy chân lý mà thánh nhân có thể thấy. Một lần kia, Đức Phật đi ngang một vùng nọ, và thấy một chiếc bình đựng báu vật. Đức Phật nói rằng, “Đây là một con rắn nguy hiểm, mà nọc độc của nó có thể thấm rất nhanh.”. Một người trong làng nghe thấy điều này và nghĩ rằng, “Mình đã nghe về rắn nguy hiểm, nhưng chưa từng nghe nọc độc của nó thấm rất nhanh, nên phải đi xem coi nó ra sao.”. Khi người này nhìn thấy món vật, thì đó không phải là một con rắn, mà là chiếc bình chứa đầy bảo vật. Ông ta cười và nói rằng, “Con rắn nguy hiểm của Đức Phật là chiếc bình chứa bảo vật.”. Thế là ông đem nó về nhà, và trở nên giàu có. Trong thời xưa, theo truyền thống của vùng đất ấy thì bất cứ bảo vật quý hiếm nào được người ta tìm thấy sẽ thuộc về nhà vua. Không lâu sau đó, nhà vua nghe tin về người dân trong làng này, nên triệu ông đến tòa án xét xử. Ông bị kết tội vi phạm luật pháp, nên bị kết án tử hình. Ngay trước khi bị xử tử, ông chợt nhớ lời Đức Phật đã nói, “Đây là một con rắn nguy hiểm mà nọc độc của nó sẽ thấm rất nhanh.”. Ông liền lập lại những lời này, và người có trách nhiệm xử tử ông lấy làm lạ, nên tâu lại với nhà vua. Nhà vua ra lệnh cho người đao phủ mang người dân làng ấy đến gặp vua, và hỏi tại sao ông lại nói như vậy. Người dân làng giải thích toàn bộ câu chuyện, và nhà vua đã trở thành tín đồ của Đức Phật, còn người dân làng cũng được thả ra. Sự việc là như thế, khi các bậc thánh nhân nhìn vào lạc thú thế gian.

Bất cứ điều gì Đức Phật dạy phải được hiểu trên căn bản của khuôn khổ Tứ Diệu Đế, phải thực hành điều gì và phải từ bỏ điều gì, chủ yếu là phải từ bỏ tập đế tạo ra khổ, đó là vô minh. Nếu có thể đoạn trừ vô minh, thì khổ đau sẽ chấm dứt. Tuy nhiên, một hành giả sơ cơ không thể thực hiện điều này, mà phải dần dà làm quen với nó. Vì vậy, điều cần thiết là nghĩ về nỗi khổ của các cõi thấp, và khi đã phát tâm ghê sợ những cõi thấp, thì hành giả sẽ phát nguyện từ bỏ nhân tạo ra tái sinh trong các cõi thấp, đó là thập ác, để tránh việc tái sinh trong cõi thấp. Điều này giống như từ bỏ tập đế là kết quả của việc nhìn thấy khuyết điểm của khổ đế. Giống như việc phát nguyện để viên thành đường tu, nhờ thấy được lợi điểm của chân diệt, tuy hành giả có thể không có khả năng dấn thân trên đường tu trực tiếp chứng ngộ tánh Không, nhưng có thể tích lũy công đức để thấy được chân lý một cách trực tiếp, đó là Tư Lương đạo và Gia Hành đạo, để trực tiếp chứng ngộ chân lý. Sau đó, hành giả sẽ thành tựu Kiến đạo, và con sẽ trực tiếp nhận ra chân lý ở đạo lộ này, rồi hành giả phải tiến tu trên Thiền đạo và Vô Học đạo. Nếu muốn tích lũy công đức, thì phải quy y, tịnh hóa nghiệp và thực hành hạnh bố thí. Đây là tất cả các nhân để thành tựu đạo đế. Chân diệt là mục tiêu, và nếu muốn thành tựu chân diệt, thì hành giả phải thực hành đường tu. Vì vậy nên Tứ Diệu Đế rất quan trọng.

Vì bốn vọng niệm liên quan đến khổ đế, mà chúng ta đang trôi lăn trong luân hồi. Vì vậy, nên cố gắng thấy các pháp như cách bậc thánh nhân thấy, và giúp cho tâm mình quen thuộc, để có thể thấy chân lý như chư vị có thể thấy. Thiền là phương tiện để giúp cho tâm mình quen thuộc, và hãy cầu nguyện, để con có thể thực hiện điều này.

Cầu nguyện hồi hướng.

Kyabje Choden Rinpoche

Sao chép và dịch Tạng ngữ sang Anh ngữ: Tenzin 

Hiệu đính bản Anh ngữ và chuyển Việt ngữ: Lozang Ngodrub 

Hiệu đính: Võ Thư Ngân & Chân Thông Tri

Nguyên tác: Four Noble Truths by His Eminence Choden Rinpoche

Trong 2 giai tầng của việc phát triển tâm giác ngộ nguyện vọng và dấn thân, chỉ với việc dấn thân chúng ta mới thọ giới Bồ tát.

Việc thọ giới Bồ tát chi tiết nguyện tránh hai bộ phận hành vi tiêu cực mà Đức Phật ngăn cấm cho những ai tu tập như những vị Bồ tát để đạt đến Giác Ngộ và để có thể làm lợi ích cho những người khác tối đa như có thể:

1. Mười tám hành vi, giới trọng, nếu vi phạm, cấu thành một căn bản trọng tội hay một sự sụp đổ gốc rễ.

2. Bốn mươi sáu loại thái độ lỗi lầm, hay giới khinh.

Một sự sụp đổ gốc rễ có nghĩa là một sự đánh mất hoàn toàn thệ nguyện Bồ tát. Nó là một "sự sụp đổ" trong ý nghĩa rằng nó đưa đến một sự suy tàn trong sự phát triển tâm linh và gây trở ngại cho việc tăng trưởng những phẩm chất tích cực. Chữ gốc rễ báo hiệu một gốc rễ đã bị loại bỏ. Để dễ dàng phát biểu, hai bộ phận này thường được gọi là gốc rễ và thứ yếu của Bồ tát giới hay giới trọng và giới khinh. Chúng cống hiến những sự hướng dẫn tuyệt diệu cho những loại thái độ để tránh nếu chúng ta nguyện ước làm lợi ích cho người khác trong một cung cách thuần khiết và trọn vẹn như có thể.

Đạo sư Atisha của Ấn Độ vào cuối thế kỷ thứ 10 đã tiếp nhận phiên bản đặc thù này của thệ nguyện hay giới Bồ tát từ vị thầy ở Sumatra Indonesia là Dharmakirti (Dharmapala) của vùng Suvarnadvipa, mà sau này ngài đã truyền trao ở Tây Tạng. Phiên bản này xuất phát từ kinh Akashagarbha, như được trích trong Đại Thừa tập Bồ Tát Học Luận, được Tịch Thiên sáng tác ở Ấn Độ vào thế kỷ thứ 8. Tất cả mọi truyền thống của Tây Tạng hiện tại đang theo đó, trong khi những truyền thống Phật Giáo ở Trung Hoa tuân theo những phiên bản biến thể khác của Bồ tát giới.

Việc hứa nguyện giữ gìn Bồ tát giới hay thệ nguyện Bồ tát áp dụng không chỉ cho kiếp sống này, mà cũng cho mỗi kiếp sống sau đó cho đến khi Giác Ngộ. Vì vậy, như những hình thức vi tế, những thệ nguyện này tiếp tục trong sự tương tục tinh thần của chúng ta trong những kiếp sống tương lai. Nếu chúng ta đã thọ giới Bồ tát trong một kiếp sống trước, thì chúng ta sẽ không mất chúng bởi việc vô tình vi phạm bây giờ, ngoại trừ chúng ta mới thọ giới trong kiếp sống này mà thôi. Thọ giới lại trong lần đầu tiên của kiếp sống này làm mạnh mẽ động lực của những nỗ lực của chúng ta đối với việc Giác Ngộ đã không ngừng phát triển từ lần đầu tiên chúng ta đã tiếp nhận thệ nguyện Bồ tát. Do thế, những đạo sư Đại Thừa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chết với thệ nguyện Bồ tát không thay đổi và mạnh mẽ. Sự hiện diện vĩnh cửu của những giới hay thệ nguyện Bồ tát trong sự tương tục tinh thần của chúng ta tiếp tục xây đắp những năng lực phước điền tích cực trong những kiếp sống tương lai, ngay cả trước khi chúng ta phục hồi những giới ấy bằng việc thọ giới lại [trong kiếp sống hiện tại].

Đi theo vị khai tổ của tông Gelugpa, luận giải của Tông Khách Ba về Bồ tát giới vào thế kỷ 15, Giải thích về giới luật Bồ tát: Con đường chính đến Giác Ngộ, chúng ta hãy thẩm tra về 18 hành vi tiêu cực cấu thành một sự sụp đổ gốc rễ hay phạm trọng giới Bồ tát. Mỗi giới có vài quy định chúng ta cần biết.

Mười tám giới trọng của Bồ tát giới

1. Tự ca tụng mình và/hay làm giảm giá trị của người khác

Giới này liên hệ đến việc nói những từ ngữ đến một người nào đó trong một vị thế thấp kém. Động cơ phải chứa đựng hoặc là muốn lợi lạc, ca tụng, yêu mến, tôn trọng, và v.v… từ người phát biểu, hay ganh tỵ với người bị làm giảm giá trị. Không có gì khác biệt cho dù những gì người nói đúng hay sai. Những nhà chuyên môn khuyến nghị rằng những người Phật tử cần chăm nom đến việc vi phạm giới này.

2. Không chia sẻ giáo pháp hay tài sản

Ở đây động cơ phải là dính mắc một cách đặc biệt và tính hà tiện. Hành động tiêu cực này bao gồm không chỉ là việc sở hữu tập vở hay máy thu thanh của chúng ta, mà cũng là việc bủn xỉn với thời gian và từ chối giúp đỡ khi cần đến.

3. Không lắng nghe sự xin lỗi hay đánh đập người khác

Động cơ của những việc này phải là sân hận. Điều thứ nhất liên hệ đến một trường hợp thật sự khi la lối hay đánh đập người nào đó và hoặc là người nào cầu xin tha thứ, hay người nào khác van xin chúng ta dừng lại và chúng ta từ chối. Điều sau chỉ đơn giản là đánh đập người nào đó. Đôi khi, có thể cần thiết để cho một đứa trẻ cứng đầu hay những con thú một cái tát để chúng dừng lại không chạy nhảy trên đường nếu chúng không nghe, nhưng không thích đáng hay hữu ích để trừng phạt bằng sự nóng giận.

4. Từ bỏ giáo pháp Đại Thừa và đề xuất những thứ tự chế ra

Điều này có nghĩa là chối bỏ giáo lý về một chủ đề nào đó liên quan đến những vị Bồ tát, chẳng hạn như thái độ đạo đức của họ, và tạo ra thứ thay thế có vẻ hợp lý có lợi cho họ tuy thế hướng dẫn sai lạc trong cùng chủ đề, cho rằng nó là xác thật, và rồi giảng dạy nó cho người khác nhằm để có được những người ủng hộ. Một thí dụ cho giới trọng này là khi những giáo thọ háo hức không làm sợ hãi những học nhân tương lai bỏ qua thái độ đạo đức giải thoát và giải thích rằng bất cứ hành động nào cũng có thể chấp nhận nếu nó không làm tổn hại người khác. Chúng ta không cần một vị giáo thọ vị phạm trọng giới này. Chúng ta có thể vi phạm nó ngay cả trong những lúc trao đổi với những người khác.

5. Lấy đồ cúng dường được nhắm đến tam bảo

Trọng giới này là trộm cắp hay tham ô, hoặc là một cách cá nhân hay qua việc ủy thác người nào khác, bất cứ đồ cúng dường hay tài vật thuộc về Phật, Pháp và Tăng, và sau đó xem nó như của chúng ta. Tăng bảo, trong phạm vi này, liên hệ đến bất cứ nhóm nào có 4 tu sĩ xuất gia hay nhiều hơn. Những thí dụ bao gồm việc biển thủ tiền cúng dường cho việc xây dựng một công trình Phật giáo, cho việc in ấn kinh sách, hay cho việc nuôi dưỡng một nhóm tăng ni.

6. Từ bỏ Thánh Pháp

Ở đây trọng giới này là phủ nhận hay, bằng việc phát biểu ý kiến của chúng ta, làm người khác phủ nhận những giáo lý trong kinh luận của Thanh văn, Duyên giác hay Bồ tát thừa là những lời của Đức Phật. Thanh văn là người nghe Đức Phật giảng dạy trong khi giáo pháp vẫn hiện còn, trong khi Duyên giác là những hành giả tự tiến triển, sống một cách chính yếu trong thời điểm tối tăm khi giáo pháp không còn hiện hữu một cách trực tiếp nữa. Để thực hiện một tiến trình tâm linh, họ dựa vào sự hiểu biết trực giác, đạt được từ việc học hỏi và thực hành đạo đức trong những kiếp sống trước. Giáo huấn của hai thừa này tập hợp cấu thành Tiểu thừa hay "cổ xe nhún nhường" cho việc đạt đến giải thoát cá nhân khỏi vòng sinh tử luân hồi. Đại Thừa nhấn mạnh đến những phương pháp cho việc đạt đến Giác Ngộ trọn vẹn. Việc phủ nhận tất cả hay chỉ những kinh điển nào đó của bất cứ thừa nào xuất phát từ Đức Phật là một trọng giới.

Việc duy trì giới này không có nghĩa là chối bỏ một tiến độ lịch sử. Giáo huấn của Đức Phật được truyền khẩu trong hàng thế kỷ trước khi được chuyển đến việc ghi chép và vì thế những sự sai lạc hay giả mạo không nghi ngờ gì đã xảy ra. Những đại sư biên tập tam tạng giáo điển Tây Tạng chắc chắn đã phủ nhận những văn bản mà họ xem là không xác thực. Tuy thế, thay vì căn cứ trên quyết định của các ngài một cách định kiến, thì các ngài đã sử dụng tiêu chuẩn của đại sư Pháp Xứng của Ấn Độ vào thế kỷ thứ 7 cho việc đánh giá giá trị của bất cứ tài liệu nào - khả năng về sự thực tập của nó cho việc đem đến những mục tiêu của Phật Giáo của việc tái sinh tốt đẹp hơn, giải thoát, hay Giác Ngộ. Những khác biệt về văn phong, tu từ trong những kinh điển, và ngay cả trong một văn bản đặc thù, thường biểu lộ những khác biệt trong thời gian khi những phần khác nhau của giáo lý được viết xuống hay chuyển dịch qua những ngôn ngữ khác nhau. Do thế, việc học hỏi nghiên cứu kinh điển qua những phương pháp phân tích nguyên văn hiện đại có thể thường có hiệu quả và không mâu thuẫn với trọng giới này.

7. Cởi bỏ y áo hay phạm việc lấy cắp y áo của người khác

Trọng giới này liên hệ một cách đặc biệt đến việc làm việc gì đó tổn hại đến một, hai, hay ba tăng hay ni, bất chấp vị thế đạo đức hay trình độ học hỏi và thực hành của họ. Những hành vi như vậy cần được động viên bởi ý chí bệnh hoạn hay tính hiểm độc, và bao gồm cả việc đánh đập hay nói năng ngược đãi họ, tịch thu vật dụng của họ hay đuổi họ ra khỏi tu viện của họ. Tuy nhiên, việc tống xuất ra khỏi những tu viện không là một trọng giới nếu họ đã phạm 4 trọng giới: không giết hại, một cách đặc biệt là một người khác; không trộm cắp, một cách đặc thù là thứ gì đó thuộc về cộng đồng tu sĩ; không dối trá, một cách đặc biệt về thành tựu tâm linh; và duy trì việc hoàn toàn độc thân.

8. Phạm bất cứ tội nào trong 5 tội cực ác

Năm tội cực ác là (a) giết cha, (b) giết mẹ, hay (c) một a la hán (một chúng sinh giải thoát), (d) với mục tiêu xấu làm thân Phật chảy máu, hay (e) làm chia rẽ trong cộng đồng xuất gia. Tội cực ác sau cùng liên hệ đến việc phủ nhận giáo huấn của Đức Phật và thể chế tu sĩ, đưa đẩy các tu sĩ ra khỏi Đức Phật và thể chế tu sĩ, và động viên họ vào một tôn giáo và truyền thống tu sĩ mới thành lập. Nó không liên hệ đến việc rời khỏi một trung tâm hay tổ chức Phật Giáo - một cách đặc biệt do bởi việc biển thủ trong những tổ chức hay những giáo thọ tâm linh của nó - và việc thành lập một trung tâm khác vẫn tuân theo giáo lý của Đức Phật. Hơn thế nữa, thuật ngữ Tăng già hay Tăng đoàn trong tội cực ác này liên hệ một cách đặc biệt đến cộng đồng tu sĩ. Nó không liên hệ đến "tăng đoàn" trong cách sử dụng thông thường của thuật ngữ được đặt ra bởi những người Phật tử phương Tây như sự tương đương với giáo hội hay cộng đồng (congregation) của một trung tâm hay một tổ chức Phật Giáo.

9. Chấp giữ một quan điểm xuyên tạc, đối nghịch

Điều này có nghĩa là phủ nhận sự chân thật và giá trị - chẳng hạn như luật nhân quả, một phương hướng an toàn và tích cực trong cuộc sống, tái sinh, và giải thoát từ nó - và đối nghịch với những ý tưởng như vậy và những ai thủ hộ chúng.

10. Tàn phá những nơi chốn như thành thị,…

Trọng giới này bao gồm việc cố ý phá hủy, ném bom, hoặc làm suy thoái môi trường của một thị trấn hay thành phố, quận, huyện hoặc nông thôn, và làm cho nó không thích hợp, tổn hại, hay khó khăn cho con người hoặc thú vật sinh sống.

11. Giảng dạy tính không đến những người mà tâm thức chưa rèn luyện

Những đối tượng chính của trọng giới này là những người với động cơ tâm giác ngộ hay tâm bồ đề, những người chưa sẵn sàng để thấu hiểu tính không. Những người như vậy trở thành sợ hãi hay rối rắm bởi giáo lý này và kết quả là từ bỏ con đường Bồ tát để đi con đường giải thoát cá nhân của thanh văn. Điều này có thể xảy ra như một kết quả của suy nghĩ rằng nếu mọi hiện tượng là trống rỗng sự tồn tại cố hữu, sự tồn tại có thể tìm thấy, thế thì không ai tồn tại cả, vậy thì tại sao uổng công để làm việc vì lợi ích của người khác? Hành động này cũng bao gồm việc giảng dạy tính không đến những ai có thể hiểu sai nó và vì thế từ bỏ giáo Pháp một cách hoàn toàn, thí dụ bằng việc suy nghĩ rằng Phật Giáo dạy rằng không có gì tồn tại và vì thế tuyệt đối vô nghĩa. Không có một nhận thức ngoại hạng, thì thật khó khăn để biết tâm thức người khác là có được tu tập đầy đủ hay chưa để họ sẽ không hiểu sai giáo huấn tính không của tất cả mọi hiện tượng. Do thế, thật quan trọng để hướng dẫn người khác đến những giáo lý này qua những giải thích một cách uyển chuyển từ trình độ một, và thẩm tra sự hiểu biết của họ một cách định kỳ.

12. Hướng người khác ra khỏi sự Giác Ngộ tròn vẹn

Những đối tượng cho hành động này là những người đã phát triển động cơ tâm giác ngộ rồi và đang cố gắng hướng đến Giác Ngộ. Phạm trọng giới này là nói với họ rằng họ không thể hành động với bố thí, trì giới, v.v… trong mọi lúc - nói rằng họ không có khả năng để trở thành một Đức Phật và vì thế tốt nhất đối với họ là chỉ đơn thuần cố gắng cho việc giải thoát của riêng họ mà thôi. Tuy nhiên, ngoại trừ họ thật sự từ bỏ mục tiêu Giác Ngộ thành Phật bằng không việc phạm trọng giới này sẽ không hoàn thành.

13. Hướng người khác ra khỏi những giới luật ba la đề mộc xoa của họ

Ba la đề mộc xoa hay giới giải thoát cá nhân kể cả những thứ của nam cư sĩ, nữ cư sĩ, tập sự ni, sa di, sa di ni, tỳ kheo, và tỳ kheo ni. Những đối tượng ở đây là những người đang giữ một trong những loại giới ba la đề mộc xoa này. Phạm trọng giới này là nói với họ rằng như một Bồ tát thì giữ giới ba la đề mộc xoa không ích gì, bởi vì đối với những Bồ tát tất cả mọi hành vi đều thuần khiết. Cho việc phạm trọng giới này hoàn tất, thì họ phải thật sự từ bỏ giới luật của họ.

14. Làm giảm giá trị của Thanh văn thừa

Trọng giới thứ 6 là từ chối rằng những thừa Thanh văn và Duyên giác là những từ ngữ chân thật của Đức Phật. Ở đây, chúng ta chấp nhận rằng chúng là như thế, nhưng phủ nhận hiệu quả của những giáo lý ấy và chấp giữ rằng thật không thể loại bỏ những cảm xúc và thái độ phiền não bằng những phương tiện của những hướng dẫn ấy, thí dụ những ai quan tâm đến thiền quán (tuệ minh sát - vipassana).

15. Tuyên bố sự thực chứng sai lầm về tính không

Chúng ta phạm trọng giới này nếu chúng ta chưa hoàn toàn thực chứng tính không, tuy thế giảng dạy hay viết lách về nó giả bộ rằng chúng ta đã chứng, do bởi ganh tỵ với những đại đạo sư. Không khác biệt gì cho dù có bất cứ học nhân hay độc giả nào bị lừa phỉnh bởi sự giả bộ của chúng ta.  Tuy thế, họ phải hiểu những gì chúng ta giải thích. Nếu họ không lĩnh hội sự thảo luận của chúng ta, sự phạm giới không hoàn thành. Mặc dù giới này liên hệ đến việc tuyên bố sai lạc về những sự thực chứng một cách đặc biệt về tính không, rõ ràng rằng chúng ta cần tránh những việc tương tự khi giảng dạy về tâm giác ngộ hay những điểm giáo pháp khác. Tuy nhiên, không có lỗi lầm gì trong việc giảng dạy tinh không trước khi thực chứng nó hoàn toàn, chừng nào chúng ta thừa nhận công khai thực tế này rằng chúng ta đang giải thích chỉ đơn thuần từ trình độ hiện tại của chúng ta, sự hiểu biết tạm thời của chúng ta mà thôi.

17. Chấp nhận những gì bị trộm cắp từ tam bảo

Trọng giới này là chấp nhận như tặng phẩm, vật cúng dường, lương bổng, vật thưởng, phạt, hay hối lộ bất cứ điều gì mà người nào đấy đã trộm cắp hay biển thủ, hoặc là một cách cá nhân hay qua việc ủy nhiệm người nào khác, từ Phật, Pháp, Tăng, kể cả nếu nó thuộc chỉ một, hai, hoặc ba tăng hay ni.

Điều này có nghĩa là thiên vị chống lại những hành giả đứng đắn, do bởi sân hận hay thù địch họ, và quý mến những người ít thành tựu hơn, hay không thành tựu gì cả, do bởi luyến ái họ. Một thí dụ cho trọng giới này là dành nhiều thời gian như những vị giáo thọ đến những học nhân riêng tư ngẫu nhiên nào đó những người có thể trả tiền học phí cao và hờ hững với những học nhân nghiêm túc nhưng không thể chi trả gì cả.

18. Từ bỏ tâm giác ngộ hay tâm bồ đề hay bodhicitta

Điều này là từ bỏ nguyện vọng đạt đến Giác Ngộ vì lợi ích của tất cả chúng sinh. Trong hai trình độ của tâm giác ngộ, nguyện vọng và dấn thân, điều này liên hệ một cách đặc biệt đến việc từ bỏ nguyện vọng tâm giác ngộ. Trong việc làm như vậy, chúng ta cũng bỏ luôn tâm giác ngộ dấn thân.

19. Làm giảm giá trị của người khác bằng những từ ngữ hay thơ văn mỉa mai

Tuy nhiên điều này có thể bao gồm trong trọng giới căn bản thứ nhất.

Duy trì các giới

Khi người ta học về những giới như thế này, đôi khi họ cảm thấy thật khó để giữ giới và lo sợ khi thọ giới. Tuy nhiên, chúng ta tránh loại đe dọa này, bằng việc biết một cách rõ ràng những giới là thế nào. Có hai cách để giải thích chúng. Thứ nhất là các giới là một thái độ mà chúng ta tiếp nhận đối với cuộc sống để kìm chế chính chúng ta khỏi những hạnh kiểm đạo đức tiêu cực nào đó. Thứ hai là chúng là một cấu trúc hay một hình thức vi tế mà chúng ta dành cho cuộc sống của chúng ta. Trong cả hai trường hợp, việc giữ giới liên hệ đến chính niệm, cảnh giác, và tự kiểm soát. Với chính niệm, chúng ta giữ những giới của chúng ta trong tâm thức suốt mỗi ngày. Với cảnh giác, chúng ta duy trì việc xem xét thái độ của chúng ta để kiểm soát xem nó có phù hợp với các giới hay không. Nếu chúng ta khám phá chúng ta đang vượt quá, hay sắp vi phạm chúng, thì chúng ta thực tập tự kiểm soát . Trong cách này, chúng ta tinh luyện và duy trì một cấu trúc đạo đức cho đời sống của chúng ta.

Giữ giới và duy trì chính niệm về chúng là không quá xa lạ hay khó khăn để làm như thế. Nếu chúng ta lái một chiếc xe, chúng ta đồng ý tuân theo những luật lệ nào đó nhằm để giảm thiểu tối đa tai nạn và gia tăng tối đa an toàn. Những quy luật này định hướng cho sự lái xe của chúng ta - chúng ta tránh chạy quá tốc độ và giữ phía chúng ta chạy - và đưa ra một cung cách thực tiễn và an toàn nhất để đi đến nơi. Sau một vài kinh nghiệm, việc tuân theo những luật lệ trở thành rất tự nhiên và việc chính niệm về chúng là không mệt mỏi và không bao giờ là gánh nặng. Cũng giống với việc duy trì giới Bồ tát hay bất cứ giới luật đạo đức nào khác.

Bốn nhân tố thừa nhận cho việc đánh mất giới

Chúng ta đánh mất những giới của chúng ta khi chúng ta hoàn toàn bỏ mất sự thể hiện cụ thể của chúng từ cuộc sống của chúng ta, hay chấm dứt việc cố gắng để duy trì nó. Điều này gọi là sự rơi rụng gốc rễ. Khi nó xảy ra, cách duy nhất để lấy lại khuôn mẫu này là tu sửa lại thái độ của chúng ta, cam kết làm một chương trình tịnh hóa chẳng hạn như hành thiền về từ ái và bi mẫn, và thọ lại giới. Trong 18 giới trọng của Bồ tát, ngay khi chúng ta phát triển một thể trạng của tâm thức về thứ 9 hay 18 - chấp giữ một quan điểm xuyên tạc đối nghịch hay từ bỏ tâm giác ngộ - thì chúng ta đánh mất, chính sự kiện thay đổi tâm thức chúng ta, sự thể hiện đạo đức cụ thể đối với đời sống của chúng ta được hình thành bởi những giới Bồ tát, và vì vậy chúng ta chấm dứt mọi nỗ lực để duy trì nó. Kết quả, chúng ta lập tức đánh mất tất cả những giới Bồ tát, không chỉ một giới mà chúng ta từ bỏ một cách đặc biệt.

Việc vi phạm 16 giới kia không cấu thành một sự rơi rụng hay trọng tội ngoại trừ thái độ cùng với việc phối hợp hành động bao hàm 4 nhân tố ràng buộc. Những nhân tố này phải được giữ và duy trì từ thời điểm tức thời sau khi phát triển một động cơ phá giới, cho đến thời điểm ngay sau khi hoàn toàn hành động phạm giới.

4 nhân tố ràng buộc là:

(1) Không xem hành động tiêu cực như thiệt hại, chỉ thấy những thuận lợi của nó, và quyết định thực hiện hành vi mà không hối hận.

(2) Đã từng có thói quen của việc liên lụy sự phạm giới trước đó, không có nguyện ước hay mục đích kìm chế bây giờ hay trong tương lai với việc lập lại nó.

(3) Vui thích trong hành vi tiêu cực và cam kết làm nó với sự vui sướng.

(4) Không có đạo đức tự trọng (không cảm nhận về danh dự) và không quan tâm đến vấn đề những hành vi của chúng ta phản xạ đối với người khác như thế nào (không cảm nhận sĩ diện), chẳng hạn như các vị thầy và cha mẹ của chúng ta, và vì vậy không có mục đích sửa chữa những tổn hại mà chúng ta ta đang làm cho chính mình.

Trong tất cả 4 thái độ không kèm theo một sự vi phạm bất cứ giới nào trong 16 giới, khuôn mẫu Bồ tát đối với đời sống của chúng ta vẫn ở đấy, như là nỗ lực để duy trì nó, nhưng chúng đã trở thành yếu kém. Với 16 giới, có một sự khác biệt lớn lao giữa việc phạm giới và đánh mất chúng.

Thí dụ, giả sử chúng ta không cho ai đó mượn sách vở của chúng ta do bởi dính mắc với nó và bần tiện. Chúng ta thấy không có gì sai trái với điều này - xét cho cùng, người này có thể đổ cà phê trên nó hay không trả nó lại. Chúng ta chưa bao giờ cho mượn nó trước đây và không có ý định thay đổi chính sách này bây giờ hay trong tương lai. Hơn thế nữa, khi chúng ta từ chối, chúng ta vui mừng với quyết định của chúng ta. Không có đạo đức tự trọng, chúng ta không hổ thẹn với việc nói không. Chúng ta không quan tâm đến vấn đề sự từ chối của chúng ta phản ánh vào chính chúng ta như thế nào, mặc dù sự thật là người nào đấy đúng là nguyện ước đưa mọi người đến Giác Ngộ, tại sao chúng ta không muốn chia sẻ bất cứ nguồn gốc nào của tri thức mà chúng ta có? Không bối rối, chúng ta không quan tâm đến vấn đề sự từ chối của chúng ta phản chiếu vào những vị thầy tâm linh của chúng ta hay vào Phật Giáo một cách phổ quát như thế nào. Và chúng ta không có xu hướng làm bất cứ việc gì để làm cân bằng hành vi ích kỷ của chúng ta.

Nếu chúng ta có tất cả những thái độ này khi chúng ta từ chối cho mượn sách vở của chúng ta, thì chúng ta chắc chắn đã đánh mất sự thể hiện Bồ tát cụ thể trong đời sống của chúng ta. Chúng ta hoàn toàn rơi rụng trong sự rèn luyện của Đại Thừa và đánh mất tất cả những giới luật Bồ tát của chúng ta. Trái lại, nếu chúng ta thiếu một vài thái độ này và không cho mượn sách của chúng ta, thì chúng ta chỉ mới làm đình trệ những nỗ lực của chúng ta để duy trì sự biểu hiện Bồ tát cụ thể trong đời sống của chúng ta. Chúng ta vẫn còn giới Bồ tát, nhưng trong một hình thức yếu kém.

Những giới yếu kém

Việc vi  phạm một trong 16 giới mà không có 4 nhân tố ràng buộc hiện diện không thật sự làm yếu kém giới Bồ tát của chúng ta. Thí dụ, chúng ta không cho người khác mượn sách của chúng ta, nhưng chúng ta biết đó là sai một cách căn bản. Chúng ta không có ý định làm điều này như một chính sách, chúng ta không vui khi nói không, và chúng ta quan tâm đến vấn đề sự từ chối của chúng ta phản chiếu như thế nào đối với chúng ta và đối với những vị thầy của chúng ta. Chúng ta có một lý do có giá trị để từ chối việc cho mượn nó, chẳng hạn chúng ta đang cần nó hay chúng ta đã hứa cho người khác mượn. Động cơ của chúng ta không phải là dính mắc với quyển sách hay bủn xỉn. Chúng ta xin lỗi cho việc không thể cho mượn nó bây giờ và giải thích tại sao, bảo đảm với người ấy là chúng ta sẽ cho mượn nó ngay khi có thể. Để thu xếp sự mất mát, chúng tôi đề nghị chia sẻ ghi chú của chúng tôi. Trong cách này, chúng ta duy trì toàn bộ hình thức của Bồ tát trong đời sống của chúng ta.

Chúng ta bắt đầu làm yếu hình thức ấy và đánh mất sự giữ gìn những giới của chúng ta khi chúng ta đi đến gia tăng dưới sự ảnh hưởng của dính mắc và bần tiện. Xin hãy chú ý rằng việc duy trì giới Bồ tát để kìm chế từ việc không chia sẻ giáo pháp hay bất cứ nguồn gốc hiểu biết nào không giúp chúng ta giải thoát khỏi sự dính mắc và bần tiện với những cuốn sách của chúng ta. Nó chỉ giữ chúng ta khỏi việc hành động dưới sự ảnh hưởng của chúng. Chúng ta có thể cho mượn sách của chúng ta hay bởi vì một nhu cầu cấp thiết, không cho mượn nó bây giờ, nhưng vẫn có thể vẫn dính mắc với nó và một cách căn bản là một sự bần tiện. Tuy thế, những thệ nguyện hay giới Bồ tát giúp chúng ta trong việc đấu tranh tiêu diệt những cảm xúc phiền não và đạt đến giải thoát khỏi các vấn nạn và khổ đau mà chúng mang đến. Tuy nhiên, nếu những việc tạo rắc rối này càng mạnh hơn, thì thật khó khăn hơn để để thực tập tự kìm chế không để chúng khống chế thái độ của chúng ta.

Chúng ta ngày càng bị thống trị nhiều hơn bởi dính mắc và hà tiện - và những giới nguyện của chúng ta dần dần bị yếu kém hơn - khi không cho mượn sách của chúng ta, thì chúng ta biết rằng làm như vậy là sai, nhưng chúng ta chấp giữ một, hai, hay tất cả ba nhân tố ràng buộc. Những điều này cấu thành những mức độ nhỏ, vừa, và lớn của sự hư hỏng sơ bộ (zag-pa chung-ba) những giới nguyện của chúng ta. Thí dụ, chúng ta biết rằng không cho mượn sách là sai, nhưng đó là nguyên tắc của chúng ta và chúng ta không thực hiện một sự ngoại lệ nào. Nếu chúng ta cảm thấy tệ hại về điều ấy và hổ thẹn về vấn đề những phản chiếu khước từ của chúng ta về chúng ta và các vị thầy của chúng ta, khuôn mẫu Bồ tát mà chúng ta đang cố gắng để đem vào cuộc sống của chúng ta và vẫn chưa quá yếu kém. Thêm nữa, nhưng nếu chúng ta cảm thấy vui sướng với chính sách của chúng ta và thêm nữa sau đó, chúng ta không quan tâm đến những gì người khác nghĩ về chúng ta hay các vị thầy của chúng ta nữa, thì chúng ta đang ngày càng rơi thành nạn nhân của các dính mắc và bủn xỉn của chúng ta.

Và ngay cả một mức độ yếu kém hơn của việc duy trì khuôn thức này trong đời sống chúng ta và bắt đầu khi chúng ta không biết bất cứ điều gì sai sót trong việc từ chối cho mượn sách. Đây là mức độ nhỏ của sự  hư hỏng trung cấp (zag-pa 'bring). Khi chúng ta thêm một hay hai những nhân tố ràng buộc khác, thì chúng ta làm yếu kém khuôn thức này thậm chí xa hơn, với sự hư hỏng trung cấp lớn và sự hư hỏng  cấp độ lớn (zag-pa chen-po) một cách tương ứng. Khi tất cả bốn nhân tố ràng buộc hiện diện, chúng ta vi phạm một sự rơi rụng, một giới trọng, và hoàn toàn đánh mất những giới nguyện Bồ tát của chúng ta. Chúng ta bây giờ hoàn toàn ở dưới sự xoay chuyển của dính mắc và hà tiện, điều này có nghĩa chúng ta không dấn thân nữa trong việc vượt thắng chúng hay nhận ra những tiềm lực của chúng ta vì thế chúng ta có thể làm lợi ích cho người khác. Trong việc rời bỏ giai đoạn liên hệ của Bồ tát, chúng ta đánh mất những giới nguyện Bồ tát của chúng ta, là điều cấu thành mức độ ấy.

Làm mạnh mẽ những giới nguyện yếu kém

Bước đầu tiên để sửa chữa những giới nguyện Bồ tát của chúng ta, nếu chúng ta đã làm yếu kém hay đánh mất chúng, là thú nhận rằng sự sai phạm của chúng ta là một lỗi lầm. Chúng ta có thể làm điều này với một nghi thức sám hối. Một nghi thức như vậy không chi tiết sự tỏ bày những lỗi làm của chúng ta đến một người nào khác hay tìm sự tha thứ từ những Đức Phật. Chúng ta cần trung thực với chính chúng ta và với sự vi phạm của chúng ta. Nếu chúng ta đã cảm thấy đấy là một sự sai sót khi chúng ta thật sự làm hỏng một giới nguyện đặc thù nào đó, thì tái xác nhận lỗi lầm của chúng ta. Sau đó chúng ta phát ra bốn nhân tố hoạt động như những năng lực đối kháng. Bốn nhân tố ấy là:

1. Cảm thấy hối hận về hành vi của chúng ta. Hối hận, cho dù vào lúc vi phạm một giới nguyện hay sau đó, không giống như một tội lỗi. Hối hận là nguyện ước rằng chúng ta đã không vi phạm với hành động mà chúng ta đang làm hay một hành động chúng ta đã làm. Đó là sự đối lập với việc vui sướng hay sau này hoan hỉ trong hành vi của chúng ta. Tội lỗi, trái lại, là một cảm giác mạnh mẽ rằng hành vị của chúng ta là xấu xa hay đã thật sự là xấu xa và rằng vì thế chúng ta thật sự là con người xấu xa thật sự. Xem những tính chất này như cố hữu và mãi mãi, chúng ta sống một cách chán chường và không buông bỏ. Tuy nhiên, tội lỗi không bao giờ là một sự đáp ứng thích đáng hay hữu ích với những sai sót của chúng ta. Thí dụ, nếu chúng ta ăn một thực phẩm nào đó mà nó làm chúng ta bệnh, chúng ta hối hận với hành động của chúng ta - đó là một sai sót. Tuy thế, sự kiện rằng chúng ta đã ăn thực phẩm đó, không làm chúng ta thành bản chất xấu xa. Chúng ta chịu trách nhiệm cho những hành vi của chúng ta và những hậu quả của chúng, nhưng không như có tội về chúng trong một cảm giác kết tội lấy đi bất cứ cảm giác về tự ái hay tự trọng của chúng ta.
2. Hứa nguyện để cố gắng tột bậc không lập lại lỗi lầm ấy. Ngay cả nếu chúng ta có một xu hướng như vậy khi vi phạm giới nguyện, thì chúng ta tái xác nhận một cách ý thức quyết định của chúng ta.
3. Trở lại căn bản của chúng ta. Điều này có nghĩa là tái khẳng định phương hướng an toàn của chúng ta trong đời sống và dâng hiến trái tim của chúng ta trong việc đạt đến Giác Ngộ vì lợi ích của tất cả - nói cách khác, tiếp sức mạnh và làm tinh thần phấn chấn sự quy y và trình độ nguyện vọng của tâm giác ngộ hay tâm bồ đề hay bodhicitta.
4. Quyết tâm thực hiện những biện pháp để cân bằng sự vi phạm của chúng ta. Những biện pháp kể cả việc thiền quán về từ ái, và bố thí, sám hối về những thái độ không tử tế của chúng ta, và dấn thân trong những hành vi tích cực khác. Vì việc làm một cách tàn phá đòi hỏi một cảm giác tự tôn nghiêm đạo đức và quan tâm đến vấn đề những hành vi của chúng ta phản ánh trên những người chúng ta tôn trọng như thế nào, nó đối lập đến việc thiếu vắng những điều này có thể đồng hành với hành vi tiêu cực của chúng ta. Ngay cả nếu chúng ta cảm thấy xấu hổ và thẹn thùng vào lúc vi phạm, những bước tích cực này làm mạnh sự tự trọng và quan tâm đến vấn đề người khác sẽ nghĩ như thế nào đến những vị thầy của chúng ta.

Kết luận

Chúng ta có thể thấy rằng những giới nguyện Bồ tát trong thực tế thật khó khăn để bị mất hoàn toàn. Cho đến khi nào chúng ta chân thành tôn trọng và cố gắng để giữ gìn các giới nguyện như sự hướng đạo, thì chúng ta không bao giờ thật sự đánh mất chúng. Đây là bởi vì bốn nhân tố ràng buộc là không bao giờ hoàn toàn ngay cả nếu những cảm xúc phiền não của chúng ta làm chúng ta vi phạm một giới nguyện. Và ngay cả trong trường hợp chấp thủ một thái độ bóp méo đối kháng hay từ bỏ tâm giác ngộ hay tâm bồ đề, nếu chúng ta thừa nhận lỗi lầm của chúng ta, tập trung những năng lực đối trị của sám hối và v.v…, và tái thọ nhận giới nguyện lại, thì chúng ta có thể hồi phục và tiếp tục con đường tâm linh của chúng ta.

Do thế, khi chúng ta cố gắng quyết định có nên thọ giới Bồ tát hay không, thật hợp lý hơn để căn cứ sự quyết định trên việc lượng định những năng lực của chúng ta để duy trì nỗ lực trong việc cố giữ gìn chúng như sự hướng đạo, hơn là năng lực để chúng một cách toàn hảo. Tuy nhiên, tốt nhất, không bao giờ làm suy yếu hay đánh mất những giới nguyện của chúng ta. Mặc dù chúng ta có thể đi lại được sau khi bị gãy một chân, nhưng chúng ta có thể phải đi  khập khiễng.

