1. Giới thiệu tổng quát

Giáo huấn được mở rộng vô hạn và được tuyên thuyết đến vô lượng chúng sinh khắp các loài đủ các tính khí. Tất cả có thể được bao gồm trong ba thừa của tâm thức: Tiểu Thừa, Đại Thừa hiển giáo và Đại Thừa mật giáo. Trong tất cả những thừa này và những giáo huấn quan tâm đến chúng được bảo tồn ở Tây Tạng. Và trong những dòng truyền thừa như chúng được truyền khẩu ở Tây Tạng, chúng ta có thể phân biệt giữa truyền thống cựu dịch và tân dịch: Nyingma và Sarma. Trong Sarma hay những truyền thống tân dịch là Sakya, Kagyu, và Kadam. Dòng sau cùng, Kadam, đến từ Atisha, sau này trở thành truyền thống Gelugpa.

Truyền thống Kadam được ảnh hưởng một cách mạnh mẽ bởi nhiều giáo huấn về tâm giác ngộ hay tâm bồ đề hay bodhicitta. Dòng Gelugpa đã trở thành chuyên môn hóa trong việc trao truyền tất cả những giáo lý mở rộng về đề tài này, đến trực tiếp từ dòng của Long Thọ vĩ đại và con cháu tâm linh của ngài từ Ấn Độ.

Như chúng tôi đã nói, điều cực kỳ quan trọng là tâm thức chúng ta và mọi thứ trong chúng ta thì hoàn toàn phù hợp với giáo huấn. Giữ gìn giáo huấn nhất định không phải chỉ trên đôi môi chúng ta. Chúng cần phải được hợp nhất với tâm thức chúng ta, trong sự hòa hiệp với vị thế của mỗi hành giả. Thật rất quan trọng để không phải rơi vào những cực đoan của bè phái, cảm thấy rằng chỉ một trong những truyền thống Phật Giáo là có giáo huấn chân thật. Như Đại Ban Thiền Lạt Ma, Lozang-chokyi-gyeltsen, đã nói trong Căn Bản Đại Thủ Ấn (Phyag-chen rtsa-ba): "Từ quan điểm của những danh hiệu quy cho riêng biệt, có vô số truyền thống… Tuy thế, khi được nghiên cứu kỹ lưỡng bởi một hành giả du già, được học hỏi trong kinh điển và luận lý và có kinh nghiệm (trong hành thiền), những ý nghĩa tối hậu của tất cả chúng được thấy là đến từ cùng quan điểm mục đích". Cho nên điều cực kỳ quan trọng là tiếp cận giáo huấn trong một thái độ vô tư, không định kiến.

Chúng ta đang nói về một tác phẩm của Namkapel, một đệ tử của đại sư Tông Khách Ba, gọi là Thái Độ Rèn Luyện Như Tia Sáng Mặt trời, một luận giải về 7 Điểm Thái Độ Rèn Luyện của Geshe Chaykawa. 7 điểm là:

* Những chuẩn bị sơ bộ,
* Phương pháp của việc rèn luyện trong 2 tâm giác ngộ,
* Chuyển hóa những hoàn cảnh bất hạnh thành con đường đến Giác Ngộ,
* Cô đọng sự tu tập trong một kiếp sống,
* Đo lường việc rèn luyện những thái độ của chúng ta,
* Thệ nguyện cho thái độ rèn luyện,
* Những vấn đề để rèn luyện trong thái độ rèn luyện.

2. Hoàn tất những chuẩn bị

Đến đây, chúng ta đã nói về những sự chuẩn bị. Với chí nguyện nhiệt thành với một vị hướng dẫn tâm linh, như đã được giải thích trước đây, chúng ta rèn luyện trong những điểm khác nhau của con đường tiệm tiến lamrim. Suy nghĩ trong dạng thức của cuộc sống con người quý giá, chúng ta cần nhận ra tất cả những khía cạnh của những sự giải thoát hay thư thái mà chúng ta có, và tất cả những sự phong phú mà chúng ta có. Một khi chúng ta nhận ra chúng, thì chúng ta có thể thật sự đón lấy những sự thuận lợi về chúng. Đây là bởi vì một khi chúng ta đánh giá đúng những gì chúng ta có, thì tự nhiên chúng ta muốn lợi dụng sự thuận lợi của nó.

Nghĩ về vấn đề chúng ta có thể đánh mất cơ hội này dễ dàng như thế nào làm chúng ta tỉnh thức về sự chết và vô thường. Chúng ta trở nên tỉnh thức rằng ngoại trừ công phu tu tập và những biện pháp ngăn ngừa đủ loại mà chúng ta đã xây đắp trong sự tương tục tinh thần [của dòng suối tâm] của chúng ta, thì không có điều gì có thể hỗ trợ vào lúc lâm chung. Nhằm để thật sự hòa nhập những biện pháp và sự thực tập tinh thần vào trong tâm thức chúng ta, thì chúng ta phải có sự chính niệm này về sự chết. Bằng khác đi, những nỗ lực của chúng ta sẽ không hoàn toàn thích đáng đầy đủ. Chúng ta có thể nhìn vào tất cả những đại đạo sư quá khứ ở Tây Tạng và tất cả những đại sư ở Ấn Độ. Bây giờ cũng vậy, có rất nhiều hành giả lớn, những người thật sự dâng hiến toàn bộ cuộc đời của họ để thực hành - một số ở Mysore[1], một số trong những hang động ở Dharamsala, một số ở Ladakh, và trong những nơi khác ở Ấn Độ - nhưng không một ai đạt được sự bất tử; không một ai sống mãi mãi.