Berzin, Alexander

Việt dịch: Tuệ Uyển 

Nguồn Anh ngữ: Root Bodhisattva Vows

Nguồn Việt ngữ: Căn bản giới Bồ tát của Phật Giáo Tây Tạng

1. Giới thiệu tổng quát

Giáo huấn được mở rộng vô hạn và được tuyên thuyết đến vô lượng chúng sinh khắp các loài đủ các tính khí. Tất cả có thể được bao gồm trong ba thừa của tâm thức: Tiểu Thừa, Đại Thừa hiển giáo và Đại Thừa mật giáo. Trong tất cả những thừa này và những giáo huấn quan tâm đến chúng được bảo tồn ở Tây Tạng. Và trong những dòng truyền thừa như chúng được truyền khẩu ở Tây Tạng, chúng ta có thể phân biệt giữa truyền thống cựu dịch và tân dịch: Nyingma và Sarma. Trong Sarma hay những truyền thống tân dịch là Sakya, Kagyu, và Kadam. Dòng sau cùng, Kadam, đến từ Atisha, sau này trở thành truyền thống Gelugpa.

Truyền thống Kadam được ảnh hưởng một cách mạnh mẽ bởi nhiều giáo huấn về tâm giác ngộ hay tâm bồ đề hay bodhicitta. Dòng Gelugpa đã trở thành chuyên môn hóa trong việc trao truyền tất cả những giáo lý mở rộng về đề tài này, đến trực tiếp từ dòng của Long Thọ vĩ đại và con cháu tâm linh của ngài từ Ấn Độ.

Như chúng tôi đã nói, điều cực kỳ quan trọng là tâm thức chúng ta và mọi thứ trong chúng ta thì hoàn toàn phù hợp với giáo huấn. Giữ gìn giáo huấn nhất định không phải chỉ trên đôi môi chúng ta. Chúng cần phải được hợp nhất với tâm thức chúng ta, trong sự hòa hiệp với vị thế của mỗi hành giả. Thật rất quan trọng để không phải rơi vào những cực đoan của bè phái, cảm thấy rằng chỉ một trong những truyền thống Phật Giáo là có giáo huấn chân thật. Như Đại Ban Thiền Lạt Ma, Lozang-chokyi-gyeltsen, đã nói trong Căn Bản Đại Thủ Ấn (Phyag-chen rtsa-ba): "Từ quan điểm của những danh hiệu quy cho riêng biệt, có vô số truyền thống… Tuy thế, khi được nghiên cứu kỹ lưỡng bởi một hành giả du già, được học hỏi trong kinh điển và luận lý và có kinh nghiệm (trong hành thiền), những ý nghĩa tối hậu của tất cả chúng được thấy là đến từ cùng quan điểm mục đích". Cho nên điều cực kỳ quan trọng là tiếp cận giáo huấn trong một thái độ vô tư, không định kiến.

Chúng ta đang nói về một tác phẩm của Namkapel, một đệ tử của đại sư Tông Khách Ba, gọi là Thái Độ Rèn Luyện Như Tia Sáng Mặt trời, một luận giải về 7 Điểm Thái Độ Rèn Luyện của Geshe Chaykawa. 7 điểm là:

* Những chuẩn bị sơ bộ,
* Phương pháp của việc rèn luyện trong 2 tâm giác ngộ,
* Chuyển hóa những hoàn cảnh bất hạnh thành con đường đến Giác Ngộ,
* Cô đọng sự tu tập trong một kiếp sống,
* Đo lường việc rèn luyện những thái độ của chúng ta,
* Thệ nguyện cho thái độ rèn luyện,
* Những vấn đề để rèn luyện trong thái độ rèn luyện.

2. Hoàn tất những chuẩn bị

Đến đây, chúng ta đã nói về những sự chuẩn bị. Với chí nguyện nhiệt thành với một vị hướng dẫn tâm linh, như đã được giải thích trước đây, chúng ta rèn luyện trong những điểm khác nhau của con đường tiệm tiến lamrim. Suy nghĩ trong dạng thức của cuộc sống con người quý giá, chúng ta cần nhận ra tất cả những khía cạnh của những sự giải thoát hay thư thái mà chúng ta có, và tất cả những sự phong phú mà chúng ta có. Một khi chúng ta nhận ra chúng, thì chúng ta có thể thật sự đón lấy những sự thuận lợi về chúng. Đây là bởi vì một khi chúng ta đánh giá đúng những gì chúng ta có, thì tự nhiên chúng ta muốn lợi dụng sự thuận lợi của nó.

Nghĩ về vấn đề chúng ta có thể đánh mất cơ hội này dễ dàng như thế nào làm chúng ta tỉnh thức về sự chết và vô thường. Chúng ta trở nên tỉnh thức rằng ngoại trừ công phu tu tập và những biện pháp ngăn ngừa đủ loại mà chúng ta đã xây đắp trong sự tương tục tinh thần [của dòng suối tâm] của chúng ta, thì không có điều gì có thể hỗ trợ vào lúc lâm chung. Nhằm để thật sự hòa nhập những biện pháp và sự thực tập tinh thần vào trong tâm thức chúng ta, thì chúng ta phải có sự chính niệm này về sự chết. Bằng khác đi, những nỗ lực của chúng ta sẽ không hoàn toàn thích đáng đầy đủ. Chúng ta có thể nhìn vào tất cả những đại đạo sư quá khứ ở Tây Tạng và tất cả những đại sư ở Ấn Độ. Bây giờ cũng vậy, có rất nhiều hành giả lớn, những người thật sự dâng hiến toàn bộ cuộc đời của họ để thực hành - một số ở Mysore[1], một số trong những hang động ở Dharamsala, một số ở Ladakh, và trong những nơi khác ở Ấn Độ - nhưng không một ai đạt được sự bất tử; không một ai sống mãi mãi.

Bất chấp loại hoàn cảnh nào mà chúng ta sống trong ấy, thật cực kỳ quan trọng để dự tính vấn đề làm thế nào để sử dụng một cách tốt nhất thời gian cho việc thực hiện tiến trình tâm linh vĩ đại nhất. Chúng ta có thể nghĩ về những cộng đồng khác nhau mà chúng ta có thể gia nhập, trong dạng thức của Tăng Già và v.v…, nhưng bất chấp trình độ nào mà chúng ta tự nguyện ước, thì điều quan trọng là hướng toàn bộ tâm thức và trái tim của chúng ta đến giáo huấn. Thật rất quan trọng là những người cư sĩ cũng được tu tập rèn luyện tinh tế trọn vẹn. chúng ta có thể thấy điều này là đúng từ bất cứ quan điểm nào mà chúng ta thực hiện để thẩm tra nó. Một số người kiêu kỳ và ngạo mạn, một số người bóc lột và lợi dụng người khác, chỉ tạo ra những phản ứng khinh thị và làm người khác khó chịu. Ngay cả nếu chúng ta không thuộc về một tôn giáo nào, thì cũng cực kỳ quan trọng trong việc tự trau dồi như một người tốt. Nếu sau đó chúng ta thật sự trở thành một hành giả tâm linh, thì chúng ta sẽ không chỉ nghĩ trong dạng thức của một kiếp sống này mà thôi, nhưng trong tất cả những kiếp sống tương lai và vấn đề chúng ta có thể làm lợi lạc người khác như thế nào.

Ở bất cứ trình độ mà chúng ta đang hành động - cho dù chỉ vì kiếp sống này hay cho những kiếp sống tương lai - chúng ta cần đặt tất cả mọi nỗ lực của chúng ta vào việc cải thiện chính mình, làm việc với chính mình, trưởng thành, trở thành một người tốt hơn, một người ân cần hơn. Trong cách này, đời sống của chúng ta sẽ trở nên hạnh phúc hơn và xã hội mà chúng ta sống cũng sẽ hạnh phúc hơn. Nếu chúng ta đã hành động cả đời sống này trong việc trở thành một người tốt đẹp hơn và đã phát triển những tiềm lực tích cực khác nhau, thế thì vào lúc lâm chung chúng ta sẽ không chết với một cảm giác ân hận cùng cực rằng chúng ta đã lãng phí kiếp sống của chúng ta. Thật vô cùng quan trọng để làm việc cho điều này nhằm để không cảm thấy hối hận khi chúng ta chết, và cách tốt nhất để chết với sự hòa bình của tâm thức là xây dựng những tiềm lực tích cực trong sự tương tục tinh thần suốt kiếp sống này. Nếu chúng ta đã từng xây đắp những tiềm lực tích cực mạnh mẽ trong kiếp sống này, thế thì trong những kiếp sống tương lai chúng ta sẽ gặp gỡ những hoàn cảnh dễ thương, mọi thứ sẽ tiếp tục cải thiện, và chúng ta sẽ có thể tiếp tục với sự trưởng thành và tiến triển tâm linh.

Cho dù chúng ta thật sự có thể nhận ra hay không nhận ra bất cứ con đường tâm linh nào của tâm thức trong kiếp sống này, chẳng hạn 5 tâm đạo[2], thì từ việc xây đắp tiềm lực tích cực trong kiếp sống này, chúng ta sẽ có thể chết với hy vọng rằng trong những kiếp sống tương lai chúng ta sẽ thật sự nhận ra một trong những tâm đạo và trở thành một chúng sinh thực chứng cao cấp, một bậc tôn quý, một tôn giả (arya[3]).

3. Viễn ly

Trong luận điển, chúng ta đã đạt đến một điểm trong những sự chuẩn bị với chủ đề viễn ly - hay quyết định thoát khỏi những rắc rối của chúng ta - được thảo luận. Nếu chúng ta không nghĩ về tất cả những rắc rối và khổ đau của tất cả những hoàn cảnh tái diễn không thể kiểm soát trong luân hồi, thế thì chúng ta sẽ không phát triển sự quyết tâm này để thoát khỏi tất cả những thứ ấy, sự viễn ly này. Cho nên thật cực kỳ quan trọng để nghĩ về tất cả những hoàn cảnh này, để phát triển một sự chán ghét hoàn toàn với chúng, và quyết tâm từ chiều sâu của trái tim chúng ta để tự do.

Luật tạng nói: "Chấm dứt kết quả của việc lên cao là rơi xuống thấp. Chấm dứt kết quả của việc đến với nhau là phân tán, tan ra từng mảng". Đấy là bản chất thật sự của thực tại. Chúng ta không cần phải đề cập rằng trải qua những kiếp sống từ vô thỉ, tất cả những chúng sinh khác nhau đã từng bên nhau với chúng ta đã phải chia lìa, và điều này cũng xảy ra trong kiếp sống này. Bất chấp sự chói lọi huy hoàng nào mà chúng ta có thể hưởng thụ trong sự hiện hữu trần gian này, vào lúc cuối nó sẽ tan rã và rơi thành từng mảnh. Khi chúng ta nghĩ về những kiếp sống từ vô thỉ mà trong ấy chúng ta cứ phải lập đi lập lại việc sinh ra và rồi chết đi, vấn đề trước sau như một là tái diễn là sinh và chết - và dường như là chúng ta luôn luôn trải nghiệm những thứ này hoàn toàn đơn độc. Khi chúng ta ấp ủ điều này trong tâm, nó trở thành rõ ràng rằng điều quan trọng là để chúng ta xây đắp những tiềm lực tích cực khác nhau, bằng việc cố gắng để phát triển những thái độ hoàn hảo, những ba la mật như bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và tuệ trí.

Chúng ta cần nhận ra rằng bất chấp những thứ có thể hư hoại nào mà chúng ta có, không thứ nào đáng tin cậy. Chúng ta không thể dựa vào thân thể chúng ta - không có sự ổn định trong ấy. Chúng ta cũng không thể dựa vào vị thế hay sự giàu có và tài sản của chúng ta. Những thứ này không thích hợp cho việc có được sự an toàn. Long Thọ, trong Lá Thư Gửi Bạn (bShes-phreng), đã nêu lên những loại khổ đau hay rắc rối khác nhau mà chúng ta phải trải nghiệm, như bệnh tật, tuổi già, chết, không có được những gì ta muốn, gặp phải những gì ta không ưa, v.v…

Những điểm này được thảo luận chi tiết trong Đại Luận Những Giai Tầng của Con đường Giác Ngộ Lamrim, trong dạng thức của 6 loại khổ đau - có nhiều cách để trình bày nó. Tóm lại, một khi chúng ta bị sinh ra dưới ảnh hưởng của nghiệp báo và vọng tưởng, những sự thôi thúc cưỡng bức và những thái độ phiền não, không gì hơn là rắc rối và khổ đau sẽ đến. Chúng ta có tất cả những nguyên nhân đã được tích lũy trong chúng ta và chúng sẽ đem đến những rắc rối và khổ đau. Những hoàn cảnh bên ngoài chắc chắn có thể giúp cho những nguyên nhân này chín muồi, mà chính những nguyên nhân ấy đã vốn sẵn bên trong chúng ta. Cho nên chúng ta trải nghiệm khổ đau, thí dụ những rắc rối của khổ đau thật sự: thân thể chúng ta bị bệnh; chúng ta bị thương tổn; chúng ta trải nghiệm đau đớn và v.v…

Khi chúng ta nghĩ về thân thể con người, nó là điều gì đấy đến từ vật chất của cha mẹ, những thứ đáng kinh hãi như tinh cha huyết mẹ. Không có việc gì về nó có thể là thú vị hay hấp dẫn đối với tâm thức, khi chúng ta có một cái nhìn khách quan gần gũi. Đặc biệt, nếu chúng ta nghĩ về thân thể con người và lấy làn da bao phủ bên ngoài đi, hoàn toàn không có gì hấp dẫn về nó. Không ai thấy bên trong thân thể có gì hấp dẫn đặc biệt.

Bản chất này của thân thể con người như điều gì đấy không sạch và không hấp dẫn không đến từ bên ngoài: nó đến từ bản chất thật sự của nó. Nếu chúng ta thấy một vũng tinh hay huyết trên sàn nhà, thì chúng ta sẽ không thấy nó quá hấp dẫn hay xinh xắn gì. Mọi người sẽ thấy đúng hơn là buồn nôn và gớm ghiếc, nhưng đó thật sự là những nguyên nhân hay vật chất được làm ra từ thân thể. Vậy thì không có gì hấp dẫn từ bản chất thật sự của nó. Nhưng sự phán xét về thân thể như thật hấp dẫn - cách quán sát không đúng này về thân thể - hành động như một hoàn cảnh cho tất cả những thái độ và các thúc đẩy phiền não đủ thứ mà chúng ta có trong sự tương tục tinh thần của chúng ta để bùng lên, chẳng hạn như dính mắc, hung hăng, và ngu dại (tham, sân, si). Tất cả những thứ này sinh khởi từ sự chấp trước vào một khối vật chất bất tịnh này, sự chấp trước nó như cái "tôi", "thân thể tôi", và v.v… Sự gắn bó chặt chẽ này hành động như căn bản cho tất cả những thái độ phiền não.

Nếu chúng ta không làm cho thân thể này hữu dụng xây dựng, thế thì từ phía của chính thân thể, nó thật sự làm gì? Thứ nhất, nó làm khó chịu với bà mẹ khi mang nó trong bào thai và rồi thì đau đớn khi sinh ra nó. Sau đó nó tạo ra các rắc rối và khổ đau cho mọi người liên hệ trong việc giúp đỡ nó. Nó tạo ra và tiếp tục làm ra vô số rắc rối và chán chường trong việc chăm sóc nó, vì thế nếu chúng ta không làm bất cứ điều gì xây dựng tích cực từ nó, rồi thì nó chỉ là một kẻ tạo ra rắc rối. Và chúng ta đã và đang có loại thân thể này từ vô thỉ.

Lấy ví dụ luôn luôn được dùng đến, đại dương luân hồi. Một đại dương là điều gì đó không thể dò được: Chúng ta không thể đo được chiều sâu của nó. Giống như khi chúng ta nghĩ về tất cả thân thể loài người mà chúng ta đã mang lấy và tất cả những vấn nạn đã từng sinh khởi, tất cả khổ đau kết hợp với việc già đi. Bất chấp nhiệm vụ hay hành vi gì chúng ta đã từng cộng tác, chúng ta sẽ dấn thân trong nó với khí lực giảm sút, tâm thức chúng ta sẽ trở thành trì trệ và yếu đuối, các giác quan của chúng ta sẽ giảm bớt tinh tường, thân thể chúng ta sẽ bắt đầu yếu kém và phân rã. Đây là điều gì đó mà mọi người phải trải nghiệm, có đúng không? Thật vô cùng đau khổ để già đi. Và mọi người biết tất cả những khổ đau phối hợp với bệnh tật. Chúng ta phải chịu đựng tất cả những loại điều trị y tế và thường là rất mắc mỏ và cực kỳ khó chịu. Nếu chúng ta nghĩ về nó từ tất cả những quan điểm khác nhau này, thì thân thể thật sự đúng là một kẻ gây rắc rối bởi vì nó sẽ bệnh hoạn; nó sẽ già đi, và v.v… Bất chấp chúng ta đã từng xây đắp cho thân thể chúng ta bao nhiêu, cho dù chúng ta vừa ý hay không, cuối cùng thân thể chúng ta sẽ ngã quỵ. Cho nên chúng ta cần nghĩ về tất cả những rắc rối này phối hợp với tuổi già và vấn đề chúng ta không thể giữ gìn nó khỏe mạnh mãi mãi.

4. Bốn chân lý cao quý

Với sự liên hệ đến việc đạt được giải thoát, nó chắc chắn là điều gì đó được đạt đến. Nhưng chỉ nghĩ: "Nếu tôi có thể đạt đến giải thoát đúng đắn, sau đó tôi có thể có một sự ngơi nghỉ tuyệt diệu!" như vậy sẽ không thể có được.

Mọi người muốn một sự ngừng dứt chân thật, diệt đế, một sự chấm dứt thật sự tất cả những vấn nạn và rắc rối, nhưng chúng ta không thể chỉ ngồi đó và mong đợi chúng biến mất bằng việc ước muốn chúng tan biến. Chúng ta phải nhìn vào những nguyên nhân của vấn nạn: Tất cả những nhân tố 5 uẩn tái diễn không thể kiểm soát đã làm nên mỗi thời khắc mà chúng ta trải nghiệm. Các uẩn này sinh khởi từ những thái độ và thúc đẩy phiền não, bởi vì tâm thức chúng ta không được thuần hóa. Nó không được thuần hóa bởi vì sự bất giác (si mê) của chúng ta và việc chấp trước sự tồn tại cố hữu. Sự chấp trước như vậy là qua quan điểm vọng tưởng của chúng ta về thực tại.

Nếu chúng ta xem xét những loại quan điểm khác nhau về thực tại mà chúng ta có thể có, một số là phiền não và một số là có giá trị. Vì những thái độ phiền não là căn cứ trên những quan điểm không đúng đắn và vọng tưởng về thực tại, thế thì nếu chúng ta có một quan điểm đúng đắn và thích hợp về thực tại, thì chính gốc rễ nguyên nhân của những thái độ phiền não này sẽ bị loại trừ. Khi quan điểm đúng đắn về thực tại trở nên mạnh mẽ hơn trong tâm thức chúng ta - khi chúng ta hoàn toàn quen thuộc với việc luôn luôn nhìn vào mọi thứ từ quan điểm đúng đắn về thực tại - quan điểm vọng tưởng của chúng ta, là thứ hoàn toàn căn cứ trên sự phi thực tại, sẽ trở nên yếu hơn và yếu hơn.

Khi chúng ta đạt được sự ngừng dứt hoàn toàn, hay diệt đế, hay sự chấm dứt thật sự, của chấp trước vào mọi thứ tồn tại trong một sự thiết lập chân thật, một khuôn mẫu không thể có được, thì chúng ta tự loại bỏ những nhiễm ô đã làm chướng ngại chúng ta trong việc thấy bản chất của tâm thức. Những nhiễm ô này là phù du thoáng qua (khách trần phiền não); chúng không phải là bản chất chân thật của tâm thức. Có những giai tầng lũy tiến của sự ngừng dứt chân thật của chấp trước vào sự thiết lập thật sự, sự tồn tại cố hữu, tự ngã, tự tính. Tiến hành suốt qua và đạt được những giai tầng của những sự chấm dứt chân thật[4] này hay diệt đế này, chúng ta có thể loại trừ tất cả những nhiễm ô giả tạm và nhận ra bản chất thật sự của tâm thức. Nếu những những nhiễm ô giả tạm này không thể loại trừ được thì dù gian khổ tu tập cũng không ích gì. Nhưng vì có thể tiêu trừ những nhiễm ô này, mà vốn chúng đã làm ra biết bao khổ đau và rắc rối, cho nên thật đáng để nghĩ về những rắc rối tái diễn không thể kiểm soát của luân hồi sinh tử. Trong cách này, chúng ta phát triển một sự quyết tâm mạnh mẽ để tự do và thật sự hành động để đạt đến sự chấm dứt chân thật [diệt đế] và loại trừ các vấn nạn.

Chúng ta hãy nhìn vào những loại rắc rối và khổ đau khác nhau: Khổ khổ, hoại khổ, và hành khổ (khổ đau cùng khắp). Loại khổ đau thứ ba này về việc có những nhân tố uẩn cùng khắp mà nó tác động từng thời khắc sự trải nghiệm của chúng ta. Nó chính là bản chất của thân thể, cùng với những nhân tố uẩn của sự trải nghiệm của chúng ta, đơn giản là đem đến những rắc rối. Những nhân tố uẩn của kinh nghiệm chúng ta hình thành qua sức mạnh thúc đẩy của nghiệp và những thái độ phiền não phối hợp với nó. Nếu chúng ta có thể tự loại bỏ nó một cách thích đáng, thì chúng ta có thể loại bỏ những rắc rối khó khăn này từ những uẩn mà ra. Cho nên chính là loại khổ đau thứ ba - hành khổ - những nhân tố uẩn đến với những thái độ và sức thúc đẩy phiền não, là những kẻ gây rối căn bản. Chúng cấu thành luân hồi, cho nên chúng ta phải chắc chắn nghĩ về những chướng ngại của luân hồi từ nhiều quan điểm khác nhau. Nếu chúng ta nghĩ rằng, một khi chúng ta thọ giới, thì chúng ta được tự do khỏi luân hồi, trái lại nếu chúng ta có một gia đình và con cái là chúng ta ở trong luân hồi, thì đây là một thái độ hoàn toàn sai.

Tập đế: chân lý thứ hai - những nguyên nhân hay gốc rễ chân thật của tất cả mọi rắc rối - là những thái độ hay sự thúc đẩy phiền não, hay nghiệp. Chúng ta hãy xem xét vấn đề có thể hay không thể loại bỏ những thứ này. Chúng ta sẽ khám phá ra rằng trong thực tế là có thể loại bỏ chúng vĩnh viễn; có thể có những sự chấm dứt thật sự hay sự ngừng dứt của chúng và, nhằm để đạt đến điều này, chúng ta cần phát triển những con đường chân thật của tâm thức. Đây là những điểm thậm thâm nhất.

Cách sâu sắc nhất để thật sự đạt được tự do khỏi tất cả mọi rắc rối và khổ đau là phát tâm giác ngộ hay tâm bồ đề hay bodhicitta. Có nhiều cách khác nhau mà trong ấy chúng ta có thể hướng đến việc phát triển xu hướng này. Ở đây, chúng ta đang nói về việc phát triển nó trong phạm vi của việc hướng ra khỏi sự liên hệ thúc đẩy với kiếp sống này và việc hướng sự quan tâm của chúng ta đến những kiếp sống tương lai. Chúng ta không đang nói về việc giới hạn sự chú tâm của chúng ta đến sự giải thoát và việc hướng ra khỏi sự liên hệ với những kiếp sống tương lại. Trong luận điển này, bất cứ sự thực chứng nào chúng ta có liên hệ với kiếp sống này, thì chúng ta lập tức hướng đến khát vọng phát tâm giác ngộ. Đây là cách mà nó được giải thích trong luận điển này.

5. Phát triển hai loại tâm giác ngộ

a. Tầm quan trọng và lợi ích của việc phát triển tâm giác ngộ

Chúng ta bây giờ đã hoàn tất những sự chuẩn bị. Điểm thứ hai của 7 điểm là vấn đề phát tâm giác ngộ thật sự. Chúng ta cần phát triển hai loại tâm giác ngộ: tương đối và sâu sắc nhất. Tâm giác ngộ quy ước được hướng đến sự thật quy ước (tương đối, nông cạn, bề mặt, bề ngoài) của mọi người và mọi thứ; trong khi tâm giác ngộ sâu sắc nhất là hướng đến lẽ thật cứu kính, tính không của nó. Trong luận điển này, chúng ta phát tâm giác ngộ quy ước trước tiên, và rồi đi tới tâm giác ngộ cứu kính. Trong Hiện Chứng Trang Nghiêm Luận, Di Lặc nói với chúng ta rằng một người thông tuệ sắc bén trước nhất sẽ phát triển một sự thấu hiểu thật sự về thực tại và, trên căn bản ấy, sau đó phát triển tâm giác ngộ quy ước. Đôi khi thật tác động hơn để phát triển hay phát sinh tâm giác ngộ cứu kính trước. Đây là bởi vì khi chúng ta nhận ra rằng thật có thể đạt đến một sự chấm dứt 'đau khổ' thật sự qua việc phát tâm giác ngộ cứu kính và vì thế chúng ta có thể đạt đến giải thoát khỏi luân hồi và vượt xa hơn nữa đến Giác Ngộ - khi chúng ta thấy rằng đây thật sự là một mục tiêu thực tiễn, rồi thì chúng ta có thể trở thành chân thật quan tâm với việc đạt đến Giác Ngộ vì người khác.

[Trong luận điển gốc của phiên bản Togmey-zangpo của Geshe Chaykawa, tâm giác ngộ cứu kính được trình bày trước tâm giác ngộ quy ước, với câu kệ: "Cân nhắc rằng các hiện tượng giống như mộng huyễn. Nhận thức bản chất nền tảng của tỉnh thức vốn không sinh. Đối kháng tự nó giải thoát tự nó từ chính nơi của nó. Bản chất cốt lõi của con đường tu tập là an trú trong một thể trạng căn bản bao hàm tất cả. Giữa những thời khóa, hãy hành động như một ảo nhân". Trong phiên bản của Pabongka, câu kệ về tâm giác ngộ cứu kính, được đặt trước bằng dòng bổ sung như sau, "Điều bị che dấu được cho thấy sau khi đạt được sự ổn định (trong điều này)", lập tức theo sau những câu kệ về tâm giác ngộ quy ước. Dòng kệ bổ sung này hoàn toàn không thấy trong bản của Togmey-zangpo. Trong bản của Namkapel, câu kệ này, cùng với dòng kệ bổ sung trên đặt trước nó, xuất hiện ở ngay cuối của luận điển.]

Đại Thừa được phân chia thành hiển giáo và mật giáo, và bất chấp chúng ta ở bộ phận nào, thì sự thuận lợi của tâm giác ngộ quy ước là nó là cánh cổng cho việc thâm nhập Đại Thừa. Bất chấp những phẩm chất khác nào chúng ta có thể có - ngay cả sự thấu hiểu về tánh không - nếu chúng ta không có xu hướng của tâm giác ngộ về sự tương tục tinh thần của chúng ta, thì chúng ta không thể được xem như một hành giả Đại Thừa, là kẻ có một cỗ xe rộng lớn của tâm thức. Nhưng nếu chúng ta có xu hướng của tâm giác ngộ, thế thì ngay cả nếu chúng ta không có những phẩm chất khác, thì chúng ta cũng có thể được xem như một đứa con tâm linh của chư Phật, một hành giả Đại Thừa có một cỗ xe rộng lớn của tâm thức.  Chúng ta thấy điều này cả trong những kinh luận của hiển giáo lẫn mật giáo. Trong Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát, Tịch Thiên nói với chúng ta rằng tâm giác ngộ là cánh cửa duy nhất cho việc thâm nhập Đại Thừa. Trong Mật tông Bát Bộ Kim Cương cũng nói rằng nếu chúng ta có tâm giác ngộ, thì chúng ta có đủ tư cách để thâm nhập vào mạn đà là và tiếp nhận sự truyền lực (khai tâm). Nhưng nếu chúng ta không có tâm giác ngộ, thì chúng ta không đủ tư cách hay không được phép để tiếp nhận sự truyền lực khai tâm.

Tất cả những sự trích dẫn khác nhau này nói với chúng ta rằng tâm giác ngộ là nguồn gốc của tất cả mọi phẩm chất. Và thật sự, khi chúng ta nhìn vào nó, những lợi ích của việc phát tâm giác ngộ là vô hạn. Chúng được thảo luận rất tỉ mỉ trong Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát.  Khi chúng ta quán chiếu về Đức Thế Tôn Thích Ca và tại sao Ngài là một nhân vật vĩ đại và quan trọng, đó là bởi vì Ngài đã phát triển một trái tim ân cần và nồng ấm, và trên căn bản ấy, ngài phát triển một xu hướng tâm giác ngộ để đạt đến Giác Ngộ vì lợi ích của tất cả chúng sinh.

Khi chúng ta xem xét những thuận lợi của việc có một trái tim ân cần và nồng ấm - làm một người tốt - chúng ta có thể xem họ, ngay cả những con thú. Nếu chúng ta có một con mèo và chỉ mà nó chỉ ngồi đây đó một cách dễ thương và kêu rừ rừ, chúng ta sẽ cho nó thức ăn và thể hiện dễ mễn với nó. Nhưng nếu con mèo luôn luôn nhảy cỡn chung quanh và hành động một cách hoang dã hung hăng, cào cấu và cắn phá, không ai sẽ vui lòng với một con thú như vậy và nó có thể có những rắc rối trong việc được nuôi nấng. Như những con người, nếu chúng ta ân cần và nồng ấm, mọi thứ đến trong cách chúng ta muốn. Nhưng nếu chúng ta rất thô lỗ và ác độc, không ai muốn ở bên cạnh chúng ta.

Thật cực kỳ quan trọng để hành động trong việc phát triển tất cả những thể trạng tích cực này của tâm thức: lòng từ ái nguyện ước mọi người được hạnh phúc, lòng bi mẫn nguyện ước mọi người được thoát khỏi khổ đau, và loại nhiệt tình của lòng yêu thương cho tất cả mọi người khác. Nếu trên căn bản của những điều này, chúng ta đã phát tâm giác ngộ trong sự tương tục tinh thần của chúng ta, thế thì chỉ trên căn bản ấy, chúng ta sẽ xây đắp những kho tàng giàu có hay những mạng lưới phong phú của nhiều loại năng lực tích cực. Thế nên, tâm giác ngộ tự trong nó, sẽ xây đắp nhiều loại năng lực khác nhau để bảo hộ chúng ta và giải thoát chúng ta khỏi những chướng ngại.

Chỉ nói từ ngữ tâm giác ngộ hay nghe nó được nói là tích cực và hữu ích sâu xa. Đây là phần thứ nhất của đoạn này, những lợi ích của việc phát triển tâm giác ngộ.

Phần thứ hai giải thích vấn đề làm thế nào để rèn luyện phần thứ nhất trong tâm giác ngộ quy ước và rồi trong tâm giác ngộ cứu kính. Tâm giác ngộ quy ước được hướng đến tất cả vô lượng chúng sinh, với mục đích giúp họ thoát khỏi luân hồi, và ở Giác Ngộ, với mục tiêu chứng đắc. Khi chúng ta nói về việc làm lợi ích cho người khác, nó là một vấn đề thay đổi thái độ của chúng ta về tự ngã và người khác. Cho nên chúng ta cần giữ trong tâm rằng tâm giác ngộ là một trái tim có một mục tiêu mãnh liệt để làm lợi ích cho tất cả những người khác mà nó đang mở rộng vô hạn đến tất cả mọi loài, và cũng là một mục tiêu mạnh mẽ để đạt đến Giác Ngộ đang mở rộng trọn vẹn đến điều ấy.

b. Hai phương pháp cho việc phát triển tâm giác ngộ

Những phương pháp thật sự cho việc phát triển tâm giác ngộ là bình đẳng và hoán đổi các thái độ của chúng ta đối với tự thân và người khác và thiền tập về 7 phần nhân quả. Cả hai phương pháp này có như căn bản của chúng cho việc phát triển một thể trạng nhiệt tình của lòng từ ái cho người khác. Lòng từ ái nhiệt tình là một cảm giác tự động của sự gần gũi và ấm áp bất cứ khi nào chúng ta gặp bất cứ người nào: chúng ta yêu mến và quan tâm đến họ một cách sâu sắc và sẽ cảm thấy tệ hại nếu bất cứ điều gì xảy ra không hay cho họ. Theo phương pháp 7 phần nhân quả, để phát triển một loại nhiệt tình từ ái này, trước nhất chúng ta cần phát triển một thái độ bình đẳng - hay hành xả - đối với người khác, với điều mà chúng ta cảm thấy không dính mắc, thù ghét, cũng không phớt lờ đối với bất cứ người nào. Chúng ta xem mọi người như đã từng là những bà mẹ của chúng ta, tri nhận và duy trì tỉnh thức về lòng ân cần của họ, và thể hiện lòng biết ơn và nguyện ước đền đáp nó, chúng ta phát triển lòng từ ái nhiệt tình này đối với họ.

Việc hoán đổi thái độ của chúng ta đối với tự thân và người khác đến từ truyền thống của Tịch Thiên. Chúng ta không phải dài dòng vấn đề mọi người đã từng là mẹ của chúng ta, nhưng chỉ nghĩ đơn giản tổng quát vấn đề tất cả chúng ta muốn hạnh phúc, vấn đề không ai muốn khổ đau hay rắc rối, chính xác như chúng ta. Trong sự quan tâm này, tất cả chúng ta bình đẳng trên cấp độ ấy. Chúng ta thấy vấn đề chúng ta yêu mến chính mình như thế nào là gốc rễ của tất cả những rắc rối, trong yêu mến người khác là gốc rễ của tất cả mọi phẩm chất tốt đẹp. Chúng ta cần nghĩ: "Vì tôi không muốn bất hạnh và tôi thật muốn hạnh phúc, cho nên tôi phải từ bỏ sự tự yêu mến và phát triển thái độ yêu mến người khác". Cho nên, trên căn bản của việc nhận ra sự bình đẳng của tự thân và người khác, chúng ta phát triển lòng từ ái nhiệt tình cho người khác chúng ta thay đổi thái độ của chúng ta với sự quan tâm đến họ. Đây là một phương pháp rất rộng rãi. Cả hai cách của việc phát triển xu hướng tâm giác ngộ - thay đổi thái độ của chúng ta đối với tự thân và người khác và phương pháp 7 điểm nhân quả - đưa chúng ta đến vấn đề của lòng từ ái nhiệt tình đối với người khác.

Tùy thuộc vào vị thế của một người, việc phát triển thái độ của việc nhận ra mọi người như "mẹ tôi" đôi khi có thể liên hệ đến những rắc rối. Chúng ta có thể phát triển nó trong dạng thức của việc xem chính chúng ta là rất quan trọng: "Tôi thật sự là người nào đó rất quan trọng, và bởi vì tôi quan trọng, cho nên mẹ tôi cũng quan trọng". Và vì thế chúng ta phát triển cảm nhận rằng: "Tôi muốn giúp đỡ mẹ tôi bởi vì bà ấy là mẹ tôi", và tôi muốn phát triển và hỗ trợ tất cả chúng sinh bởi vì "tất cả họ đã từng là mẹ tôi". Có một sự nhấn mạnh rất nhiều vào "tôi" và "của tôi" trong cách này của việc phát triển tâm giác ngộ. Vấn đề là nguy hiểm trong sự hướng dẫn này.

Nếu, trái lại, chúng ta nghĩ về việc hoán đổi thái đội của chúng ta về tự thân và người khác, muốn hỗ trợ người khác không đơn giản chỉ bởi vì họ đã từng là "mẹ của chính tôi", nhưng bởi vì "họ không muốn rắc rối và họ muốn hạnh phúc, giống như tôi vậy", như thế ít nguy hiểm hơn. Chúng ta không còn liên lụy với những quan tâm về "tôi" và "của tôi", và vì nó trở thành một cung cách bao la hơn nhiều trong việc vươn tới tất cả những người khác và việc phát triển một xu hướng của tâm giác ngộ. Chúng ta không chỉ nghĩ về lòng ân cần cho mọi người, vấn đề họ luôn luôn tử tế với chúng ta trong mọi cách như thế nào. Cho nên đây là căn bản của một sự thảo luận về vấn đề chúng ta thực hiện cả 2 phương pháp cùng với nhau như thế nào, 7 điểm nhân quả và sự bình đẳng và hoán đổi tự thân và người khác.

c. Những bất lợi của việc tự yêu mến chính mình

[Trong luận điển của Namkapel, dòng từ phiên bản của Tomay-zangpo của Geshe Chaykawa: "Xua đuổi một thứ như (chứa đựng) tất cả khiển trách, được dời đến đây và tất cả những sự bất lợi của việc tự yêu mến được cho như luận giải đến dòng. Pabongka theo trình tự này.]

Trong việc quan tâm đến sự hoán đổi những thái độ của chúng ta về tự thân và người khác, luận điển giải thích vấn đề tất cả những rắc rối và khó khăn đến từ việc tự yêu mến chính mình, trong khi tất cả những lợi lạc và hạnh phúc đến từ việc yêu mến người khác. Sự thật là những vị thanh văn và duyên giác không thể đạt đến trình độ tâm linh cao sâu nhất, mục tiêu tâm linh tối thượng, là qua sự tự yêu mến họ. Cho nên, từ đó về sau, trách nhiệm cho mỗi sự bất lợi, mỗi chướng ngại có thể được trải nghiệm có thể được quy cho thái độ tự yêu mến: nói cách khác, sự vị kỷ. Rất thường, khi người ta phiền não, họ muốn trỏ ngón tay buộc tội người khác: "Tôi không hạnh phúc bởi vì người khác này đã làm điều này điều nọ". Trong thực tế, tất cả những sự bất hạnh của chúng ta đến từ sự vị kỷ, mà qua đó chúng ta tự xem chính chúng ta là rất lớn và quan trọng mà chúng ta chỉ ngón tay vào những người khác như chịu trách nhiệm cho sự bất hạnh của chúng ta. Thật sự, tất cả những rắc rối và bất hạnh của chúng ta đến từ những thúc đẩy tàn phá vốn sinh khởi từ chính tâm thức của chúng ta - nói cách khác, nghiệp chướng và những thái độ phiền não.

Chúng ta có hai vấn đề ở đây: thái độ tự yêu mến và chấp trước vào sự tự ngã thật sự tồn tại. Nếu chúng ta đạt được một sự thấu hiểu về thực tại - rằng không có một thứ như vậy như một sự nhận dạng được thiết lập một cách chân thật (vô tự tính) - sau đó chúng ta có thể giải thoát khỏi cả sự chấp trước vào một tự ngã tồn tại chân thật và cũng như sự tự yêu mến. Ở đây, chúng ta đang thực hiện một sự phân biệt, nói rằng rắc rối đến từ sự tự yêu mến. Nhưng trong thực tế, chúng ta phải nghĩ về những điều này với nhau: sự tự yêu mến và chấp trước vào tự ngã được thiết lập chân thật, tồn tại thật sự.

Những sự bất lợi về việc tự yêu mến, hay thái độ vị kỷ, được thảo luận trong nhiều phần khác nhau của tác phẩm Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát. Liên hệ đến cả sự tự yêu mến và chấp trước vào một tự ngã được thiết lập chân thật, Tịch Thiên nói: "Bất cứ sự bạo động nào có trong thế giới này, và cũng như có bao nhiêu sợ hãi và khổ đau tất cả những thứ ấy đều sinh khởi từ sự chấp trước vào tự ngã: vậy thì con quỷ kinh khủng ấy có lợi gì cho tôi?" Ở những nơi khác trong luận điển, Tịch Thiên chỉ ra rằng sự tự yêu mến của chúng ta đến từ chính tâm thức của chúng ta và sự bất giác trong sự chấp trước ấy về một sự tồn tại chân thật của cái "tôi" (có tự tính). Đây là kẻ thù thật sự của chúng ta. Ngài viết: "Những kẻ thù lâu đời, tương tục này như điều này là những nguyên nhân duy nhất cho vô số tổn hại gia tăng hơn bao giờ hết. Làm thế nào tôi có thể vui sướng và không kinh khủng trong cõi luân hồi, nếu tôi thiết lập một nơi an toàn (cho chúng) trong tim tôi?"

Nói cách khác, chúng ta suy nghĩ một cách mạnh mẽ "tôi, tôi, tôi", và rồi chúng ta nghĩ "tôi phải trở nên hạnh phúc; tôi phải loại bỏ mọi rắc rối của tôi. Hãy quên những người khác đi. Không cần biết tôi làm điều gì với người khác nhằm để đạt đến sự hạnh phúc cho riêng tôi". Đấy là ở dưới sự quay cuồng của sự si mê này mà chúng ta bóc lột người khác và làm bất cứ điều gì để có được hạnh phúc. Tất cả những phức tạp, khó khăn, rắc rối đã đến từ loại thái độ này có thể truy nguyên từ thái độ tự yêu mến và chấp trước này vào sự tồn tại được thiết lập chân thật hay sự tồn tại cố hữu hay tự tính.