Bất chấp loại hoàn cảnh nào mà chúng ta sống trong ấy, thật cực kỳ quan trọng để dự tính vấn đề làm thế nào để sử dụng một cách tốt nhất thời gian cho việc thực hiện tiến trình tâm linh vĩ đại nhất. Chúng ta có thể nghĩ về những cộng đồng khác nhau mà chúng ta có thể gia nhập, trong dạng thức của Tăng Già và v.v…, nhưng bất chấp trình độ nào mà chúng ta tự nguyện ước, thì điều quan trọng là hướng toàn bộ tâm thức và trái tim của chúng ta đến giáo huấn. Thật rất quan trọng là những người cư sĩ cũng được tu tập rèn luyện tinh tế trọn vẹn. chúng ta có thể thấy điều này là đúng từ bất cứ quan điểm nào mà chúng ta thực hiện để thẩm tra nó. Một số người kiêu kỳ và ngạo mạn, một số người bóc lột và lợi dụng người khác, chỉ tạo ra những phản ứng khinh thị và làm người khác khó chịu. Ngay cả nếu chúng ta không thuộc về một tôn giáo nào, thì cũng cực kỳ quan trọng trong việc tự trau dồi như một người tốt. Nếu sau đó chúng ta thật sự trở thành một hành giả tâm linh, thì chúng ta sẽ không chỉ nghĩ trong dạng thức của một kiếp sống này mà thôi, nhưng trong tất cả những kiếp sống tương lai và vấn đề chúng ta có thể làm lợi lạc người khác như thế nào.

Ở bất cứ trình độ mà chúng ta đang hành động - cho dù chỉ vì kiếp sống này hay cho những kiếp sống tương lai - chúng ta cần đặt tất cả mọi nỗ lực của chúng ta vào việc cải thiện chính mình, làm việc với chính mình, trưởng thành, trở thành một người tốt hơn, một người ân cần hơn. Trong cách này, đời sống của chúng ta sẽ trở nên hạnh phúc hơn và xã hội mà chúng ta sống cũng sẽ hạnh phúc hơn. Nếu chúng ta đã hành động cả đời sống này trong việc trở thành một người tốt đẹp hơn và đã phát triển những tiềm lực tích cực khác nhau, thế thì vào lúc lâm chung chúng ta sẽ không chết với một cảm giác ân hận cùng cực rằng chúng ta đã lãng phí kiếp sống của chúng ta. Thật vô cùng quan trọng để làm việc cho điều này nhằm để không cảm thấy hối hận khi chúng ta chết, và cách tốt nhất để chết với sự hòa bình của tâm thức là xây dựng những tiềm lực tích cực trong sự tương tục tinh thần suốt kiếp sống này. Nếu chúng ta đã từng xây đắp những tiềm lực tích cực mạnh mẽ trong kiếp sống này, thế thì trong những kiếp sống tương lai chúng ta sẽ gặp gỡ những hoàn cảnh dễ thương, mọi thứ sẽ tiếp tục cải thiện, và chúng ta sẽ có thể tiếp tục với sự trưởng thành và tiến triển tâm linh.

Cho dù chúng ta thật sự có thể nhận ra hay không nhận ra bất cứ con đường tâm linh nào của tâm thức trong kiếp sống này, chẳng hạn 5 tâm đạo[2], thì từ việc xây đắp tiềm lực tích cực trong kiếp sống này, chúng ta sẽ có thể chết với hy vọng rằng trong những kiếp sống tương lai chúng ta sẽ thật sự nhận ra một trong những tâm đạo và trở thành một chúng sinh thực chứng cao cấp, một bậc tôn quý, một tôn giả (arya[3]).

3. Viễn ly

Trong luận điển, chúng ta đã đạt đến một điểm trong những sự chuẩn bị với chủ đề viễn ly - hay quyết định thoát khỏi những rắc rối của chúng ta - được thảo luận. Nếu chúng ta không nghĩ về tất cả những rắc rối và khổ đau của tất cả những hoàn cảnh tái diễn không thể kiểm soát trong luân hồi, thế thì chúng ta sẽ không phát triển sự quyết tâm này để thoát khỏi tất cả những thứ ấy, sự viễn ly này. Cho nên thật cực kỳ quan trọng để nghĩ về tất cả những hoàn cảnh này, để phát triển một sự chán ghét hoàn toàn với chúng, và quyết tâm từ chiều sâu của trái tim chúng ta để tự do.

Luật tạng nói: "Chấm dứt kết quả của việc lên cao là rơi xuống thấp. Chấm dứt kết quả của việc đến với nhau là phân tán, tan ra từng mảng". Đấy là bản chất thật sự của thực tại. Chúng ta không cần phải đề cập rằng trải qua những kiếp sống từ vô thỉ, tất cả những chúng sinh khác nhau đã từng bên nhau với chúng ta đã phải chia lìa, và điều này cũng xảy ra trong kiếp sống này. Bất chấp sự chói lọi huy hoàng nào mà chúng ta có thể hưởng thụ trong sự hiện hữu trần gian này, vào lúc cuối nó sẽ tan rã và rơi thành từng mảnh. Khi chúng ta nghĩ về những kiếp sống từ vô thỉ mà trong ấy chúng ta cứ phải lập đi lập lại việc sinh ra và rồi chết đi, vấn đề trước sau như một là tái diễn là sinh và chết - và dường như là chúng ta luôn luôn trải nghiệm những thứ này hoàn toàn đơn độc. Khi chúng ta ấp ủ điều này trong tâm, nó trở thành rõ ràng rằng điều quan trọng là để chúng ta xây đắp những tiềm lực tích cực khác nhau, bằng việc cố gắng để phát triển những thái độ hoàn hảo, những ba la mật như bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và tuệ trí.