Đức Phật và chúng ta giống nhau từ quan điểm rằng những sự tương tục tinh thần của chúng ta đã hiện hữu từ vô thỉ. Nhưng những gì mà Đức Phật đã hoàn thành trong thời gian ấy? Đã giải thoát khỏi Ngài thái độ tự yêu mến, căn cứ trên quan tâm của ngài cho người khác, ngài đã có thể đạt đến Giác Ngộ, trái lại chúng ta vẫn hoàn toàn liên lụy trong sự vị kỷ và vì thế chúng ta vẫn khốn khó và đầy rắc rối cùng khó khăn. Nguyên nhân cho sự khác biệt này, vì cả Đức Phật và chúng ta đã từng trải qua cùng khối lượng thời gian, là nhân tố của vấn đề chúng ta có một thái độ tự yêu mến hay không, vấn đề chúng ta có vị kỷ và chấp trước vào chính chúng ta hay không. Vì vậy điều này nối kết rất chặt chẽ với những bất  lợi của luân hồi sinh tử vươn lên từ cùng gốc rễ này. Bất cứ khi nào chúng ta thèm khát tất cả những huy hoàng chói lọi của cõi luân hồi, nó cũng sinh khởi từ sự vị kỷ, và chúng ta tự ngu ngơ và phỉnh phờ chính chúng ta.

Chính là thái độ tự chấp trước và tự yêu mến đã cho ta can đảm để đi vào chiến tranh, và để làm tất cả những thứ như vậy vì lợi ích của chính chúng ta. Sau đó, nếu mọi thứ sai lầm, chúng ta đặt trách nhiệm vào chính những đạo sư của chúng ta, hay vào cha mẹ chúng ta và v.v… Chúng ta cần áp dụng cùng sự can đảm để vượt thắng thái độ tự yêu mến của chúng ta.

Những trích dẫn trong luận điển tất cả đều nói một cách căn bản, rằng tất cả những tổn hại đến từ sự tự yêu mến. Nếu chúng ta đã chỉ ngón tay vào bất cứ người nào chịu trách nhiệm cho tất cả những điều xấu xí đến với chúng ta, thì chúng ta phải chỉ nó vào chính sự vị kỷ của chúng ta, thái độ tự yêu mến của chúng ta. Do thế, bây giờ chính là lúc để giải thoát chính chúng ta khỏi sự tự yêu mến, kẻ thù thật sự của chúng ta. Như Tịch Thiên viết: "Thời gian trước đó là khác, khi ta đang bị tàn phá bởi ngươi. Nhưng (bây giờ) ta đã thấy ngươi; vậy thì ngươi đi chốn nào? Ta sẽ đánh bật tất cả sự kiêu hãnh khỏi ngươi. Quẳng đi, bây giờ, bất cứ hy vọng nào, 'Ta vẫn còn sự tư lợi của chính ta'. Ta đã bán ngươi cho người khác, cho nên đừng nghĩ về sự chán nản của ngươi; ta đã hiến năng lượng của ngươi (cho họ). Nếu, do bởi không chú ý, ta không đưa ngươi cho khắp chúng sinh phàm phu giới hạn, thế thì, chắc chắn, ngươi sẽ đưa ta cho những kẻ gác cửa của những thế giới khổ đau. Ta đã bị đưa qua đưa lại như thế, nhiều lần bởi ngươi và giày vò lâu đời; nhưng bây giờ, nhớ lại những mối ác cảm đó, ta sẽ đập vỡ ngươi, ngươi kẻ tạo ra sự tư lợi". Tất cả những lỗi lầm của sự vị kỷ được thảo luận hết sức hoàn hảo trong tác phẩm Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát và cũng như trong Nghi Thức Cúng Dường Chư vị Đạo sư tâm linh, guru puja.

Một trong những Geshe Kadampa thường đề nghị rằng khi chặt những tảng trà (Tea brick) ra, chúng ta nên nghĩ: "Tôi đang đập xuống đầu của sự tự yêu mến và chấp trước vào tự ngã". Những người luôn luôn bị bận tâm về tự thân, hay những ai cảm thấy tự thương hại kinh khủng khi họ bệnh, cần thẩm tra tất cả những rắc rối của họ đến từ chốn nào. Họ cần nhận ra rằng chúng luôn luôn đến từ việc quan tâm với sự bận tâm vị kỷ của họ: "Tôi phải vui vẻ; tôi phải thoát khỏi mọi rắc rối của tôi". Loại người này không bao giờ toại nguyện, bất chấp hoàn cảnh là thế nào. Mọi thứ luôn luôn nóng quá hay lạnh quá; không điều gì đúng bao giờ. Gốc rễ căn bản rắc rối của họ là sự bận tâm vị kỷ của họ. Nếu họ có thể từ bỏ nó, thì họ mới thư thái. Họ luôn luôn căng thẳng, không bao giờ có thể thư giãn, bởi vì họ luôn luôn bận tâm với chính họ.

Chúng ta có thể học hỏi và ngồi trong những nghi lễ cúng dường tu tập tối đa như chúng ta mong ước, nhưng nếu chúng ta luôn luôn nuôi dưỡng thái độ tự yêu mến trong chúng ta, thì chúng ta hoàn toàn lãng phí thời gian của chúng ta. Nếu chúng ta không bận tâm với chính chúng ta trong mọi lúc, với sự quan tâm vị kỷ, mà thay vì thế cởi mở tâm tư chúng ta ra với người khác, thì chúng ta thật sự có thể có một cỗ xe của trái tim và tâm thức bao la của Đại Thừa. Nhưng bởi vì trái tim của chúng ta quá hẹp hòi và quá quan tâm về tự thân, cho nên chúng không thể là cỗ xe rộng lớn. Nếu chúng ta bận tâm với chính chúng ta, ngay cả nếu chúng ta cho rằng mình đi theo Đại Thừa, cỗ xe rộng rãi của tâm thức, thì nó đúng chỉ là hướng vào một duyên cớ cho chúng ta trở thành tự hào hơn và kiêu hãnh hơn.

Điều trên hoàn tất sự thảo luận về những bất lợi của sự tự yêu mến.

d. Những thuận lợi của việc yêu mến người khác

Điểm tiếp theo quan tâm đến những thuận lợi của việc yêu mến người khác. [Namkapel giải thích điểm này bằng việc lồng vào ở đây dòng từ phiên bản Togmey-zangpo của Geshe Chaykawa, "Thiền tập với lòng ân cần bao la đến mọi người". Pabongka cũng làm như vậy trong bản của ngài.]

Như nói trong Nghi Thức Cúng Dường Đến Các Đạo Sư Tâm linh rằng việc yêu mến người khác là cánh cổng của mọi phẩm chất tốt đẹp, và nó là như vậy. Điều được thảo luận trong Nhập Trung Đạo của Nguyệt Xứng, trong ấy nói rằng, cội nguồn của những thành tựu vĩ đại của chư Phật là lòng bi mẫn của các Ngài. Lòng bi mẫn này đến từ đâu? Nó đến từ việc yêu mến và có lòng quan tâm mãnh liệt cho người khác. Cho nên gốc rễ căn bản của tất cả mọi hạnh phúc và những phẩm chất đến từ việc yêu mến người khác. Việc yêu mến người khác đưa chúng ta phát triển lòng từ ái và bi mẫn, là những thứ đem chúng ta phát triển một xu hướng của tâm giác ngộ, và một xu hướng của tâm giác ngộ đưa chúng ta đến Giác Ngộ. Tất cả những thể trạng bao la Đại Thừa của tâm thức - từ ái, bi mẫn, thái độ phi thường và tâm giác ngộ - hướng đến những chúng sinh khác. Cho nên gốc rễ của tất cả những phẩm chất tốt đẹp đến từ tất cả những thể trạng này của tâm thức là việc yêu mến người khác.

Như việc quan tâm đến vấn đề những phẩm chất này cải thiện tương tục và không thoái hóa như thế nào, thì đây cũng là qua việc tập trung vào người khác và yêu mến họ. Giống như thế, việc đạt đến kết quả, gọi là Quả Phật, đến từ việc duy trì sự quan tâm này cho người khác. Vì thế, việc phát sinh, tương tục và đạt đến kết quả của những thể trạng tích cực này của tâm thức tất cả đến từ việc yêu mến người khác. Ngay cả sức mạnh của tác động Giác Ngộ của chư Phật, cũng hình thành do bởi người khác, từ việc quan tâm và yêu mến họ.

Nhằm để đạt đến Giác Ngộ, như được giải thích trong những trích dẫn này, chúng ta cần cả sự tác động Giác Ngộ của chư Phật và phước điền của tất cả chúng sinh. Chính là trên căn bản của hai điều này mà chúng ta mới thật sự đạt đến Giác Ngộ. Việc đạt đến Giác Ngộ không thể xảy ra một cách độc lập với người khác, mà phải là trên căn bản của mục đích làm lợi ích cho họ một cách tối đa như có thể. Cho nên, không đủ nếu chỉ có sự tôn kính chư Phật; mà cũng thật cần thiết để có sự tôn trọng tất cả chúng sinh phàm phu, vì việc đạt đến Giác Ngộ của chúng ta tùy thuộc một cách bình đẳng vào phía chư Phật và phía của tất cả chúng sinh phàm phu. Trong ý nghĩa ấy, chư Phật và tất cả chúng sinh là bình đẳng trong sự ân cần.

Tất cả những phẩm chất tốt đẹp của con đường tu tập và kết quả của tâm thức Đại Thừa phát khởi từ việc yêu mến người khác. Một trích dẫn tuyên bố rằng tất cả việc đạt được những thể trạng tái sinh tốt hơn đến từ việc giúp đỡ người khác, trái lại những tình trạng tệ hại hơn của tái sinh đến từ việc tổn hại người khác. Điều này chỉ cho chúng ta thấy rằng kinh nghiệm của hạnh phúc đến từ việc ân cần. Đối với những ai theo Tiểu Thừa tâm, chính qua sự thiếu sót lòng yêu mến mãnh liệt người khác mà họ không thể đạt đến thành tựu vô thượng. Trái lại chư Bồ tát có lòng quan tâm mạnh mẽ này vì người khác, và do bởi đấy họ có thể đạt đến Giác Ngộ tối thượng.

Một trích dẫn ở đây nói về vấn đề chúng ta làm tổn thương người khác như thế nào. Về phía chúng ta, tâm thức chúng ta chứa đầy những thói quen tự yêu mến. Về phía những người khác, họ có tâm thức không thuần hóa, là thứ đến từ năng lực bất giác hay si mê của họ, thì chứa đầy những cảm xúc phiền não. Những cảm xúc phiền não của họ đưa họ vào trong tất cả những loại hoàn cảnh mà họ thấy khổ não và rồi thái độ tự yêu mến của chúng ta và vị kỷ của chúng ta làm cho chúng ta muốn làm tổn hại họ. Chúng ta có thể thấy điều này với thí dụ của người Trung Cộng. Chúng ta có thể thấy sự tự yêu mến trong hành động của cả hai phía, làm ra tổn thương. Đây là kết quả của những năng lực nghiệp tiêu cực được xây đắp trong quá khứ của cả hai phía, và chúng ta bây giờ đang xây đắp thêm năng lực nghiệp tiêu cực từ những hành động thúc đẩy tàn phá của chúng ta. Những hành động này chỉ sẽ tạo thêm những hoàn cảnh xa hơn sẽ sinh khởi trong tương lai, những điều làm thêm tổn hại sẽ xảy ra đối với chúng ta như kết quả của chúng.

e. Kiên nhẫn

Để thoát khỏi tất cả những thứ làm tổn hại chúng ta, luận điển hướng dẫn chúng ta phát triển 2 tâm giác ngộ và 6 ba la mật. Để phát triển tâm giác ngộ, chúng ta phải có một sự quan tâm chân thành đến người khác và một lòng bao dung rộng lớn. Để phát triển lòng bao dung, thì cần thiết phải có những kẻ thù. Nếu không có những người hiểm độc - không có kẻ thù - thì sẽ không có cách để chúng ta phát triển kiên nhẫn và bao dung.

Trong một câu chuyện tiền thân của Đức Phật, có chuyện của Minag Dungdung, một người chèo thuyền mà trong ấy có năm trăm người khách thương, người ấy định sẽ giết hết mọi người trên thuyền. Vị thuyền trưởng, một tiền thân của Đức Phật, nghĩ rằng nếu để người này giết mọi người trên thuyền thì không được. Nói với hắn ta đừng giết người thì vô ích, vì hắn sẽ không nghe. Cho nên ông nghĩ: "Nếu ta giết người này, dĩ nhiên là một hành vi tàn phá vì nó sẽ xây đắp năng lực tiêu cực cho sự tương tục tinh thần của ta từ việc giết một người. Nhưng nếu ta không giết hắn bởi vì ta tự yêu mến ta và không muốn tạo ra thêm nhiều năng lực tiêu cực hơn nữa cho chính ta, thì hắn sẽ xây đắp một năng lực tiêu cực lớn hơn nhiều trong việc giết năm trăm người kia và tất mọi người đó sẽ mất mạng". Do vậy, vì lòng từ bi và quan tâm cho cả 500 khách thương cũng như người chèo thuyền, cho nên Đức Phật đã giết Minag Dungdung. Một thí dụ liên hệ là những sự trợ tử của các bác sĩ và nhân viên thú y có thể tiến hành để giúp một tạo vật nào đó trong một hoàn cảnh đau đớn không thể chịu nổi, bằng việc tiêm một mũi thuốc để giúp họ chết khỏi đớn đau. Họ không có một thái độ của sân hận khi lấy đi một mạng sống, nhưng nhận lãnh hậu quả của hành vi tiêu cực chỉ để giúp chúng sinh khác.

Bất cứ một hành vi sinh động nào như vậy cần được tiến hành không phải với một thái độ sân hận hay mong ước làm tổn hại, mà với một thái độ của lòng từ bi, nguyện ước giúp đỡ. Trong những hoàn cảnh nào đó, chúng ta phải thực hiện một hành vi mạnh mẽ để làm người ta dừng lại trong việc lợi dụng chúng ta. Nếu chúng ta đang thực hành tâm giác ngộ, không có nghĩa là chúng ta phải để mọi người dẫm lên chúng ta.

Cho nên chúng ta phải thực hiện hành động thích đáng phát khởi từ một động cơ thuần từ bi không để người khác lợi dụng hoàn cảnh. Chúng ta không nên dấn thân trong những hành động trong khi chúng ta sân hận, trong khi chúng ta hoàn toàn say sưa trong vọng tưởng của sân hận. Những việc chúng ta làm trong sân hận bị trói chặt với những sai lầm hoàn toàn và sẽ làm cho chúng ta lúng túng và rắc rối sau đó.

Có một câu chuyện thường được Kyabje Ling Rinpoche kể cho tôi nghe về một người Hoa rất có thiên hướng sân hận, và khi bị khuấy động, thường đập bể những thứ ông ta thích. Sau đó, trong một khoảnh khắc, sự sân hận dịu xuống và ông ấy lượm những mảnh vỡ và khóc.

Vấn đề là việc dùng những phương pháp mạnh mẽ để làm tổn hại - chẳng hạn như tiền thân của Đức Phật đã giết một người có ý định giết 500 người khác - không phải được hỗ trợ bởi thù hận, nhưng đúng hơn là bởi lòng từ bi. Và nó không được thực hiện trong một cơn giận dữ, khi chúng ta làm những thứ điên khùng mà chúng ta sẽ hối hận sau này. Như chúng ta đã nói trước đây, nó được làm với thái độ của một chúng sinh chấp nhận một tiềm lực tiêu cực phát sinh từ việc làm tổn hại này. Có nhiều trích dẫn từ Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát để làm sáng tỏ sự kiên nhẫn, bao dung và ổn định tinh thần đối với những kẻ thù. Những kẻ thù của chúng ta giúp chúng ta phát triển lòng bao dung, từ ái, bi mẫn và v.v…

Có những sự thực tập để hỗ trợ trong việc phát triển một cảm giác bình đẳng hay hành xã đối với người khác. Vấn đề rắc rối chính là kẻ thù, một kẻ thật sự làm chúng ta nổi giận và căng thẳng, một kẻ nào đó thật sự hiểm độc và làm chúng ta phải làm việc thật chăm chỉ để không phải bị quấy rầy. Cho nên chúng ta phải hướng đến người nào đó thật là kẻ thù của chúng ta, một người nào đó mà chúng ta ghét bỏ, và cố gắng để phát triển một lòng yêu thương đối với người này. Chúng ta cần tìm sự quan tâm và thấu cảm cho người này, người cũng chỉ muốn hạnh phúc, và cố gắng để phát triển một lòng yêu thương nhiệt tình cho người nào đó mà chúng ta thù ghét trước đây. Nếu chúng ta có thể làm như thế, thì nó là điều gì đấy cực lỳ bao la và cực kỳ mãnh liệt.  Cho nên Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát thật là một giáo huấn hết sức diệu kỳ, bởi vì nó cung cấp cho chúng ta một phương pháp bao quát. Nếu chúng ta có thể phát triển một cảm giác yêu thương nhiệt tình và quan tâm cho người nào đó mà chúng ta thù ghét trước đây và xem như kẻ thù của chúng ta, thì chúng ta thật sự đang phát triển một khí cụ đầy năng lực của tâm thức và trái tim.

f. Tương phản về những lợi ích của việc yêu mến người khác và những bất lợi của việc tự yêu mến

Tóm lại, nói thêm một ít về sự tương ứng đến những thuận lợi và bất lợi của việc tự yêu mến mình và yêu mến người khác, thì Nghi Thức Cúng Dường Đến Những Đạo Sư Tâm Linh nói rằng sự khác nhau giữa chư Phật và chính chúng ta là các Ngài luôn luôn yêu mến người khác, trái lại chúng ta chỉ yêu mến chính chúng ta mà thôi.

Hãy nhìn vào vấn đề chúng ta ở đâu, trong dạng thức của lịch sử, hay trong dạng thức của những thân hữu chúng ta, những người chúng ta biết. Những người mà mọi người ngưỡng mộ như những vị có lòng quan tâm rộng rãi cho người khác. Vấn đề của điều này là là thay đổi thái độ của chúng ta vì thế công việc này về "Tôi phải hạnh phúc", cảm giác lo buồn cho chính ta - tất cả sự quan tâm về chính mình và yêu mến chính mình - được áp dụng vào một đối tượng khác. Thay vì "Tôi phải hạnh phúc", chúng ta cần nghĩ: "Người khác cần phải hạnh phúc". Và thay vì "Tôi cảm thấy không vui" và nghĩ: "Tôi phải giải thoát khỏi nó", chúng ta cần thay đổi đối tượng và nghĩ rằng người khác phải giải thoát khỏi những rắc rối của họ. Điều đó đang thay đổi quan điểm, hoán đổi thái độ về tự thân và người khác. Làm việc này liên hệ đến việc ban hạnh phúc đến người khác, thật sự có lòng từ ái và quan tâm đến họ, và đón nhận khổ đau của người khác với lòng bi mẫn. Trong một số luận điển, chúng ta có lòng bi mẫn tiếp nhận khổ đau của họ trước, và sau đó ban hạnh phúc cho họ. Trong luận điển này, chúng ta phải ban hạnh phúc cho họ trước, rồi mới đón nhận khổ đau của họ. Không thành vấn đề điều nào chúng ta làm trước, nhưng như luận điển nói, chúng ta luân phiên hai thứ.

[Dòng bình luận trên đây đọc là, "Rèn luyện cả hai thứ cho và nhận luân phiên".]

Nếu ai đấy làm tổn thương hay tổn hại chúng ta, thay vì nghĩ về vấn đề trả thù như thế nào, làm thế làm tổn thương lại - việc nghĩ về vấn đề loại thuốc độc nào để sử dụng sẽ không lợi ích ai cả - chúng ta cần nghĩ về rằng chúng ta đang tầm cầu Giác Ngộ vì lợi ích của tất cả chúng sinh, là điều chắc chắn bao gồm cả chúng sinh đặc thù này đây. Chúng ta đang cố gắng để phát triển và cải thiện chính chúng ta nhằm mang lại lợi ích tối thượng, và bao gồm lợi ích của người đó.

g. Ban hạnh phúc cho người khác

Với việc ban hạnh phúc cho người khác, có sự ban cho thân thể, ban cho tài sản, ban cho tiềm lực tích cực của chúng ta vì thế chúng sẽ chín muồi trong những người khác. Cội nguồn của điều này là Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát. Như việc thực tập ban cho thân thể chúng ta, trước nhất chúng ta cầu nguyện cho cảm hứng ngưỡng mộ, sau đó chúng ta nghĩ về những chúng sinh trong những thế giới đau khổ khác nhau, chẳng hạn như địa ngục hồi sinh, hay những chúng sinh khác trong những địa ngục nóng và v.v…, và nghĩ về việc biến đổi thân thể chúng ta trong mưa mát mẻ, ví dụ thế. Một cách căn bản chúng ta nghĩ về bất cứ điều gì mà những chúng sinh kia cần để giải thoát khổ đau của họ: với khát, chúng ta biến đổi thành điều gì đó để làm dịu bớt nỗi khát của họ; với đói, điều gì đó làm thỏa mãn sự đói của họ. Chúng ta biến thân thể chúng ta thành bất cứ điều gì mà những chúng sinh trong các cõi khổ cần đến và đón nhận khổ đau trong hoàn cảnh bất hạnh thảm khốc của họ. Để làm ổn định điều này, chúng ta biến thân thể chúng ta thành tất cả những loại phẩm chất tích cực khác nhau cần để đạt đến Giác Ngộ, chẳng hạn như bảy loại trân bảo thánh thiện.

Đối với thế giới của quỷ đói, chúng ta làm khuây khỏa tất cả những rắc rối và khổ đau của họ và ban cho họ tất cả những thực chứng mà họ cần để đem họ đến Giác Ngộ. Sau đó chúng ta cũng làm điều này cho súc sinh và cho những con người không có những hoàn cảnh thuận lợi cho việc thực hành Phật Pháp. Chúng ta chuyển hóa thân thể chúng ta thành tất cả những cơ hội và giáo huấn mà họ cần. Rồi thì chúng ta cũng làm giống như vậy đối với chư thiên và a tu la. Tổng quát, chúng ta ban nhà cửa và áo quần cho những ai cần đến. Giống như thế, đối với những người có cỗ xe tâm thức Tiểu Thừa, chúng ta chuyển hóa thân thể chúng ta thành những sự thực chứng vì thế họ có thể đạt đến Giác Ngộ.

Tiếp theo chúng ta chuyển hóa thân thể chúng ta thành những loại môi trường khác nhau để hỗ trợ người khác. Luận diễn giải tất cả những loại hình ảnh từ cõi Cực Lạc, cây báu, và v.v… Nếu chúng ta chưa từng thấy những loại này, thì hơi khó khăn để hình dung, nhưng chúng ta chỉ nghĩ về một nơi cực kỳ tráng lệ huy hoàng mà chúng ta có thể nhận thức và tưởng tượng ban cho những chúng sinh cần đến. Khi đến việc ban cho những tiềm lực tích cực của chúng ta, chúng ta đang cho tất cả những thứ mà chúng ta đã từng xây dựng trong quá khứ, những thứ chúng ta đang xây dựng trong hiện tại, và bất cứ điều gì chúng ta có thể xây đắp trong tương lai. Chúng ta bố thí tất những tiềm lực này cho người khác, nguyện ước rằng những kết quả lợi ích có thể chín muồi trong họ.

Bây giờ, khi chúng ta nói về những loại thiền tập này, chúng ta có thể nghĩ chúng không thật sự, thực tiễn, hỗ trợ bất cứ người nào - rằng chúng ta chỉ có thể tưởng tượng ban cho tất cả những sự phong phú và gốc rễ của tất cả những tiềm lực tích cực của chúng ta cho người khác. Nếu chúng ta hỏi nó sẽ có một sự hữu ích thật nào không, câu trả lời là nếu chúng ta không xây dựng điều này như một thói quen lợi ích của tâm thức, thì nó sẽ không thật sự xảy ra trong tương lai khi mà chúng ta sẽ thật sự ở trong một vị thế cần ban cho thân thể và sở hữu của chúng ta cho người khác. Cho nên chính bằng sự xây dựng những tiềm lực và những thói quen tốt đẹp của tâm thức bây giờ mà năng lực nghiệp xây đắp trong sự tương tục tinh thần của chúng ta sẽ chín muồi trong tương lai thành năng lực thật sự để bố thí mọi thứ cho người khác.

Luận giải nói với chúng ta rằng khi chúng ta có một truyền thống gia đình qua bảy thế hệ về việc làm một điều gì đó, nó bổ sung năng lực cho sự tiếp diễn của truyền thống đó. Giống như thế, nếu chúng ta xây dựng một truyền thống nào đó bây giờ, như bố thí cho người khác, rồi thì sau một thời gian - chẳng hạn như sau bảy kiếp sống tương lai - nó sẽ xây dựng nên một năng lực mạnh mẽ, như trong một truyền thống gia đình. Cho nên sự thực hành bố thí cho người khác là từ lòng từ ái và một sự quan tâm cho người khác được hạnh phúc. Vì họ nghèo nàn và cần thiết một điều gì đó, rồi thì từ sự quan tâm của chúng ta và lòng yêu thương họ chúng ta sử dụng bất cứ điều gì chúng ta có để làm khuây khỏa sự nghèo khó hạnh phúc hay sự thiếu thốn bất cứ điều gì khác mà họ đang trống vắng. Chúng ta cần bố thí cúng dường đến mọi người, kể cả các vị đạo sư và chư Phật. Nhưng khi đến việc tiếp nhận khổ đau, chúng ta không cần phải lấy bất cứ điều gì từ chư Phật và các vị thầy tâm linh. Đây là bởi vì các ngài không có bất cứ sai lầm và khổ đau nào để được chúng ta đón nhận.

h. Với lòng từ bi, đón nhận khổ đau của kẻ khác

Điềm thứ hai ở đây là đang có lòng từ bi cho người khác. Nếu chúng ta có lòng từ bi cho người khác, tất cả những phẩm chất tốt đẹp và mọi thứ sẽ đến với chúng ta, ngay cả nếu chúng ta không cầu nguyện vì chúng. Trái lại, nếu chúng ta thiếu một trái tim từ bi và thấu cảm, ngay cả nếu chúng ta cầu nguyện mọi thứ, chúng ta sẽ không có chúng. Nếu chúng ta chán nản, chúng ta có thể nghĩ về việc phải đón nhận tất cả những khổ đau tương lai của tất cả người khác trên chính chúng ta. Để giúp cho việc đạt đến sự quen thuộc về điều này, thì chúng ta nghĩ về những rắc rối và khổ đau trong kiếp sống này và tương lai. Chúng ta có thể bắt đầu bằng việc nghĩ: "Thật tốt hơn để cho tôi trải nghiệm chúng bây giờ, khi nó dễ dàng hơn cho tôi để đối phó với chúng; bằng khác đi, tôi sẽ phải trải nghiệm nó sau này, khi tôi có thể có ít khả năng hơn để đối diện với chúng". Trong cách này, chúng ta đạt được sự quen thuộc mà nó cũng sẽ giúp chúng ta để đón nhận những rắc rối của người khác. Chúng ta rèn luyện trong những giai tầng, đón nhận những rắc rối ngày mai, những rắc rối năm tới, và v.v…, vì thế chúng ta có thể phát triển lòng can đảm để đón nhận những rắc rối và khổ đau từ người khác.

Toàn bộ vấn đề là để giải thoát lòng vị kỷ trong tâm thức chúng ta, và chúng ta làm điều đó bằng việc cởi mở để đối phó và đón nhận những rắc rối của người khác. Luận điển tiếp tục giải thích về vấn đề chúng ta gánh vác những rắc rối của kẻ khác, những người trên các con đường và trình độ tâm linh khác nhau, chọn con đường đi lên, nhưng không bao gồm chư Phật và các vị hướng dẫn tâm linh.

Đã đạt được sự quen thuộc với tiến trình này, rồi thì chúng ta có thể phối hợp với hơi thở của chúng ta với việc gánh vác những rắc rối của người khác. Chúng ta thở vào, đón nhận những khổ đau, sau đó thở ra, gửi đi niềm hạnh phúc.

[Sự giải thích này và những gì tiếp theo trong luận giải đến những dòng trong luận điển gốc: "Như trình tự của việc đón nhận, bắt đầu từ chính tôi, thở hai hơi thở đó. (Với sự quan tâm) đến ba đối tượng, (đón nhận) ba thái độ độc hại (tham, sân, si) và (ban cho) ba gốc rễ của những gì tích cực, sự hướng dẫn sau sự tập trung là, tóm tắt, để khích động duy trì chính niệm về điều này bằng việc rèn luyện với những từ ngữ trong tất cả các con đường tu tập". Trong phiên bản của Togmey-zangpo, dòng "Đối với trình tự của việc đón nhận, bắt đầu từ chính tôi", theo sau "việc rèn luyện với những từ ngữ trong tất cả các con đường tu tập". Phiên bản của Pabongka theo trình tự của Namkapel, như ở trên.]

Luận điển nói về việc đối phó với ba đối tượng và ba thái độ độc hại. Ba đối tượng là lạc, khổ và trung tính làm chúng ta phát triển ba thái độ độc hại là dính mắc, sân hận, hay dửng dưng. Xa  hơn, chúng ta nghĩ vấn đề tất cả chúng sinh khác cũng phát triển sự dính mắc, ác cảm, hay dửng dưng như thế nào và nói: "Nguyện cho tất cả những sự dính mắc, ác cảm hay dửng dưng của họ đi vào tôi. Tôi sẽ đối phó với chúng và thoát khỏi chúng. Nguyện cho họ hoàn toàn thoát khỏi tất cả những sự dính mắc, ác cảm, và dửng dưng", và chúng ta cho lại họ tất cả những tuệ giác này.

Vì vậy, như được nói trong Nghi Thức Cúng Dường Chư vị Đạo sư Tâm Linh: "Do thế, chư vị đạo sư từ bi, tôn quý, hoàn hảo, truyền cảm hứng cho tôi mà tất cả những năng lực tiêu cực, chướng ngại và khổ đau của các chúng sinh luân hồi, các bà mẹ của tôi, chín muồi trên tôi bây giờ, và tôi có thể chia phần hạnh phúc và những năng lực tích cực của tôi cho người khác và vì thế bảo đảm tất cả chúng sinh luân hồi trong sự an lạc hạnh phúc nhất". Đây cũng là cách để rèn luyện trong những từ ngữ: chúng ta lập lại những lời cầu nguyện này: "Nguyện cho sự khổ đau của họ chín muồi trong tôi; nguyện cho những điều tốt đẹp của tôi đi vào người khác".

Vấn đề ở đây là chúng ta cần rèn luyện trong sự cố gắng để phát triển những tư tưởng ân cần tử tế, chẳng hạn như tất cả chúng sinh có thể hạnh phúc, và điều này kể cả những người Hoa. Nếu chúng ta có một hoàn cảnh mà trong ấy những người khác đặt tất cả niềm hy vọng trong chúng ta mà chúng ta có thể giúp đỡ họ, ngay cả nếu về phía chúng ta chúng ta muốn, chúng ta có thể không thật sự có khả năng để làm thế. Điều này thật rất khó khăn. Cho nên chúng ta cần nhận ra rằng cách duy nhất mà chúng ta có thể thật sự hỗ trợ tất cả chúng sinh khác là chính chúng ta trở thành những vị Phật.

Chúng ta có thể nghĩ: "Điều gì đang xảy ra ở đây? Đã từng có tất cả chư Phật này trong quá khứ và tất cả đã Giác Ngộ. Các Ngài có thể làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, vậy thì tại sao không phải là tôi? Tại sao lại lệ thuộc vào tôi trong việc trở thành Giác Ngộ, vì đã có tất cả những vị khác đã Giác Ngộ rồi?" Điều này có thể làm chúng ta chán nản. Nhưng thay vì suy nghĩ như những dòng này, chúng ta sẽ làm tốt hơn để quán sát rằng có nhiều chúng sinh những kẻ có nghiệp chướng đặc biệt ràng buộc với chúng ta, những người không có một mối quan hệ nghiệp quả gần gũi với chư Phật trong quá khứ, cho nên họ không thể được giải thoát bởi chư Phật vào lúc ấy. Thế nên chúng ta phải nghĩ về tất cả chúng sinh những người có một mối quan hệ đặc biệt với chúng ta, sau đó chúng ta sẽ phát triển lòng can đảm hơn để thật sự trở thành Giác Ngộ cho chính chúng ta nhằm để hỗ trợ họ. Chúng ta phải xây dựng những mối quan hệ tích cực hơn và tích cực hơn với những chúng sinh đó với những kẻ mà chúng ta có một mối quan hệ.

Anh dịch: Alexander Berzin

Việt dịch: Tuệ Uyển

Nguồn: Luận giải về sự rèn luyện như tia sáng (4)

Các bài giảng của Đức Phật, vốn được Ngài nói ra bằng ngôn ngữ Magadhi, đã được cô đọng lại và viết ra; hình thức viết này được gọi là Pali, nhưng vì Pali không có hệ thống chữ viết riêng, nên giáo pháp ấy đã được ghi lại theo hệ thống chữ viết Sinhala. Điều này khiến cho việc tách rời nền văn học Đại thừa khỏi hệ thống giáo lý của Đức Phật là điều dễ hiểu, vì văn học Đại thừa vốn hoàn toàn được viết bằng ngôn ngữ Sanskrit mà không bao giờ được viết bằng ngôn ngữ Pali; và như vậy, tất cả những kinh điển Đại thừa đều được sáng tác bởi các triết gia Đại thừa. Trong khoảng đầu thiên niên kỷ thứ nhất, các bản dịch Tipitaka sang tiếng Hán và sau đó là tiếng Tạng cũng đã được thực hiện. Như vậy, các thủ bản gốc bằng tiếng Pali có thể được kỳ vọng là chứa đựng hầu hết những bài giảng gốc đã được chính Đức Phật nói ra.

Ngày nay, nhất là đối với người phương Tây, thật là khó tin rằng một mức độ chính xác như vậy lại có thể được duy trì đối với một tài liệu được truyền thụ bằng lời. Tuy nhiên, chúng ta cần phải hiểu rằng các truyền thống nền tảng và cả sự quyết tâm của các nhà sư trải qua hàng ngàn năm đã giúp bảo toàn hầu hết những giáo lý ban đầu của Đức Phật. Ngay trong thời hiện tại, cũng có nhiều người thuộc nằm lòng nhiều phần rộng lớn thuộc Tipitaka, đặc biệt là ở Myanmar (trước đây là Burma [Miến Điện]). Ở Myanmar, vẫn có những cuộc thi đặc biệt để kiểm tra sự học thuộc lòng như vậy. Trong suốt thời kỳ truyền khẩu, có những nhóm Tỳ-kheo thuộc lòng những phần chồng lấn nhau của Tipitaka; thế rồi, trong những lần hội họp, các vị ấy tập hợp lại với nhau và so sánh các phiên bản mà nhiều người khác nhau đã thuộc nằm lòng để bảo đảm rằng tất cả những phiên bản ấy đều phù hợp với nhau.

Một trong những lý do chính cho cuộc tập hợp đầu tiên (được gọi là Hội nghị kết tập lần thứ nhất) được triệu tập trong khoảng ba tháng ngay sau khi Đức Phật nhập niết bàn (khoảng năm 480 trước Tây lịch) là để tổ chức lại khối tài liệu đồ sộ đó. Trong khoảng hai trăm năm kế, hai Hội nghị kết tập khác nữa đã được tổ chức để đọc tụng và xác minh nội dung giáo pháp, và cũng là để hoàn thiện Tipitaka trong ba thành phần chính (Tipitaka có nghĩa là ba tạng). Kỳ hội nghị kết tập lần thứ hai được tổ chức vào khoảng gần một thế kỷ sau kỳ hội nghị kết tập đầu tiên. Kỳ hội nghị kết tập lần thứ ba được tổ chức vào năm 250 tại Pataliputra (Hoa Thị thành) dưới sự bảo trợ của Hoàng đế Ashoka (A-dục). Ba tạng giáo pháp đã được hoàn tất trong kỳ kết tập lần thứ ba này. Cuối cùng, toàn bộ hệ thống giáo lý Phật giáo hoàn thiện gọi là Tipitaka đã được viết ra vào năm 29 trước Tây lịch trong kỳ Hội nghị kết tập lần thứ tư tổ chức tại Matale, Sri Lanka.

Điểm quan trọng cần ghi nhớ ở đây là trong nhiều trường hợp, mỗi bản kinh là một phiên bản cô đọng của một bài giảng. Chẳng hạn, kinh Chuyển Pháp luân được Đức Phật giảng cho năm vị ẩn sĩ ở Vườn Nai trong suốt một đêm. Hãy tưởng tượng cần phải có bao nhiêu trang viết nếu đúng từng chữ một của buổi thuyết pháp ấy đều được ghi lại! Thế nhưng bài kinh này đã được tóm tắt trong vài trang. Điều đó cũng đúng với tất cả những bài kinh quan trọng. Nếu không, chẳng thể nào truyền bá tất cả hàng ngàn bài kinh như vậy. Đức Phật đã nói ra hầu hết những bài giảng của Ngài bằng ngôn ngữ Magadhi (có nghĩa là Thánh đạo). Tipitaka đã được viết bằng ngôn ngữ Pali theo hệ thống chữ viết Sinhala. Pali là một phiên bản của ngôn ngữ Magadhi (Ma-kiệt-đà) thích hợp cho việc ghi lại những bài giảng bằng lời ở hình thức tóm tắt thuận lợi cho việc truyền bá. Mỗi từ Pali chuyên chở rất nhiều thông tin, cho nên các bản chú giải (gọi là atthakatha) phải được viết ra để làm sáng tỏ ý nghĩa của những từ Pali quan trọng và giải thích những cụm từ then chốt trong những bài kinh. Điều đó có nghĩa là Tipitaka phải được dùng chung với các bản chú giải. Kinh điển Pali không được phép dịch từng chữ một. Điều đáng tiếc là phần lớn các bản chú giải bằng ngôn ngữ Sinhala đã bị thiêu huỷ trong thời kỳ Anuradhapura. Rất may là ba bản chú giải gốc được viết ra bởi những vị đại đệ tử của Đức Phật [Tôn giả Sariputa (Xá-lợi-phất), Tôn giả Kaccayana (Ca-chiên-diên)…] trong thời Đức Phật còn tại thế đã được đưa vào trong Tipitaka (nằm trong phần Khuddhaka Nikaya [Kinh Tiểu bộ]) và hiện vẫn tồn tại. Sở dĩ công cuộc chấn hưng giáo pháp thuần túy hiện nay do các vị Đại sư Sri Lanka chủ trương có thể thực hiện được, một phần là do sự hỗ trợ của ba tài liệu này (Patisambhida magga, Petakopadesa và Nettippakarana).

Với tình trạng mất mát hầu hết các bản chú giải và ba bản chú giải còn sót lại vừa nêu lại ít được biết đến, người ta bắt đầu dịch ba tạng kinh điển Pali ra các ngôn ngữ khác theo mặt chữ. Vấn đề lại trở nên phức tạp hơn bởi việc sử dụng ngôn ngữ Sanskrit ngày càng tăng bắt đầu từ thế kỷ I Tây lịch. Chẳng hạn, từ “anicca” (vô thường) trong ngôn ngữ Pali trước hết đã được dịch ra tiếng Sanskrit là “anitya” để rồi sau đó, từ “anitya” này của tiếng Sanskrit lại được chấp nhận là từ của ngôn ngữ Sinhala dùng để dịch từ “anicca”. Tương tự, từ “anatta” (vô ngã) trong ngôn ngữ Pali được dịch ra tiếng Sanskrit là “anathma” và rồi lại được chấp nhận là từ của ngôn ngữ Sinhala dùng để dịch từ “anatta”. Chỉ riêng chuyện này đã có trách nhiệm trong việc cản trở hàng triệu người đạt tới Niết-bàn trong nhiều năm. Tôi cho rằng có một số từ then chốt trong ngôn ngữ Pali không thể nào dịch sang Sanskrit hay Anh ngữ hoặc bất kỳ ngôn ngữ nào khác mà không làm mất đi ý nghĩa chân thực của chúng. Đó là lý do khiến tôi luôn luôn sử dụng một số từ gốc trong ngôn ngữ Pali và giải thích ý nghĩa của từ ấy.

Đức Phật đã thấy trước được vấn đề và đã cảnh giác là không được dịch Tipitaka ra bất kỳ ngôn ngữ nào khác, đặc biệt là ngôn ngữ Sanskrit. Từng có hai vị Bà-la-môn có danh xưng Yamela và Kekuta là những chuyên gia về văn bản Vệ-đà; họ đã trở thành Tỳ-kheo và thỉnh ý Đức Thế Tôn xem họ có nên dịch kinh điển Pali ra tiếng Sanskrit hay không. Đó là khi Đức Phật khuyên họ rằng Sanskrit là một ngôn ngữ có nhiều ngụ ý được phát triển bởi những vị Bà-la-môn có tâm thức cao và vì thế, không thể chuyển tải những ý nghĩa thực của những từ Magadha (Pali) trong ngôn ngữ Sanskrit. Điều này được ghi nhận trong Culavagga (Tiểu phẩm thuộc Luật tạng).