Chúng ta cần nhận ra rằng bất chấp những thứ có thể hư hoại nào mà chúng ta có, không thứ nào đáng tin cậy. Chúng ta không thể dựa vào thân thể chúng ta - không có sự ổn định trong ấy. Chúng ta cũng không thể dựa vào vị thế hay sự giàu có và tài sản của chúng ta. Những thứ này không thích hợp cho việc có được sự an toàn. Long Thọ, trong Lá Thư Gửi Bạn (bShes-phreng), đã nêu lên những loại khổ đau hay rắc rối khác nhau mà chúng ta phải trải nghiệm, như bệnh tật, tuổi già, chết, không có được những gì ta muốn, gặp phải những gì ta không ưa, v.v…

Những điểm này được thảo luận chi tiết trong Đại Luận Những Giai Tầng của Con đường Giác Ngộ Lamrim, trong dạng thức của 6 loại khổ đau - có nhiều cách để trình bày nó. Tóm lại, một khi chúng ta bị sinh ra dưới ảnh hưởng của nghiệp báo và vọng tưởng, những sự thôi thúc cưỡng bức và những thái độ phiền não, không gì hơn là rắc rối và khổ đau sẽ đến. Chúng ta có tất cả những nguyên nhân đã được tích lũy trong chúng ta và chúng sẽ đem đến những rắc rối và khổ đau. Những hoàn cảnh bên ngoài chắc chắn có thể giúp cho những nguyên nhân này chín muồi, mà chính những nguyên nhân ấy đã vốn sẵn bên trong chúng ta. Cho nên chúng ta trải nghiệm khổ đau, thí dụ những rắc rối của khổ đau thật sự: thân thể chúng ta bị bệnh; chúng ta bị thương tổn; chúng ta trải nghiệm đau đớn và v.v…

Khi chúng ta nghĩ về thân thể con người, nó là điều gì đấy đến từ vật chất của cha mẹ, những thứ đáng kinh hãi như tinh cha huyết mẹ. Không có việc gì về nó có thể là thú vị hay hấp dẫn đối với tâm thức, khi chúng ta có một cái nhìn khách quan gần gũi. Đặc biệt, nếu chúng ta nghĩ về thân thể con người và lấy làn da bao phủ bên ngoài đi, hoàn toàn không có gì hấp dẫn về nó. Không ai thấy bên trong thân thể có gì hấp dẫn đặc biệt.

Bản chất này của thân thể con người như điều gì đấy không sạch và không hấp dẫn không đến từ bên ngoài: nó đến từ bản chất thật sự của nó. Nếu chúng ta thấy một vũng tinh hay huyết trên sàn nhà, thì chúng ta sẽ không thấy nó quá hấp dẫn hay xinh xắn gì. Mọi người sẽ thấy đúng hơn là buồn nôn và gớm ghiếc, nhưng đó thật sự là những nguyên nhân hay vật chất được làm ra từ thân thể. Vậy thì không có gì hấp dẫn từ bản chất thật sự của nó. Nhưng sự phán xét về thân thể như thật hấp dẫn - cách quán sát không đúng này về thân thể - hành động như một hoàn cảnh cho tất cả những thái độ và các thúc đẩy phiền não đủ thứ mà chúng ta có trong sự tương tục tinh thần của chúng ta để bùng lên, chẳng hạn như dính mắc, hung hăng, và ngu dại (tham, sân, si). Tất cả những thứ này sinh khởi từ sự chấp trước vào một khối vật chất bất tịnh này, sự chấp trước nó như cái "tôi", "thân thể tôi", và v.v… Sự gắn bó chặt chẽ này hành động như căn bản cho tất cả những thái độ phiền não.

Nếu chúng ta không làm cho thân thể này hữu dụng xây dựng, thế thì từ phía của chính thân thể, nó thật sự làm gì? Thứ nhất, nó làm khó chịu với bà mẹ khi mang nó trong bào thai và rồi thì đau đớn khi sinh ra nó. Sau đó nó tạo ra các rắc rối và khổ đau cho mọi người liên hệ trong việc giúp đỡ nó. Nó tạo ra và tiếp tục làm ra vô số rắc rối và chán chường trong việc chăm sóc nó, vì thế nếu chúng ta không làm bất cứ điều gì xây dựng tích cực từ nó, rồi thì nó chỉ là một kẻ tạo ra rắc rối. Và chúng ta đã và đang có loại thân thể này từ vô thỉ.

Lấy ví dụ luôn luôn được dùng đến, đại dương luân hồi. Một đại dương là điều gì đó không thể dò được: Chúng ta không thể đo được chiều sâu của nó. Giống như khi chúng ta nghĩ về tất cả thân thể loài người mà chúng ta đã mang lấy và tất cả những vấn nạn đã từng sinh khởi, tất cả khổ đau kết hợp với việc già đi. Bất chấp nhiệm vụ hay hành vi gì chúng ta đã từng cộng tác, chúng ta sẽ dấn thân trong nó với khí lực giảm sút, tâm thức chúng ta sẽ trở thành trì trệ và yếu đuối, các giác quan của chúng ta sẽ giảm bớt tinh tường, thân thể chúng ta sẽ bắt đầu yếu kém và phân rã. Đây là điều gì đó mà mọi người phải trải nghiệm, có đúng không? Thật vô cùng đau khổ để già đi. Và mọi người biết tất cả những khổ đau phối hợp với bệnh tật. Chúng ta phải chịu đựng tất cả những loại điều trị y tế và thường là rất mắc mỏ và cực kỳ khó chịu. Nếu chúng ta nghĩ về nó từ tất cả những quan điểm khác nhau này, thì thân thể thật sự đúng là một kẻ gây rắc rối bởi vì nó sẽ bệnh hoạn; nó sẽ già đi, và v.v… Bất chấp chúng ta đã từng xây đắp cho thân thể chúng ta bao nhiêu, cho dù chúng ta vừa ý hay không, cuối cùng thân thể chúng ta sẽ ngã quỵ. Cho nên chúng ta cần nghĩ về tất cả những rắc rối này phối hợp với tuổi già và vấn đề chúng ta không thể giữ gìn nó khỏe mạnh mãi mãi.

4. Bốn chân lý cao quý

Với sự liên hệ đến việc đạt được giải thoát, nó chắc chắn là điều gì đó được đạt đến. Nhưng chỉ nghĩ: "Nếu tôi có thể đạt đến giải thoát đúng đắn, sau đó tôi có thể có một sự ngơi nghỉ tuyệt diệu!" như vậy sẽ không thể có được.