Một điểm quan trọng khác cần được ghi nhận là đến tận thế kỷ XX, toàn bộ kinh điển Tipitaka còn được viết trên một loại lá cọ đã được chuẩn bị kỹ (lá bối). Những lá bối dùng chép kinh đó sẽ bị hư hoại trong khoảng trên dưới 100 năm và như vậy, trung bình trong khoảng 100 năm, người ta phải chép lại toàn bộ hệ thống kinh điển này một lần để lưu giữ. Mặc dù đó là cả một quá trình tốn nhiều công sức (có tới 60 tập sách lớn trong phiên bản in hiện đại của bộ Tipitaka), việc chép lại còn phục vụ cho một mục đích quan trọng khác: Ngôn ngữ Sinhala (cả ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết) đã thay đổi nhiều trong suốt 2.000 năm qua. Nhu cầu viết lại kinh điển Tipitaka mỗi trăm năm một lần bảo đảm rằng những thay đổi trong hệ thống chữ viết của ngôn ngữ Sinhala phải được xem xét đến, trong khi đó, tất nhiên ngôn ngữ Pali không thay đổi gì cả.

Cuối cùng, ngay trước khi những bản chú giải bằng ngôn ngữ Sinhala bị thiêu huỷ, ngài Buddhaghosa đã dịch và biên tập những bản chú giải ấy ngược trở lại ngôn ngữ Pali trong tập Visuddhimagga (Thanh tịnh đạo) của mình và nhiều tập sách khác. Mặc dù ngài Buddhaghosa có để lại một số nhầm lẫn (chẳng hạn đưa thêm phương pháp thiền theo kasina và thay phương pháp thiền nhập tức xuất tức thành thiền thở), ngài đã thực sự dùng các từ “anicca” và “anatta” trong phiên bản tiếng Pali của tập Visuddhimagga của mình. Như vậy, việc dịch sai các từ “anicca” và “anatta” có lẽ đã xảy ra trước ngài rất lâu, có thể là vào khoảng từ thế kỷ I đến thế kỷ II Tây lịch.

Dòng thời gian của việc chuẩn bị giáo pháp cho sự truyền bá

Không lâu sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn, Tôn giả Mahakassapa (Ma-ha Ca-diếp), vị thượng thủ đương nhiên của Tăng-già thời Đức Phật, đã tuyển chọn năm trăm vị Tăng, tất cả đều đã đạt địa vị A-la-hán (những người đã đạt tới trạng thái Niết-bàn) để họp lại và cùng biên soạn một phiên bản có thẩm quyền của giáo pháp. Đại hội kết tập kinh điển lần đầu tiên này đã được tổ chức tại thành Rajagaha (Vương Xá), thủ đô của xứ Magadha chỉ ba tháng sau ngày Đại Bát Niết-bàn của Đức Phật. Tiểu phẩm, một trong những tác phẩm thuộc Luật tạng Pali, đã tường thuật chi tiết việc các văn bản có thẩm quyền của giáo pháp đã được biên soạn như thế nào: Dựa trên lời đọc tụng của Tôn giả Upali (Ưu-bà-ly), tạng Luật (Vinaya Pitaka), tài liệu sưu tập về những vấn đề kỷ luật, đã được biên soạn. Kế đó, Tôn giả Ananda (A-nan-đà) tụng đọc phần giáo pháp, gọi là tạng Kinh (Sutta Pitaka), nghĩa là những bài giảng về giáo pháp do Đức Phật nói ra, và trên nền tảng sự tụng đọc Sutta Pitaka (tạng Kinh) ấy, tài liệu sưu tập về tất cả những bài giảng đã được biên soạn. Tôn giả Ananda được coi là có một trí nhớ tuyệt vời và đã thuộc nằm lòng tất cả những bài giảng của Đức Phật. Tạng Abhidhamma (A-tì-đàm hay A-tì-đạt-ma) đã được nghiền ngẫm kỹ bởi tất cả các vị A-la hán có mặt tại hội nghị kết tập lần thứ nhất này. Mặc dù tạng Abhidhamma cũng được tụng đọc tại hai kỳ đại hội kết tập lần thứ nhất và lần thứ hai, chỉ đến hội nghị kết tập lần thứ ba, tạng này mới trở nên được xác định nội dung như hiện nay và trở thành tạng thứ ba và là tạng cuối cùng của hệ thống kinh điển do Đức Phật truyền thụ.

Các thủ tục về tranh tụng do Trưởng lão Moggaliputtatissa soạn ra trong tập Kathavatthu (Những điểm dị biệt) được trình trong Hội nghị kết tập lần thứ ba và được trở thành một phần của Tipitaka. Chính trong Hội nghị kết tập lần thứ ba này, tạng Abhidhamma đã được hoàn thiện, và phiên bản cuối cùng của Tipitaka (như hiện có đến ngày nay) đã được biên soạn xong.

Bố cục của tam tạng kinh điển Pali (Tipitaka) như sau:

1. Tạng Luật (Vinaya Pitaka) gồm có năm quyển sách: Prajika Pali (Phân tích giới Tỳ-kheo, Bất cộng trú, nói về những lỗi nặng), Pacittiya Pali (Phân tích giới Tỳ-kheo. Ưng đối trị, nói về những lỗi nhẹ), Mahavagga Pali (Đại phẩm), Cullavagga Pali (Tiểu phẩm) Parivara Pali (Tập yếu).
2. Tạng Kinh (Sutta Pitaka) gồm có năm Nikaya: Digha Nikaya (Trường bộ), Majjhima Nikaya (Trung bộ), Samyutta Nikaya (Tương ưng bộ), Anguttara Nikaya (Tăng chi bộ) và Khuddaka Nikaya (Tiểu bộ).
3. Tạng Abhidhamma gồm có những tác phẩm sau: Dhamma Sangani (Phân loại các pháp, cụ thể phân loại tâm pháp, tâm sở pháp và sắc pháp), Vibhanda (Phân tích các pháp đã nói ở tác phẩm trước), Kathavattu (Luận điểm, nêu rõ những điểm dị biệt), Puggala Pannati (Nhân chế định, phân loại chúng sinh), Datukhatha (Giới luận, thảo luận và có dẫn chiếu về các thành phần), Yamaka (Song đối) và Patthana (Vị trí, thảo luận về những phạm trù thuộc quan hệ duyên khởi).

Tập hợp tất cả những tác phẩm này được gọi là Tam tạng kinh điển Pali. Hệ thống tài liệu chính tắc mở rộng này đã được hoàn thành tại Hội nghị kết tập lần thứ ba và được viết lại thành văn bản vào năm 29 trước Tây lịch tại Tu viện Aluvihara, Sri Lanka trong cuộc hội nghị kết tập lần thứ tư. Tài liệu bằng ngôn ngữ Pali được viết bằng hệ thống chữ viết Sinhala. Bộ sưu tập đồ sộ này được viết trên lá bối đã được chuẩn bị sẵn bằng một cây bút, vốn là một dụng cụ giống như một con dao bằng thép có mũi nhọn, khắc những chữ cái lên mặt lá mềm. Một loại mực làm từ trái cây mọng nước được xoa nhẹ lên toàn bộ mặt trang giấy rồi sau đó được nhẹ nhàng chùi đi để màu mực chỉ còn lại ở những nét khắc. Người ta bảo rằng kinh điển Pali Tipitaka được viết trên những phiến lá bằng vàng.

Cũng cần ghi nhận rằng từ Sri Lanka, giáo pháp nguyên thuỷ của Đức Phật đã được đưa vào Miến Điện và Thái Lan trong thế kỷ I Tây lịch; liên tiếp hai thế kỷ sau đó, giáo pháp này lan truyền đến những quốc gia lân cận như Lào và Miên và vẫn tồn tại dưới hình thức nguyên thuỷ cho đến ngày nay. Riêng tại Miên (ngày nay là Campuchia), trong cuối thập niên 1970, chế độ Khmer đỏ đã giết hại phần lớn chư Tăng khiến giáo pháp của Đức Phật ở nơi này hầu như đã bị tiêu diệt.

Trong lúc Tăng-già ở Sri Lanka, được sự giúp đỡ của nhiều vị vua, có vinh dự giữ gìn trọn vẹn giáo pháp của Đức Phật, giáo pháp này đã trải qua nhiều biến đổi ở Ấn Độ cũng như tại Trung Hoa, Nhật Bản và Tây Tạng, và vào khoảng từ năm 1200 trở đi, giáo pháp của Đức Phật đã biến mất khỏi Ấn Độ.

Ariyaratna Pinnaduwage

Việt dịch: Nguyễn Văn Nhật 

Nguồn: Sự bảo toàn Giáo Pháp của Đức Phật

Stress: có nghĩa là sự dồn nén, cưỡng ép trên cả hai mặt sinh lý và tâm lý, một trạng thái căng thẳng thần kinh, gây ra lo âu, sợ sệt và sau cùng là sự suy nhược cơ thể. Một nhân vật nêu lên trong bài viết này cho biết chữ STRESS không có trong ngôn ngữ Tây tạng, người dịch cũng nghĩ rằng không có trong ngôn ngữ Việt Nam. Tuy thế, triệu chứng khủng hoảng của trạng thái căng thẳng thần kinh xảy ra thường xuyên chung quanh ta, nhưng vì ngôn ngữ không đủ khả năng thích ứng kịp thời với hậu quả củng những biến đổi trong xã hội ngày nay để nhanh chóng sáng chế ra những ngôn từ thích nghi dùng mô tả những triệu chứng ấy mà thôi. Viện Tâm Linh và sự sống (Mind and Life Institute) tổ chức thường xuyên những cuộc gặp gỡ giữa các nhà khoa học nổi tiếng cùng với Đức ĐẠT LAI LẠT MA, cũng như với các nhà sư danh tiếng khác trên thế giới để trao đổi những hiểu biết giữa khoa học và Phật giáo. Phúc trình và kết quả những lần họp như thế đều được xuất bản thành sách. Dưới đây là nội dung hội nghị được tổ chức vào cuối năm 2005 và đã được bác sĩ THIERRY JANSSEN tóm lược. Bác sĩ Thierry Janssen vừa là một bác sĩ giải phẫu vừa là một bác sĩ điều trị tâm thần nổi tiếng, ông đã từng xuất bản nhiều sách về tâm linh. Tôi xin lược dịch bài viết của ông dưới đây.

Nhiều khoa học gia lừng danh thế giới họp nhau để gặp gỡ Đức Dalai Lama XIV và một số các nhân vật khác về tâm linh trong ba ngày từ ngày 8 đến ngày ngày 10 tháng 11 năm 2005. Hội nghị do Viện tâm linh và sự sống (Mind and Life Institute) tổ chức tại Washington, chủ đề chính thức là “Sự mềm dẻo của não bộ”. Hội nghị này được tổ chức vài ngày trước khi khai mạc Hội nghị thường niên của Hiệp Hội Thần Kinh Học, và chính trong dịp đại hội của Hiệp Hội Thần Kinh Học, Đức Dalai Lama XIV cũng đã được mời đọc diễn văn khai mạc.

Sự hiệp lực giữa khoa học và Phật giáo

Viện Tâm Linh và Sự Sống có thể là một tấm gương tiêu biểu nhất cho sự hợp tác và hỗ trợ giữa những ngành học rất khác nhau và sự hiểu biết đa dạng. Với chủ đích thiết lập đối thoại giữa khoa học và Phật giáo, hai nền văn hóa đó sẽ ra sức, tùy theo những phương pháp cá biệt của mỗi ngành, để tìm hiểu bản chất của thực tại, nhằm vào mục tiêu cải thiện hoàn cảnh con người.

Dự án trên đây là một dự án khá tham vọng. Vì thực tế, không có gì khó hơn là thiết lập đối thoại mang tính cách xây dựng giữa hai nền văn hóa khác nhau. Nhưng thực tế cho thấy chỉ hai năm sau đó, cuộc gặp gỡ đầu tiên được tổ chức tại DHARAMSALA (Ấn Độ) nơi tư thất của nhà lãnh đạo tinh thần của người dân Tây Tạng là ĐỨC ĐẠT LAI LẠT MA và những nhà khoa học. Tiếp theo đó, khoảng một chục cuộc họp nhỏ hơn đã được tổ chức đều đặn cho đến năm 2003, khi trường đại học danh tiếng là MASSACHUSETTS INSTITUTE OF TECHNOLOGY (MIT) mời ông ENGEL đứng ra tổ chức một hội nghị ở BOSTON với số cử tọa lớn hơn nữa. Vào lúc mấy thì ông FRANCISCO VERALA đã qua đời vào tháng 5 năm 2001. [Ghi chú thêm của người dịch: Đức Đạt Lai Lạt Ma được thông báo ông Francisco Verala ngã bệnh và Ngài đã thấy trước sự ra đi của ông này, Ngài liền cho thu băng video hình ảnh và những lời dặn dò của Ngài để cấp tốc gửi sang Paris cho ông Francisco Verala nghe trước khi ông từ trần]. Nếu ông còn sống có lẽ ông sẽ phải hân hoan lắm khi thấy kết quả đối thoại do Viện Tâm Linh và Sự Sống đem đến đang thu hút sự quan tâm cao độ của tất cả cộng đồng khoa học.

Cách hai mươi năm trước đây, mấy ai có thể ngờ được lần hội nghị thứ mười ba của Viện Tâm Linh và Sự Sống, nêu lên những đối thoại giữa khoa học và tâm linh lại được hai thể chế uy tín như Đại Học JOHNS HOPKINS ở Baltimore và Đại học GEORGETOWN ở Washington đứng ra hỗ trợ? Trong buổi khai mạc, ông EDWARD MILLER khoa trưởng Phân Khoa Y học JOHNS HOPKINS đã đứng lên phát biểu như sau: “Sứ mạng của chúng ta là đề cập đến những lĩnh vực chưa được khám phá và tìm hiểu những gì chưa có thể hiểu nỗi. Chúng ta nên đón nhận những thắc mắc mới để đem đến những giải đáp mới”. Chủ đề nêu lên trong lần họp này là cơ sở khoa học và hiệu quả trị liệu do Thiền Định mang đến. Đây là những thắc mắc mà các nhà nghiên cứu Tây phương đã nêu lên từ lâu. Nhưng từ khi ngành Thần kinh học thành công với một số tiến bộ mới nhất gần đây, người ta mới bắt đầu tìm thấy những câu giải đáp. Đó cũng là những gì mà hai nhà khoa học JON KABAT-ZINN và RICHARD DAVIDSON, phụ trách chương trình khoa học cho những buổi họp đang diễn ra, đã chứng minh qua suốt quá trình thực hiện lâu dài của họ.

Một phương cách chống lại sự căng thẳng thần kinh

Từ những năm đầu thập niên 1970, nhà sinh học JON KABAT JINN đã chú tâm đến những phản ứng liên quan giữa thân xác và tâm thức. Sau đó, ông nhanh chóng nhận thấy muốn nghiên cứu về sự tương tác giữa thân xác và tâm thức phải nhờ đến các kỹ thuật thiền định dựa vào khái niệm “tâm linh tỉnh thức” (pleine conscience – mindfulness). Đó là cách làm cho tâm thức an bình để buông xả thân xác. Loại bỏ mọi ý nghĩa phụ thuộc có tính cách tôn giáo, hoặc ngoại lai có tính cách Đông phương, ông đề nghị một danh từ hoàn toàn mang tính cách khoa học cho phương pháp do ông đề xướng: giảm căng thẳng thần kinh bằng tâm linh tỉnh thức(mindfulness- based stress reduction : MBSR). Ông KABAT-ZINN giải thích: ”Đây là cách đưa thiền định vào việc trị liệu của y khoa”. Phương cách này trước hết là giúp phát huy sự chú tâm vào hiện tại, từng giây phút một và từng giây phút một. Đó là phương cách thiền định đã được “đơn giản hóa” mà ông giảng dạy trong khoa bệnh lý chữa trị căng thẳng thần kinh (stress) tại Đại học MASSACHUSETTS. Chương trình giảng huấn của ông khá đơn giản: một buổi thiền định kéo dài hai tiếng rưỡi, mỗi tuần một lần trong tám tuần liền, thêm vào đó mỗi buổi một giờ thực tập tại nhà. Từ 25 năm nay đã có hơn mười lăm ngàn người nhờ vào cách trị liệu này để chữa trị các chứng bệnh rất đa dạng như các bệnh về tim mạch, sida, đau nhức kinh niên, xáo trộn tiêu hóa của bao tử và đường ruột, nhức đầu, áp huyết cao, mất ngủ, lo âu và hoảng sợ. Cách trị liệu bằng thiền định này, tức MBSR, đã đem đến nhiều kết quả mỹ mãn, vì thế đã được đem ra giảng dạy cho sinh viên tại 29 trường đại học y khoa trên khắp nước MỸ. Ông JON KABAT-ZINN đã giải thích với Đức Đạt Lai Lạt Ma như sau: “Điều này đã làm thay đổi mối tương quan giữa bác sĩ và bệnh nhân”. Nhiều nghiên cứu về y khoa càng ngày càng chứng minh mạnh mẽ hơn về lợi ích của phép trị liệu trên đây. Trong số những nghiên cứu được đem ra phúc trình trong buổi hội nghị về Tâm linh và Sự Sống, cho thấy trong trường hợp bệnh vảy nến (psoriasis) [Ghi chú thêm của người dịch : đây là bệnh mãn tính ngoài da, da bị những mảng đỏ và tróc ra thành những vảy trắng], cách trị liệu này bằng tia sáng cực tím sẽ mang đến nhiều hiệu quả rõ rệt hơn nếu phối hợp với phương pháp thiền định MBSR. Ông KABAT-ZINN kết luận rằng :”Thiền định, nhờ vào tác động của nó trên sự căng thẳng thần kinh, có thể giữ vai trò thiết yếu để ngăn ngừa và trị liệu những bệnh tật liên hệ khác”. Quan điểm này cũng đã được nhiều người tán đồng, chẳng hạn như ông ROBERT SAPOLSKY, giáo sư sinh học và thần kinh học của Đại học STANFORD (Hoa Kỳ), ông JOHN SHERIDAN, giáo sư miễn dịch học Đại học OHIO STATE UNIVERSITY (Hoa Kỳ) và bà ESTHER STEMBERG, Giám đốc Chương trình khảo cứu về miễn dịch học của Viện Y tế Quốc gia National Institute of Health (Hoa Kỳ), (tương đương với tổ chức INSERM của nước Pháp).

Đem các nhà sư vào phòng thí nghiệm

Ông RICHARD DAVIDSON là một người bạn từ lâu của ông Kabat-Zinn, nhưng ông lại dùng một lối nghiên cứu rốt ráo hơn là lối trị liệu theo kinh nghiệm của ông Kabat-Zinn. Chẳng qua vì ông là một giáo sư về tâm lý học và tâm thần học tại Viện Đại học WISCONSIN (Hoa Kỳ), đồng thời ông cũng là giám đốc một phòng thí nghiệm siêu tân tiến trang bị máy móc, ghi nhận tín hiệu điện lực và hình ảnh cộng hưởng từ tính (IRM), những trang bị này đã giúp ông ghi nhận trực tiếp những sinh hoạt của não bộ. Vì thế ông đã chứng minh cho thấy việc thiền định đều đặn làm gia tăng sức hoạt động thuộc vùng phía trước của não bộ  bên trái (phần này gọi là vỏ não, thuộc phần trán phía trước : cortex prefrontal), vùng não này liên hệ đến sự quản lý những xúc cảm tích cực, và do đó đã tạo ra sức đề kháng hiệu quả hơn về miễn dịch. Sau hai tháng, một cuộc thử nghiệm về chủng ngừa cho thấy chất kháng thể tiết ra trong cơ thể của những người thực thi thiền định đều đặn cao hơn hẳn đối với những người không thiền định. Trong một cuộc thí nghiệm khác, với sự tham dự của một nhà sư người Pháp là thầy MATHIEU RICARD [Ghi chú thêm của người người dịch: thầy M. Ricard là tiến sĩ khoa học, con của một triết gia, nhà văn, bình luận gia, thuộc Hàn lâm viện của Pháp, chính ông này đã chọn một tên khác là J.F. Revel vì không muốn cả hai cha con cùng nổi danh dưới một tên như nhau. Hai người có viết chung một quyển sách tựa đề là Một Nhà Sư Và Một Triết Gia Với Đạo Phật Ngày Nay. Thầy M. Ricard tu theo Phật giáo Tây Tạng và thông dịch viên tiếng pháp chính thức của Đức Đạt Lai Lạt Ma. Mẹ và chị thầy cũng quy y Phật giáo], ông RICHARD DAVIDSON và ông ANTOINE LUTZ (một người Pháp, cựu đệ tử của ông Francisco Varela), cho thấy sự sinh hoạt não bộ của những người tu hành đã thực thi hơn mười ngàn giờ thiền định phát ra những làn sóng gamma nhiều hơn gấp bội so với những người không quen thiền định. Ong WOLF SINGER, giám đốc Viện Max Planck tại Frankfurt (Đức), cũng có tham dự trong hội nghị, giải thích những vai trò của những làn sóng gamma là làm gia tăng sức sự điều hành và phối hợp mọi sinh hoạt của não bộ, giúp nhiều khu vực của não đồng bộ hóa sự sinh hoạt, và đồng thời cũng nâng cao cấp bậc tâm linh của những người tu tập thiền định này đã có sẵn từ trước trong những cá thể trên đây và đã góp phần thúc đẩy họ đi xuất gia, nhưng tuyệt nhiên không phải là những gì mà họ đã đạt được bằng sức mạnh thiền định kiên trì sau khi đã xuất gia rồi. Để trả lời cho giả thuyết này, hai ông LUTZ và DAVIDSON đem ra so sánh những “thành quả” của những nhà sư đã thiền định suốt 40.000 giờ và những nhà sư chỉ thiền định được 10.000 giờ. Kết quả hết sức kỳ lạ: các nhà sư càng thiền định được nhiều giờ, số lượng làn sóng gamma của họ phát ra càng cao, và hiện tượng này không lệ thuộc gì với tuổi tác của họ. Ông WOLF SINGER kết luận như sau: “Vì thế hình như sự tập luyện tâm linh có thể đưa đến một dạng thể tinh thần cởi mở hơn và một thể dạng tâm thức trong sáng hơn”. Mặt khác, những hình ảnh do cộng hưởng từ tính ghi nhận sự vận hành của các chức năng của bộ óc cho thấy các nhà sư sành sỏi trong việc thiền định, sức hoạt động của vỏ não trán thuộc phần bên trái, liên quan đến những xúc cảm tích cực, gia tăng một cách rõ rệt. Hơn nữa, khi các hình ảnh chụp các cảnh tượng đau đớn đưa cho các nhà sư đang được thí nghiệm xem, tức khắc những vùng não bộ tương ứng với những vận hành đau đớn đã được các nhà khoa học biết trước liền bị kích động. Sự kiện này xảy ra giống như thiền định đã kích thích các nhà sư chuyển sang hành động để cứu giúp những người đang bị đau đớn. Thầy MATHIEU RICARD bình luận việc này như sau: “Rút lui khỏi thế giới này để thiền định, chắc chắn là cách chuẩn bị để trở nên công minh hơn khi quay trở về với thế giới chung quanh.

Bác sĩ Thierry Janssen

Việt dịch: Hoàng Phong 

Trích: Văn hoá Phật giáo

Nguồn: Thiền định phương thuốc hữu hiệu giúp cơ thể thích ứng với trạng thái toàn cầu hóa

Theo tôn chỉ này, giải thoát có nghĩa rằng bất kỳ ai dù là người nghi ngờ hay là người có tâm rộng mở, khi tiếp cận được giáo huấn này sẽ nhận được một chợt thấy thình lình giác ngộ thông qua oai lực trao truyền đã được chứa đựng trong các bảo vật (terma) này.

Ngài Karma Lingpa thuộc truyền thống Nyingma nhưng tất cả học trò của ngài đều thuộc truyền thống Kagyuš. Ngài thực hiện sự trao truyền lần đầu tiên sáu bộ giáo huấn giải thoát này cho ngài Došdušl Dorje, vị Karmapa đời thứ mười ba, đến lượt ngài Došdušl Dorje trao truyền lại cho Gyurme Tenphel, vị Trungpa đời thứ tám. Sự trao truyền vẫn tiếp tục tồn tại trong các tu viện Surmang của dòng Trungpa và từ nơi đó sự trao truyền lan ra trở lại trong truyền thống Nyingma.

Người tu tập bộ giáo huấn này thực hành sadhana và nghiên cứu bộ giáo huấn sao cho hai mạn đà la hoàn toàn trở nên quen thuộc nằm lòng như một phần kinh nghiệm riêng của mình.

Tôi nhận được sự trao truyền này khi tôi lên tám tuổi, các vị giáo thọ của tôi đã dạy tôi bộ giáo huấn này, các thầy tôi cũng đã hướng dẫn tôi cách thức xử sự với người đang chết. Kết quả là, từ đó trở đi tôi thường đến thăm những người đang chết hay đã chết, khoảng bốn lần một tuần. Đối với ai tu theo truyền thống này, việc thường xuyên tiếp cận chứng kiến trình tự của cái chết, đặc biệt cái chết của người thân hay bạn bè gần gũi, sẽ được coi là hết sức quan trọng, để sao cho ý niệm vô thường trở thành một kinh nghiệm sống hơn là một quan điểm triết lý.

Quyển sách này nhằm một ý định xa hơn, đó là để cho giáo huấn này được các người tu học Tây phương tu hành. Tôi hy vọng trong tương lai không xa các sadhana (nghi thức hành trì) cũng có thể được dịch ra, để sao cho truyền thống này được tu tập một cách đầy đủ trọn vẹn.

Chošgyam Trungpa Rinpoche

Việt dịch: Thiện Tri Thức

Nguồn: Bardo Thostrosl - Tử Thư Tây Tạng

Trích: Tử Thư Tây Tạng, NXB Hồng Đức

Như tôi từng nói trước đây, ở Việt Nam, quý vị nhận quán đảnh nhưng không biết rằng sau khi nhận quán đảnh, chúng ta phải hành trì mười bốn mật giới. Nhận quán đảnh nhưng không biết về mười bốn mật giới thật sự là một hiểm họa rất lớn. Nhận quán đảnh và hành trì Kim Cang Thừa (Vajrayana) là một trong những con đường nhanh nhất dẫn đến Phật quả; tuy nhiên, đó cũng chính là con đường nhanh nhất và dễ nhất đưa chúng ta thẳng xuống địa ngục. Quý vị nên biết điều đó. Trong tiếng Anh có một câu nói: “Con ong ngậm mật ở miệng và cũng có kim ở đuôi”. Chúng ta phải thấy được cả hai mặt. Cũng như vậy, khi quý vị thực hành Kim Cang Thừa, đó là con đường nhanh dẫn đến Phật quả nếu quý vị hành trì. Tuy nhiên, nếu quý vị vi phạm một trong mười bốn mật giới, đó sẽ là con đường đưa chúng ta thẳng xuống địa ngục. Những điều này không phải do tôi nói ra mà đã được nhắc đến trong kinh điển. Vài tuần trước, tôi có đi Đầm Sen và trong công viên Đầm Sen có khu vui chơi 18 tầng địa ngục, nếu muốn vào thì chúng ta phải mua vé. Tuy nhiên, nếu thực hành Kim Cang Thừa mà lại vi phạm một trong mười bốn mật giới thì chúng ta không cần mua vé mà vẫn được đi thẳng xuống địa ngục bằng vé miễn phí. Tôi nghĩ trước đây quý vị đã nhận rất nhiều quán đảnh từ các lạt-ma, nhưng quý vị lại không hiểu rõ mười bốn mật giới. Do đó, vài người trong số quý vị đã có sẵn vé miễn phí rồi. Một mặt, chúc mừng quý vị có vé miễn phí mà không phải mua. Mặt khác, quý vị hãy cẩn thận vì địa ngục có nhiều cõi khác nhau, đặc biệt là 18 tầng địa ngục. Ở mỗi cõi ngục đó, thọ mạng kéo dài hàng tỉ năm tính theo thời gian ở cõi người.

Khi chúng ta nhìn vào truyện Harry Potter, nếu Harry Potter thật sự có tồn tại thì trường học và bạn bè của Harry Potter, v.v… sẽ tồn tại. Nếu chỉ một điều trong truyện này không tồn tại thì toàn bộ câu chuyện không tồn tại. Tương tự như vậy, đối với Kim Cang Thừa, nếu quý vị chấp nhận thực hành Kim Cang Thừa thì đó là con đường nhanh chóng dẫn chúng ta đến Phật quả. Tuy nhiên, nếu hành trì không đúng đắn, đó sẽ là con đường rất nhanh đưa chúng ta thẳng xuống địa ngục. Đó là lỗi lầm nghiêm trọng, quý vị phải biết rằng mình đang phạm lỗi. Quý vị phải hiểu rõ điều này.

Ở Việt Nam hiện giờ, quý vị rất thích nhận quán đảnh và trì tụng thần chú, đó chỉ là một mặt của thực hành. Ở mặt kia, có mười bốn mật giới mà chúng ta cần phải hành trì nhưng quý vị không hề biết đến. Nếu vi phạm một trong mười bốn mật giới thì quý vị có vé miễn phí xuống thẳng địa ngục, đây là vé đã được xác nhận. Những điều này không phải do tôi nói. Những điều này đã được ghi trong kinh điển và hôm nay, chúng ta đã có những quyển kinh và những lời trích dẫn được nói bởi các vị tổ thực hành Kim Cang Thừa và các học giả của truyền thừa Na-lan-đà (Nalanda).

1. Mật giới thứ nhất: Khinh chê hoặc phỉ báng đạo sư

Chúng ta không được lăng mạ hoặc nói xấu thầy của mình. Nếu vi phạm điều này, quý vị đã phạm vào một trong mười bốn mật giới. Ở Việt Nam, tôi thấy có một điều rất phổ biến là quý vị đặt ra cùng một câu hỏi cho rất nhiều vị thầy, và quý vị cảm thấy bối rối hơn. Do đó, tôi thường không trả lời những câu hỏi như vậy.

Nếu khinh chê đạo sư, quý vị đã vi phạm mật giới thứ nhất: “Khinh chê hoặc phỉ báng đạo sư.” Chúng ta cần phải hiểu được định nghĩa của “đạo sư”. Trong quyển Giải Thoát Trong Lòng Tay có nhấn mạnh về việc “phân tích vị Thầy”. Nếu đệ tử không phân tích vị thầy, vị thầy cũng không phân tích đệ tử, thì cả thầy lẫn trò cùng đi xuống địa ngục. Vì vậy, quý vị phải phân tích. Giải Thoát Trong Lòng Tay nói rằng khi quý vị nhận quán đảnh từ một vị thầy, vị thầy đó trở thành Kim Cang Đạo Sư của quý vị. Do đó, nếu quý vị nói xấu hoặc lăng mạ vị thầy đó dưới mọi hình thức, quý vị đã vi phạm giới đầu tiên trong mười bốn mật giới. Ở đây, quý vị có thể đọc dẫn chứng trong quyển Giải Thoát Trong Lòng Tay (trang 394-395):

“Một người đã bỏ thầy, dù có tu hành bao nhiêu, cũng chỉ đi đến địa ngục. Mật điển Trang Hoàng Tâm Kim Cương nói:

Người nào khinh chê bậc thầy không lỗi của mình,

Thì dù tu tập bao nhiêu mật điển,

Dù có bỏ ngủ, tránh xa mọi tụ hội,

Tu hành trong một ngàn kiếp,

Cũng chỉ đạt đến địa ngục”.

Khi thực hành Kim Cang Thừa, nhận quán đảnh có một mặt lợi lạc, nhưng còn một mặt khác chúng ta cũng phải thận trọng và nên thông hiểu. Chính vì vậy, nếu nhận quán đảnh và mong muốn nhận lợi lạc mà không thông hiểu cả hai mặt, đó là một việc làm rất nguy hiểm.

Nếu ai khinh chê bậc Thầy không lỗi của mình thì người đó phạm vào lỗi lầm rất lớn. Quý vị phải hiểu Giải Thoát Trong Lòng Tay mô tả thế nào về một “Vị thầy hoàn hảo”. Nếu bậc thầy có lỗi lầm, quý vị cần giữ khoảng cách với vị ấy. Để biết một vị thầy có phải là “vị thầy hoàn hảo” hay không, quý vị phải căn cứ vào ba điểm: (1) kiến thức của thầy về Phật pháp, (2) đạo đức của thầy qua việc trì giới, và (3) kinh nghiệm của thầy.

Nếu đạo sư là một vị thầy hoàn hảo và dạy chánh pháp nhưng quý vị lại không nghe theo, ngược lại còn khinh chê và phỉ báng bậc thầy, khi đó quý vị sẽ có một vé tốt nhất, miễn phí và dễ dàng nhất, để đi đến đâu thì quý vị đã biết. Nếu nhận nhiều quán đảnh từ nhiều bậc thầy khác nhau, quý vị phải hành trì thêm nhiều thệ nguyện hơn. Khi nhận quán đảnh, có thể quý vị nghĩ đó là một trò chơi. Tuy nhiên, một khi quý vị đã phá vỡ một trong những mật giới này, nó chẳng còn là trò chơi nữa, mà “cũng chỉ đạt đến địa ngục”. Cũng như trong mật điển Trang Hoàng Tâm Kim Cương nói:

Người nào khinh chê bậc thầy không lỗi của mình,

Thì dù tu tập bao nhiêu mật điển,

Dù có bỏ ngủ, tránh xa mọi tụ hội,

Tu hành trong một ngàn kiếp,

Cũng chỉ đạt đến địa ngục.

Đó là kết quả nếu vi phạm mật giới đầu tiên.

2. Mật giới thứ hai: Khinh chê giáo huấn về mật giới

Nếu quý vị nói rằng mình không cần giữ mật giới sau khi nhận quán đảnh, quý vị đang lăng mạ mật giới. Đó là mật giới thứ hai. Quý vị có rõ không?

Khi quý vị vi phạm bất cứ mật giới nào, chỉ có một cách tịnh hóa là tiến hành tự quán đảnh. Làm thế nào để tự quán đảnh? Tôi nghĩ sẽ không hướng dẫn trong đợt này. Có lẽ tôi sẽ hướng dẫn trên lớp skype, hoặc tôi sẽ suy nghĩ sau, hoặc tôi chỉ hướng dẫn cho vài học trò.

Mật giới thứ ba hệ trọng hơn, và khó khăn hơn để hành trì.

3. Mật giới thứ ba: Không cần thiết nhưng lại phê phán đạo hữu kim cang, những người cùng nhận quán đảnh với mình từ một vị thầy.

Những người cùng nhận quán đảnh với quý vị từ một vị thầy sẽ trở thành đạo hữu kim cang của quý vị. Nếu nói xấu đạo hữu kim cang của mình một cách không cần thiết thì quý vị đã phạm vào mật giới thứ ba. Trong Bổn Sư Du Già Lục Thời Tu Pháp có nói đến điểm này. Tôi nghĩ rằng quý vị đã có vài vé miễn phí [Rinpoche cười]. Trong tiếng Anh có một câu nói “Vô minh là hạnh phúc, nếu chúng ta không biết gì hết”. Nhưng Đức Phật lại nói khác rằng “Vô minh là đau khổ”. Vô minh là hạnh phúc hay đau khổ? Tôi sẽ kể một câu chuyện.

Một buổi nọ, trong tu viện Sera ở Ấn Độ, tôi đi bộ trên con đường trong tu viện. Ở Nam Ấn có rất nhiều rắn. Khi đó, tôi đang đi cùng đệ tử trên một con đường rất hẹp, hai bên là tường cao. Tôi đã đi qua một đoạn, nhưng đệ tử của tôi vẫn không đi theo tôi mà chỉ đứng nhìn. Tôi quay lại nhìn và thấy đệ tử không đi theo, tôi không biết chuyện gì đang xảy ra. Người đệ tử chỉ nhìn tôi, chỉ vào một con rắn và nói tôi đã đi qua rất gần con rắn mà không biết. Tôi đã không nhìn thấy con rắn và không biết rằng mình đã đi rất gần con rắn. Đó không phải là một con rắn thường mà là một con rắn hổ mang. Khi đó, đệ tử nói với tôi: “Ồ Rinpoche, Ngài đã không biết có rắn,” và anh ta nói “Vô minh chính là hạnh phúc”. [Rinpoche cười] Nếu con rắn cắn vào mặt tôi thì vô minh không còn là hạnh phúc nữa, vô minh chính là đau khổ. Trên phương diện ngắn hạn, vô minh là hạnh phúc; nhưng về mặt dài hạn thì vô minh là đau khổ.

Do đó, nếu không biết về mật giới, nếu vô minh về mật giới, khi nhận quán đảnh quý vị có thể cảm thấy vui sướng vì không biết rằng phải hành trì mật giới, đó là hạnh phúc ngắn hạn; tuy nhiên, về dài hạn đó chính là đau khổ. Sau khi nhận quán đảnh, nếu vi phạm mật giới, quý vị hãy hỏi đạo sư của mình cách thức tịnh hóa những lỗi lầm đó. Đây chính là mật giới thứ ba.

Bây giờ, quý vị có thể thấy mình có nhiều vé miễn phí hơn nữa. Quý vị có thấy vấn đề này hệ trọng đến mức nào không? Để biết rõ hơn về điều này, quý vị có thể đọc quyển Giải Thoát Trong Lòng Tay. Trong quyển Giải Thoát Trong Lòng Tay có trích dẫn lời dạy của Đức Phật và các vị học giả Nalanda.

4.  Mật giới thứ tư: Từ bỏ phát tâm từ bi với mọi chúng sinh hữu tình

Hành giả phải luôn luôn có lòng từ ái, khoan dung với mọi người. Nếu có kẻ xấu ác giết cha, mẹ của mình, phá huỷ nhà cửa, tài sản của mình, và nếu nghĩ rằng "Ta căm giận người này" thì như vậy là vi phạm giới nguyện. Còn như biết người đó là xấu nhưng vẫn có lòng từ bi với y thì hành giả có thể khuyên can hay ngăn cản người đó mà không vi phạm giới nguyện.

5.  Mật giới thứ năm: Không hành trì tâm bồ đề

Tâm bồ đề có hai loại. Từ bỏ cả hai loại tâm bồ đề tức là vi phạm mật giới thứ năm. Quý vị rất thích nhận quán đảnh nhưng lại không biết cách thực hành tâm bồ đề. Đó là điều cực kỳ nghiêm trọng và đáng ngại khi nhận quán đảnh. Khi quý vị từ bỏ và không thực hành hai loại tâm bồ đề, khi đó quý vị đã phạm vào mật giới thứ năm.

6. Mật giới thứ sáu: Bắt lỗi lời Phật dạy trong kinh điển hiển giáo lẫn mật giáo

Khi bắt lỗi lời dạy của Đức Phật thì quý vị sẽ phạm vào mật giới thứ sáu. Khi nhận quán đảnh, quý vị cũng đồng thời thọ mật giới. Nếu thọ mật giới nhưng quý vị lại làm ngược lại những điều này, đó chính là vi phạm mật giới. Nếu không nhận quán đảnh thì quý vị không thọ mật giới. Nếu không nhận quán đảnh và vi phạm những điều này thì quý vị không phá vỡ bất cứ giới nguyện nào cả.

Có ba loại địa ngục, 18 tầng địa ngục gồm: 8 ngục nóng, 8 ngục lạnh, 2 ngục cận biên. Đôi lúc, tôi cảm thấy ngục lạnh có vẻ tốt hơn ngục nóng một chút. Nếu quý vị có thể chọn, tôi khuyên nên chọn ngục lạnh [Rinpoche cười]. Có một điểm chúng ta nên nghĩ đến: “Liệu ngày mai đến trước hay địa ngục đến trước?” Không ai ngoài Đức Phật biết được điều này. Khi đi ngủ ai cũng muốn khi phải thức dậy vào ngày mai thì mình vẫn còn sống. Tuy nhiên, không một ai biết trước ngày mai chúng ta thấy ánh mặt trời trước hay thấy địa ngục trước. Chỉ có Đức Phật nói được. Khi quý vị vi phạm những mật giới này, pháp hành tịnh hóa Kim Cang Tát Đỏa không có tác dụng. Tội lỗi và vi phạm mật giới là hai điều hoàn toàn khác nhau. Quý vị có cảm thấy bối rối không? Quý vị bối rối vì không hề biết những điều này. Bây giờ quý vị đã biết vô minh là hạnh phúc hay vô minh là đau khổ. Khi nhận quán đảnh thì quý vị nên biết cả hai mặt. Tôi đã dự định giảng những điều này vào lần trước nhưng không có thời gian. Lần này có thời gian tôi mới nói rõ được.

7. Mật giới thứ bảy: Tiết lộ giáo lý thực hành bí mật trong Kim Cang Thừa cho những người chưa học hoặc chưa nhận quán đảnh.

Tất cả mọi điều về các quán đảnh mật pháp, đặc biệt là các pháp hành Bổn tôn và các tri kiến về Bổn tôn, nếu quý vị nói cho những đối tượng không thích hợp thì quý vị đã vi phạm mật giới thứ bảy.

Có ai đã từng phạm mật giới này chưa? Tôi nghĩ quý vị biết rõ mình đã làm gì.

8. Mật giới thứ tám: Khinh chê thân người của chính mình

Khi quý vị nghĩ rằng mình không thể đạt được Phật quả hay không thể thực hành pháp với thân người này, quý vị đã vi phạm mật giới thứ tám.

Như tôi đã nói, quý vị cần biết rằng đối với các giới nguyện, khi phạm giới thì có nhiều phương pháp tịnh hóa khác nhau. Đây là mật giới, phương pháp tịnh hóa là tiến hành tự quán đảnh. Cách tiến hành tự quán đảnh tôi sẽ suy nghĩ xem hướng dẫn như thế nào. Quý vị có thể hỏi thầy của mình. Pháp tịnh hóa Kim Cang Tát Đỏa thông thường chỉ để tịnh hóa những ác nghiệp chúng ta đã gây tạo. Nếu chúng ta xét về giới luật tỳ kheo tăng và tỳ kheo ni, khi phạm giới thì pháp hành Kim Cang Tát Đỏa và pháp tự quán đảnh đều không thể tịnh hóa được. Một vị tăng phạm giới tỳ kheo phải sám hối trước 20 vị tăng; một vị ni phạm giới phải sám hối trước 20 vị tăng và 20 vị ni. Tất cả mọi sai phạm đều có những phương pháp tịnh hóa khác nhau.

9. Mật giới thứ chín: Từ bỏ thực hành Tính không

Nếu quý vị chưa từng nhận quán đảnh và chưa từng thọ mật giới, nếu không thực hành Tính không thì không có sai phạm nào. Sau khi đã nhận quán đảnh và đã thọ mật giới, nếu không thực hành Tính không thì quý vị sẽ vi phạm mật giới. Đó là lý do trong đợt này, tôi đã giảng Bát Nhã Tâm Kinh.

Như tôi đã từng nói nhiều lần, đối với quán đảnh và thực hành Kim Cang Thừa, Tính không rất quan trọng. Nếu việc nhận quán đảnh và cố gắng thực hành Kim Cang Thừa không dẫn quý vị đến Phật quả thì nó có thể đưa quý vị xuống địa ngục. Quý vị phải vô cùng thận trọng. Một điều tốt là nếu muốn tham quan 18 tầng địa ngục ở Đầm Sen, quý vị phải mua vé; nhưng ở đây chúng ta có thể xuống địa ngục mà không cần phải trả tiền. Cho nên, chúng ta phải cẩn thận. Thăm địa ngục ở Đầm Sen khoảng một đến hai giờ đồng hồ có thể ổn thỏa, nhưng khi đã rơi vào địa ngục thì phải trải qua hàng tỉ năm ở đó. Chúng ta nên cẩn thận.

10. Mật giới thứ mười: Thân cận người độc hại

Điều này được phiên dịch trực tiếp từ Tạng ngữ. Quý vị phải hiểu thế nào là người độc hại. Người độc hại là những người khinh chê những thực hành Phật pháp của mình, đặc biệt là những thực hành mật thừa, và khinh chê vị thầy của chính mình. Thân cận người độc hại là mật giới thứ mười.

11. Mật giới thứ mười một: Không ghi nhớ quan kiến về Tính không

Chúng ta rõ điều này không? Không ghi nhớ những quan điểm về Tinh không hoặc không thực hành Tính không là một mật giới.

Nếu chúng ta chưa nhận quán đảnh và chưa thọ mật giới, không có gì sai trái nếu không thực hành Tính không. Sau khi nhận quán đảnh và thọ mật giới, nếu không thực hành Tinh không thì đó là vi phạm mật giới. Điều đó trở thành một lỗi lầm nghiêm trọng.

Buổi giảng hôm nay không vui vẻ chút nào, có phải không? Nhiều người có quá nhiều vé miễn phí đi đến những nơi xấu. Tôi cảm nhận rằng “Vô minh chính là đau khổ”, và đó là điểm quan trọng. Tôi không phải là người nói rằng vô minh là hạnh phúc. Tôi nói như Đức Phật đã dạy: “Vô minh chính là đau khổ”. Khi chúng ta bị đọa địa ngục và đau khổ thì đã quá muộn màng. Hiện tại vẫn còn chưa muộn. Hiện giờ chúng ta có rất nhiều điều để làm, nhưng làm bằng cách nào lại là một câu hỏi khác. Tôi sẽ xem xét thời gian, con người… rồi sẽ nói với quý vị. Nếu không xem xét, tôi cũng sẽ có một vé. Tôi không hề muốn như vậy.

Nếu quý vị muốn biết thêm chi tiết về những mật giới này, tôi khuyên quý vị nên đọc Bổn Sư Du Già Lục Thời Tu Pháp. Sẽ có một số phần luận giải dần dần được dịch ra tiếng Việt. Tôi rất tiếc rằng không có nhiều kinh điển được dịch sang tiếng Việt. Do đó, quý vị không biết về nhiều điều, chẳng hạn những mật giới này, vì quý vị không có nguồn kinh điển để tham khảo. Vì vậy, Dipkar có một nhóm dịch thuật để dịch kinh điển sang tiếng Việt nhiều hơn nữa. Chúng tôi hy vọng sẽ hoàn thành mục tiêu này trong vòng năm đến mười năm sau. Vừa rồi có nhiều người nói với tôi rằng họ đã lớn tuổi nên muốn học pháp chuyển di tâm thức. Tuy nhiên, nếu quý vị đã phá vỡ một trong mười bốn mật giới này thì ông nội của pháp chuyển di tâm thức cũng không thể nào cứu quý vị. Tôi không nói những điều này, mà những điều này được ghi trong kinh điển.

Mật điển nói rằng nếu quý vị nhận quán đảnh, thực hành Kim Cang Thừa và không hề phạm mật giới thì quý vị có thể đạt được Phật quả trong mười sáu đời. Do đó, bây giờ quý vị đã thấy chúng quan trọng như thế nào rồi. Điều hệ trọng là, cho dù quý vị biết hay không biết mật giới, khi đã phạm mật giới thì không có gì khác biệt. Các bạn có rõ không? [Rinpoche nói tiếng Việt “Các bạn có rõ không?”] Nếu quý vị đã hiểu rõ thì phần việc của tôi đã hoàn tất. Tôi thấy lần này quý vị rất tập trung vào chủ đề tôi đang nói, vì quý vị đã nhận rất nhiều vé miễn phí rồi. Chúng ta đã xong mười một mật giới.

(Ni sư nói: “Quý vị có nhiều vé VIP đi xuống địa ngục”. [đại chúng cười])

12. Mật giới thứ mười hai: Đưa thông tin sai lệch làm thối thất hoặc hủy hoại tín tâm vào Phật pháp và giáo pháp mật thừa của người khác

Nếu có người có tín tâm mãnh liệt vào Phật pháp và giáo pháp Kim Cang Thừa, nhưng quý vị lại đưa ra thông tin sai lệch khiến cho tín tâm của họ bị thối chuyển hoặc bị hủy hoại, thì quý vị đã phạm mật giới thứ mười hai. Lý do là rất nhiều người không thông hiểu giáo pháp đúng đắn nhưng lại hay nói cho người khác nhiều điều. Đôi khi, họ sẽ gặp những người có tín tâm vào Phật pháp. Khi những người có tín tâm nghe họ nói, tín tâm của những người đó sẽ bị hủy hoại. Chính vì vậy, đây là một vi phạm rất hệ trọng.

Do đó, Đức Phật đã dạy rằng khi nhận một vị làm thầy, chúng ta phải kiểm tra xem vị đó có đầy đủ kiến thức về Phật pháp hay không. Có lẽ quý vị nên hỏi thầy của mình: “Thầy có những phẩm tính nào, có những bằng cấp nào?” Một lần nọ ở đại sứ quán Đài Loan, tôi muốn nhập cảnh vào Đài Loan và họ hỏi tôi: “Thầy muốn vào Đài Loan để làm gì?” Tôi nói rằng: “Tôi vào Đài Loan để giảng pháp”. Họ hỏi tôi “Thầy có phẩm chất gì về Phật pháp để giảng pháp, có những bằng cấp nào?” Tôi đã nói rằng: “Tôi đã học xong tiến sĩ Phật học”, và tôi đã cho họ xem bằng cấp của tôi. Lúc đầu, tôi cảm thấy rất kỳ lạ. Sau đó, tôi cảm thấy đó là một điều hay. Bằng cách này thì họ sẽ biết phẩm tính của một người ra sao. Khi quý vị không thông hiểu đúng đắn về Phật pháp mà lại nói ra những điều sai trái, nếu người khác nghe được thì tín tâm của họ sẽ bị thối thất hoặc bị hủy hoại. Khi đó, quý vị đã phạm mật giới thứ mười hai.

13. Mật giới thứ mười ba: Không hành trì đúng đắn những thệ nguyện về mối liên hệ giữa thầy và trò

Khi thầy nói những điều đúng với Chánh pháp, nếu quý vị không làm theo thì quý vị đã phá vỡ thệ nguyện. Nếu thầy bảo chúng ta làm những điều không tốt, chẳng hạn như giết hại động vật, đó hoàn toàn là tội lỗi nên quý vị có quyền không nghe theo. Nếu thầy bảo chúng ta trì tụng thần chú Om Mani Padme Hum 100 biến, dù làm được nhưng quý vị lại không làm theo, khi đó quý vị vi phạm thệ nguyện giữa thầy và trò.

Trong mật điển có những điều được gọi là thệ nguyện (samaya). Khi quý vị vi phạm thệ nguyện giữa thầy và trò thì điều đó sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng. Quý vị có thể thấy vị đệ tử giỏi nhất của Milarepa là Rechungpa. Trên thực tế, Rechungpa đã có thể đạt được Phật quả trong một đời, nhưng Rechungpa đã vi phạm thệ nguyện giữa thầy và trò ba lần. Cho nên, Rechungpa chỉ có thể đạt được Phật quả sau đó ba đời.

Không tuân theo những thệ nguyện chính là vi phạm mật giới. Mật giới hệ trọng nhất chính là mật giới đầu tiên: khinh chê hoặc phỉ báng đạo sư. Đó là mật giới nghiêm trọng nhất. Tuy nhiên, chúng ta cần biết một điểm. Nếu vị thầy khuyên chúng ta làm những điều ngược với giáo pháp, đó lại là vấn đề hoàn toàn khác. Nếu vị thầy làm những điều phù hợp với giáo pháp nhưng quý vị lại tìm lỗi nơi thầy mình, đó là lỗi lầm rất nghiêm trọng. Tôi nghĩ tôi đã gặp vài vấn đề ở điểm này. Khi tôi tuân thủ nghiêm ngặt giáo pháp, một vài đệ tử không vui vì điều đó. Tuy nhiên, tôi không quan tâm họ cảm thấy thế nào, vì tôi hoàn toàn không muốn nhận vé miễn phí. Đó là sinh mạng của tôi và tôi phải tự cứu mình khỏi rơi vào địa ngục. Do đó, tôi tuân thủ giáo pháp rất nghiêm ngặt. Có một điều rất rõ ràng ngay từ đầu: “Quý vị có biết ai là người có thể cứu quý vị khỏi rơi vào địa ngục không? Chính là bản thân quý vị”. Chỉ có quý vị mới có thể cứu mình ra khỏi địa ngục. Không ai khác làm được chuyện đó. Chính vì vậy, khi quý vị làm gì hoặc thực hành bất cứ điều gì, điều quan trọng là quý vị phải hiểu trọn vẹn vấn đề một cách đúng đắn.

14. Mật giới thứ mười bốn: Khinh chê nữ giới

Khi quý vị nói rằng tất cả người nữ đều xấu thì quý vị đang vi phạm mật giới thứ mười bốn. Nếu quý vị khinh chê một người nữ thì quý vị không vi phạm vào mật giới. Tuy nhiên, tôi không nói rằng quý vị hãy khinh chê người nữ. Nếu quý vị nói rằng nữ giới không thông minh hoặc những điều tương tự, nếu quý vị chỉ trích nữ giới nói chung, thì quý vị phạm vào mật giới thứ mười bốn. Đó là điểm khác biệt giữa mật giới của Phật giáo và ngoại đạo.

Tôi đã hoàn tất phần hướng dẫn mật giới. Lúc 8h tôi có phần kiểm tra những học trò của tôi. Đến bây giờ quý vị đã biết mình có bao nhiêu vé miễn phí rồi. Đây chỉ là đèn cảnh báo thôi. Phải làm gì tiếp theo lại là một câu hỏi khác. Tuy nhiên, điều quan trọng là chúng ta cần phải hiểu cả hai mặt của vấn đề. Bây giờ tôi sẽ dành vài phút cho phần hỏi đáp.

Khangser Rinpoche 

Nguồn: Mười bốn mật giới

Phần lớn các Pháp hữu của chúng ta ở Học Viện [Larung] đã quen thuộc với giáo lý này. Trong cuộc đời của mình, Kyabje Jigme Phuntsok Rinpoche (1933-2004) đã biên soạn nhiều giáo lý rõ ràng, súc tích và tuyệt diệu, chẳng hạn Giọt Khai Thị Chân Thành, Giọt Cam Lồ Khai Thị, Những Chỉ Dẫn Cốt Tủy Về Nhiếp Thọ Vạn Pháp và Đạo Ca Chiến Thắng. Đây không phải là những đề tài thông thường, rút ra từ hai hay ba năm nghiên cứu học thuật, mà là kết tinh trí tuệ đạt được nhờ nghiên cứu, quán chiếu và thực hành suốt đời của Kyabje Rinpoche. Dựa trên tự truyện và công hạnh trong suốt cuộc đời Ngài, sự chứng ngộ mà Kyabje Rinpoche đạt được đã minh chứng Ngài là một vị Thánh vĩ đại và đại Thành Tựu Giả trong mỗi đời từ thời của Phật Thích Ca Mâu Ni đến Đạo Sư Liên Hoa Sinh. Ngài không chỉ tích lũy rất nhiều thiện nghiệp trong các đời quá khứ, mà trong đời hiện tại, Ngài đã dành hơn 60 năm tập trung vào nghiên cứu, quán chiếu và thực hành những giáo lý của Đức Phật, bắt đầu từ thời thơ ấu lúc 5 hay 6 tuổi và kéo dài đến khi gần 70 tuổi, thời điểm Ngài biên soạn Đạo Ca Chiến Thắng; Kyabje Rinpoche đã hiến dâng trọn đời cho tất cả hữu tình chúng sinh và Phật giáo. Những từ ngữ và giáo lý của Ngài, rút ra từ kho tàng trí tuệ sâu sắc như vậy, thực sự rất quý giá.

Cá nhân tôi thường nghĩ lý do là bởi, mặc dù nhiều người viết và xuất bản các cuốn sách, họ thường dựa vào những tham chiếu bên ngoài và các ý nghĩ quan niệm của họ như là nguồn tài liệu. Bên cạnh đó, rất nhiều trong những tài liệu bên ngoài này thường được trích dẫn không theo văn cảnh, nhưng điều đó lại chẳng ngăn cản tác phẩm của họ khỏi sự phổ biến công khai rộng rãi.

Kyabje Jigme Phuntsok Rinpoche sống một cuộc đời rất khác với những người bình phàm trên thế gian. Trong khi phần lớn mọi người lập gia đình riêng sau khi tốt nghiệp, sau đó, dành cả đời cho con cái, gia đình, công việc và các vấn đề khác, Kyabje Rinpoche dành tất cả sức lực để hoằng dương Phật Pháp và làm lợi lạc mọi hữu tình chúng sinh. Bởi điều này, các bộ luận của Ngài đều có những ẩn ý riêng, về mặt thời gian và giá trị, đặc biệt khi so sánh với các tác phẩm thế gian khác.

Những vị có trí tuệ sẽ hiểu trọn vẹn tính siêu việt của Đạo Ca Chiến Thắng sau khi họ nghiên cứu nó. Trong quá khứ, khi Kyabje Rinpoche ban cho chúng tôi các bài giảng, chúng tôi thường không nhận ra giá trị lớn lao của chúng, ít nhất là lúc đầu. Tuy nhiên, sau khi liên tục quán chiếu về nội dung của Phật Pháp và khi thời gian trôi qua, cùng với việc tiếp tục với nhiều giáo lý tâm linh và những kiểu ý nghĩ quan niệm khác nhau – chúng tôi nhận ra rằng Kyabje Rinpoche thực sự là vị tuyệt vời nhất trong tất cả nhân loại. Đây là suy nghĩ từ sâu thẳm trong tôi, dựa trên sự phân tích công bằng từ quan điểm khách quan, quan điểm tương tự với điều được miêu tả trong Xưng Tán Đức Phật. Tôi hy vọng các bạn cũng sẽ trải qua sự tự quán chiếu cẩn thận.

Về mặt lý thuyết, nhiều người chúng ta vẫn cần nghiên cứu Kinh điển và Mật điển, dựa trên Năm Bản Văn Đại Thừa Vĩ Đại. Nhưng cuộc đời rất ngắn ngủi và thật khó để nói xem liệu chúng ta còn sống được bao lâu. Không lâu trước đây, tôi đến Bắc Kinh. Khoảng một tuần trước khi khởi hành, tôi thảo luận nhiều vấn đề liên quan đến việc từ bỏ sát sinh và việc giải phóng những con vật bị bắt với một Pháp sư ở Hạt Luhou. Chúng tôi đã thực sự rất hoan hỷ trong những buổi nói chuyện này. Tuy nhiên, Ngài đã viên tịch trong một tai nạn ngày hôm qua. Nhiều thay đổi có thể xảy ra trong cuộc đời chúng ta trong vài khoảnh khắc ngắn ngủi. Không điều gì là chắc chắn. Vì thế, năm nay tôi dự định đẩy nhanh việc giảng Pháp. Nếu thời gian cho phép trong tương lai, chúng ta sẽ tiếp tục nghiên cứu các bộ luận liên quan khác.

Nhiều Pháp hữu ngoài Học viện chỉ mới vừa bắt đầu việc nghiên cứu và chưa tìm hiểu kho tàng Phật Pháp bao la và thâm sâu. Tuy nhiên, nếu chúng ta không dấn sâu vào những nghiên cứu như vậy, chúng ta có thể không được trang bị tốt khi phải rời khỏi thế giới này. Bởi vậy, chúng ta cần lập tức tập trung vào sự hành trì thực sự.

Kyabje Jigme Phuntsok Rinpoche nhiều lần đề cập rằng Đạo Ca Chiến Thắng chứa đựng những ý nghĩa và ân phước gia trì quan trọng. Nếu một vị thầy Phật giáo hay một học trò trì tụng nó trước khi giảng dạy hoặc hành trì, anh ta sẽ có thể hoàn thành mong ước mà không gặp chướng cản và thoát khỏi các điều kiện bất lợi. Vì thế, tôi tin tưởng vững chắc rằng có một nguyên nhân sâu xa trong việc nghiên cứu bộ luận này. Điều này không lập tức rõ ràng nhờ lối suy nghĩ quan niệm.

Vô số những chướng ngại ma quỷ khởi lên trong thời đại suy đồi như hiện nay. Nhiều người chịu khuất phục ngay khi họ gặp phải vài chướng ngại. Điều này thật đáng buồn. Tôi thành tâm mong rằng các bạn sẽ vượt qua được mọi chướng ngại và hoàn thành thực hành chuẩn bị trong hai năm này. Đây sẽ là thành tựu lớn nhất trong cuộc đời các bạn. Khi chết, bạn sẽ không thể mang theo nhà cửa và của cải mà cha mẹ để lại; những lợi ích và tiền thưởng mà ông chủ chia cho bạn cũng chẳng thể theo bạn. Nhưng nếu bạn xây dựng một nền tảng vững chắc của thực hành chuẩn bị nhờ sự rèn luyện tâm thức thực sự, điều này sẽ là khởi đầu tốt lành cho các đời tiếp theo. Vì thế, tôi sẽ cùng với các bạn phát nguyện thực hành pháp tu sơ khởi. Để đảm bảo sự nghiên cứu và thực hành hoàn hảo cho bản thân và người khác, đầu tiên tôi sẽ bắt đầu bằng Đạo Ca (Doha) này, sự hiển bày tự nhiên từ trí tuệ của Kyabje Rinpoche.

2. Nguồn gốc của Đạo Ca Chiến Thắng

Nhiều người có lẽ đã biết về nguồn gốc của Đạo Ca này: Khi Kyabje Jigme Phuntsok Rinpoche lâm bệnh nặng vào năm 1995, đầu tiên, Ngài dự định viếng thăm Đài Loan vào tháng 9 năm đó và sau đấy đến Nepal nhập thất tại hang động của Đức Liên Hoa Sinh để thực hành Pháp tu Vô Lượng Thọ Phật trong một khoảng thời gian. Nhưng sau khi Kyabje Rinpoche đến Thành Đô, có vài vấn đề liên quan đến quá trình làm hộ chiếu của Ngài. Tình trạng vật lý của Ngài cũng trở nên nghiêm trọng hơn và bệnh viện tại Đại Học Y Tây Trung Hoa đã không thể chẩn đoán nguyên nhân căn bệnh của Ngài. Kết quả là, bậc thầy của chúng ta đã ở lại Metropolis International trong hơn năm tháng. Tôi đã ở bên Ngài trong suốt khoảng thời gian đó. Kyabje Rinpoche chủ yếu trụ trong trạng thái Định ngoại trừ lúc thọ trai. Ngài không thốt ra một từ. Tất cả chúng tôi ở bên Ngài đều rất lo lắng, bởi chúng tôi không biết nguyên nhân thực sự gây ra các vấn đề vật lý của Ngài. Nhưng, hồi tưởng lại quá khứ, chúng tôi vẫn rất hạnh phúc khi ấy, bởi trên tất thảy, bậc thầy vẫn ở bên chúng tôi. Giờ đây, làm sao chúng ta có thể tìm Ngài trong tam thiên đại thiên thế giới khi mà chúng ta nhớ Ngài và mong muốn gặp Ngài! Là con người bình phàm, chúng ta sẽ rất đau buồn khi không thể gặp hay tìm thấy bậc thầy. Thậm chí khi ấy, Ngài chìm trong im lặng, chúng ta vẫn có người để đỉnh lễ. Thật buồn làm sao khi chúng ta đã không nhận ra niềm hoan hỷ mà chúng ta vẫn còn có được khi ấy.

Trong quá khứ, một đêm, Đức Atisha, Ngài Dromtonpa, Mipham Rinpoche và Guru Lodramgon Ju Mio, cùng nhau xuất hiện trong một giấc mơ của Kyabje Rinpoche. Đức Atisha lặng lẽ nhìn Kyabje Rinpoche rất bi mẫn. Đức Dromtonpa nói rằng: “Chúng ta đến vì Tôn giả Atisha rất lo lắng cho con. Những con sóng to lớn trên đại dương này sẽ kết thúc vào ngày 10 tháng 3, con có hiểu ý nghĩa không?”. (Điều này nghĩa là Kyabje Rinpoche khi ấy sẽ hoàn toàn bình phục khỏi căn bệnh). Đức Atisha và Dromtonpa sau đấy tan hòa vào Pháp giới.

Mipham Rinpoche ngự trong tư thế oai hùng và cầu nguyện mãnh liệt đến Đức Liên Hoa Sinh trong khi hiển bày hình tướng cực phẫn nộ, để trục xuất mọi chướng cản ngoài, trong và bí mật và đánh bại mọi kiểu ma quỷ hiển bày từ sự vô minh và phân biệt. Sau đấy, Ngài tan thành ánh sáng và rời đi.

Guru Lodro từ ái nói rằng: “Con cần trụ trong trạng thái Đại Viên Mãn của hình tướng và tính không, bất khả phân với Tịnh Quang cố hữu; hãy làm lợi lạc hữu tình chúng sinh bằng Bồ đề tâm của ‘Tonglen’[1] sau khi con rời khỏi Định. Sau đấy, mọi điều kiện bất lợi sẽ biến mất vào hư không”. Kế đó, Tổ ban vài giáo huấn bổ sung rồi tan biến vào Tịnh Quang.

Kyabje Rinpoche bắt đầu bình phục dần dần và như Tổ Dromtonpa tiên đoán, đã hoàn toàn bình phục vào ngày 10 tháng 3. Chúng tôi trở về Học viện sau đó để chuẩn bị cung nghênh Ngài trở về. Ngài đã tự nhiên cất lên Đạo Ca Chiến Thắng. Hạnh phúc của tất cả tứ chúng đệ tử có mặt lúc đó là không thể miêu tả. Kyabje Rinpoche đặt tên cho đạo tràng của các đệ tử người Hoa là “Cõi Giới Kim Cương Chiến Thắng”, điều cũng biểu tượng cho việc giành thắng lợi.

3. Tựa đề: Đạo Ca Chiến Thắng – Diệu Âm Từ Trống Trời

Lý do của việc đặt tựa đề là Đạo Ca Chiến Thắng là hành giả có thể xua tan mọi chướng cản bên ngoài, bên trong và bí mật nhờ sự gia trì của bậc thầy và Tam Bảo và đạt được chiến thắng trọn vẹn.

“Diệu Âm Từ Trống Trời” xuất phát từ âm thanh tự nhiên rằng “tất cả chư thiên, đừng lo sợ” từ chiếc trống trời khi họ giao chiến với A Tu La. Với sự giúp đỡ của Diệu Âm này, chư thiên đánh bại A Tu La và chiến thắng. Vì thế, chúng ta cần thấy sự tương đồng giữa Đạo Ca Chiến Thắng với Diệu Âm Từ Trống Trời.

Đạo Ca này là kết tập tinh túy từ tất cả các phương pháp của Kinh thừa và Mật thừa và chứa đựng tinh hoa sâu xa nhất từ cả đời hành trì của Guru Rinpoche của chúng ta.

4. Các đoạn kính lễ

Đây là sự kính lễ trước Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi. Kyabje Rinpoche xem Bồ Tát Văn Thù là vị Bổn tôn trong suốt cuộc đời, đặc biệt sau khi Ngài gặp Bồ Tát tại Núi Ngũ Đài. Ngài đỉnh lễ Bồ Tát Văn Thù trước khi biên soạn mỗi bộ luận. Điều này cho thấy niềm tin lớn lao của tác giả.

Văn Thù Bồ Tát, Bổn tôn của tất cả hữu tình chúng sinh, trí tuệ của chư Phật từ khắp các cõi giới.
Kính lễ trước Đấng Đồng Tử Đáng Kính,
Nguyện cầu Ngài trụ mãi trong nhị của bông sen tám cánh trong tim con,
Xin gia trì để những từ ngữ của con đều sẽ làm lợi lạc mọi hữu tình chúng sinh.

Chư Phật khắp các thế giới trong mười phương là đấng bảo hộ của mọi hữu tình chúng sinh. Tinh hoa trí tuệ của chư Phật khắp mười phương là Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi, xuất hiện trong hình tướng cậu bé trai để làm lợi lạc mọi chúng sinh. Tác giả cầu nguyện rằng Bồ Tát Văn Thù sẽ soi sáng tim của bông sen tám cánh[2] của Ngài bằng ánh mặt trời chói sáng độc đáo đầy ân phước và sẽ trụ mãi mãi trong nhị của tâm sen. Ngài cầu nguyện rằng, với sức mạnh từ lòng bi mẫn, nguyện cầu những từ ngữ của Ngài có thể làm lợi lạc lớn lao tất cả hữu tình chúng sinh trên thế giới.

Kyabje Rinpoche biên soạn bộ luận này, không phải vì bình phục khỏi căn bệnh nặng, cũng chẳng vì mong ước trở nên giàu có hay đạt hạnh phúc vì bản thân. Thay vào đó, Ngài cầu xin ân phước gia trì của Bồ Tát Văn Thù để làm lợi lạc chúng sinh, tạm thời hay rốt ráo, thông qua từ ngữ và những giáo huấn của mình. Giống như vậy, chúng ta cũng cần xem xét động cơ của mình khi lắng nghe bài giảng của Ngài. Vài người luẩn quẩn mà chẳng có mục đích gì. Họ thấy người khác đến lớp, vì thế họ cũng theo những người này đến lớp. Vài người đến vì niềm vui, bởi họ nghĩ Đạo Ca Chiến Thắng có thể rất thú vị. Thực tế là, không động cơ nào như vậy là tốt. Mục đích của việc tham dự buổi giảng cần phải là để làm lợi lạc vô số hữu tình chúng sinh. Công đức của việc lắng nghe Giáo Pháp không phải vì chúng ta, mà vì mọi hữu tình chúng sinh. Mọi người cần có động cơ như thế.

Mọi người có thể nhận được lợi lạc từ ân phước gia trì của Bồ Tát Văn Thù. Chìa khóa nằm ở chỗ bạn có niềm tin hay không. Bồ Tát Văn Thù là tinh hoa trí tuệ của chư Phật và Bồ Tát khắp các thế giới của mười phương và được gọi là “cha của tất cả chư Phật”. Ngài sách tấn vô số hữu tình chúng sinh đạt Phật quả bằng cách giúp phát khởi Bồ đề tâm trong họ nhưng chính Ngài vẫn chưa thành Phật. Công đức của Bồ Tát Văn Thù được ghi chép trong các bản văn Phật giáo liên quan[3].

Đức Phật từng thuyết giảng trên Đỉnh Linh Thứu. Trong một thành phố bên dưới núi có cô gái điếm tên Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu. Cô ấy rất xinh đẹp và cực kỳ hấp dẫn. Kỳ lạ hơn, toàn bộ thân thể của cô ấy tỏa ra ánh sáng vàng. Vì thế, hoàng đế, thượng thư và tất cả đàn ông đều bị mê hoặc. Mặc dù chỉ là một cô gái điếm từ tầng lớp thấp kém, đám đông luôn vây quanh cô.

Ngày nọ, cô ấy cùng con trai của một thương gia đi mua sắm ở chợ. Họ định đến vui chơi ở một khu giải trí. Trên đường, Bồ Tát Văn Thù biến thành một chàng trai trẻ đẹp đẽ, bởi Ngài biết rằng các điều kiện đã chín muồi để cô ấy giác ngộ. Toàn bộ thân thể của Ngài tỏa ra ánh sáng chói ngời. Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu nhận ra rằng ánh sáng từ chàng trai trẻ vượt xa ánh sáng vàng của cô và khi cô đứng trong ánh sáng của chàng trai, ánh sáng của cô mờ dần và biến mất. Cô muốn quần áo của chàng trai và lập tức bỏ rơi con trai của thương gia. Cô rời khỏi chiếc xe mà họ đang đi và cố gắng quyến rũ chàng trai trẻ bằng vẻ đẹp.

Lúc đó, Bồ Tát Văn Thù cho phép Tỳ Sa Môn Thiên Vương khai thị cho cô ấy. Vì thế, vị này đã nói rằng: “Con không nên khởi lên lòng tham với cậu ấy. Đó là Bồ Tát Văn Thù, kết tinh tất cả trí tuệ của chư Phật. Ngài có thể hoàn thành mọi mong ước của con. Con cần gì?”. Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu nói: “Con chẳng cần gì ngoại trừ quần áo đẹp đẽ của Ngài”. Bồ Tát Văn Thù nói: “Nếu con bước vào cánh cửa Bồ đề, Ta sẽ trao nó cho con”. Bởi cô không hiểu điều đó nghĩa là gì, Bồ Tát Văn Thù bắt đầu trao các chỉ dẫn chi tiết.

Phật Thích Ca Mâu Ni cất lời tán dương: “Lành thay!” tại Đỉnh Linh Thứu trong lúc Bồ Tát Văn Thù thuyết giảng và điều đó làm chấn động tam thiên đại thiên thế giới. Đoàn tùy tùng hỏi Đức Phật lý do Ngài nói vậy. Đức Phật đáp: “Bồ Tát Văn Thù đang thuyết giảng Phật Pháp với lòng bi mẫn và trí tuệ để khai sáng cho một cô gái điếm. Các con có thể đến đó nếu muốn nghe”. Vì vậy, nhiều người trong các đệ tử của Phật đến chỗ Bồ Tát Văn Thù. (Gần đây, nhiều vị trong số những học trò này từ bỏ Bồ Tát Văn Thù và chạy khắp nơi khi vị đạo sư này hay vị khác đang trao quán đỉnh hay giảng Pháp. Kết quả là, chỉ có vài vị ở lại với vị thầy vĩ đại này.) Một số đệ tử sở hữu tuệ nhãn thanh tịnh thấy chân lý một cách rõ ràng và thuần khiết. Vài vị đạt được sự hiểu trọn vẹn về chân lý của tính không; vài vị đạt quả vị bất thối… và hàng vạn hữu tình chúng sinh nhận được lợi lạc tương ứng sau khi lắng nghe những giáo lý của Bồ Tát Văn Thù.

Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu cũng phát triển sự hiểu vững chắc về giáo lý rằng không có thứ gì có tự-tính. Cô ấy thực sự muốn đi theo Bồ Tát Văn Thù, rời nhà để sống cuộc đời của một hành giả Phật giáo trong cộng đồng của Tỳ Kheo Ni. Nhưng Bồ Tát Văn Thù nói với cô ấy rằng con đường xuất gia không nhất thiết nghĩa là cạo đầu, mà thay vào đó, phải tinh tấn thực hành Phật Pháp, từ bỏ ngã và khởi lên niềm yêu thích vì lợi lạc của người khác. Đức Văn Thù cũng khuyên cô gái trở về cỗ xe của con trai thương nhân và đi cùng anh ta.

Khi Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu và con trai của thương nhân đến khu vui chơi, họ đã có trải nghiệm về vô thường. Cô ấy chết trong tay của chàng trai. Ban đầu, chàng trai rất buồn. Nhưng khi thân thể của cô gái bắt đầu phân hủy, với máu và mủ chảy ra từ mắt, tai, mũi và miệng và mùi hôi tỏa ra từ thân thể, con trai của thương nhân trở nên cực kỳ sợ hãi và chạy thẳng đến Núi Linh Thứu để tìm kiếm sự gia hộ của Phật Thích Ca. Đức Thế Tôn trao truyền giáo lý cho anh ta và anh ta hiểu được chân lý về tính không. Đức Phật sau đó thọ ký rằng: “Nhờ sự gia hộ của Bồ Tát Văn Thù trong việc truyền cảm hứng về động cơ, Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu sẽ đạt Phật quả ở một cõi Tịnh độ trong tương lai. Cô ấy sẽ hiệu là Trân Quý Quang Phật. Và con trai của thương nhân sẽ trở thành một Bồ Tát (Thiện Hạnh Chói Ngời) với vai trò là đại diện của cô ấy”.

Con trai của thương nhân rất bối rối: “Tại sao học trò của Bồ Tát Văn Thù, Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu, sẽ thành tựu Phật quả? Còn con, đệ tử của Ngài, lại chỉ thành Bồ Tát?”. Anh ta không thể hiểu điều này. Đức Phật nói: “Công đức của Bồ Tát Văn Thù là không thể nghĩ bàn. Ta ban đầu cũng phát nguyện phát triển Bồ đề tâm trước Bồ Tát Văn Thù – như vô số chư Phật trong quá khứ đã làm, như vô số chư Phật hiện tại đang làm và như vô số chư Phật tương lai sẽ làm…”.

Và như thế, Kyabje Rinpoche thường nhấn mạnh rằng chúng ta cần trì tụng Mật chú Văn Thù Sư Lợi thường xuyên hơn, cũng như cầu nguyện đến Bồ Tát Văn Thù nhiều hơn, bởi năng lực và ân phước gia trì từ Bồ Tát Văn Thù rất khác với tất cả các vị Phật khác. Điều này được ghi lại trong nhiều Kinh điển liên quan. Chúng ta không thể biết liệu ân phước gia trì của Phật Thích Ca hay Bồ Tát Văn Thù mạnh mẽ hơn nhờ các ý nghĩ quan niệm, nhưng có thể đánh giá theo những bản văn liên quan. Từ điều này, chúng ta có thể biết rằng nếu cầu nguyện liên tục đến Bồ Tát Văn Thù, chúng ta sẽ được ban tặng trí tuệ từ đời này sang đời khác. Cùng lúc, ân phước từ tất cả chư Phật có thể hòa nhập và thâm nhập vào dòng tâm thức chúng ta. Về bề ngoài, Văn Thù Sư Lợi chỉ là một vị Bồ Tát. Nhưng, theo những điều được đề cập trong các bản văn, thực sự, Ngài đạt Phật quả rất lâu trước kia. Vì vậy, sức mạnh của ân phước gia trì từ Ngài là cực kỳ đáng ngạc nhiên.

Từ thuở ấu thơ, Kyabje Rinpoche luôn có lòng sùng mộ chí thành với Bồ Tát Văn Thù. Ngài trì tụng Mật chú Văn Thù “OM A RA PA CA NA DHIH” lớn tiếng, ngay sau khi chào đời, theo tiểu sử của Ngài ghi lại. Lên 6 tuổi, Ngài tìm thấy một bản sao Quán Đỉnh Ngữ Sư Tử Văn Thù Sư Lợi, cất giấu giữa những tảng đá và nhận ra một đoạn kệ ở cuối, nói rằng một ông lão ở xứ thiêng Ấn Độ ở tuổi 99, chỉ sau một ngày thực hành, Bồ Tát Văn Thù xuất hiện và ông ấy trở thành Thành Tựu Giả. Kyabje Rinpoche khi ấy chưa biết đọc và không thể nhận ra bất cứ từ ngữ nào, nhưng Ngài cầu nguyện và thực hành với niềm tin chân thành sau khi thấy bản văn này. Kyabje Rinpoche nghĩ, “Nếu ai đó già như vậy có thể gặp Bồ Tát Văn Thù chỉ sau một ngày hành trì, tôi có thể thực hành và đạt thành tựu không chút vấn đề bởi tôi còn rất trẻ”. Ngài rất háo hức và thực hành với sự tập trung trong vài ngày. Kết quả là, Ngài có nhiều dấu hiệu thành tựu và tự nhiên làm chủ mọi bản văn và bình giảng về Kinh điển và Mật điển.

Như thế, cánh cửa trí tuệ sẽ khai mở với chúng ta chừng nào chúng ta còn cầu nguyện đến Bồ Tát Văn Thù. Người ta thường than phiền rằng: “Thưa thầy, con quá ngu dốt chẳng thể học hỏi. Xin hãy thổi vào con, đánh hay chạm vào con để ban gia trì”. Điều này có thể hữu hiệu nếu vị thầy là một Thành Tựu Giả, nhưng sẽ không hữu ích nếu vị thầy chỉ là một người bình phàm. Tuy nhiên, nếu bạn cầu nguyện đến Bồ Tát Văn Thù với niềm tin, bạn chắc chắn sẽ được gia trì. Trong quá khứ, khi viếng thăm Ngũ Đài Sơn, tôi liên tục hy vọng rằng tôi sẽ được diện kiến Bồ Tát. Mặc dù tôi tràn ngập niềm tin tuyệt vời như vậy và tôi thực sự không gặp Bồ Tát Văn Thù, tôi đã được gia trì theo nhiều cách khác nhau. Trước hành trình, tôi không thể trì tụng Ước Nguyện Đại Viên Mãn hay Xưng Tán Diệu Cát Tường, nhưng sau khi đọc những bản văn này vài lần lúc tôi ở đó, tôi có thể ghi nhớ và trì tụng chúng. Chúng ta có nhiều cấp độ nhận thức khác nhau, bởi sức mạnh của niềm tin khác nhau, nhưng chừng nào chúng ta còn được ban phước bởi Bồ Tát Văn Thù, mọi bản văn và luận giảng trong Kinh điển và Mật điển sẽ hiển bày trong tâm. Chúng ta không cần phải nản lòng, giống như nhiều Pháp hữu, người quán chiếu, cố gắng ghi nhớ, rồi sau đó nhanh chóng quên đi mọi thứ.

Dĩ nhiên, chúng ta cần sử dụng trí tuệ để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Đừng hành xử như một số cá nhân hiện nay, cố gắng lừa dối người khác bằng trí thông minh. Gần đây, tôi có mặt trong một đám đông lớn và chứng kiến một người tuyên bố rằng một vị đạo sư đã khẳng định anh ta là vị tái sinh của Bồ Đề Đạt Ma. Anh ta được vây quanh bởi một nhóm những đệ tử cực kỳ thành kính và rõ ràng cảm thấy rất tự tin về bản thân. Lúc đầu, tôi cũng nghĩ anh ấy là thật. Sau khi đọc tiểu sử, tôi lập tức có niềm tin với người này. Nhưng khi đọc kỹ hơn, tôi nhận ra rằng, trong tiểu sử có ghi anh ta nhận được một bằng “tiến sĩ”. Trí tò mò của tôi khởi lên và tôi muốn làm sao mà anh ta có được sự công nhận này. Sau đấy, tôi kiểm tra bản tiểu sử tiếng Tạng, điều liệt kê các buổi giảng Pháp mà anh ta đã tham dự. Thứ mà anh ta nhận được không phải là “bằng tiến sĩ” mà chỉ là “giấy chứng nhận tham dự”. Hơn thế nữa, khi tôi đọc bản tiếng Tạng để xác thực lời giới thiệu rằng một vị đạo sư đã khẳng định anh ta là vị tái sinh của Bồ Đề Đạt Ma, tôi thấy bản Tạng ngữ chỉ tuyên bố rằng một vị đạo sư cảm thấy anh ta là vị tái sinh như vậy và cần những vị khác kiểm chứng. Có một dấu hỏi đặt ở cuối nhưng không có câu trả lời chắc chắn. Tuy nhiên, bản tiếng Trung chỉ ra rằng anh ta là chân thật. Bởi vị Phật “sống” này rất nổi tiếng, chúng tôi chẳng dám nói một lời.

Vì vậy, nếu trí thông minh trở thành một phương tiện để lừa dối hữu tình chúng sinh, nó làm hại bản thân và cả người khác. Đức Longchenpa nói trong An Trú Trong Chân Tính Về Đại Viên Mãn rằng, mặc dù vài đạo sư được vây quanh bởi môn đồ nhiều như giòi, họ chỉ có thể dẫn dắt bản thân và môn đồ đến ba cõi thấp hơn. Điều đó là vô nghĩa. Nếu bạn thực sự vị tha, bạn sẽ không bao giờ làm điều gì lừa dối người khác, bạn cũng không làm gì không hòa hợp với Giáo Pháp. Ngay cả khi những hành động của bạn lệch hướng một chút khỏi Giáo Pháp, động cơ của bạn không phải vì bản thân, mà vì lợi lạc của hữu tình chúng sinh. Bởi chúng ta đều là hành giả của Phật Pháp, vị tha là tiền đề của chúng ta bất kể chúng ta ở đâu trên con đường. Với tiền đề như vậy, rất nhiều hành vi của chúng ta thực sự có ý nghĩa ẩn mật sâu xa, mặc dù về bề ngoài, chúng có vẻ là đối nghịch với Giáo Pháp!