Mọi người muốn một sự ngừng dứt chân thật, diệt đế, một sự chấm dứt thật sự tất cả những vấn nạn và rắc rối, nhưng chúng ta không thể chỉ ngồi đó và mong đợi chúng biến mất bằng việc ước muốn chúng tan biến. Chúng ta phải nhìn vào những nguyên nhân của vấn nạn: Tất cả những nhân tố 5 uẩn tái diễn không thể kiểm soát đã làm nên mỗi thời khắc mà chúng ta trải nghiệm. Các uẩn này sinh khởi từ những thái độ và thúc đẩy phiền não, bởi vì tâm thức chúng ta không được thuần hóa. Nó không được thuần hóa bởi vì sự bất giác (si mê) của chúng ta và việc chấp trước sự tồn tại cố hữu. Sự chấp trước như vậy là qua quan điểm vọng tưởng của chúng ta về thực tại.

Nếu chúng ta xem xét những loại quan điểm khác nhau về thực tại mà chúng ta có thể có, một số là phiền não và một số là có giá trị. Vì những thái độ phiền não là căn cứ trên những quan điểm không đúng đắn và vọng tưởng về thực tại, thế thì nếu chúng ta có một quan điểm đúng đắn và thích hợp về thực tại, thì chính gốc rễ nguyên nhân của những thái độ phiền não này sẽ bị loại trừ. Khi quan điểm đúng đắn về thực tại trở nên mạnh mẽ hơn trong tâm thức chúng ta - khi chúng ta hoàn toàn quen thuộc với việc luôn luôn nhìn vào mọi thứ từ quan điểm đúng đắn về thực tại - quan điểm vọng tưởng của chúng ta, là thứ hoàn toàn căn cứ trên sự phi thực tại, sẽ trở nên yếu hơn và yếu hơn.

Khi chúng ta đạt được sự ngừng dứt hoàn toàn, hay diệt đế, hay sự chấm dứt thật sự, của chấp trước vào mọi thứ tồn tại trong một sự thiết lập chân thật, một khuôn mẫu không thể có được, thì chúng ta tự loại bỏ những nhiễm ô đã làm chướng ngại chúng ta trong việc thấy bản chất của tâm thức. Những nhiễm ô này là phù du thoáng qua (khách trần phiền não); chúng không phải là bản chất chân thật của tâm thức. Có những giai tầng lũy tiến của sự ngừng dứt chân thật của chấp trước vào sự thiết lập thật sự, sự tồn tại cố hữu, tự ngã, tự tính. Tiến hành suốt qua và đạt được những giai tầng của những sự chấm dứt chân thật[4] này hay diệt đế này, chúng ta có thể loại trừ tất cả những nhiễm ô giả tạm và nhận ra bản chất thật sự của tâm thức. Nếu những những nhiễm ô giả tạm này không thể loại trừ được thì dù gian khổ tu tập cũng không ích gì. Nhưng vì có thể tiêu trừ những nhiễm ô này, mà vốn chúng đã làm ra biết bao khổ đau và rắc rối, cho nên thật đáng để nghĩ về những rắc rối tái diễn không thể kiểm soát của luân hồi sinh tử. Trong cách này, chúng ta phát triển một sự quyết tâm mạnh mẽ để tự do và thật sự hành động để đạt đến sự chấm dứt chân thật [diệt đế] và loại trừ các vấn nạn.

Chúng ta hãy nhìn vào những loại rắc rối và khổ đau khác nhau: Khổ khổ, hoại khổ, và hành khổ (khổ đau cùng khắp). Loại khổ đau thứ ba này về việc có những nhân tố uẩn cùng khắp mà nó tác động từng thời khắc sự trải nghiệm của chúng ta. Nó chính là bản chất của thân thể, cùng với những nhân tố uẩn của sự trải nghiệm của chúng ta, đơn giản là đem đến những rắc rối. Những nhân tố uẩn của kinh nghiệm chúng ta hình thành qua sức mạnh thúc đẩy của nghiệp và những thái độ phiền não phối hợp với nó. Nếu chúng ta có thể tự loại bỏ nó một cách thích đáng, thì chúng ta có thể loại bỏ những rắc rối khó khăn này từ những uẩn mà ra. Cho nên chính là loại khổ đau thứ ba - hành khổ - những nhân tố uẩn đến với những thái độ và sức thúc đẩy phiền não, là những kẻ gây rối căn bản. Chúng cấu thành luân hồi, cho nên chúng ta phải chắc chắn nghĩ về những chướng ngại của luân hồi từ nhiều quan điểm khác nhau. Nếu chúng ta nghĩ rằng, một khi chúng ta thọ giới, thì chúng ta được tự do khỏi luân hồi, trái lại nếu chúng ta có một gia đình và con cái là chúng ta ở trong luân hồi, thì đây là một thái độ hoàn toàn sai.

Tập đế: chân lý thứ hai - những nguyên nhân hay gốc rễ chân thật của tất cả mọi rắc rối - là những thái độ hay sự thúc đẩy phiền não, hay nghiệp. Chúng ta hãy xem xét vấn đề có thể hay không thể loại bỏ những thứ này. Chúng ta sẽ khám phá ra rằng trong thực tế là có thể loại bỏ chúng vĩnh viễn; có thể có những sự chấm dứt thật sự hay sự ngừng dứt của chúng và, nhằm để đạt đến điều này, chúng ta cần phát triển những con đường chân thật của tâm thức. Đây là những điểm thậm thâm nhất.

Cách sâu sắc nhất để thật sự đạt được tự do khỏi tất cả mọi rắc rối và khổ đau là phát tâm giác ngộ hay tâm bồ đề hay bodhicitta. Có nhiều cách khác nhau mà trong ấy chúng ta có thể hướng đến việc phát triển xu hướng này. Ở đây, chúng ta đang nói về việc phát triển nó trong phạm vi của việc hướng ra khỏi sự liên hệ thúc đẩy với kiếp sống này và việc hướng sự quan tâm của chúng ta đến những kiếp sống tương lai. Chúng ta không đang nói về việc giới hạn sự chú tâm của chúng ta đến sự giải thoát và việc hướng ra khỏi sự liên hệ với những kiếp sống tương lại. Trong luận điển này, bất cứ sự thực chứng nào chúng ta có liên hệ với kiếp sống này, thì chúng ta lập tức hướng đến khát vọng phát tâm giác ngộ. Đây là cách mà nó được giải thích trong luận điển này.

5. Phát triển hai loại tâm giác ngộ

a. Tầm quan trọng và lợi ích của việc phát triển tâm giác ngộ

Chúng ta bây giờ đã hoàn tất những sự chuẩn bị. Điểm thứ hai của 7 điểm là vấn đề phát tâm giác ngộ thật sự. Chúng ta cần phát triển hai loại tâm giác ngộ: tương đối và sâu sắc nhất. Tâm giác ngộ quy ước được hướng đến sự thật quy ước (tương đối, nông cạn, bề mặt, bề ngoài) của mọi người và mọi thứ; trong khi tâm giác ngộ sâu sắc nhất là hướng đến lẽ thật cứu kính, tính không của nó. Trong luận điển này, chúng ta phát tâm giác ngộ quy ước trước tiên, và rồi đi tới tâm giác ngộ cứu kính. Trong Hiện Chứng Trang Nghiêm Luận, Di Lặc nói với chúng ta rằng một người thông tuệ sắc bén trước nhất sẽ phát triển một sự thấu hiểu thật sự về thực tại và, trên căn bản ấy, sau đó phát triển tâm giác ngộ quy ước. Đôi khi thật tác động hơn để phát triển hay phát sinh tâm giác ngộ cứu kính trước. Đây là bởi vì khi chúng ta nhận ra rằng thật có thể đạt đến một sự chấm dứt 'đau khổ' thật sự qua việc phát tâm giác ngộ cứu kính và vì thế chúng ta có thể đạt đến giải thoát khỏi luân hồi và vượt xa hơn nữa đến Giác Ngộ - khi chúng ta thấy rằng đây thật sự là một mục tiêu thực tiễn, rồi thì chúng ta có thể trở thành chân thật quan tâm với việc đạt đến Giác Ngộ vì người khác.

[Trong luận điển gốc của phiên bản Togmey-zangpo của Geshe Chaykawa, tâm giác ngộ cứu kính được trình bày trước tâm giác ngộ quy ước, với câu kệ: "Cân nhắc rằng các hiện tượng giống như mộng huyễn. Nhận thức bản chất nền tảng của tỉnh thức vốn không sinh. Đối kháng tự nó giải thoát tự nó từ chính nơi của nó. Bản chất cốt lõi của con đường tu tập là an trú trong một thể trạng căn bản bao hàm tất cả. Giữa những thời khóa, hãy hành động như một ảo nhân". Trong phiên bản của Pabongka, câu kệ về tâm giác ngộ cứu kính, được đặt trước bằng dòng bổ sung như sau, "Điều bị che dấu được cho thấy sau khi đạt được sự ổn định (trong điều này)", lập tức theo sau những câu kệ về tâm giác ngộ quy ước. Dòng kệ bổ sung này hoàn toàn không thấy trong bản của Togmey-zangpo. Trong bản của Namkapel, câu kệ này, cùng với dòng kệ bổ sung trên đặt trước nó, xuất hiện ở ngay cuối của luận điển.]

Đại Thừa được phân chia thành hiển giáo và mật giáo, và bất chấp chúng ta ở bộ phận nào, thì sự thuận lợi của tâm giác ngộ quy ước là nó là cánh cổng cho việc thâm nhập Đại Thừa. Bất chấp những phẩm chất khác nào chúng ta có thể có - ngay cả sự thấu hiểu về tánh không - nếu chúng ta không có xu hướng của tâm giác ngộ về sự tương tục tinh thần của chúng ta, thì chúng ta không thể được xem như một hành giả Đại Thừa, là kẻ có một cỗ xe rộng lớn của tâm thức. Nhưng nếu chúng ta có xu hướng của tâm giác ngộ, thế thì ngay cả nếu chúng ta không có những phẩm chất khác, thì chúng ta cũng có thể được xem như một đứa con tâm linh của chư Phật, một hành giả Đại Thừa có một cỗ xe rộng lớn của tâm thức.  Chúng ta thấy điều này cả trong những kinh luận của hiển giáo lẫn mật giáo. Trong Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát, Tịch Thiên nói với chúng ta rằng tâm giác ngộ là cánh cửa duy nhất cho việc thâm nhập Đại Thừa. Trong Mật tông Bát Bộ Kim Cương cũng nói rằng nếu chúng ta có tâm giác ngộ, thì chúng ta có đủ tư cách để thâm nhập vào mạn đà là và tiếp nhận sự truyền lực (khai tâm). Nhưng nếu chúng ta không có tâm giác ngộ, thì chúng ta không đủ tư cách hay không được phép để tiếp nhận sự truyền lực khai tâm.

Tất cả những sự trích dẫn khác nhau này nói với chúng ta rằng tâm giác ngộ là nguồn gốc của tất cả mọi phẩm chất. Và thật sự, khi chúng ta nhìn vào nó, những lợi ích của việc phát tâm giác ngộ là vô hạn. Chúng được thảo luận rất tỉ mỉ trong Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát.  Khi chúng ta quán chiếu về Đức Thế Tôn Thích Ca và tại sao Ngài là một nhân vật vĩ đại và quan trọng, đó là bởi vì Ngài đã phát triển một trái tim ân cần và nồng ấm, và trên căn bản ấy, ngài phát triển một xu hướng tâm giác ngộ để đạt đến Giác Ngộ vì lợi ích của tất cả chúng sinh.