5. Lời khuyên về Thực hành Mật thừa

Những giáo lý và chỉ dẫn cốt tủy của Kyabje Rinpoche bao trùm bốn phần: 1. Lời khuyên về Thực hành Mật thừa, 2. Phát Bồ đề tâm, 3. Phát tâm xả ly và 4. Phát triển tính cách thiện lành.

Các giai đoạn tuần tự của bộ luận này rất rõ ràng. Trong tác phẩm Những Giáo Huấn Căn bản Của Phật Giáo, đạo sư Tsongkhapa vĩ đại nói về ba con đường chính yếu của tâm xả ly, Bồ đề tâm và trí tuệ bất nhị. Ở đây, chúng ta đang thảo luận “bốn con đường chính yếu”. Tại sao? Trí tuệ bất nhị bao trùm Kinh thừa và Mật thừa. Những Giáo Huấn Căn Bản Của Phật Giáo trình bày trí tuệ bất nhị của Trung Đạo trong Kinh thừa. Bộ luận này miêu tả trí tuệ bất nhị của Đại Viên Mãn vô song trong Kim Cương thừa trên nền tảng của Trung Đạo trong Kinh thừa. Đó là trạng thái siêu việt, xứng đáng để hành giả tâm linh theo đuổi. Làm sao chúng ta có thể đạt được Đại Viên Mãn như vậy? Với Bồ đề tâm. Theo Nhập Bồ Tát Hạnh, những vị với công đức tốt nhất vẫn không thể đạt giác ngộ mà không có Bồ đề tâm. Làm sao chúng ta có thể đạt được Bồ đề tâm? Với tâm xả ly. Làm sao chúng ta đạt được tâm xả ly? Với thiện hạnh. Nếu chúng ta đảo ngược trình tự, kết quả của thực hành sẽ bắt đầu bằng: “Chúng ta cần phải thiện lành”. Tiếp theo là phát khởi sự xả ly bằng cách từ bỏ sự bám chấp với ham muốn thế gian. Kế đó, chúng ta cần phát khởi Bồ đề tâm để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Cuối cùng, trên nền tảng như vậy, chúng ta đã sẵn sàng thực hành Kim Cương thừa hay Pháp Trí Tuệ Ba La Mật.

Hãy thử nghĩ xem, có tám vạn bốn nghìn pháp môn trong giáo lý của Phật Thích Ca Mâu Ni. Tôi đã thấy hàng tấn sách Phật giáo tại các hiệu sách ở Hồng Kông, Mỹ và Trung Quốc. Nếu chúng ta muốn nghiên cứu tất cả những Kinh điển và bộ luận này, chúng sẽ tạo ra một bộ sưu tập lớn như đại dương. Làm sao chúng ta có thể hoàn thành nhiệm vụ này trong một đời ngắn ngủi? Nhưng ở đây, tất cả giáo lý được tóm lược để chúng ta hiểu trọn vẹn một điều: Chúng ta cần thực hành trí tuệ bất nhị để đạt Phật quả; trí tuệ bất nhị lại đến từ tâm xả ly, Bồ đề tâm và thiện hạnh. Những giáo lý cốt tủy này đã thâu nhiếp tinh hoa của tất cả Giáo Pháp. Với sự hiểu đó, chúng ta cần thực hành theo hướng như vậy một cách đúng đắn.

Kyabje Rinpoche thực sự rất khác thường và tôi không tán thán Ngài chỉ bởi vì Ngài là Bậc Thầy Tôn Quý của tôi. Ngày nay, vài người luôn phủ định, thậm chí khi chư đạo sư của họ phạm phải những lỗi lầm: “Không, không, thầy của tôi là Phật. Làm sao Phật lại sai lầm?!”. Nó giống như một thành ngữ phổ biến ở vùng Tây Tạng: “Bạn ngậm thịt của người khác trong miệng nhưng vẫn không thừa nhận bạn là trộm”. Chúng ta không giống như vậy. Thay vào đó, sự đánh giá của chúng ta dựa trên hai khía cạnh của sự đóng góp cho Phật giáo và lợi lạc cho bản thân. Thực sự, Kyabje Rinpoche đã hóa hiện giống như một vị Phật chân chính để giác ngộ hữu tình chúng sinh trong thời đại suy đồi này.

6. Công đức của việc thực hành Kim Cương thừa vô song

Đại Viên Mãn, sâu xa và ngời sáng,
Chỉ nghe các đoạn kệ cũng giúp người ta phá vỡ gốc rễ của luân hồi,
Giải thoát đạt được trong sáu tháng hành trì.
Con sẽ khắc sâu điều này trong tâm.

Đại Viên Mãn vô song, tuyên thuyết tinh túy chói ngời của Phật tính, rất khó để người bình thường hiểu trọn vẹn và thường bị nói xấu bởi những kẻ thiếu trí tuệ[4]. Tuy nhiên, người ta có thể cắt đứt nguyên nhân gốc rễ của luân hồi đơn giản nhờ lắng nghe những đoạn kệ và những vị với căn cơ cao có thể đạt giải thoát nếu họ thực hành một cách tinh tấn trong sáu tháng. Vì thế, chúng ta cần phải khắc ghi sâu sắc Đại Viên Mãn trong tâm.

Những công đức của Đại Viên Mãn không thể miêu tả bằng từ ngữ. Có giải thoát bằng sự ngửi, giải thoát bằng xúc chạm, giải thoát bằng sự thấy và giải thoát bằng cách đeo. Bạn sẽ giải thoát chỉ nhờ lắng nghe từ ngữ, chạm vào các bản kinh, hiểu ý nghĩa hay đeo một Pháp khí trên thân thể. Những công đức của Giáo Pháp Mật thừa vô song thật khó mường tượng với người bình thường. Nó giống như một bé trai chăn gia súc, cưỡi trên lưng Yak mỗi ngày – cậu bé thậm chí chưa từng ngồi trên máy kéo, chứ đừng nói đến việc biết đến sự tồn tại của máy bay. Vì vậy, nhiều người không tin tưởng vào những lợi lạc của thực hành Đại Viên Mãn nếu họ chưa từng có trải nghiệm về việc thực hành nó.

Mặc dù tôi chưa thực sự giác ngộ, tôi đã dấn thân vào việc quán chiếu, sử dụng trí tuệ của bản thân trong hơn hai mươi năm qua. Tôi cũng đã nhận thấy và đạt được vài lợi lạc thực sự. Nếu ai đó trích dẫn những thuật ngữ từ Đại Viên Mãn mà không theo ngữ cảnh và kết luận rằng Kim Cương thừa không phù hợp với Giáo Pháp, lời đáp lại duy nhất của tôi sẽ là nụ cười khúc khích bởi nó chỉ cho thấy người đó nông cạn thế nào. Ngoài ra, chẳng có điều gì mà họ có thể nói cung cấp bất cứ sự hỗ trợ khó hiểu nào hay suy ra bất cứ điều gì phản bác lại Kim Cương thừa.

Vài người thuộc Phật giáo Trung Hoa không hiểu về Kim Cương thừa. Phần lớn họ chưa bao giờ đến Tây Tạng. Thậm chí những người đã đến Tây Tạng và nghiên cứu với các hành giả của Phật giáo Tây Tạng trong hai hay ba tháng có thể vẫn không hiểu một vài trong số những lý luận căn bản nhất trong Đại Viên Mãn. Trong quá khứ, tôi đã gặp nhiều người với bằng Tiến sĩ và các kiểu bằng cấp sau-Tiến sĩ, những người ban đầu rất kiêu ngạo. Họ nghĩ rằng Phật giáo thì đơn giản giống như vật lý và hóa học. Tuy nhiên, sau khi tiếp xúc với Phật Pháp, họ thậm chí không thể hiểu được những kết luận căn bản của Trung Đạo và Logic Phật giáo (Pramanavada – nhận thức học, Hetuvidyā – nhân minh học), chứ đừng nói gì đến Đại Viên Mãn. Sau đấy, họ bắt đầu dần dần phát triển niềm tin với Phật Pháp.

Thậm chí nếu chúng ta chỉ nghiên cứu vài đoạn kệ từ Đại Viên Mãn, chúng ta có thể cắt đứt những nguyên nhân gốc rễ của luân hồi sinh tử trong tam giới. Theo Tứ Bách Kệ Tụng của Tôn giả Thánh Thiên, những người hoài nghi về Trung Đạo vẫn có thể cắt đứt luân hồi xoay vòng trong tam giới. Điều này còn đúng hơn với những người đã tìm hiểu về Kim Cương thừa vô song. Nếu hành giả với niềm tin tuyệt vời và sự xác quyết mạnh mẽ thực hành theo đúng với Giáo Pháp và tuân theo trình tự của sự chuẩn bị, phần chính yếu và kết thúc, người đó có thể đạt giải thoát trong sáu tháng. Mật điển Vajra Panjara nói: “Nếu một người đã thực hành trong sáu tháng với niềm tin và sự xác quyết không dao động, họ sẽ có khả năng đạt Quả vị Kim Cương Trì Thiện Thệ”. (Điều này cũng được trích dẫn trong Năm Mươi Đoạn Kệ Về Phụng Sư Đạo Sư). Thệ Nguyện Mật Thừa cũng đề cập rằng: “Với niềm tin và sự xác quyết không dao động, hành giả sẽ đạt quả vị Kim Cương Trì Thiện Thệ trong sáu tháng”. (Điều này cũng được trích dẫn trong An Trú Trong Chân Tính Về Đại Viên Mãn và An Trú Trong Thiền Định.) Người ta có thể đạt quả vị Kim Cương Trì trong khoảng thời gian sáu tháng ngắn ngủi nếu họ tinh tấn thực hành với tâm kính trọng và niềm tin. Điều này được tuyên bố rõ ràng hơn trong Chetsun Nyingthig và Longchen Nyingthig (Tâm Yếu Từ Cõi Giới Bao La Của Đại Viên Mãn). Vài người trong số các bạn ở đây có thể chưa từng thọ nhận quán đỉnh. Nhưng bởi chúng ta đang không thảo luận về thực hành Pháp tu thực sự, cũng vẫn ổn khi chỉ đề cập đến các công đức.

Cá nhân tôi đã chứng kiến nhiều dấu hiệu cát tường xuất hiện trước khi chết ở nhiều vị trong số các đệ tử truyền thừa của Kyabje Rinpoche sau khi họ thực hành Đại Viên Mãn và đạt quả vị Thành Tựu Giả. Trong quá khứ, tôi đã biên soạn một bộ luận về việc đắc Thân Cầu Vồng[5]. Bạn có thể đã từng đọc nó. Trong số những vị trở thành thành tựu giả trong sáu tháng, tôi đặc biệt ấn tượng với một vị Tỳ Kheo Ni tên Ming Hui. Tôi đã nhắc đến Sư Cô rất nhiều lần trong các buổi giảng: Sư Cô có niềm tin lớn lao với Kim Cương thừa. Ban đầu, Sư Cô được điều trị ở Trung Quốc vì các vấn đề về sức khỏe. Sau đấy, Sư Cô biết rằng Kyabje Rinpoche sắp giảng dạy Kim Cương thừa ở Học Viện. Sư Cô cảm thấy cuộc đời vô thường và không biết mình còn có thể sống bao lâu trên đời, Sư Cô kiên quyết trở về tu viện để tu học với Kyabje Rinpoche. Kyabje Rinpoche giảng về An Trú Trong Chân Tính Về Đại Viên Mãn-Ba Nền Tảng và Ba Thiện Hạnh trong khoảng 100 ngày và Sư Cô đã tu học rất miên mật trong khoảng thời gian đó. Sư Cô xuống núi để tiếp tục được bác sĩ chữa trị vào ngày 1 tháng 9 năm 1993 sau khi lớp học kết thúc. Vào ngày 1 tháng 3 năm 1994, người chăm sóc và cũng là Pháp hữu của Sư Cô – Tỳ Kheo Ni Zhen Ru gọi điện thoại cho tôi từ Tu viện Jinfeng (hay Phượng Hoàng Vàng) ở thành phố Ya’an (Nhã An). (Khi ấy, tại Tu viện còn chẳng có đường dây điện thoại tốt, chứ đừng nói đến điện thoại di động. Chỉ có một chiếc máy bàn.) Sư Cô nói với tôi rằng Tỳ Kheo Ni Ming Hui đã viên tịch. Lúc mất, Sư Cô ngự trong tư thế oai nghiêm và liên tục cầu nguyện đến bậc thầy truyền thừa Đại Viên Mãn của Sư Cô và Đức A Di Đà. Thân thể Sư Cô bắt đầu thu nhỏ và mọi loại dấu hiệu cát tường xuất hiện. Tôi đã kiểm tra thời gian: chính xác sáu tháng từ khi bắt đầu đến lúc kết thúc; thậm chí không lệch một ngày. Đây là một sự kiện rất hiếm có.

Vì thế, tôi tin tưởng chắc chắn rằng với ân phước gia trì của Kim Cương thừa, người ta có thể thành tựu quả vị Thành Tựu Giả trong sáu tháng. Hôm nay, tôi chợp mắt một chút lúc trưa và đã nằm mộng về Sư Cô. Có những điều nhất định mà tôi không thể nói rõ. Nếu tôi nói quá nhiều, sẽ có đủ kiểu suy đoán thế gian… Sư Cô không phải lúc nào cũng xuất hiện là rất thông tuệ, nhưng thực sự có niềm tin rất mạnh mẽ. Các điều kiện tiên quyết, với những người có căn cơ cao, để thực hành Đại Viên Mãn về cơ bản là niềm tin và sự xác quyết. Những người có niềm tin mạnh mẽ nhất với chư đạo sư của họ và Tam Bảo thường sẽ có lòng sùng mộ mạnh mẽ với Kim Cương thừa đến mức họ không bao giờ từ bỏ dù cho đang ở những giây phút cuối cùng của cuộc đời. Những người này sẽ thành tựu và chiến thắng. Bởi vậy, Kyabje Rinpoche từng bình luận rằng: “Thật rất khó khăn để gặp gỡ Đại Viên Mãn trong thời đại suy đồi hiện nay, bởi đó là con đường cực kỳ tuyệt diệu”. Chúng ta cần khắc ghi những lời này trong tâm.

Với các Pháp hữu của chúng ta ở trong tu viện, các bạn chắc chắn đều đã nghiên cứu Kim Cương thừa. Nhưng những người bên ngoài có thể chưa có được cơ hội như vậy. Điều này cũng không sao. Cuốn sách Lời Vàng Của Thầy Tôi – Chỉ Dẫn Về Các Thực Hành Sơ Khởi Cho Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La Từ Đại Viên Mãn, điều mà chúng ta sẽ học ngay sau đây, cũng là một phần của Kim Cương thừa. Từ giờ trở đi, chúng ta sẽ bắt đầu thực hành. Nhiều người đang nghiên cứu Kim Cương thừa ngày nay, tin rằng họ phải quán chiếu với sự thanh tịnh nguyên sơ để tìm ra bản tính của tâm một cách hiệu quả. Nhưng tôi không hoàn toàn chấp nhận điều này bởi nó không phải lúc nào cũng đúng. Là con người bình phàm, người ta phải bắt đầu bằng thực hành sơ khởi, kế đó là thực hành phần chính yếu, thông qua quán đỉnh. Nhận thức và trạng thái giác ngộ hoàn toàn khác biệt theo cách tiếp cận này. Vì vậy, điều quan trọng là tuân theo trình tự khi thực hành. Đức Longchenpa, Mipham Rinpoche và Jigme Phuntsok Rinpoche đều đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt. Nhưng ngày nay, vài vị thầy, có lẽ bởi cách tiếp cận độc đáo của họ trong việc chấp nhận và giảng dạy đệ tử, đã đảo ngược các giai đoạn của con đường bằng cách giới thiệu với đệ tử thực hành chính yếu trước thực hành sơ khởi. Như thế, nó giống như vẽ bức tranh đẹp đẽ trên tường trong khi nền móng của tòa nhà vẫn chưa được ổn định. Nguy cơ là sau một thời gian, toàn bộ có thể sụp đổ. Vì vậy, tốt hơn là chúng ta vẽ những họa tiết trên tường chỉ sau khi nền móng đã vững chắc và an toàn.

Ở đây, Kyabje Rinpoche nói với chúng ta rằng, bởi Đại Viên Mãn là rất vi diệu, chúng ta không nên từ bỏ hay phỉ báng nó. Nếu bạn thực sự không thể phát khởi niềm tin, bạn có thể thảo luận nó với những vị thầy của Phật giáo Tây Tạng. Bạn không nên có những thành kiến chống lại Giáo Pháp Mật thừa mà không có nguyên nhân hợp lý. Trong quá khứ, vài vị tu sĩ lỗi lạc của Phật giáo Trung Hoa không tin tưởng Kim Cương thừa, nhưng sau đó có những hối tiếc và rất ăn năn[6]. Chúng ta đã nhắc đến điều này nhiều lần.

Đại Viên Mãn vô song thì vô cùng siêu việt – Mipham Rinpoche nói trong vài bài giảng của Ngài rằng: “Trong thời đại suy đồi, hữu tình chúng sinh chịu nhiều phiền não sâu sắc và nặng nề, điều không thể dễ dàng bị điều phục bởi các phương pháp khác trong Phật Pháp. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể cắt đứt mọi phiền não bằng Đại Viên Mãn vô song trong Kim Cương thừa”. Tôi đã suy nghĩ kỹ lưỡng về vấn đề này rất nhiều lần. Sẽ không hữu hiệu nếu chúng ta gạt Kim Cương thừa siêu việt sang một bên và sắp xếp để thảo luận vài phương pháp trong Kinh thừa mỗi ngày. Kinh thừa rất tốt và các giáo lý rốt ráo của Kinh thừa rất gần với Kim Cương thừa. Nhưng chúng ta đều cần biết về sự thật, sau khi đã tiến hành nghiên cứu trong thời gian dài như vậy, rằng các khía cạnh nhất định của Kinh thừa vẫn là điều gì đó khác với Mật thừa. Chúng ta không phản đối Kinh thừa, tuy nhiên các bạn sẽ hiểu những phân chia sau khi đã nghiên cứu nó.

Vì thế, tôi kiên quyết yêu cầu các bạn thêm vào các thực hành sơ khởi, bắt đầu từ năm nay. Theo ước tính ban đầu của tôi thì số lượng học sinh đăng ký các lớp về Lời Vàng Của Thầy Tôi: Chỉ Dẫn Về Các Thực Hành Sơ Khởi Về Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La Từ Đại Toàn Thiện và Tịnh Độ: Giáo Huấn Tây Tạng Về Pháp Tịnh Độ sẽ là 50-50. Nhưng dựa trên thông tin gần đây từ các địa điểm, phần lớn mọi người đăng ký lớp đầu tiên. Số còn lại đăng ký lớp Tịnh Độ: Giáo Huấn Tây Tạng Về Pháp Tịnh Độ, bởi tuổi tác và các mối bận tâm cá nhân khác. Có vẻ như đa số mọi người thực sự có kiến thức khá tốt về Kim Cương thừa. Trong quá khứ, người ta không biết về những ưu thế của Giáo Pháp Mật thừa, bởi các lý do như giao thông, khác biệt về ngôn ngữ, truyền thống quốc gia và nền tảng lịch sử. Nhiều người vội vã kết luận rằng Giáo Pháp Mật thừa không đúng với Giáo Pháp, nhưng điều đó chỉ dựa trên hành vi giả tạo của vài người đang nhân danh Kim Cương thừa. Thực sự, đây không phải là tinh túy đích thực của Giáo Pháp Mật thừa. Bởi chúng ta đã có cơ hội nghiên cứu Giáo Pháp Mật thừa cùng nhau, tôi hy vọng chúng ta sẽ làm vậy với niềm tin chân thành.

7. Nguyên nhân và Điều kiện để Thực hành Kim Cương thừa

Này những kẻ có phước báu gặp được Giáo Pháp siêu việt như vậy,
Con chắc chắn đã tích lũy thiện nghiệp trong nhiều đời
Bởi con có cùng niềm yêu thích với Đức Phổ Hiền,
Nguyện cầu tất cả chúng ta hoan hỷ trong Giáo Pháp vĩ đại này.

Với những vị có cơ hội gặp gỡ Đại Viên Mãn, điều này đến từ công đức được tích lũy trong nhiều đời. Thực sự, để có khả năng gặp gỡ Mật Pháp như vậy giống như có cùng nghiệp lực với Đức Phổ Hiền và tất cả các Pháp hữu cần phải rất hoan hỷ.

Tất cả chúng ta đã có phước báu lớn lao trong đời này khi được gặp gỡ Bậc Thầy Tôn Quý của chúng ta và nghe Ngài giảng dạy Mật Pháp, thọ nhận quán đỉnh và chỉ dẫn. Vài đệ tử Kinh thừa thậm chí đã có cơ hội trì tụng Mật chú Lăng Nghiêm, Phật Đỉnh Đại Bạch Tán Cái Đà La Ni và Mật Chú Vãng Sinh Cực Lạc[7]. Những kết nối tuyệt diệu như vậy với Mật thừa hoàn toàn là kết quả của thiện nghiệp tích lũy từ nhiều đời trước kia. Đức Longchenpa đã đưa ra hai kết luận trong Kho Tàng Tối Thượng Thừa:

Bởi chúng ta đã gặp được Kim Cương thừa vô song trong đời này, chúng ta chắc chắn đã cúng dường và phụng sự vô số chư Phật trong các đời quá khứ và cũng đã là môn đồ của chư vị.
Bởi chúng ta đã gặp gỡ Kim Cương thừa vô song, chúng ta chắc chắn sẽ thành tựu chứng ngộ trong đời hiện tại, trong Bardo hoặc trong đời tương lai. Các kết luận từ Logic Phật giáo (Pramanavada, Hetuvidyā) đã chứng minh rằng mọi chúng sinh có thiên hướng siêu việt nếu họ đã lắng nghe và nghiên cứu Kim Cương thừa.
Vài người đã thọ nhận quán đỉnh của truyền thừa Mật giáo, nhưng họ vẫn hỏi rằng, “Thưa thầy, con có phước báu để nghiên cứu Kim Cương thừa không?”. Thật là một câu hỏi ngu dốt. Thực tế là, tôi có thể khẳng định rằng nếu bạn đã gặp được Mật Pháp trong đời này, bạn không chỉ có thiên hướng với Kim Cương thừa trong đời này, mà cũng có nó trong các đời quá khứ của hàng tỷ năm trước. Tôi không nói vậy chỉ như một ý nghĩ quan niệm. Điều này được chính Đức Longchenpa, vị mà tất cả người Tây Tạng đánh giá cao, nhận xét.

Thực sự, bạn đang đang có cùng hoàn cảnh với Đức Phổ Hiền, bởi bạn đã gặp được Mật Pháp trong đời hiện tại. Bởi vì Giáo Pháp siêu việt này, Đức Phổ Hiền đã đạt trạng thái tự-chứng ngộ và giải thoát trong một phần của giây. Như Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa Kinh có giải thích, một người bị lạc và lang thang trên đường, có cảm giác rằng anh ta ở gần ngôi làng. Khi anh ta thấy một người chăn trâu, anh ta biết rằng mình sẽ bỏ lại đằng sau nỗi sợ hãi về những con đường sai lầm. Giống như vậy, chúng ta đã gặp gỡ được các thiện tri thức tâm linh vĩ đại và Kim Cương thừa và vì thế, giống như con cá đã mắc câu và chắc chắn sẽ bị kéo lên bờ, chúng ta sẽ nhanh chóng đạt giải thoát.

Bởi vậy, Kyabje Rinpoche nói một cách khiêm nhường về điểm này: “Hỡi tất cả các Pháp hữu, các con cần hoan hỷ khi đã gặp gỡ Mật thừa vĩ đại như vậy”. Các bạn không nên làm phiền bản thân bằng mọi kiểu nghi ngờ, chẳng hạn: “Liệu con có thể trở thành Thành Tựu Giả trong đời này nếu tiếp tục thực hành theo cách như vậy? Liệu con có bị chư Hộ Pháp trừng phạt? Liệu con có bị Bậc Thầy phạt?”. Không cần thiết phải suy nghĩ về mọi điều tiêu cực, thay vì những điều tốt. Gặp gỡ Mật Pháp như vậy đến từ sự tích lũy của thiện nghiệp trong nhiều đời quá khứ. Kyabje Rinpoche nói trong Đạo Ca Hoan Hỷ Về Sự Hành Trì rằng các bạn sẽ thành tựu trong đời tiếp theo, thậm chí nếu bạn không thể thực hành tốt, miễn là các bạn không phá giới trong đời hiện tại. Bạn cần có niềm tin như vậy.

Tuy nhiên, nếu bạn nói xấu Kim Cương thừa hay không tuân theo bậc thầy và những giáo lý của Ngài, thật khó để nói đến những kết quả. Một vài giới luật trong Kim Cương thừa rất nghiêm ngặt. Không chỉ các giới luật trong Kim Cương thừa mà Bồ Tát giới hay thậm chí các giới luật cho Phật tử cư sĩ đều rất nghiêm ngặt. Nếu hôm nay bạn quy y Tam Bảo và nói xấu Tam Bảo vào ngày mai, chắc chắn bạn sẽ đọa vào ba cõi thấp hơn. Vì vậy, vài người có thể nghĩ rằng, “Ôi, tôi không thể bước vào Mật thừa. Thật quá nguy hiểm!”. Nếu bạn nghĩ thật nguy hiểm khi tu học Mật thừa, nó cũng nguy hiểm khi quy y Tam Bảo. Cũng thật nguy hiểm tại nơi làm việc – nếu bạn phạm phải tội giết người tại nơi làm việc, bạn chắc chắn sẽ bị kết án tử hình. Khắp nơi trên thế giới đều rất nguy hiểm với những người xấu. Chỉ người tốt mới có thể giải thoát.

8. Phát Bồ đề tâm
Phát Bồ đề tâm bao gồm hai phần: 1. Những nguyên nhân của phát Bồ đề tâm và 2. Công đức của phát Bồ đề tâm.

8.1 Những nguyên nhân của phát Bồ đề tâm

Vì những hữu tình chúng sinh đang trôi lăn trong luân hồi đầy ghê sợ này,
Để họ đạt hạnh phúc vĩnh cửu của Phật quả,
Chúng ta cần nhận lãnh trách nhiệm vị tha
Và từ bỏ món ăn độc hại của việc yêu thương cái tôi.

Chúng ta cần nhận lãnh trách nhiệm lớn lao của vị tha và từ bỏ bám chấp vào ngã, yêu thương bản thân, thứ giống như món ăn độc hại, vì lợi ích của việc giúp đỡ những hữu tình chúng sinh đang trôi lăn trong nỗi kinh hãi xoay vòng của luân hồi để đạt hạnh phúc vĩnh cửu của Phật quả.

Hữu tình chúng sinh đắm chìm trong tam giới cực kỳ khủng khiếp của luân hồi. Chúng ta cho họ thức ăn và quần áo để họ có được hạnh phúc tạm thời. Những cư dân thành phố được cung cấp sự an toàn xã hội, bảo hiểm y tế và tiền lương. Nhưng chúng ta cần chịu trách nhiệm vị tha để đạt quả vị rốt ráo của chư A La Hán, Bồ Tát và Phật. Chúng ta cần thoát khỏi sự ích kỷ như chất độc này càng nhiều càng tốt; nếu không, quả báo có thể rất nghiêm trọng. Nhập Bồ Tát Hạnh nói rằng: “Người ta sẽ đau khổ trong luân hồi nếu làm hại người khác vì lợi ích bản thân”. Vì thế, mỗi hành giả cần quán chiếu rằng hành động cao quý nhất là làm lợi lạc hữu tình chúng sinh.

Trong quá khứ, khi Ra Lotsawa đang thiền định về một Bổn tôn (Yidam) ở nơi yên tĩnh, Ngài cảm thấy rằng Ngài muốn ở trong kiểu nhập thất cô tịch này suốt đời. Nhưng một ngày, Bổn tôn nói với Ngài rằng, “Con có thể ra ngoài để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Các công đức của dù chỉ một khoảnh khắc làm vậy sẽ lớn lao hơn nhiều việc tinh tấn thực hành Bổn tôn ở nơi cô tịch trong hàng tỷ kiếp”. Bởi vậy, công đức của việc giúp đỡ người khác với tâm vị tha vĩ đại hơn nhiều sự tự ăn năn ích kỷ trong vô số năm tháng.

Những nguồn gốc của mọi ưu thế và hạnh phúc thực sự đến từ lòng quyết tâm làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Nhập Bồ Tát Hạnh nói rằng, “Tất cả hạnh phúc thế gian đều đến từ làm lợi lạc tha nhân”. Mọi hạnh phúc thế gian và xuất thế gian đều là kết quả của Bồ đề tâm để làm lợi lạc những hữu tình chúng sinh khác. Bởi thế, chúng ta không nên để Bồ đề tâm phai nhạt trong toàn bộ quá trình thực hành. Patrul Rinpoche cũng nói rằng, “Nếu con thực hành Đại Viên Mãn vô song mà không có tiền đề là Bồ đề tâm, nó sẽ trở thành Tiểu thừa hay ngoại đạo Tirthika”.

Trong quá khứ, nhiều người không hiểu về chủ đề phát Bồ đề tâm. May mắn thay, bởi chúng ta đã nhắc đến vấn đề này nhiều lần, chúng ta thấy yên lòng khi biết rằng điều đó thực sự đã có vài tác dụng. Gần đây, khi tôi gặp những Phật tử cư sĩ bên ngoài Học Viện, nhiều người nói rằng, “Xin hãy gia trì để con có thể phát khởi Bồ đề tâm càng nhanh càng tốt!”. Vài người nghĩ điều này rất chân thành, nhưng số khác có thể nói vậy chỉ để làm tôi hài lòng. Tôi thường muốn biết liệu điều mà họ đang nói có thật hay không, vì thế, tôi nhìn thẳng vào mắt họ. Dù thế, đôi lúc tôi cũng không biết được. Tuy vậy, điều này tốt hơn nhiều so với những điều mà tôi gặp trước kia. Trong quá khứ, tôi thường nghe mọi người nói rằng: “Xin hãy gia trì để con có sức mạnh điều phục người khác!”. “Ngài phải gia trì để con trở thành tỷ phú, kiếm thật nhiều tiền và có một nghề nghiệp tốt!”. Một người thậm chí còn nói, “Con phải có thêm một con mắt ở giữa hai mắt. Mắt trái để nhìn Pháp thế gian. Mắt Pháp để nhìn Pháp xuất thế gian và mắt giữa để nhìn xem liệu bạn bè có nói điều gì xấu sau lưng con”. Những người trong thế giới bình phàm thường có những ý nghĩ ngu xuẩn như vậy, không điều gì trong số chúng là sự suy xét cẩn trọng. Động cơ quý giá và rốt ráo nhất là phát khởi tâm vị tha!

Kyabje Rinpoche nói rằng ích kỷ giống như độc và Ngài hy vọng rằng chúng ta sẽ quán chiếu về điều này thường xuyên. Đó cũng là một ẩn dụ tuyệt vời. Những người với nhận thức ích kỷ mạnh mẽ chẳng sớm thì muộn sẽ thất bại, dù họ ở đâu. Phần lớn những tranh cãi, phiền não và cãi cọ của chúng ta đều là sản phẩm của sự ích kỷ. Chúng ta sẽ là Bồ Tát nếu trở nên vị tha và chúng ta cần nỗ lực hướng đến điều này. Thực sự, chúng ta không cần quan tâm nhiều đến điều mà người khác nói, mà thay vào đó, chỉ cần làm bất cứ điều gì có thể để làm lợi lạc tha nhân trong khi vẫn còn sống và còn khả năng. Sẽ đều rất tốt dù theo cách nào, dù người ta có biết về điều chúng ta đang làm hay không. Tôi tin rằng một số điều mà tôi đã làm có thể chẳng bao giờ được người khác biết đến trong đời tôi. Nhưng tất cả chư Phật và Bồ Tát đều biết bằng thiên nhãn thông. Kim Cương Thượng Sư của tôi cũng biết. Ngoài điều đó, những nỗ lực của tôi có thể không được đánh giá, chứ đừng nói là đền đáp bởi bất cứ ai. Nhưng Luật Nhân Quả luôn chiến thắng. Sẽ là vô nghĩa khi làm lợi lạc hữu tình chúng sinh vì danh tiếng của bản thân. Vài người được gọi là công dân kiểu mẫu trên thế giới cố gắng vất vả để phô trương trước người khác, nhưng tôi không nghĩ điều này xứng đáng. Chúng ta cần nỗ lực làm mọi việc vì hữu tình chúng sinh bằng cách hành động với trái tim tốt lành một cách thầm lặng. Đó là mục đích của mong ước của chúng ta!

8.2 Công đức của phát Bồ đề tâm

Điều này ngăn chặn cánh cửa dẫn đến các cõi ác
Nó cũng cho phép chúng ta đạt hạnh phúc của các cõi lành
Chúng ta sẽ đạt giải thoát rốt ráo nhờ tuân theo cách tiếp cận này.
Điều bắt buộc là chúng ta thực hành giáo lý trọng yếu không xao lãng.

Công đức của phát Bồ đề tâm bao gồm: đóng lại cánh cửa dẫn đến các cõi ác, cho phép chúng ta đạt được an bình và hạnh phúc tạm thời trong các cõi lành của con người và chư thiên và giúp chúng ta đạt được giải thoát rốt ráo. Với sự hiểu về nguyên tắc này, mỗi Pháp hữu cần bắt đầu thực hành chỉ dẫn siêu việt, chẳng hạn chỉ dẫn này, một cách không xao lãng.

Những công đức của Bồ đề tâm nguyện và hạnh vô song được đề cập ở trên là vô lượng vô biên. Điều này được nhắc đến rất tỉ mỉ trong Đại Thừa Tập Bồ Tát Học Luận, Nhập Bồ Tát Hạnh và các Kinh điển Đại thừa khác. Tôi sẽ không nhắc lại chúng ở đây. Nói đơn giản, công đức của Bồ đề tâm có thể hiển bày theo hai cách:

1. Nếu người ta có thể phát Bồ đề tâm chân chính, mọi tội lỗi có thể được tiêu trừ trong dòng tâm thức. Điều này bởi vì những công đức của Bồ đề tâm đã chặn mọi cánh cửa dẫn đến các cõi xấu chẳng hạn địa ngục, ngạ quỷ hay tái sinh làm súc sinh. Tổ Tịch Thiên nói rằng: “Bồ đề tâm giống như lửa phá hủy thế giới, nó tiêu trừ mọi tội lỗi lớn trong một khoảnh khắc ngắn ngủi”. Bồ đề tâm giống như lửa cháy sau một đại kiếp. Các tội lỗi như ngũ nghịch tội và nói xấu Giáo Pháp thật khó để tịnh hóa. Nhưng chúng đều bị phá hủy khi Bồ đề tâm, như lửa cháy, xuất hiện giống như khi đại kiếp kết thúc. Nếu tội lỗi được tẩy sạch, sẽ chẳng có cơ hội rơi vào đọa xứ. Kyabje Rinpoche cũng nói trong những giáo lý của Ngài rằng một người có Bồ đề tâm không thể rơi vào cõi xấu. Vì vậy, chúng ta cần nỗ lực hết sức để phát khởi Bồ đề tâm trước khi chết. Chúng ta cũng cần chắc chắn rằng Bồ đề tâm không bị hỏng sau khi đã khởi lên, nếu không nó sẽ suy giảm.

2. Với Bồ đề tâm, những công đức của các gốc rễ thiện hạnh sẽ ngày càng trở nên lớn lao hơn. Kết quả là, người ta tạm thời có thể tái sinh làm một con người hay thiên được gia trì để tận hưởng mọi an bình và hạnh phúc của các cõi lành. Tổ Tịch Thiên cũng nói rằng, “Bồ đề tâm trân quý là nguyên nhân của an bình và hạnh phúc của hữu tình chúng sinh”. Bồ đề tâm sẽ dẫn đến sự viên mãn công đức trên năm con đường (ngũ đạo), mười giai đoạn (thập địa) của Bồ Tát và sự thành tựu rốt ráo của trí tuệ phổ quát hoàn hảo của Phật quả (Sammāsambuddha, Đấng Giác Ngộ Viên Mãn, Bậc Tỉnh Thức Tối Thượng).

Những lợi lạc của Bồ đề tâm thực sự rất vĩ đại với hữu tình chúng sinh. Nhập Bồ Tát Hạnh nói rằng:

“Chư Phật uy đức, suy ngẫm sâu sắc trong nhiều kiếp,
Đã thấy rằng điều này và chỉ điều này mới cứu giúp
Vô số chúng sinh,
Và đưa họ dễ dàng đến hỷ lạc tối thắng”.

Đức Phật đã quán chiếu nhiều lần, với trí tuệ vô ngại, trong vô số các đời và kiếp quá khứ, “Điều gì lợi lạc nhất với hữu tình chúng sinh?”. Có phải tốt hơn là cung cấp cho họ thức ăn và quần áo, hay đảm bảo rằng họ khỏe mạnh về tinh thần và thể chất? Cuối cùng, Ngài đi đến kết luận rằng phát Bồ đề tâm sẽ đem lại lợi lạc lớn nhất cho hữu tình chúng sinh. Giống như vài nhà khoa học hiến dâng cho việc nghiên cứu trong khoảng thời gian dài, chỉ để phát minh ra thứ gì đó mà họ tin là sẽ đóng góp lớn lao cho nhân loại, tương tự, Đức Phật phát hiện ra rằng Bồ đề tâm sẽ đem lại lợi lạc lớn nhất cho hữu tình chúng sinh. Sau nhiều lần quán chiếu trong thời gian dài, chúng ta thấy rằng vô số hữu tình chúng sinh có thể dễ dàng đạt được quả vị thù thắng của Phật quả bằng cách nương tựa Bồ đề tâm.

Vì thế, Kyabje Rinpoche nói rằng, “Điều bắt buộc là vun bồi Bồ đề tâm mà không có sự lầm lạc nào trong tâm”. Chúng ta không nên để tâm trí bị quyến rũ bởi tám mối bận tâm thế tục và như thế, đánh mất phương hướng của chính mình. Chúng ta cần chí thành thực hành chỉ dẫn cốt tủy về Bồ đề tâm, bởi nó là cách tiếp cận quan trọng và quý báu nhất trong tất cả các thực hành.

Liên quan đến vấn đề này, tôi thực sự rất hài lòng rằng các bạn đều có một sự hiểu chắc chắn về Bồ đề tâm như là kết quả của việc đã lắng nghe Nhập Bồ Tát Hạnh. Dù tôi du hành đến thành phố nào, tất cả học trò đều biết về tầm quan trọng của Bồ đề tâm. Mặc dù vài người cảm thấy họ vẫn chưa thực hành đủ tốt bởi những phiền não cá nhân và áp lực liên quan đến công việc. Một vài người vẫn đang thực hành và tiến bộ rất tốt. Cuộc đời rất ngắn ngủi. Tôi hy vọng chúng ta không có mục tiêu lớn lao của việc thành tựu Giáo Pháp cao cấp nhất ngay từ đầu, mà thay vào đó, chúng ta cần cố gắng hoàn thiện các pháp tu sơ khởi căn bản bằng cách liên tục khắc cốt ghi tâm Bồ đề tâm để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Kết quả là, điều đó sẽ làm lợi chúng ta rất nhiều trong đời này và các đời tương lai!

9. Phát tâm xả ly
Phát tâm xả ly bao gồm: 1. Những công đức của việc quán sát và gìn giữ các giới luật, và 2. Lỗi lầm của việc phá giới.

9.1 Những công đức của việc quán sát và gìn giữ các giới luật

Đừng có bất cứ ý niệm đố kỵ
về bất kỳ sự kiện to lớn nào trong luân hồi.
Hãy quán sát các giới luật trang nghiêm và không vấy bẩn
điều mà con người và chư thiên sẽ dâng những món cúng dường siêu việt.

Chúng ta không nên có, dù là nhỏ nhất, các ý niệm đố kỵ với những sự kiện và của cải sáng chói trong quá trình luân hồi. Thay vào đó, chúng ta cần cẩn thận quán sát các giới luật không cấu nhiễm – điều mà con người và chư thiên dâng những cúng phẩm siêu việt.

Với những ai mong muốn phá vỡ vòng luân hồi và đạt đến giải thoát, danh tiếng vinh quang, sức mạnh và những ham muốn tuyệt diệu hoàn toàn vô nghĩa và đừng khuấy động bất cứ đố kỵ hay ham muốn nào với chúng. Họ xem những chiếc điện thoại di động xa xỉ và lâu đài như thể chúng là các đối tượng trong một giấc mơ, ảo ảnh hay bong bóng. Họ không phải chỉ nói đãi bôi mà thực sự cảm thấy rằng, Tam giới giống như ngôi nhà bốc cháy không có bất cứ hỷ lạc tạm thời nào. Họ là những vị với tâm xả ly thực sự.