Khi chúng ta xem xét những thuận lợi của việc có một trái tim ân cần và nồng ấm - làm một người tốt - chúng ta có thể xem họ, ngay cả những con thú. Nếu chúng ta có một con mèo và chỉ mà nó chỉ ngồi đây đó một cách dễ thương và kêu rừ rừ, chúng ta sẽ cho nó thức ăn và thể hiện dễ mễn với nó. Nhưng nếu con mèo luôn luôn nhảy cỡn chung quanh và hành động một cách hoang dã hung hăng, cào cấu và cắn phá, không ai sẽ vui lòng với một con thú như vậy và nó có thể có những rắc rối trong việc được nuôi nấng. Như những con người, nếu chúng ta ân cần và nồng ấm, mọi thứ đến trong cách chúng ta muốn. Nhưng nếu chúng ta rất thô lỗ và ác độc, không ai muốn ở bên cạnh chúng ta.

Thật cực kỳ quan trọng để hành động trong việc phát triển tất cả những thể trạng tích cực này của tâm thức: lòng từ ái nguyện ước mọi người được hạnh phúc, lòng bi mẫn nguyện ước mọi người được thoát khỏi khổ đau, và loại nhiệt tình của lòng yêu thương cho tất cả mọi người khác. Nếu trên căn bản của những điều này, chúng ta đã phát tâm giác ngộ trong sự tương tục tinh thần của chúng ta, thế thì chỉ trên căn bản ấy, chúng ta sẽ xây đắp những kho tàng giàu có hay những mạng lưới phong phú của nhiều loại năng lực tích cực. Thế nên, tâm giác ngộ tự trong nó, sẽ xây đắp nhiều loại năng lực khác nhau để bảo hộ chúng ta và giải thoát chúng ta khỏi những chướng ngại.

Chỉ nói từ ngữ tâm giác ngộ hay nghe nó được nói là tích cực và hữu ích sâu xa. Đây là phần thứ nhất của đoạn này, những lợi ích của việc phát triển tâm giác ngộ.

Phần thứ hai giải thích vấn đề làm thế nào để rèn luyện phần thứ nhất trong tâm giác ngộ quy ước và rồi trong tâm giác ngộ cứu kính. Tâm giác ngộ quy ước được hướng đến tất cả vô lượng chúng sinh, với mục đích giúp họ thoát khỏi luân hồi, và ở Giác Ngộ, với mục tiêu chứng đắc. Khi chúng ta nói về việc làm lợi ích cho người khác, nó là một vấn đề thay đổi thái độ của chúng ta về tự ngã và người khác. Cho nên chúng ta cần giữ trong tâm rằng tâm giác ngộ là một trái tim có một mục tiêu mãnh liệt để làm lợi ích cho tất cả những người khác mà nó đang mở rộng vô hạn đến tất cả mọi loài, và cũng là một mục tiêu mạnh mẽ để đạt đến Giác Ngộ đang mở rộng trọn vẹn đến điều ấy.

b. Hai phương pháp cho việc phát triển tâm giác ngộ

Những phương pháp thật sự cho việc phát triển tâm giác ngộ là bình đẳng và hoán đổi các thái độ của chúng ta đối với tự thân và người khác và thiền tập về 7 phần nhân quả. Cả hai phương pháp này có như căn bản của chúng cho việc phát triển một thể trạng nhiệt tình của lòng từ ái cho người khác. Lòng từ ái nhiệt tình là một cảm giác tự động của sự gần gũi và ấm áp bất cứ khi nào chúng ta gặp bất cứ người nào: chúng ta yêu mến và quan tâm đến họ một cách sâu sắc và sẽ cảm thấy tệ hại nếu bất cứ điều gì xảy ra không hay cho họ. Theo phương pháp 7 phần nhân quả, để phát triển một loại nhiệt tình từ ái này, trước nhất chúng ta cần phát triển một thái độ bình đẳng - hay hành xả - đối với người khác, với điều mà chúng ta cảm thấy không dính mắc, thù ghét, cũng không phớt lờ đối với bất cứ người nào. Chúng ta xem mọi người như đã từng là những bà mẹ của chúng ta, tri nhận và duy trì tỉnh thức về lòng ân cần của họ, và thể hiện lòng biết ơn và nguyện ước đền đáp nó, chúng ta phát triển lòng từ ái nhiệt tình này đối với họ.

Việc hoán đổi thái độ của chúng ta đối với tự thân và người khác đến từ truyền thống của Tịch Thiên. Chúng ta không phải dài dòng vấn đề mọi người đã từng là mẹ của chúng ta, nhưng chỉ nghĩ đơn giản tổng quát vấn đề tất cả chúng ta muốn hạnh phúc, vấn đề không ai muốn khổ đau hay rắc rối, chính xác như chúng ta. Trong sự quan tâm này, tất cả chúng ta bình đẳng trên cấp độ ấy. Chúng ta thấy vấn đề chúng ta yêu mến chính mình như thế nào là gốc rễ của tất cả những rắc rối, trong yêu mến người khác là gốc rễ của tất cả mọi phẩm chất tốt đẹp. Chúng ta cần nghĩ: "Vì tôi không muốn bất hạnh và tôi thật muốn hạnh phúc, cho nên tôi phải từ bỏ sự tự yêu mến và phát triển thái độ yêu mến người khác". Cho nên, trên căn bản của việc nhận ra sự bình đẳng của tự thân và người khác, chúng ta phát triển lòng từ ái nhiệt tình cho người khác chúng ta thay đổi thái độ của chúng ta với sự quan tâm đến họ. Đây là một phương pháp rất rộng rãi. Cả hai cách của việc phát triển xu hướng tâm giác ngộ - thay đổi thái độ của chúng ta đối với tự thân và người khác và phương pháp 7 điểm nhân quả - đưa chúng ta đến vấn đề của lòng từ ái nhiệt tình đối với người khác.

Tùy thuộc vào vị thế của một người, việc phát triển thái độ của việc nhận ra mọi người như "mẹ tôi" đôi khi có thể liên hệ đến những rắc rối. Chúng ta có thể phát triển nó trong dạng thức của việc xem chính chúng ta là rất quan trọng: "Tôi thật sự là người nào đó rất quan trọng, và bởi vì tôi quan trọng, cho nên mẹ tôi cũng quan trọng". Và vì thế chúng ta phát triển cảm nhận rằng: "Tôi muốn giúp đỡ mẹ tôi bởi vì bà ấy là mẹ tôi", và tôi muốn phát triển và hỗ trợ tất cả chúng sinh bởi vì "tất cả họ đã từng là mẹ tôi". Có một sự nhấn mạnh rất nhiều vào "tôi" và "của tôi" trong cách này của việc phát triển tâm giác ngộ. Vấn đề là nguy hiểm trong sự hướng dẫn này.