Tuy nhiên, ban đầu, nhiều người giống như Saundarananda (Tôn Đà La Nan Đà). Thật sự rất khó để không có những mong mỏi và tham luyến với luân hồi. Nhưng chúng ta chắc chắn sẽ biết về tính bất ổn của luân hồi và sẽ phát khởi sự xả ly trong mình nếu nghiên cứu những giáo lý nhờ thói quen lâu dài. Với chúng ta, không có cách tiếp cận nào tốt hơn việc quán chiếu rằng: Đầu tiên, thật khó để sinh làm người. Thứ hai, cuộc đời đó là vô thường. Thứ ba, lỗi lầm của luân hồi và thứ tư, luật nhân quả là chân thật. Sau khi đã quán chiếu bốn thực hành sơ khởi phổ thông này, sự xả ly sẽ sinh khởi một cách chắc chắn trong dòng tâm thức.

Đại đạo sư Tsongkhapa giảng giải trong Những Giáo Huấn Căn Bản Của Phật Giáo rằng: “Rốt cuộc mong ước xả ly là gì? Sau khi chúng ta đã tinh tấn thực hành bốn pháp tu sơ khởi phổ thông được nhắc đến ở trên, chúng ta sẽ không còn mong mỏi sự lộng lẫy thế gian, chẳng hạn của cải, danh tiếng và quyền lực – không mong mỏi dù chỉ trong một phần của giây. Chúng ta chỉ muốn giải thoát bất kể ngày đêm giống như một tù nhân muốn được phóng thích. Bất cứ khi nào chúng ta đạt được trạng thái như vậy của tâm, chúng ta đã phát khởi sự xả ly chân thực”.

Dĩ nhiên, yêu cầu về việc không thèm muốn sự lộng lẫy thế gian dù chỉ trong “một phần của giây” là tương đối nghiêm ngặt và rất khó đáp ứng, đặc biệt với những con người bình phàm như chúng ta. Chúng ta có thể cảm thấy rằng mọi thứ bình phàm trong luân hồi đều vô nghĩa và sự xả ly có thể khởi lên tức thì khi đang lắng nghe bài giảng sáng tỏ của bậc đạo sư trong giảng đường. Nhưng không lâu sau buổi giảng, lòng tham của chúng ta lại khởi lên khi chúng ta gặp những đối tượng ham thích trên đường. Sự xả ly ngắn ngủi của chúng ta lập tức bị dập tắt. Điều này là rất phổ biến với con người bình phàm. Nhưng chúng ta cần biết rằng một người chân thành mong cầu giải thoát cần phải vỡ mộng với những ân phước như danh tiếng và địa vị xã hội trong cõi người và trời. Chỉ với tư duy như vậy mà người ta mới trở thành hành giả Phật giáo đích thực.

Đã phát khởi sự xả ly, chúng ta cần thọ nhận và giữ gìn sự trang nghiêm của toàn bộ thế gian, điều mà con người và chư thiên cúng dường: các giới luật không cấu nhiễm. Các giới luật là nền tảng của mọi công đức. Biệt Giải Thoát Kinh nói rằng, “Giới luật dẫn chúng ta đến cõi lành, giống như cây cầu đưa chúng ta qua sông”. Sẽ là không thích hợp nếu hành giả Phật giáo đeo những trang sức như hoa tai và vòng tay [xa xỉ]. Nhưng một hành giả với giới luật thanh tịnh, sức trang hoàng trang nghiêm nhất, xứng đáng với sự đỉnh lễ, thờ phụng và cúng dường từ hữu tình chúng sinh trong cõi người và trời.

Mỗi hữu tình chúng sinh có căn cơ khác nhau và quán sát những giới luật khác nhau. Nếu bạn có tâm xả ly mạnh mẽ hơn, bạn có thể đi theo con đường xuất gia để giữ gìn giới luật Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Sa Di hay Sa Di Ni. Nhưng nếu điều kiện vẫn chưa sẵn sàng để bạn rời nhà và bước vào đời sống tu viện, ít nhất, bạn cần giữ gìn giới luật của cư sĩ Phật giáo hay thọ giới quy y để quán sát giới luật dựa trên sự xả ly. Thật khó khăn để các công đức khởi sinh nếu tinh túy của bất kỳ giới luật nào cũng đều chẳng thể được tìm thấy trong dòng tâm thức của bạn. Thư Gửi Vua Gautamiputra nói rằng: “Giới luật giống như đất lớn, từ đó mọi công đức mọc lên”. Đất là nền tảng của mọi sự sống trên thế gian. Tương tự, mọi công đức sinh ra từ nền tảng của giới luật. Nếu chúng ta không thọ nhận và gìn giữ ít nhất một giới, sẽ thật khó để chúng ta tái sinh làm người hay trong các cõi lành. Bởi vậy, điều quan trọng với mọi người, đặc biệt là một Phật tử đã quy y Tam Bảo, là quán sát các giới luật và thực hành sự tự hạn chế với những kỷ luật như vậy.

9.2 Lỗi lầm của việc phá giới

Hỷ lạc tìm thấy trong các cõi cao hơn và giác ngộ rốt ráo
đến từ việc giữ gìn giới luật.
Phá giới dẫn đến sự đọa lạc trong cõi thấp,
Chúng ta cần đưa ra lựa chọn đúng đắn và không rơi vào vô minh.

Ân phước gia trì tạm thời trong các cõi cao hơn của con người và chư thiên và giác ngộ rốt ráo – quả vị giải thoát tuyệt đối là kết quả của việc quán sát giới luật. Nếu người ta phá vỡ giới luật và không ăn năn trọn vẹn, họ chắc chắn sẽ đọa vào ba cõi xấu. Vì vậy, điều bắt buộc là một hành giả phải đưa ra những lựa chọn đúng đắn trong hành động của bản thân và không rơi vào vô minh.

Biệt Giải Thoát Kinh nói rằng tương lai duy nhất cho những người phá giới là rơi vào các đọa xứ của địa ngục, ngạ quỷ hay súc sinh. Những người này không thể giúp đỡ dù là chính họ, chứ đừng nói đến việc làm lợi lạc người khác, hay xoa dịu và giúp đỡ mọi hữu tình chúng sinh. Bát Nhã Ba La Mật Tóm Lược Kệ nói rằng: “Chúng ta không thể giúp đỡ bản thân khi đã phá vỡ giới luật, chứ đừng nói đến làm lợi lạc tha nhân”.

Quán sát các giới luật không cấu nhiễm đang ngày càng trở nên khó khăn hơn trong thời đại suy đồi hiện nay. Đặc biệt, ngày càng khó khăn hơn để tu sĩ quán sát giới luật không cấu nhiễm trong thời đại công nghệ thông tin mạnh mẽ hiện nay. Khoảng mười năm trước, có hơn ba trăm tu sĩ ở thành phố mà tôi ở. Bây giờ, còn chưa tới hai trăm. Số lượng không tăng, mà thay vào đó, nó đã giảm trong mười năm qua. Tivi, máy tính và điện thoại di động liên tục cung cấp những kích thích giác quan; việc kinh doanh các hàng hóa làm lóa mắt chúng ta và ban đêm tràn ngập ánh đèn chói lóa, thứ không ngừng lôi cuốn chúng ta. Kết quả là, nhiều người không thực hành xả ly, như các hành giả trong thời cổ xưa đã làm. Chỉ rất ít người hài lòng với việc vun bồi Giáo Pháp chân chính trong ẩn thất cô tịch.

Tôi đã gặp gỡ thầy trụ trì và các tu sĩ lỗi lạc từ mỗi ngôi chùa và tự viện lớn trong viếng thăm Bắc Kinh gần đây[8]. Họ lần lượt giới thiệu bản thân là đại diện từ các tu viện nhất định. Tôi hỏi, “Có bao nhiêu tu sĩ ở tu viện của thầy?”. Câu trả lời thường từ 10 đến 20, cao nhất thì hơn 30. Thành thực mà nói, rất nhiều trong số những sự thật này chỉ ra hoàn cảnh đáng buồn ở Trung Hoa. (Trong khi vẫn có một số lượng lớn tu sĩ ở Học viện của chúng ta, không thể nói tương lai sẽ ra sao). Một vài trong số những thầy trụ trì này hỏi tôi: “Có bao nhiêu tu sĩ ở tu viện của thầy?”. Tôi đáp, “Hơn sáu nghìn theo thống kê quốc gia hiện nay”. “Hả? Thầy có chắc con số là chính xác?”. Tôi nói, “Đây chỉ là số lượng cư trú vĩnh viễn. Con số có lẽ cao hơn nhiều nếu chúng tôi thêm vào lượng người tạm trú”. Rất nhiều vị nghĩ rằng tôi không thành thật.

Thực sự, bởi ân phước gia trì của Kyabje Rinpoche, có nhiều người đã thọ giới để đi theo con đường xuất gia, gần như mỗi ngày tại tu viện của chúng tôi – một vị hôm nay, một vị khác ngày mai… đôi lúc cứ như thể chúng tôi có quá nhiều tu sĩ ở đây. Tuy nhiên, hoàn cảnh [ở Bắc Kinh] hoàn toàn khác. Những tòa nhà tráng lệ là tất cả những gì còn lại ở nơi đã từng là tu viện nổi tiếng nhất. Thực tế không có những hoạt động liên quan đến nghiên cứu, quán chiếu hay thực hành. Chỉ còn lại đại sảnh rộng lớn. Cùng ngày, tôi cũng gặp một tu sĩ rất nổi tiếng và chúng tôi đã có một buổi nói chuyện sâu sắc và kéo dài. Ngài nói với tôi về số tiền mà ngôi chùa đã dùng, nhưng khi tôi hỏi, “Có bao nhiêu người ở đó?”. Ngài nói, “Có nhiều cư sĩ Phật tử đến chùa của tôi, còn về tu sĩ, chỉ có tôi và một đệ tử”.

Tôi không nói rằng chỉ Phật giáo Trung Hoa mới đang không phát triển. Phật giáo Tây Tạng cũng đang trải qua sự khủng hoảng tương tự. Số lượng tu sĩ đang suy giảm ở nhiều tu viện, cả ở Lhasa và Kham. Ngày càng nhiều hành giả và Tỳ kheo cao niên viên tịch. Những người trẻ hơn không sẵn sàng đi theo con đường xuất gia và nhiều hành giả trung niên lại chọn trở về cuộc đời thế tục. Như thế, trong vài thập niên gần đây, quán sát giới luật tu sĩ ngày càng trở thành một việc đầy thách thức.

Với Phật tử cư sĩ ngày nay, đa số không dám nói rằng họ thực hành sự xả ly chân chính, nhưng họ đã phát khởi một thứ có vẻ như là tâm xả ly. Nhiều người trong số họ có ham muốn mạnh mẽ được giải thoát. Vì vậy, vẫn cần phải chú ý một cách nghiêm túc đến tầm quan trọng của các giới luật. Chúng ta đều cần quy y Tam Bảo và thọ trì Ngũ Giới. Nếu phá giới, chúng ta cần quy y lại trước Guru Rinpoche. Giống như hoa, cỏ và cây cối chỉ mọc trên đất, mọi công đức mọc lên và phát triển trên nền tảng của giới luật. Bởi vậy, chúng ta không nên rối loạn và mất phương hướng trong thời đại suy đồi hiện nay. Chúng ta cần cực kỳ cẩn trọng trong việc đưa ra lựa chọn về việc chấp nhận các nguyên nhân và điều kiện, thứ sẽ bảo vệ giới luật của chúng ta và trong việc từ bỏ các điều kiện bất lợi, thứ dẫn chúng ta đến việc phá vỡ giới luật – đó là mục tiêu mà chúng ta đang nỗ lực hướng đến!

10. Tính cách thiện lành
10.1 Những nguyên nhân của việc phát triển tính cách thiện lành

Luôn luôn tuân theo bạn bè về từ ngữ và hành động.
Là một người chính trực tràn đầy sự chân thành.
Để làm lợi lạc bản thân vĩnh viễn,
Chỉ dẫn cốt tủy là làm lợi tha nhân trong lúc này.

Tính cách thiện lành nghĩa là chúng ta luôn luôn tuân theo họ hàng và bạn bè trong điều mà chúng ta nói và làm. Chúng ta cần phải là người chính trực và chân thành. Nếu chúng ta mong muốn làm lợi lạc bản thân về lâu dài, chỉ dẫn cốt tủy là làm lợi lạc người khác trong lúc này.

Tính cách thiện lành thực sự vô cùng quan trọng. Như đã thảo luận trước đây, chúng ta cần có Bồ đề tâm để thực hành Kim Cương thừa hay Giáo Pháp Bát Nhã Ba La Mật. Phát Bồ đề tâm phụ thuộc vào sự xả ly và chỉ người tốt lành mới có thể khởi lên sự xả ly thực sự. Một tên côn đồ không thể có tâm xả ly; không có xả ly sẽ không có Bồ đề tâm; không có Bồ đề tâm, sẽ không thể chứng ngộ Đại Viên Mãn. Nó giống như là, nếu bạn không đi học phổ thông, bạn không thể tốt nghiệp trung học. Nếu bạn không tốt nghiệp từ trung học, bạn sẽ không có bằng đại học và không có bằng đại học, làm sao bạn lấy được bằng tiến sĩ? Nếu bạn không có nền tảng học thuật và tuyên bố là có bằng tiến sĩ, đó là một sự giả mạo.

Việc hành trì đòi hỏi tính cách thiện lành – đó là tinh túy được cô đọng trong nhiều năm tháng giảng dạy của Kyabje Rinpoche. Dù bạn đang nghiên cứu Giáo Pháp Hiển hay Mật, bạn bắt buộc phải có tính cách thiện lành. Nếu bạn không phải một người tốt, bạn chỉ là một chiến lược gia xa rời thực tế về mọi thực hành xuất thế gian và sẽ không bao giờ thực sự thành tựu bất cứ điều gì. Mipham Rinpoche nói trong Những Lời Dạy Về Quy Tắc Thế Gian Và Xuất Thế Gian: “Luật lệ thế gian là gốc rễ của Phật Pháp. Nếu người ta không hành xử cao quý trong thế gian, họ sẽ không bao giờ thành công trong thực hành. Trên tất thảy, hãy nương theo quy tắc của Giáo Pháp siêu việt”. Luật lệ thế gian (có tính cách thiện lành và là người tốt) là nền tảng của Phật Pháp. Người ta không thể đạt giác ngộ thù thắng mà không có những nét cao quý.

Dĩ nhiên, cách đánh giá và định nghĩa của mỗi người về “tính cách thiện lành” là khác nhau. Vài người tin rằng, nếu bạn hiền lành, không đồng bóng [về tính cách] và chăm chỉ, đây là bằng chứng cho thấy bạn thiện lành, trong khi người khác nghĩ rằng những người có vẻ ngoài ưa nhìn thì có sức hấp dẫn đặc biệt. Vài người xem tốt bụng cho thấy tính cách tốt lành; trong khi người khác tin rằng một người với tích cách cứng cỏi sẽ là người vĩ đại. Tuy nhiên, Kyabje Rinpoche không nghĩ như vậy. Ngài đã nhận dạng các tiêu chuẩn sau đây của tính cách thiện lành và mong muốn chúng ta ghi nhớ kỹ lưỡng:

1. Luôn luôn tuân theo họ hàng và bạn bè, trong tất cả từ ngữ và hành động của chúng ta. Chúng ta cần hòa thuận với họ hàng và bạn bè bất kể tuổi tác và địa vị của họ. Chúng ta không nên đi khắp nơi, liên tục mang vẻ mặt cau có tức giận, đánh nhau với người khác, hay gây rối đến mức chúng ta làm phiền nhiễu hay quấy rầy những người xung quanh dù đi đến đâu. Từ quan điểm thế tục, một người với những tính cách tốt sẽ kính trọng những người trên, yêu thương người dưới và hòa thuận với những người ngang bằng.

Khi chúng ta mong muốn làm việc thiện lành, chúng ta cần biết sự thật rằng luôn có đủ kiểu va chạm trong bất cứ nhóm nào. Những bất đồng là không thể tránh khỏi khi người ta làm việc cùng nhau. Nhưng một người có tính cách tốt có thể duy trì nhận thức thanh tịnh và tuân theo bất cứ điều gì mà người khác nói. Đức Phật nói trong kinh văn rằng, “Ta cần tuân theo người thế gian”. Thậm chí nếu Phật còn hành xử theo cách này, chúng ta, những người bình phàm, chắc chắn phải làm điều tương tự. Dĩ nhiên, sự tuân theo này không phải là không có nguyên tắc. Nó không phải là bạn sẽ tuân theo những người tham lam hay thù hằn. Chúng ta cần tuân theo các hoạt động có lý và đúng theo Giáo Pháp và theo cách này, chúng ta hòa thuận với mọi người. Chúng ta không cố gắng đi theo hướng đối nghịch một cách có chủ ý khi người khác đều đi cùng một hướng. Có một phép tương đồng ở Tây Tạng: “Khi một trăm con Yak cùng leo lên đồi, Gaba (một kiểu Yak nhỏ hơn) đi xuống đồi”. Đây là một minh chứng sống động. Một người với tính cách xấu luôn va chạm với những người khác trong hành vi. Khi đi xe buýt từ Hạt Seda đến Thành Đô, anh ta sẽ cãi cọ với những người xung quanh trên đường đi và gây rắc rối dù anh ta ở đâu. Chúng ta đều cảm thấy thở phào nhẹ nhõm khi ai đó như vậy rời đi. Nó giống như cái mộng được cắt khỏi mắt; việc cắt bỏ đó là nguyên nhân để ăn mừng.

Nhưng khi một người tốt ra đi, mọi người đều buồn bã, “Sao điều này có thể xảy ra? Bởi vì điều này, chúng ta chẳng muốn ăn trưa. Thật buồn làm sao khi người tốt như vậy đã rời đi …”.

Tuy nhiên, không dễ dàng để phân biệt giữa tính cách tốt và xấu nếu chỉ từ hình tướng. Tôi thường có những ý nghĩ phân biệt như vậy khi gặp một người lần đầu tiên. Tôi băn khoăn, “Đây là người tốt hay xấu?”. Đôi lúc, thái độ và hành vi của một người có vẻ khá hấp dẫn, nhưng tôi trở nên thất vọng sau khi tiếp xúc với họ trong thời gian dài. Đôi khi, một người ban đầu có vẻ không dễ chịu, nhưng càng biết thêm, tôi lại cảm thấy họ tốt hơn, và thậm chí còn thấy họ đáng tin cậy hơn.

2. “Hãy trở thành một người chính trực”. Bất cứ điều gì chúng ta nói và làm, chúng ta phải có tâm thức công bằng, thành thật và không thiên vị. Chúng ta cần thoát khỏi sự bám víu vào ngã và thù ghét với người khác. Bên cạnh đó, chúng ta không bao giờ nên đặt bản thân vào vị trí thống trị hay đánh giá mọi thứ một cách không công bằng. Chúng ta cần tuân thủ sự thật và không thiên vị. Vì vậy, điều bắt buộc là trở thành một người chính trực. Những Lời Dạy Về Quy Tắc Thế Gian Và Xuất Thế Gian miêu tả những công đức về khía cạnh này.

3. “Tốt bụng”. Nếu ai đó xuất hiện là có sự chính trực và dường như sẵn sàng tuân theo người khác, nhưng tâm lại ác độc thì phẩm tính kỷ luật của người này thật đáng nghi ngờ. Vài vị lãnh tụ chính trị và học giả ngày nay, đặc biệt rất giỏi nói đãi bôi, nhưng cuối cùng, chẳng điều gì mà họ làm sẽ hiệu quả hay có công đức bởi đó là kết quả của sự quan tâm đến bản thân và vô lương tâm của họ; tâm là gốc rễ của mọi thứ. Đại đạo sư Tsongkhapa nói rằng, “Một người tốt bụng có thể có vận may rất tốt, trong khi người tà tâm luôn đối nghịch”. Nếu bạn chân thành, mọi thứ sẽ tươi sáng; nhưng nếu bạn không đặt trái tim đúng chỗ, bạn sẽ chỉ hướng về tăm tối.

Ba nguyên tắc của việc là một người lịch thiệp này có tầm quan trọng lớn lao. Kyabje Rinpoche chỉ ra thêm rằng, nếu chúng ta muốn làm lợi lạc bản thân trong dài hạn, đem lợi lạc đến cho người khác ngay lúc này là một chỉ dẫn cốt tủy rất hữu hiệu. Là con người bình phàm, sẽ là không thực tế nếu không bao giờ nghĩ về sự an lạc của bản thân, nhưng nếu chúng ta làm hại những người xung quanh trong quá trình theo đuổi mục tiêu của bản thân, chúng ta sẽ không chiến thắng. Nó có vẻ giống như một kiểu xảo trá khi giúp đỡ người khác vì lợi lạc của chính mình và thực sự, sẽ tốt hơn nếu không có những ý nghĩ như vậy. Tuy nhiên, nếu bạn không thể thực sự khởi lên tâm vị tha chân chính, ít nhất, bạn cần cố gắng từ ái hơn với người khác vì lợi thế và sự tồn tại của bản thân.

Tôi nhớ rằng từng có một người đàn ông trẻ trung ngồi cạnh tôi trên chuyến bay. Anh ta là chủ tịch của một công ty và có vẻ khá tài năng. Anh ta không phải Phật tử, nhưng trong cuộc trò chuyện, rõ ràng, chúng tôi có vài sở thích chung. Anh ta nói rằng, “Chúng ta cần nỗ lực để trở thành người tốt và giúp đỡ người khác. Thực sự, để công việc của chúng ta thành công, chúng ta cần có thể trao các lợi lạc cho những người xung quanh. Điều này đảm bảo sự tồn tại vĩnh cửu của chúng ta. Nếu tôi chỉ tìm kiếm lợi ích cho bản thân, mọi người đủ thông minh để nhận ra điều này, chẳng sớm thì muộn, cuối cùng, tôi sẽ chẳng làm được gì”. Tôi gật đầu đồng ý với điều anh ta nói và đáp, “Chúng tôi đều tán dương sự vị tha như vậy trong Phật giáo”. Thực sự, bất kể bạn nương tựa ai – một vị Guru Rinpoche hay giám đốc kinh doanh – bạn sẽ không được xem trọng nếu chỉ nghĩ về bản thân. Mặt khác, người ta sẽ trân trọng bạn hơn nếu bạn cố gắng hết sức để giúp đỡ người khác. Bởi vậy, nếu một người muốn làm lợi lạc bản thân trong dài hạn, giúp đỡ người khác trong ngắn hạn là cách tiếp cận rất hiệu quả.

Kyabje Rinpoche nói đùa rằng, “Sau nhiều năm kinh nghiệm, thầy đã nhận ra rằng nhiều người có rất ít trí tuệ thế gian. Họ ích kỷ, chỉ cố làm lợi bản thân, dù cho đây không nhất thiết là một chiến lược tốt. Ví dụ, một thanh niên yêu thương ai đó và thử mọi cách có thể để sở hữu đối tượng bằng cách hạn chế sự tự do. Kết quả thường là phản tác dụng. Con có thể có một cách tiếp cận khác biệt bằng cách thành tâm hỗ trợ và giúp đỡ người mà con yêu thương. Bởi người mà con yêu thương đang được hỗ trợ và giúp đỡ, anh hay cô ấy cuối cùng có thể chấp nhận con. Khi chúng ta nghiên cứu Phật Pháp, nếu chúng ta không nhận ra tầm quan trọng của tính cách thiện lành và không cố gắng vun bồi những tính cách tốt, chúng ta sẽ không thể đạt được trạng thái siêu việt trong hành trì”.

Sau khi đã thảo luận về tầm quan trọng của tính cách thiện lành, chúng ta cần giữ trong tâm rằng không thể đạt Phật quả nếu chúng ta thậm chí không thể là người tốt. Để là một người tốt, chúng ta cần nỗ lực chăm chỉ về các vấn đề được nhắc đến ở trên. Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn, bạn có thể xem Giọt Khai Thị Chân Thành, thứ chứa đựng những giáo lý của Kyabje Rinpoche về các yêu cầu của sự khoáng đạt, hào phóng và kiến thức rộng lớn[9].

10.2 Những công đức của tính cách thiện lành

Đây là những tiêu chuẩn không cấu nhiễm để trở thành một người tốt,
Và là con đường phương tiện thích hợp của tất cả chư Phật trong quá khứ, hiện tại và vị lai,
Chúng cũng là tinh túy của bốn thiện hạnh phổ quát,
điều mà không đệ tử nào được phép quên!

Trưởng dưỡng một tính cách tốt là quy tắc thế gian thanh tịnh để trở thành một người tốt. Từ quan điểm xuất thế gian, nó cũng là con đường của phương tiện thiện xảo thích hợp để đạt Phật quả với tất cả chư Phật quá khứ, hiện tại và vị lai. Bên cạnh đó, nó cũng là tinh túy của bốn thiện hạnh phổ quát mà chư Bồ Tát cần tuân theo. Mọi đệ tử của Đức Phật không bao giờ được phép quên chỉ dẫn siêu việt này.

“Những chỉ dẫn để trở thành người tốt” là các nguyên tắc căn bản chi phối cuộc đời của một con người lịch sự. Từ thuở ban sơ của Phật giáo trong lịch sử Tây Tạng, Đức Vua Songtsen Gampo đã thiết lập Mười Sáu Chỉ Dẫn[10] để trở thành người tốt vì lợi ích của người Tây Tạng. Chúng là những quy tắc hành vi về cách hành xử đúng đắn khi là một người tốt. Chúng bao gồm những hành động chẳng hạn như “Kính trọng và tin tưởng Phật giáo”, “Thực hành Giáo Pháp chân chính”, “Hiếu thảo với cha mẹ”, “Chính trực”, “Tư tưởng khoáng đạt”. Tính cách thiện lành không chỉ là một quy tắc với cuộc đời thế tục, mà hơn thế nữa, còn là quy tắc cho cuộc đời Phật tử. Thực sự, nó là con đường của phương thiện xảo nhất để đạt Phật quả với tất cả chư Phật quá khứ, hiện tại và vị lai. Dù chúng ta đang nhắc đến vị Phật nào, Ngài chắc chắn phải là một người tốt trong giai đoạn nguyên nhân. Một tên côn đồ [nếu không từ bỏ hành động sai lầm của bản thân] sẽ không bao giờ trở thành Bồ Tát hay A La Hán, chứ đừng nói đến việc thành tựu Phật quả.

Thậm chí nếu chúng ta bỏ qua những thành tựu xuất thế gian của việc vun bồi và chứng ngộ, chúng ta cũng có thể dễ dàng nói rằng một vị tu sĩ thực sự lỗi lạc sẽ cực kỳ hấp dẫn về uy tín cá nhân. Tôi đã đi theo và nương tựa nhiều vị thiện tri thức tâm linh vĩ đại trong cuộc đời và sự mẫu mực trong từ ngữ và hành động của chư vị vượt xa sức tưởng tượng. Khi mà thật không xứng đáng nếu bắt chước từ ngữ và những ý nghĩ phân biệt của những con người bình phàm, chư vị tu sĩ lỗi lạc này, như là kết quả của tính cách tốt lành, đã đạt đến trạng thái độc đáo nằm ngoài thế giới bình phàm. Vì thế, Lục Tổ Huệ Năng nói rằng, “Pháp nằm trong thế giới này và không tách rời kiến thức thế tục”. Nếu chúng ta không tuân theo những quy tắc thế gian căn bản này, các thành tựu của chúng ta trong Phật Pháp sẽ giống như xây lâu đài trong không trung.

Tính cách thiện lành là con đường của phương tiện thiện xảo nhất để đạt Phật quả cho tất cả chư Phật; mong ước làm lợi lạc bản thân và tha nhân không được phép thiếu sót trong một tính cách như vậy. Nó cũng là tinh túy của “bốn thiện hạnh phổ quát (của Bồ Tát) trong “sáu sự viên mãn siêu việt và bốn thiện hạnh phổ quát (của Bồ Tát)”. Bốn thiện hạnh phổ quát này bao gồm: (1) dāna, cho thứ mà người khác thích để dẫn dắt họ đến tình yêu thương và đón nhận chân lý; (2) priyavacana, ái ngữ, với mục đích tương tự; (3) arthakṛtya, tiết kiệm, hành vi có ích với người khác, với cùng mục đích; (4) samānārthatā, bình đẳng, phối hợp với người khác và điều chỉnh bản thân với họ, để dẫn dắt họ đến chân lý. Đây là bốn nhiệm vụ chính của chư Bồ Tát để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Chúng đều cần được xây dựng dựa trên một tính cách thiện lành. Với tính cách thiện lành, người ta sẵn sàng bố thí, nói lời từ ái, làm lợi người khác và phối hợp và điều chỉnh cho thích hợp với người khác, để dẫn dắt họ đến chân lý.

Vì thế, cuối của bài Đạo Ca này, Kyabje Rinpoche đã trao tặng lời khai thị đanh thép: “Với những học trò có niềm tin với thầy: các con luôn luôn phải ghi nhớ trở thành những người thiện lành, bây giờ và trong tương lai. Nếu con không thể thậm chí trở thành một người tốt, tất cả những sự vun bồi khác của con sẽ giống như cây không có gốc và chẳng bao giờ phát triển”.

Để trở thành một người tốt, ít nhất, bạn cần cố gắng hòa hợp với người khác. Đừng gây chiến tranh với hết người này đến người khác. Bạn cũng cần tránh nói xấu người khác ngay cả khi bạn không dám dính vào một cuộc đánh lộn. Bạn cũng không nên có sự thù ghét với người này hay nguyền rủa người khác … Bạn phải cắt bỏ tất cả những ý nghĩ ác độc này. Trong khi đó, bạn cần nỗ lực trở thành một người chân thật và công bằng. Đừng giống như những kẻ khoe khoang khoác lác, người thường diễn thuyết lớn lao nhưng cuối cùng, không thể giải thoát. Có rất nhiều người xảo quyệt trên thế giới ngày nay. Chúng ta phải nỗ lực trở thành người chính trực. Sau đấy, dù chúng ta bị hiểu lầm hay nói xấu thế nào, chúng ta sẽ không bao giờ thực sự bị làm hại. Bản tính từ ái và chân thành của chúng ta sẽ chiếu sáng như vàng ròng và sẽ không bị lu mờ bởi bất cứ chướng cản hay bóng tối nào.

Trong quá khứ, các vị Geshe đáng kính của truyền thống Kadampa đầu tiên xem xét tính cách của đệ tử trước khi chấp nhận làm học trò. Nếu đó không phải một người lịch thiệp, vị Geshe sẽ không chấp nhận làm học trò hay trao dòng truyền thừa Giáo Pháp cho họ. Mặt khác, nếu đó là một người tốt nhưng không thông minh lắm, vị Geshe vẫn sẽ mong anh hay cô ta trở thành một học trò tốt của Phật Pháp. Vì vậy, tính cách tốt lành là yếu tố quan trọng ở đây, chứ không phải trí thông minh. Một người tốt không nhất thiết phải có vẻ ngoài trang nghiêm, giọng nói dễ nghe và phong cách thanh lịch; nhưng họ phải chân thành. Đầu tiên hãy là người tốt, sau đó, bạn sẽ có cơ hội thành công trong việc nghiên cứu Phật Pháp. Là Phật tử, xung đột giữa các nhóm và mâu thuẫn không ngừng giữa các cá nhân là điều cần phải tránh. Nếu không, những người không có tín ngưỡng sẽ cười nhạo chúng ta: “Hãy nhìn xem! Phật tử đều là kẻ đạo đức giả! Những tiêu chuẩn cao chỉ là điều mà họ nói, chứ không được duy trì bởi hành động!”. Nếu chúng ta giữ sự hòa thuận trong Tăng đoàn và đối xử an bình và đoàn kết, điều đó sẽ thôi thúc những người không có tín ngưỡng và khơi dậy niềm tin trong họ.

Khenpo Tsultrim Lodro và tôi từng gặp gỡ một tiến sĩ về Tây Tạng nổi tiếng, người vô cùng ngưỡng mộ tu viện của chúng ta. Ông ấy nói rằng, “Một trong những đặc điểm quan trọng của tu viện này là số lượng đông đúc; một điểm khác là Tăng đoàn quán sát giới luật rất nghiêm cẩn. Nhưng ấn tượng nhất là cách thức chân thành mà mọi người đối xử với nhau, điều dẫn đến rất ít xung đột giữa các bạn. Tôi chưa từng thấy một tu viện nào thuận hòa như vậy. Chỉ có khoảng mười hai người làm việc ở nơi làm việc của tôi và năm hay sáu người họ không hòa thuận với người khác”.

Thực sự, chính nhờ ân phước gia trì từ Kyabje Rinpoche mà Tăng đoàn lớn lao của chúng ta vẫn rất đoàn kết. Mọi người thường có những bất động nhỏ về các vấn đề bình phàm. Thậm chí vài vị Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni trong Tăng đoàn thời Đức Phật cũng trải qua những vấn đề này. Một vài trong số đó trở thành những “công án” được đề cập đến trong Luật Tạng. Nhưng trên tất thảy, chúng ta vẫn là một nhóm rất hòa hợp. Vì vậy, tôi thành tâm mong muốn tứ chúng đệ tử, cả từ nền tảng Kinh thừa và Mật thừa, bày tỏ không khí hòa hợp và đoàn kết khi chúng ta gặp những người có niềm tin hay những người không có. Đó cũng là sự hiển bày của tính cách thiện lành.

Nhìn chung, Kyabje Rinpoche đề cập đến các chỉ dẫn cốt tủy trọng yếu trong bộ luận này, đó là: trí tuệ bất nhị của Kinh thừa và Mật thừa đến từ Bồ đề tâm, Bồ đề tâm khởi lên từ tâm xả ly và tâm xả ly đến từ tính cách thiện lành. Các chỉ dẫn này là kết tinh trí tuệ của những giáo lý và thực hành trong tám vạn bốn nghìn pháp môn. Chúng ta cần ghi nhớ vững chắc trong tâm.

11. Hồi hướng Công đức
Với cội nguồn các gốc rễ thiện lành này,
Nguyện mọi hữu tình chúng sinh thoát khỏi vực sâu luân hồi,
Nguyện hỷ lạc sinh khởi trong tâm trí của tất cả đệ tử truyền thừa và
Nguyện mọi hữu tình chúng sinh tái sinh về Tây Phương Cực Lạc.

Những công đức và gốc rễ tốt lành từ việc biên soạn bộ luận này được hồi hướng cho tất cả hữu tình chúng sinh, những vị đã từng là cha mẹ của chúng ta. Nguyện cầu họ vượt qua vực thẳm đáng sợ của sáu cõi luân hồi. Cùng lúc, tinh hoa của tám vạn bốn nghìn pháp môn được tóm lược trong các chỉ dẫn cốt tủy kể trên; nguyện cầu đại lạc sinh khởi trong tâm trí những kẻ có niềm tin với Kyabje Rinpoche và với Phật giáo. Nguyện cầu mọi hữu tình chúng sinh, với nhân duyên tiền định, tái sinh về cõi Tây Phương Cực Lạc, đạt được an bình và hạnh phúc rốt ráo và làm lợi lạc vô số chúng sinh trong tương lai.

Trái tim chúng ta phải tràn ngập trong niềm hoan hỷ, bởi chúng ta đã có phước báu lớn lao khi được gặp chỉ dẫn này, giống như ngọc báu như ý giữa đại dương bao la bất tận của luân hồi. Liệu niềm vui này đã khởi lên trong tâm bạn chưa? Nếu nó đã khởi lên, điều đó tức là bạn có niềm tin với Phật Pháp. Tuy nhiên, nếu không có dấu vết nào của niềm vui có thể được tìm thấy trong tâm bạn và bạn chỉ nghĩ rằng, “Hai buổi giảng về Đạo Ca Chiến Thắng cuối cùng đã kết thúc. Thế là đủ, xin đừng giảng chi tiết thêm nữa. Hãy kết thúc lớp học ngay bây giờ. Tôi muốn ra ngoài và ăn thứ gì đó, rồi chợp mắt một lúc. Hừ… sau đây tôi sẽ ăn gì…”, thì điều đó nghĩa là bạn chưa thu hoạch được gì nhiều từ những giáo lý này.

12. Những hoàn cảnh để biên soạn đạo ca này
Vào chu kỳ thứ mười bảy của lịch Tây Tạng, năm Hỏa Tý, bậc thầy và các đệ tử tại tu viện này đã vượt qua mọi chướng ngại bên ngoài, bên trong và bí mật. Vào ngày cát tường này, Ngawang Lodro Tsungmed đã kỷ niệm sự chiến thắng và tự tại cất lên bài ca giữa khoảng năm nghìn Tỳ Kheo, Sadhu!

Có sáu mươi năm trong một chu kỳ theo lịch Tây Tạng. Ghi chép niên đại của lịch sử Tây Tạng bắt đầu từ năm 1027 sau Công nguyên. Năm mà Kyabje Rinpoche soạn Đạo Ca Chiến Thắng thuộc chu kỳ thứ mười bảy theo lịch Tây Tạng, vào năm Hỏa Tý (ngày 21 tháng 9 năm 1996 Dương lịch). Như chúng ta đã đề cập trước đây, đó là lúc Kyabje Rinpoche trở về tu viện sau khi vượt qua mọi chướng ngại bên ngoài, bên trong và bí mật để đoàn tụ trong niềm hoan hỷ với tất cả học trò. Tu viện thậm chí đã sắp xếp một Pháp Hội Tiệc Kim Cương nhân sự kiện đặc biệt này để trình diễn toàn bộ quá trình lâm bệnh và bình phục của Kyabje Rinpoche, bao gồm việc cất lên vài bài chứng đạo ca được Đức Dromtonpa và Mipham Rinpoche ban cho Kyabje Rinpoche của chúng ta. Năm ngoái, tôi xem lại băng ghi hình và vài cảnh đã trở nên mờ. Hơn mười năm đã trôi qua kể từ những sự kiện này. Ngawang Lodro Tsungmed là Pháp danh của Kyabje Rinpoche. Tu viện khi ấy không lớn lắm. Kyabje Rinpoche an nhiên cất lên Đạo Ca Chiến Thắng khi được vây quanh bởi khoảng năm nghìn vị Tỳ Kheo. Lành thay! Vui thay!

Để thành tựu trí tuệ mãnh liệt của Đức Văn Thù Sư Lợi và để thực hành thiện hạnh trí huệ của Đức Phổ Hiền, con nay hồi hướng mọi gốc rễ thiện lành được vun bồi để thêm vào những lý tưởng của chư vị bằng hoạt động tinh tấn không ngơi nghỉ.

Như những đại nguyện vĩ đại và thù thắng được tán dương bởi chư Phật ba đời, con hồi hướng mọi gốc rễ thiện lành được vun bồi nhằm thành tựu các hoạt động từ ái của Phổ Hiền Bồ Tát.

Đức Khenpo Sodargye Rinpoche 

Việt dịch: Pema Jyana 

Nguồn: Đạo ca chiến thắng

[1] Một thực hành thiền định Bồ đề tâm trong Phật giáo Tây Tạng, trong đó người ta quán tưởng nhận lấy khổ đau của người khác khi hít vào và gửi hạnh phúc và thành công đến mọi hữu tình chúng sinh khi thở ra.

[2] Đây là phép tương đồng giữa bông sen tám cánh và trái tim. Có nhiều phương pháp thực hành bên ngoài, bên trong và bí mật trong Kim Cương thừa, điều mà chúng ta sẽ không thảo luận chi tiết ở đây.

[3] Các chi tiết này có thể được tìm thấy trong Kinh Văn Thù Thần Biến (Mañjuśrīvikrīḍitasūtra).

[4] Trong Phật giáo Tây Tạng, Giáo Pháp cao nhất của truyền thống Nyingma là Đại Viên Mãn. Trong các trường phái khác, đó là Yamantaka (Đại Uy Đức Kim Cương) hay Mahamudra (Đại Thủ Ấn). Giáo Pháp cao nhất trong Kinh thừa là Đại Trung Đạo (Maha Madhyamaka).

[5] Các Tiểu Sử Vắn Tắt Về Việc Thành Tựu Thân Cầu Vồng Trong Mật Thừa cũng nằm trong Kho Tàng Giáo Pháp Tối Thắng 05 – Những Đám Mây Của Tia Sáng Trí Tuệ.

[6] Ví dụ, Pháp Sư Hong Yi ban đầu có vài thành kiến với Kim Cương thừa, nhưng sau đó trong Đại Dương Các Trường Phái Phật Giáo đã nói rằng: “Những giáo lý của trường phái này là cao cấp nhất trong mọi trường phái của Đại thừa. Họ cũng thực hành rất nghiêm túc và miên mật. Những người bình thường thường cố gắng khinh thường Kim Cương thừa một cách nhỏ mọn trước khi họ thậm chí có cơ hội để tìm hiểu trường phái này một cách kỹ lưỡng. Điều này thật đáng thương. Tôi đã có những hoài nghi và nghi vấn khoảng một thập niên sau khi tôi chỉ đọc Nghi Thức Mật Thừa. Tôi đã nhận ra tính sâu xa của những giáo lý Kim Cương thừa sau khi đọc Bình Giảng Về Mật Điển Đại Nhật Như Lai Thành Đạo (Vairocana-abhisaṃbodhi-tantra), và cảm thấy hối hận và ăn năn sâu sắc”.

[7] Những Mật chú này là một phần của Giáo Pháp Mật thừa. Vì thế, có những phương pháp Mật thừa trong các trường phái Kinh thừa. Những ẩn ý ẩn tàng trong Kinh thừa cũng có thể được giải nghĩa trong Giáo Pháp Mật thừa.

[8] Khenpo Sodargye Rinpoche được mời tham dự “Diễn Đàn Quốc Tế Về Từ Thiện” lần thứ hai ở Bắc Kinh, Trung Quốc.

[9] Kyabje Rinpoche nói trong Giọt Khai Thị Chân Thành rằng, “Điều gì tạo nên tính cách thiện lành? Từ ái, chân thành và dịu dàng; luôn hào phóng và quân bình; uyên bác và thiện lành …”

[10] Mười sáu chỉ dẫn để trở thành người tốt: 1. Kính trọng và tin tưởng Phật giáo; 2. Thực hành Giáo Pháp chân chính; 3. Hiếu thảo với cha mẹ; 4. Kính trọng và thiện lành; 5. Kính trọng những bậc cao niên tôn quý; 6. Có niềm tin với bạn bè và họ hàng; 7. Làm lợi lạc đồng hương; 8. Chính trực; 9. Tôn kính những bậc thánh thông tuệ; 10. Sử dụng của cải một cách khôn ngoan; 11. Đáp lại sự giúp đỡ bằng lòng từ; 12. Thành thật trong giao dịch kinh doanh; 13. Không đố kỵ với người khác; 14. Không bị kích động bởi lời nói xấu xa của nữ nhân; 15. Nói lời từ ái một cách nhẹ nhàng và 16. Tâm trí khoáng đạt.

Bây giờ, khi nào chúng ta thật sự tiếp nhận giới Bồ tát là một câu hỏi. Hay chúng thọ giới như thế nào? Chúng ta thọ giới hoặc là trong một buổi lễ đặc thù cho việc truyền giới Bồ tát, hay thọ giới Bồ tát như một bộ phận của lễ khai tâm Mật tông (hay quán đảnh). Không đi vào chi tiết của những loại quán đảnh, truyền lực, khai tâm, lễ cho phép tiếp theo, và tất cả loại nghi thức Mật tông - tất cả đều phải thọ giới Bồ tát. Và những ai liên hệ với hai lớp Mật tông cao nhất, cho dù chúng ta nói về truyền thống Nyingma, lớp tantra cao nhất, hay chúng ta đang nói với những truyền thống mới (Gelugpa, Sakya, và Kagyu), cũng đều giống nhau. Và nếu đó là một lễ quán đảnh liên hệ với tantra yoga, thì có giới Bồ tát và giới mật tông tantra. Nếu nó là một lễ quán đảnh liên hệ với tantra hoạt động hay tantra thực hiện, nó cũng có Bồ tát giới. Và  nếu nó ở trong tantra tối thượng của những trường phái mới hay trong mahayoga, anuyoga, hay atiyoga (Đại toàn thiện) của Nyingma, cũng có giới nguyện Bồ tát và giới nguyện tantra.

Như Sakya Pandita, một đại sư, đã từng nói rất rõ ràng, "Không thọ giới, thì không có lễ quán đảnh, không có lễ khai tâm." Và để thọ giới, quý vị phải thật sự biết một cách ý thức những gì quý vị đang làm và chấp nhận các giới nguyện một cách ý thức; bằng khác đi thì quý vị không tiếp nhận các giới. Và vì thế nếu trong lễ khai tâm quý vị không có ý tưởng gì về những gì quý vị đang làm, tất cả trong một ngôn ngữ là quý vị không thông hiểu, và chỉ làm theo người nào đó nói với quý vị: "À, thật sự quý vị thọ giới Bồ tát và Mật tông tantra." Đừng ngờ nghệch với chính mình. Quý vị không tiếp nhận giới và quý vị không thọ nhận lễ quán đảnh. Quý vị đã ở đấy; quý vị đã tiếp nhận điều thường được gọi ở phương Tây "sự gia hộ của lễ quán đảnh," là điều một cách kỹ thuật hơn sẽ là sự truyền cảm hứng từ việc tham dự lễ ấy, nhưng quý vị không thật sự tiếp nhận lễ quán đảnh bởi vì quý vị đã không thọ giới một cách có ý thức và không tham dự một cách có ý thức trong lễ quán đảnh.

Bây giờ, nếu chúng ta tham dự lễ quán đảnh trong cách này mà không thật sự biết những gì chúng ta đang làm hay biết những gì đang xảy ra, thế thì mặc dù sự tham dự của chúng ta không khác gì con chó của người Tây Tạng thường được đem theo họ đến lễ quán đảnh - nó cũng không tiếp nhận lễ quán đảnh, bằng cung cách, bằng việc tham dự lễ khai tâm  - tuy thế nếu chúng ta cố gắng để làm những thực hành (trì mật ngôn và quán tưởng và tự tạo sadhana và v.v…) từ lễ quán đảnh, thì tốt thôi cho đến khi chúng ta có lễ khai tâm trọn vẹn trong tương lai, khi cơ hội đến, tôi sẽ tiếp nhận lễ khai tâm một cách thích đáng. Thế thì tốt thôi. Vấn đề chính là không tự phụ và nghĩ, "Ô tôi đã thành tựu nhiều lắm!" khi thật sự thì không thế.

Bây giờ đối với việc tiếp nhận các giới nguyện, thật rất cần thiết để có một trình độ nào đó của Ba la đề mộc xoa trước. "Giới ba la đề mộc xoa" có nghĩa là giới cho sự giải thoát cá nhân, biệt giải thoát. Điều này hình thành căn bản hay nền tảng của Bồ tát giới. Vậy thì điều này có thể ở tại những giới của cư sĩ, sa di hay sa di ni giới, hay đại giới của tỳ kheo và tỳ kheo ni. Cũng có Thức xoa ma na ni giới. Với giới cho cư sĩ, có năm giới; và chúng ta có thể tiếp nhận năm hay bốn hay ba hay hai hay một, không có gì khác biệt - tối thiểu một trình độ nào đấy. Không có bổn phận khi thọ giới cư sĩ chúng ta phải tiếp nhận tất cả năm giới. Điều đó tùy vào chúng ta và nó là quyết định cá nhân của riêng chúng ta. Quý vị không công bố nó cho bất cứ ai kể và vị thầy. Quý vị có thể, nhưng không cần thiết.

Vậy thì đây là không lấy mạng sống của kẻ khác, không sát sanh; không lấy bất cứ thứ gì không được cho, nói cách khác là không trộm cắp; không nói hay biểu hiện điều gì không thật, nói cách khác là không lừa dối; không nuông chiều trong thái độ tình dục không thích đáng - chữ "không thích đáng" ở đây hơi khó chuyển dịch một cách chính xác, nhưng hãy gọi nó một cách tạm thời - và không sử dụng những chất làm say, liên hệ một cách đặc biệt đến rượu nhưng có thể được mở rộng đến những gì chúng ta có thể gọi đến những thứ tiêu khiển, như thuốc phiện, ma túy, bạch phiến, … Chúng ta gọi trong tiếng Anh là "thuốc tiêu khiển (recreational drugs)", là những thứ hoàn toàn cho sự giải trí chứ không phải là y dược thí dụ cho người bệnh ung thư được cho thuốc giảm đau morphine để đối phó với cơn đau. Chúng ta không liên hệ đến những thứ ấy, hay uống thuốc aspirin cho nhức đầu.

Bây giờ ở đây không chi tiết trong năm điều này, nhưng Tông Khách Ba viết, trước nhất ngài nói, "Bất cứ khi nào chúng ta đi vào cánh cửa của bất cứ thừa nào trong Phật Giáo" - vậy thì Tiểu Thừa, Đại Thừa hiển giáo hay Đại Thừa mật giáo - "

Chúng ta cần thiết lập căn bản giới luật của từng thừa tương ứng." Điều ấy đang liên hệ đến giới giải thoát cá nhân của Tiểu Thừa, hay Bồ tát giới của Đại Thừa phổ thông, và giới mật tông của Tantra Yoga tối thượng (Vô thượng du già). Và sau đó ngài tiếp, "Và một cách đặc biệt khi chúng ta đi vào mantra bí mật," đó là Mật tông - "rồi thì tâm giác ngộ là điểm cần thiết tối hậu cho tất cho tất cả tâm đạo của Đại Thừa, thì thật rất quan trọng cho điều ấy là vững vàng với Bồ tát giới."

Vậy thì Tông Khách Ba nhấn mạnh nhu cầu của giới Bồ tát với Mật tông. Và Tông Khách Ba cũng tiếp tục và nói (đây là trong Lá Thư Khuyến Tấn Thực Tiễn Với Kinh Thừa Và Mật Thừa của ngài), "Những sự thực chứng được thành tựu bằng việc tiếp nhận Bồ tát giới, trong khi đã được truyền thọ giới pháp theo từng trình độ tương ứng với Luật tạng" - nói cách khác hoặc là giới của cư sĩ hay sa di hay đại giới của tỳ kheo nam nữ - "các giới ấy là tốt nhất" - nói cách khác tiếp nhận Bồ tát giới, được căn cứ trên những giới giải thoát cá nhân ấy - "là tốt nhất so với những ai chỉ duy trì Bồ tát giới mà thôi." Nói cách khác quý vị sẽ thành tựu những sự thực chứng vững vàng hơn, thích đáng hơn, cao độ hơn nếu quý vị có một nền tảng vững vàng về Giới ba la đề mộc xoa hơn là nếu chỉ có giới Bồ tát mà thôi.

Tông Khách Ba nói tiếp, "Đây là những gì Đức Phật muốn đề cập khi Ngài nói trong nhiều kinh điển rằng nếu có hai vị Bồ tát bình đẳng trong tất cả mọi sự tôn kính, thì ngoại trừ một người là cư sĩ không có giới giải thoát cá nhân" - nói cách khác, không có giới biệt giải thoát - "và những sự truyền giới khác" - có nghĩa là một trong những trình độ của cư sĩ hay nam nữ tu sĩ, " - thì người với trình độ này của giới (có thọ giới giải thoát cá nhân) - "sẽ là người đáng ca ngợi hơn. Đức Phật đã thiết lập rõ ràng những điểm này trong sự trình bày của Ngài về giới nguyện."

Okay. Vậy thì chúng ta cần một trình độ nào đó của giới ba la đề mộc xoa trước khi thọ Bồ tát giới, dĩ nhiên thêm nữa để phát triển một trình độ nào đó của Tâm giác ngộ. Hãy nhớ rằng Bồ tát giới được tiếp nhận khi chúng ta đã đạt được thể trạng dấn thân của tâm giác ngộ này (hay thành tựu điều này). Chúng ta phải đã phát triển thể trạng nguyện ước hay thể trạng nguyện vọng của tâm giác ngộ.

Và chúng ta đã thấy rằng tâm giác ngộ nguyện vọng có hai giai tầng: là thể trạng mong ước đơn thuần - chỉ mong ước trở thành một Đức Phật nhằm để làm lợi ích cho chúng sanh; và thể trạng phát nguyện - cam kết - của việc không bao giờ từ bỏ mục tiêu này cho đến khi chúng ta thật sự thành tựu sự Giác Ngộ ấy - Đức Đạt Lai Lạt Ma thường làm điều này, tiến hành một nghi thức bao gồm cả thể trạng chỉ mong ước đơn thuần và thể trạng phát nguyện cam kết, trước khi ngài truyền giới Bồ tát - rồi thì trong mô thức của thể trạng phát nguyện của tâm giác ngộ nguyện vọng, chúng ta thực hiện một sự bảo đảm cố gắng để tuân theo năm loại rèn luyện tu tập.

Vậy thì điều này có nghĩa là bốn tu tập cho tâm giác ngộ kiên quyết không suy thoái trong kiếp sống này, và một tu tập cho việc không đánh mất tâm giác ngộ kiên quyết trong những kiếp sống tương lai. Điều cuối cùng chi tiết tránh bốn điều và thực hiện bốn điều đối kháng với nó. Điều này có nghĩa là trước khi chúng ta thọ giới Bồ tát, thì chúng ta đã đang tuân theo một loại tu tập nào đó, một loại giới nào đó, không chỉ trong những giới giải thoát cá nhân, mà cũng trong dạng thức của những loại cam kết này, những tu tập này. Thế thì những loại tu tập này là gì?

Trước nhất, bốn tu tập cho tâm giác ngộ kiên quyết không bị suy thoái trong kiếp sống này. Những gì chúng ta muốn làm là luôn luôn có tâm giác ngộ mạnh mẽ. chúng ta không muốn điều ấy bị yếu đi. Thế thì chúng ta làm cho điều này mạnh mẽ như thế nào?

1-Thứ nhất: mỗi ngày nhớ những hữu ích và thuận lợi của việc phát triển tâm giác ngộ. Chúng ta có một liệt kê dài những lợi ích này trong chương thứ nhất của Hướng Dẫn Lối Sống Bồ tát (Nhập Bồ tát hạnh) của Ngài Tịch Thiên. Nhưng nếu chúng ta đọc một cách rõ ràng thì điều này rất lợi lạc, và ôn lại mỗi ngày. Nhưng ngay cả nếu chúng ta không thật sự đọc những điều này như một phần của sự thực tập hàng ngày, thì chúng ta cũng có thể nghĩ đến những điểm chính, tự nhắc nhở mình. Cách duy nhất chúng ta khả dĩ có thể đạt đến Giác Ngộ là với việc có xu hướng của tâm giác ngộ: "Tôi muốn thành tựu Giác Ngộ, và tôi đang hành động đến việc thành tựu ấy, và tự tin rằng tôi có thể thành tựu Giác Ngộ  và những gì tôi sẽ làm với sự Giác Ngộ là: giúp đỡ tất cả chúng sanh."

Và hành động với mục tiêu này thì chúng ta có thể đem đến hạnh phúc cho chính chúng ta - bởi vì chúng ta rõ ràng đang làm việc để vượt thắng những giới hạn của chính chúng ta nếu chúng ta sẽ thành tựu Giác Ngộ - nhưng nếu chúng ta sẽ có thể làm lợi ích và mang hạnh phúc đến cho mọi người. Và nếu chúng ta chỉ nghĩ trong hình thức của giá trị thế gian, như được ca ngợi và cảm kích, và v.v…bởi người khác, như Tịch Thiên nói, "Nếu người nào đó được ca ngợi chỉ vì bố thí một ít thực phẩm cho một vài người đói kém nào đó một lần" - như cho đồ cứu trợ nạn nhân động đất hay điều gì giống như thế - " nếu như vậy là đáng ca ngợi, vậy thì về việc đem đến hạnh phúc cứu kính bất tận đến mọi người trong vũ trụ sẽ tồn tại mãi mãi, và đem đến sự Giác Ngộ cho họ thì thế nào?"

Nếu chúng ta đang hành động đến Giác Ngộ, thì chúng ta sẽ không chán nản hay mệt mỏi (tôi không muốn nói đến điều này ở trình độ thông thường như sự mệt mỏi sau một ngày làm việc), nhưng chúng ta sẽ có sức mạnh: "Tôi sẽ đạt đến điều này để hỗ trợ mọi người." Điều ấy sẽ cho quý vị một sức mạnh không thể tin nổi trong mọi thời để có thể hành động vì điều ấy. Đó là một sự bảo vệ và đối trị tốt nhất cho việc hành động một cách tiêu cực hay hành động như một kẻ ngốc. "Làm sao tôi có thể hành động như một tên ngốc? Làm sao tôi có thể ích kỷ? Làm sao tôi có thể hành động trong một cách tiêu cực và tổn hại bất cứ người nào nếu tôi thật sự hành động để thành tựu Giác Ngộ để làm lợi ích cho tất cả mọi người?"  Có nhiều và rất nhiều lợi ích, vì thế chúng ta cố gắng để tự nhắc nhở mình mỗi ngày với điều này Tôi muốn nói một cách thật sự, không chỉ là thử. Chúng ta hứa hẹn để làm như vậy, và trên căn bản của sự hứa hẹn ấy chúng ta cố gắng để hành động để làm điều này.

2- Thứ hai: rèn luyện để tái khẳng định và tăng cường động cơ này bằng việc hồi hướng trái tim chúng ta mỗi ngày, tiếp nhận và phát tâm giác ngộ mỗi ngày, ba lần mỗi sáng, và ba lần mỗi tối. Điều ấy không có nghĩa là chỉ lập lại những câu kệ vô ý thức. Chúng ta có thể trì tụng vô ý thức một câu kệ hoặc là bằng Tạng ngữ hay trong ngôn ngữ của từng dân tộc. Chỉ bởi vì trong ngôn ngữ của riêng từng người không bảo đảm nó sẽ không là vô ý thức. Vô ý thức có  nghĩa là chỉ đọc suông và không thật sự cảm nhận bất cứ gì hay phát sinh bất cứ điều gì trong tâm thức chúng ta ngoại trừ từ ngữ. Như vậy có nghĩa là nghĩ về những lợi ích và sau đó thật sự thâm nhập vào những giai tầng: buông xả, cởi mở đến tất cả mọi người, bình đẳng với mọi người; ân cần, như một bà mẹ và những lúc khác, v.v… qua toàn câu. Và sau đó, cách ấy, điều này sẽ củng cố tâm giác ngộ của chúng ta. Nếu chúng ta làm việc này mỗi ngày, tâm giác ngộ kiên quyết của chúng ta sẽ không suy thoái, sẽ không trở thành yếu kém.

Cho nên mặc dù chúng ta có những sự thực tập nào đó, những câu kệ căn bản nào đó mà chúng ta có thể sử dụng cho việc phát sinh nguyện ước này, phát tâm giác ngộ này, mà chúng ta có thể trì tụng ba lần buổi sáng và ba lần buổi tối, xin nhớ rằng, chúng ta cần cố gắng để không chỉ là đọc tụng suông vô ý thức. Và đừng tự đùa với chính mình. Điều ấy thật không dễ để thật sự thực hành mỗi buổi sáng và tối. Nó đòi hỏi đúng là hơi nỗ lực, có phải không?

3- Thứ ba: là tu tập cố gắng xây đắp những mạng lưới của năng lực tích cực và sự tỉnh giác thâm sâu, thường được diễn dịch như sự tích tập "phước đức và tuệ trí". Nói cách khác chúng ta cố gắng tối đa với thể trạng nguyện vọng của tâm giác ngộ, để hỗ trợ người khác, tối đa như có thể. Đó là sự xây đắp năng lực tích cực, phước đức. Chúng ta không chỉ ngồi trên tọa cụ và mong ước mọi người được an lành, nhưng ngay cả trước khi thọ giới Bồ tát, thì chúng ta cố gắng để giúp người khác tối đa như chúng ta có thể. Đây là đang xây dựng một mạng lưới năng lực tích cực (hay tích lũy phước đức).

Nói cách khác, không chỉ ngồi tại một nơi nho nhỏ an ổn nào đó: "Tôi mong ước mọi người được an lành. Tôi sẽ thành tựu Giác Ngộ và hỗ trợ tất cả mọi người," nhưng trong đời sống hàng ngày chúng ta nói với những người khác khi họ yêu cầu giúp đỡ, "Tôi bận rộn quá" và "Đừng làm phiền tôi," và v.v…, như thế này sẽ không thành tựu được. Một cách tối đa có nghĩa là hãy thực tế, không hứa hẹn điều gì đó ngoài hoàn cảnh và giai tầng của chúng ta hiện tại. Tịch Thiên nhấn mạnh điều này một cách thật rõ ràng. Đừng hứa hẹn ngoài khả năng của chúng ta. Châm ngôn được sử dụng là "Tôi mời mọi người làm khách của tôi đến tiệc lớn Giác Ngộ." Tịch Thiên nói những điều này trong một cách thi vị, có nghĩa là tôi sẽ làm việc cho sự Giác Ngộ của quý vị, vì thế tôi sẽ mời quý vị như vị khách đến cũng để Giác Ngộ. Đây là điều chúng ta đang hứa hẹn và điều này chúng ta sẽ không bao giờ từ bỏ, và điều này tôi sẽ bày tỏ với quý vị khi tôi thành tựu Giác Ngộ. Điều đó khác với những gì tôi đang liên hệ đến, là điều mà một vị Bồ tát tại một trình độ nào đó không thử cố gắng để làm những hành vi Bồ tát của một vị Bồ tát ở trình độ cao hơn. Điều đó được tuyên bố một cách thi vị như "Một con sói không nhảy nơi một con sư tử có thể nhảy qua."

Tịch Thiên nói là hãy thẩm tra chính mình một cách cẩn thận trước khi hứa hẹn làm điều gì đó như, "Tôi sẽ chuyển dịch toàn bộ tạng kinh Kangyur (Cam Thù) sang tiếng Nga," khi mà chúng ta thật sự không thể thực hiện lời hứa ấy trong một thời gian ngắn ngủi này. Sau đó hãy thẩm tra một cách kỹ lưỡng là quý vị có thể làm điều ấy hay không. Và tốt hơn là nói "Tôi không thể làm việc đó" trước, hơn là hứa hẹn và bắt đầu và rồi từ bỏ bởi vì quý vị không thể làm việc đó. Như vậy là khác với hứa hẹn đem mọi người đến Giác Ngộ. Okay. Cho nên chúng ta hãy cố gắng tối đa để giúp đỡ người khác, để tích tập phước đức, và thiền tập về tánh không, để trau dồi tuệ trí ở bất cứ trình độ thấu hiểu nào về tánh không mà chúng ta có. Và tại sao tôi làm điều này? Tôi làm điều này nhằm để có thể thành tựu Giác Ngộ để giúp đỡ mọi người. Cho nên nó giúp cho tâm Bồ tát kiên quyết của chúng ta không bị suy thoái.

4-Thứ tư: Chúng ta không bao giờ từ bỏ việc cố gắng (hay tối thiểu mong ước) để giúp đỡ bất cứ người nào, bất chấp người ấy là khó khăn như thế nào. Hãy nhớ, tâm giác ngộ: chúng ta đang hành động để làm lợi ích cho tất cả mọi người, bất chấp chúng là khó khăn như thế nào. Dĩ nhiên chúng ta có thể mở rộng điều này đến con muỗi đang bay chung quanh đầu chúng ta trong khi chúng ta đang cố gắng để ngủ. "Tôi sẽ không bao giờ từ bỏ việc cố gắng để đem quý vị đến Giác Ngộ, vị Muỗi thân mến của tôi, bởi vì trong kiếp sống trước ngươi đã là mẹ của ta." Như vậy là quá tiến bộ có phải không? Nhưng chúng ta có thể tối thiểu mở rộng điều này đến những con người khác.

Tôi sẽ cho quý vị một thí dụ về kinh nghiệm của chính tôi. Có một phụ nữ ở Đức quốc và bà ta bị chứng tâm thần phân liệt, và bà ta đang rất tệ hại và từ chối không đi đến sự giúp đỡ tâm lý trị liệu chuyên môn. Bà ta luôn luôn đi quanh những tổ chức Phật Pháp và những vị thầy thế nào đó giúp bà ta và những nơi đó ngay cả không hiểu biết rằng bà bị tâm thần phân liệt. Và bà ta đặc biệt theo sát tôi và gọi tôi trong mọi lúc và gửi tôi email trong mọi thời. Bà ta bị từ chối khỏi rất nhiều trung tâm và tổ chức Phật Pháp bởi vì bà có thể gây khó chịu cho người khác khi bà ta ở đấy và hành động trong một cách khó khăn. Và khi bà ta gọi tôi, tôi luôn luôn nói với bà, "Hãy nhìn", tôi nói một cách rất rõ ràng, "Tôi không thể giúp đỡ bà. Việc này ngoài khả năng của tôi. Tôi không phải là một nhà tâm lý trị liệu chuyên môn. Tôi không biết giúp đỡ bà như thế nào. Bà phải đến những nhà chuyên môn." Cho bà một câu mật chú nào đó để trì tụng, hay điều gì như thế là ngu ngơ. Điều đó sẽ không giúp gì cho bà ta ở giai tầng này của sự quấy rầy tinh thần. Thế này nhé, thật dễ dàng nếu bà ta gọi, chỉ bắt máy và nói, "Đừng bao giờ gọi tôi nữa" và quên nó đi. Nhưng có một sự tu tập, tôi đã từng nói một cách rõ ràng rằng tôi không thể giúp bà bây giờ, nhưng tối thiểu tôi mong muốn, "Tôi ước rằng tôi có thể giúp bà." Tôi không thể việc đó bây giờ. Và vì thế tôi không chỉ ném bà ta vào thùng rác. Điều này đòi hỏi một sự kiên nhẫn lớn, dĩ nhiên, và sự bao dung lớn, nhưng đây là loại việc mà chúng ta làm bây giờ với sự tu tập này. Vấn đề là tôi không nói bà ta biến đi hay cút xéo tối thiểu là cũng giúp đỡ thế nào đó. Mặc dù, như tôi mới nói trước đây, tôi không giả vờ rằng tôi có thể làm việc gì đó hơn khả năng của tôi. Tôi không thể giúp đỡ bà ta.

Như thế đó là bốn sự tu tập cho tâm giác ngộ kiên quyết của chúng ta không bị thoái trào trong kiếp sống này. Rồi thì:

5- Thứ năm: chúng ta hứa tuân theo điều tu tập thứ năm, nhằm hướng để không đánh mất tâm giác ngộ của chúng ta trong những kiếp sống tương lai. Và điều này liên hệ đến bốn mô thức đối kháng của thái độ. Do thế điều đó có nghĩa là tránh hay dừng hành động trong một cách nào đó, và thay vì thế hành động trong cách đối kháng lại. Đó là những gì chúng ta muốn nói bằng một cách đối kháng của thái độ.

a- Thứ nhất là chúng ta dừng sự lừa dối các vị đạo sư, cha mẹ, và tam bảo (Phật, Pháp, Tăng).

Thay vì thế chúng ta luôn luôn trung thực với quý vị ấy, một cách đặc biệt về động cơ của chúng ta và nỗ lực để giúp đỡ người khác của chúng ta. Điều này là rất quan trọng. Với cha mẹ, chúng ta bắt đầu. Cha mẹ là những người chăm sóc chúng ta như những đứa bé và nuôi dưỡng chúng ta v.v… Chúng ta luôn luôn lệ thuộc vào cha mẹ - ngoại trừ chúng ta được sinh ra từ bông sen như ngài Liên Hoa Sanh, nhưng hãy nói thêm về những gì sẽ xảy ra một cách thông thường. Và vì thế bởi vì sự ân cần của họ đối với chúng ta và nhu cầu dựa vào cha mẹ trong tương lai, quý vị không muốn hành động trong một cách lừa dối họ, lường gạt họ, giả vờ điều gì đó mà chúng ta không thể, một cách đặc biệt trong dạng thức của những vấn đề tâm linh, mà chúng ta nói đến. Nhưng thay vì thế, như tôi nói, chúng ta trung thực với họ.

Bây giờ điều này rất rõ ràng và thẳng thắn rằng nếu chúng ta nói về những vị thầy tâm linh. Quý vị không muốn lừa dối và nói láo, "Ô, tôi đã thực chứng điều này, hay điều nọ." khi chúng chưa, hay "tôi đang thực hành điều này hay điều nọ," khi chúng ta không thế. Hay Phật, Pháp, Tăng (Tam bảo): "Tôi đang đi trong phương hướng này, và tôi đang đặt phương hướng này trong đời sống của tôi" - và chúng ta không thế. Chúng ta chỉ đang làm việc cho một mục tiêu tổn hại nào đó. Nếu chúng ta muốn tiếp tục những kiếp sống tương lai với tâm giác ngộ của chúng ta, thì chúng ta cần nương tựa vào cha mẹ; chúng ta cần nương tựa vào những vị đạo sư; chúng ta sẽ cần quy y, theo phương hướng an toàn của Phật, Pháp, và Tăng. Đó là tại sao chúng ta không lừa dối các vị ấy. Chúng ta trung thực với các vị ấy vì thế chúng ta sẽ tiếp tục có những hoàn cảnh để phát triển tâm giác ngộ trong những kiếp sống tương lai với tâm giác ngộ kiên quyết, để làm mới nó, để phát sinh nó trong những kiếp sống tương lai.

Giới Bồ tát và Giới mật tông không giống như Giới biệt giải thoát. Giới biệt giải thoát chúng ta chỉ thọ nó cho kiếp sống này. Giới Bồ tát và mật tông chúng ta thọ cho toàn bộ tất cả những kiếp sống, toàn bộ con đường cho đến Giác Ngộ. Cho nên nếu chúng ta thọ giới Bồ tát trong kiếp sống này, trong kiếp sống tới, vào lúc đầu, chúng sẽ im lìm, ngủ; không hoạt động. Giả như chúng ta sinh ra như một con gián. Vậy thì con gián có Bồ tát giới không? Nếu con gián đã thọ giới Bồ tát trong kiếp trước, à, vâng, thế thì chúng im lìm không hoạt động. Chúng vẫn ở nơi nào đó trong dòng suối tâm, sự tương tục tinh thần. Con gián không thực hành thái độ Bồ tát.

Một giới Bồ tát quý vị tiếp nhận cho đến khi Giác Ngộ. Cho nên bây giờ tôi chết, với những giới Bồ tát của tôi không bị ảnh hưởng, và tôi tái sanh như một con gián. Tôi vẫn giới Bồ tát như một con gián trong kiếp sống con gián chứ? Vâng, chúng hoạt động chứ? Không. Sẽ phải phát tâm, phát triển một lần nữa, tâm giác ngộ và thọ giới Bồ tát một lần  nữa, ngay cả nếu chúng ta tái sanh như một con người. Và vì thế có nghĩa là chúng ta sẽ phải lệ thuộc vào cha mẹ và một vị thầy tâm linh và Ba Ngôi Tôn Quý. Và vì thế quý vị muốn có một mối quan hệ chân thành thẳng thắn với họ chứ không phải là một thứ lừa dối. Bởi vì điều gì sẽ xảy ra nếu quý vị có một vị thầy lừa đảo. Rồi thì quý sẽ phải đón nhận tất cả những loại hoàn cảnh ngược đãi và giáo phái cúng bái, và v.v… và cha mẹ có thể ngược đãi quý vị, và tất cả những thứ như vậy. Cho nên quý vị muốn tránh những thứ ấy để quý vị sẽ có thể phát triển tâm giác ngộ thuần khiết một lần nữa trong những kiếp sống tương lai.

Nhưng như tôi nói, với cha mẹ hơi tế nhị một tí vì nhiều người trong chúng ta có thể có cha mẹ không nhất thiết là thấu hiểu con đường tâm linh của chúng ta hay ưa thích nó. Chúng ta không nói về phải nói với cha mẹ chúng ta mọi chi tiết tỉ mỉ về đời sống riêng tư, đời sống cá nhân của chúng ta. Chúng ta không phải nói dối, nhưng không có nghĩa là chúng ta phải nói tất cả mọi thứ. Nhưng điều đang liên hệ là trong hình thức của những việc tâm linh, trong mô thức của việc hỗ trợ họ. Nếu tôi nói tôi sẽ giúp đỡ cha mẹ tôi, đem rác ra ngoài mỗi ngày, thế thì tôi làm như thế mỗi ngày. Tôi không lừa dối họ, loại việc thế này, trong hình thức hỗ trợ họ, trong mô thức nếu cha mẹ hỏi về sự thực hành tâm linh của chúng ta. "À, vâng, tôi…" Chúng ta không nói dối việc rằng việc này không là điều gì đấy quan trọng trong đời sống của tôi.

b- Thứ hai là chấm dứt chê trách và khinh thường chư vị Bồ tát.

Khinh thường có nghĩa là chúng tôi không thích quý vị, chúng tôi thấy khuyết điểm bởi vì chúng tôi sân hận với người này. Nhưng rắc rối ở đây là ngoại trừ chúng ta là Phật, thì chúng ta sẽ không bao giờ chắc chắn ai thật sự là Bồ tát. Ngược lại điều này là xem mọi người như vị thầy của chúng ta. Ngay cả nếu người ta đang hành động trong một cung cách thô lỗ và ghê tởm, tuy nhiên họ dạy chúng ta không cư xử trong cách ấy. Bây giờ quý vị phải rất cẩn thận với điều này bởi vì quý vị có thể lỗi lầm khi nói điều này như là luật định, và nó là một sự tồn tại hoàn toàn tự chính nó từ phía nó, và chúng ta không cố gắng để thấy tính tương đối của điều này. Bởi vì ở đây không nói rằng nếu người nào đó đang hành động một cách tàn phá và quý vị không cố gắng để làm họ dừng lại khi người nào đó đang làm một sai sót hay người nào đó đang hành động một cách tổn hại, đó là một phần của Bồ tát giới: nếu quý vị có khả năng để chặn họ lại, thì quý vị phải làm họ ngưng lại. Đức Phật luôn làm như vậy. Vấn đề ở đây là không tìm khuyết điểm, với sân hận và thù oán. "Ngươi là một người xấu và bây giờ ta phải trừng phạt ngươi, ta sẽ đánh ngươi". Người này đang hành động một cách tai hại; họ là thầy tôi; dĩ nhiên, họ đang dạy tôi không hành động như vậy. Tuy nhiên, tôi muốn giúp họ, và để giúp họ thì tôi cần giúp họ dừng tạo nghiệp bất thiện và để dừng việc làm tổn hại. Vì thế tôi đang làm việc này với từ ái và bi mẫn.

Bổn sư của tôi, Serkong Rinpoche, không đề cập tên, có một vị thầy tâm linh Tây Tạng nọ, người đang dạy học trò của ngài thực hiện điều gì đó để làm một loại thực tập nào đó rất cao, vượt ngoài trình độ của những môn nhân này. Và Serkong Rinpoche, nói, "À, vâng, động cơ của vị thầy này có thể là trong sạch, loại động cơ của tâm giác ngộ để giúp đỡ  người khác, nhưng những phương pháp của ngài không thiện xảo lắm.'' Ngài đang chỉ ra một khuyết điểm và ngay cả không đang chỉ ra cho vị thầy ấy, mà đang chỉ ra tới tôi, một học trò của ngài. Có phải là tán gẫu không? Không. Serkong Rinpoche đang làm gì? Ngài đang chỉ ra - ngài không giận hờn với vị thầy ấy, nhưng ngài đang dạy tôi rằng bất chấp mục tiêu và động cơ cùng xu hướng tâm giác ngộ của quý vị là tốt lành đi nữa, nhưng quý vị phải thiện xảo trong các phương pháp khi sử dụng để giúp đỡ người khác. Hãy suy nghĩ một cách cẩn  thận về những gì quý vị dạy người khác.

Cho nên chúng ta phải thừa nhận rằng người nào đó đang làm một sai sót khi họ đang làm sai sót; chúng ta không phải sân hận, và chúng ta cố gắng để học hỏi từ điều đó. Và nếu người kia dễ tiếp thu để thay đổi, thì chúng ta chỉ ra khuyết điểm của họ. Nếu họ là một vị Bồ tát, hay mong muốn để là một vị Bồ tát, không có nghĩa là họ thiện xảo như một Đức Phật và biết một cách chính xác đâu là cách tốt nhất để hành động và lợi ích của việc  này là gì. Và chúng ta làm việc này mà không phải la lên như: "Ta là thẩm quyền thánh thiện" và "Thánh thiện, thánh thiện, ta thiêng liêng! Ta biết điều gì là tốt nhất". Chắc chắn không phải là trong cách tự phụ như thế, mà rất khiêm tốn, một lời khuyên dâng hiến. Cho nên vấn đề không phải là bình phẩm, không phải bới tìm khuyết điểm vì sân hận; "với tình trạng khinh thường của tâm tư," với sự thù ghét con người, sân hận với họ. Bởi vì họ đang cố gắng. Chúng ta không biết. Tôi không phải là một Đức Phật, vì thế tôi không biết có phải quý vị hành động trong cách này do bởi là một vị Bồ tát thiếu thiện xảo, hay có phải quý vị hành động trong cách này bởi vì quý vị là vô cùng si mê. Nhưng vấn đề là không nổi giận với người ấy, bởi vì người ấy có thể là một vị Bồ tát tiềm tàng, và vì thế có lẽ họ đang hành động để dạy tôi điều gì đó, sau đó chúng ta tiếp tục phải tôn kính cho thái độ Bồ tát, và điều đó sẽ giúp chúng ta tiếp tục có tâm giác ngộ kiên quyết này trong những kiếp sống tương lai.

c- Thứ ba là chúng ta chấm dứt làm người khác hối hận về bất cứ điều tích cực hay tiêu cực gì mà họ đã làm.

Thay vì thế chúng ta khuyến khích người khác hãy tích cực và hữu dụng, và nếu họ dễ tiếp thu thì chúng ta động viên họ làm việc trong việc phát triển tâm giác ngộ, đi theo con đường tâm linh đến Giác Ngộ. Đó là những người nào đó đang làm điều gì đó tích cực, họ đang thực hành một loại thực tập tâm linh nào đó, đang theo một vị thầy nào đó không phải thầy của chúng ta. Điều chúng ta cần là tránh làm cho họ hối hận như: "Quý vị là khờ dại mới theo vị thầy ấy, thực hành như thế ấy, hay thuộc trung tâm Phật Pháp ấy" - làm họ phải hối hận đã làm những việc ấy. Người ta có thể rất chán nản, thất vọng và hoàn toàn không muốn tiếp tục nữa. Nhưng chúng ta hãy khuyến khích họ, chúng ta giúp đỡ họ. Nếu những gì họ đang làm là xây dựng, tích cực - quá tốt! Và nếu họ dễ lãnh hội, chúng ta hãy đề nghị những thứ xa hơn mà họ có thể làm. Nếu họ không dễ tiếp thu, thì đừng. Nếu chúng ta muốn mọi người thành tựu Giác Ngộ, thế thì những gì sẽ hỗ trợ họ để đạt được Giác Ngộ là hành động của họ là xây dựng; cho nên nếu họ đã hành động một cách tích cực thì hãy động viên họ - tốt quá! Đừng làm họ chán nản bởi việc làm họ hối hận. Họ cúng dường tiền của đến một trung tâm Phật Pháp khác, chứ không phải trung tâm của tôi!"A, quý vị không nên làm như vậy - quý vị nên cúng cho tôi." Đó không phải là cách chúng ta làm, okay.

d- Điều cuối cùng, điều sau cùng trong bốn điều này, là chấm dứt đạo đức giả và khoe khoang trong việc giao tiếp với người khác.

Biểu hiện "đạo đức giả" là che giấu lỗi lầm của chúng ta khi chúng ta có và giả vờ như không có, và "khoe khoang" có nghĩa là chúng ta giả vờ có những phẩm chất mà chúng ta không có. Tôi là một người đạo đức giả: Tôi nói quý vị không hút thuốc, nhưng tôi ra ngoài và trong phòng riêng tôi hút thuốc. Đó là đạo đức giả. Tôi đang che giấu những khuyết điểm của tôi.

Okay. Cho nên thay vì hành động như vậy trong việc giao tiếp với người khác, nếu chúng ta đang tiếp nhận trách nhiệm hỗ trợ người khác thì chúng ta phải luôn luôn trung thực và cởi mở với họ. Những giới hạn của chúng ta là gì? Những năng lực của chúng ta là gì? Điều đó là rất, rất quan trọng. Những con người khác nhau, một cách đặc biệt nếu quý vị ở trong phạm vi Phật Pháp và cố gắng để giúp đỡ người khác hoặc là một vị thầy hay một hành giả Phật Pháp, đừng giả bộ là một loại người thánh thiện nếu quý vị không phải thế. Nhiều người tuyệt vọng trong việc giúp đỡ một cách rất dễ dàng sẽ vọng tưởng tất cả mọi thứ vào người nào đó mà họ thấy như khả dĩ có thể giúp đỡ họ. Họ lãng mạn, lý tưởng, và có tất cả những hy vọng không thật. Và thường thì họ cực kỳ thất vọng và rất chán nản vào lúc cuối - "vỡ mộng" như chúng ta thường nói trong tiếng Anh “disillusioned” - và chúng ta có thể thậm chí từ bỏ. Nhưng nếu chúng ta ở trong vị thế để giúp đỡ người khác, hay nếu chúng ta là một vị thầy, thì chúng ta không nhất thiết phơi bày tất cả mọi khuyết điểm của chúng ta; nhưng khi nó liên hệ đến người khác, thì chúng ta thừa nhận khuyết điểm của chúng ta. "Tôi chưa học điều này. Tôi vẫn không nhẫn nhục lắm. Tôi vẫn sân hận." Quý vị thừa nhận những khuyết điểm này. Quý vị không giấu diếm chúng, nhưng quý vị nói rằng tôi đang làm việc với những thứ này. Bởi vì nếu chúng đang cố gắng để hỗ trợ người khác, thường thường - mặc dù họ có thể là đầy cảm hứng bởi một lý tưởng hóa nào đó - thường thì điều sẽ truyền cảm hứng hơn trên một trình độ ổn định là tấm gương của người nào đó đang thật chân thành hành động với những khuyết điểm của họ. Đó là điều gì đó mà quý vị có thể liên hệ hơn như một học trò cần giúp đỡ.

Cho nên đây là năm loại tu tập mà chúng ta hứa hẹn tuân theo khi chúng ta có thể trạng nguyện vọng của tâm giác ngộ, và một cách đặc biệt thể trạng phát nguyện cam kết. Bốn tu tập cho tâm giác ngộ kiên quyết không bị suy thoái trong kiếp sống này; và một tu tập (điều thật sự có bốn phần này) để không đánh mất tâm giác ngộ kiên quyết trong những kiếp sống tương lai.

Chúng ta sẽ chấm dứt buổi giảng ở đây và sẽ tiếp tục vào lúc 5 giờ. Và nếu quý vị có câu hỏi nào, thì chúng ta có thể bắt đầu buổi giảng với một số câu hỏi. Okay. Cảm ơn.

Tác giả: Alexander Berzin

Nguyên tác: The Five Trainings for Bodhichitta Resolve

Chuyển ngữ: Tuệ Uyển

]]> https://kimcuongthua.org/thu-vien-phat-hoc/nam-su-tu-tap-cho-tam-giac-ngo-kien-quyet/feed/ 0