Nếu, trái lại, chúng ta nghĩ về việc hoán đổi thái đội của chúng ta về tự thân và người khác, muốn hỗ trợ người khác không đơn giản chỉ bởi vì họ đã từng là "mẹ của chính tôi", nhưng bởi vì "họ không muốn rắc rối và họ muốn hạnh phúc, giống như tôi vậy", như thế ít nguy hiểm hơn. Chúng ta không còn liên lụy với những quan tâm về "tôi" và "của tôi", và vì nó trở thành một cung cách bao la hơn nhiều trong việc vươn tới tất cả những người khác và việc phát triển một xu hướng của tâm giác ngộ. Chúng ta không chỉ nghĩ về lòng ân cần cho mọi người, vấn đề họ luôn luôn tử tế với chúng ta trong mọi cách như thế nào. Cho nên đây là căn bản của một sự thảo luận về vấn đề chúng ta thực hiện cả 2 phương pháp cùng với nhau như thế nào, 7 điểm nhân quả và sự bình đẳng và hoán đổi tự thân và người khác.

c. Những bất lợi của việc tự yêu mến chính mình

[Trong luận điển của Namkapel, dòng từ phiên bản của Tomay-zangpo của Geshe Chaykawa: "Xua đuổi một thứ như (chứa đựng) tất cả khiển trách, được dời đến đây và tất cả những sự bất lợi của việc tự yêu mến được cho như luận giải đến dòng. Pabongka theo trình tự này.]

Trong việc quan tâm đến sự hoán đổi những thái độ của chúng ta về tự thân và người khác, luận điển giải thích vấn đề tất cả những rắc rối và khó khăn đến từ việc tự yêu mến chính mình, trong khi tất cả những lợi lạc và hạnh phúc đến từ việc yêu mến người khác. Sự thật là những vị thanh văn và duyên giác không thể đạt đến trình độ tâm linh cao sâu nhất, mục tiêu tâm linh tối thượng, là qua sự tự yêu mến họ. Cho nên, từ đó về sau, trách nhiệm cho mỗi sự bất lợi, mỗi chướng ngại có thể được trải nghiệm có thể được quy cho thái độ tự yêu mến: nói cách khác, sự vị kỷ. Rất thường, khi người ta phiền não, họ muốn trỏ ngón tay buộc tội người khác: "Tôi không hạnh phúc bởi vì người khác này đã làm điều này điều nọ". Trong thực tế, tất cả những sự bất hạnh của chúng ta đến từ sự vị kỷ, mà qua đó chúng ta tự xem chính chúng ta là rất lớn và quan trọng mà chúng ta chỉ ngón tay vào những người khác như chịu trách nhiệm cho sự bất hạnh của chúng ta. Thật sự, tất cả những rắc rối và bất hạnh của chúng ta đến từ những thúc đẩy tàn phá vốn sinh khởi từ chính tâm thức của chúng ta - nói cách khác, nghiệp chướng và những thái độ phiền não.

Chúng ta có hai vấn đề ở đây: thái độ tự yêu mến và chấp trước vào sự tự ngã thật sự tồn tại. Nếu chúng ta đạt được một sự thấu hiểu về thực tại - rằng không có một thứ như vậy như một sự nhận dạng được thiết lập một cách chân thật (vô tự tính) - sau đó chúng ta có thể giải thoát khỏi cả sự chấp trước vào một tự ngã tồn tại chân thật và cũng như sự tự yêu mến. Ở đây, chúng ta đang thực hiện một sự phân biệt, nói rằng rắc rối đến từ sự tự yêu mến. Nhưng trong thực tế, chúng ta phải nghĩ về những điều này với nhau: sự tự yêu mến và chấp trước vào tự ngã được thiết lập chân thật, tồn tại thật sự.

Những sự bất lợi về việc tự yêu mến, hay thái độ vị kỷ, được thảo luận trong nhiều phần khác nhau của tác phẩm Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát. Liên hệ đến cả sự tự yêu mến và chấp trước vào một tự ngã được thiết lập chân thật, Tịch Thiên nói: "Bất cứ sự bạo động nào có trong thế giới này, và cũng như có bao nhiêu sợ hãi và khổ đau tất cả những thứ ấy đều sinh khởi từ sự chấp trước vào tự ngã: vậy thì con quỷ kinh khủng ấy có lợi gì cho tôi?" Ở những nơi khác trong luận điển, Tịch Thiên chỉ ra rằng sự tự yêu mến của chúng ta đến từ chính tâm thức của chúng ta và sự bất giác trong sự chấp trước ấy về một sự tồn tại chân thật của cái "tôi" (có tự tính). Đây là kẻ thù thật sự của chúng ta. Ngài viết: "Những kẻ thù lâu đời, tương tục này như điều này là những nguyên nhân duy nhất cho vô số tổn hại gia tăng hơn bao giờ hết. Làm thế nào tôi có thể vui sướng và không kinh khủng trong cõi luân hồi, nếu tôi thiết lập một nơi an toàn (cho chúng) trong tim tôi?"

Nói cách khác, chúng ta suy nghĩ một cách mạnh mẽ "tôi, tôi, tôi", và rồi chúng ta nghĩ "tôi phải trở nên hạnh phúc; tôi phải loại bỏ mọi rắc rối của tôi. Hãy quên những người khác đi. Không cần biết tôi làm điều gì với người khác nhằm để đạt đến sự hạnh phúc cho riêng tôi". Đấy là ở dưới sự quay cuồng của sự si mê này mà chúng ta bóc lột người khác và làm bất cứ điều gì để có được hạnh phúc. Tất cả những phức tạp, khó khăn, rắc rối đã đến từ loại thái độ này có thể truy nguyên từ thái độ tự yêu mến và chấp trước này vào sự tồn tại được thiết lập chân thật hay sự tồn tại cố hữu hay tự tính.

Đức Phật và chúng ta giống nhau từ quan điểm rằng những sự tương tục tinh thần của chúng ta đã hiện hữu từ vô thỉ. Nhưng những gì mà Đức Phật đã hoàn thành trong thời gian ấy? Đã giải thoát khỏi Ngài thái độ tự yêu mến, căn cứ trên quan tâm của ngài cho người khác, ngài đã có thể đạt đến Giác Ngộ, trái lại chúng ta vẫn hoàn toàn liên lụy trong sự vị kỷ và vì thế chúng ta vẫn khốn khó và đầy rắc rối cùng khó khăn. Nguyên nhân cho sự khác biệt này, vì cả Đức Phật và chúng ta đã từng trải qua cùng khối lượng thời gian, là nhân tố của vấn đề chúng ta có một thái độ tự yêu mến hay không, vấn đề chúng ta có vị kỷ và chấp trước vào chính chúng ta hay không. Vì vậy điều này nối kết rất chặt chẽ với những bất  lợi của luân hồi sinh tử vươn lên từ cùng gốc rễ này. Bất cứ khi nào chúng ta thèm khát tất cả những huy hoàng chói lọi của cõi luân hồi, nó cũng sinh khởi từ sự vị kỷ, và chúng ta tự ngu ngơ và phỉnh phờ chính chúng ta.

Chính là thái độ tự chấp trước và tự yêu mến đã cho ta can đảm để đi vào chiến tranh, và để làm tất cả những thứ như vậy vì lợi ích của chính chúng ta. Sau đó, nếu mọi thứ sai lầm, chúng ta đặt trách nhiệm vào chính những đạo sư của chúng ta, hay vào cha mẹ chúng ta và v.v… Chúng ta cần áp dụng cùng sự can đảm để vượt thắng thái độ tự yêu mến của chúng ta.

Những trích dẫn trong luận điển tất cả đều nói một cách căn bản, rằng tất cả những tổn hại đến từ sự tự yêu mến. Nếu chúng ta đã chỉ ngón tay vào bất cứ người nào chịu trách nhiệm cho tất cả những điều xấu xí đến với chúng ta, thì chúng ta phải chỉ nó vào chính sự vị kỷ của chúng ta, thái độ tự yêu mến của chúng ta. Do thế, bây giờ chính là lúc để giải thoát chính chúng ta khỏi sự tự yêu mến, kẻ thù thật sự của chúng ta. Như Tịch Thiên viết: "Thời gian trước đó là khác, khi ta đang bị tàn phá bởi ngươi. Nhưng (bây giờ) ta đã thấy ngươi; vậy thì ngươi đi chốn nào? Ta sẽ đánh bật tất cả sự kiêu hãnh khỏi ngươi. Quẳng đi, bây giờ, bất cứ hy vọng nào, 'Ta vẫn còn sự tư lợi của chính ta'. Ta đã bán ngươi cho người khác, cho nên đừng nghĩ về sự chán nản của ngươi; ta đã hiến năng lượng của ngươi (cho họ). Nếu, do bởi không chú ý, ta không đưa ngươi cho khắp chúng sinh phàm phu giới hạn, thế thì, chắc chắn, ngươi sẽ đưa ta cho những kẻ gác cửa của những thế giới khổ đau. Ta đã bị đưa qua đưa lại như thế, nhiều lần bởi ngươi và giày vò lâu đời; nhưng bây giờ, nhớ lại những mối ác cảm đó, ta sẽ đập vỡ ngươi, ngươi kẻ tạo ra sự tư lợi". Tất cả những lỗi lầm của sự vị kỷ được thảo luận hết sức hoàn hảo trong tác phẩm Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát và cũng như trong Nghi Thức Cúng Dường Chư vị Đạo sư tâm linh, guru puja.

Một trong những Geshe Kadampa thường đề nghị rằng khi chặt những tảng trà (Tea brick) ra, chúng ta nên nghĩ: "Tôi đang đập xuống đầu của sự tự yêu mến và chấp trước vào tự ngã". Những người luôn luôn bị bận tâm về tự thân, hay những ai cảm thấy tự thương hại kinh khủng khi họ bệnh, cần thẩm tra tất cả những rắc rối của họ đến từ chốn nào. Họ cần nhận ra rằng chúng luôn luôn đến từ việc quan tâm với sự bận tâm vị kỷ của họ: "Tôi phải vui vẻ; tôi phải thoát khỏi mọi rắc rối của tôi". Loại người này không bao giờ toại nguyện, bất chấp hoàn cảnh là thế nào. Mọi thứ luôn luôn nóng quá hay lạnh quá; không điều gì đúng bao giờ. Gốc rễ căn bản rắc rối của họ là sự bận tâm vị kỷ của họ. Nếu họ có thể từ bỏ nó, thì họ mới thư thái. Họ luôn luôn căng thẳng, không bao giờ có thể thư giãn, bởi vì họ luôn luôn bận tâm với chính họ.

Chúng ta có thể học hỏi và ngồi trong những nghi lễ cúng dường tu tập tối đa như chúng ta mong ước, nhưng nếu chúng ta luôn luôn nuôi dưỡng thái độ tự yêu mến trong chúng ta, thì chúng ta hoàn toàn lãng phí thời gian của chúng ta. Nếu chúng ta không bận tâm với chính chúng ta trong mọi lúc, với sự quan tâm vị kỷ, mà thay vì thế cởi mở tâm tư chúng ta ra với người khác, thì chúng ta thật sự có thể có một cỗ xe của trái tim và tâm thức bao la của Đại Thừa. Nhưng bởi vì trái tim của chúng ta quá hẹp hòi và quá quan tâm về tự thân, cho nên chúng không thể là cỗ xe rộng lớn. Nếu chúng ta bận tâm với chính chúng ta, ngay cả nếu chúng ta cho rằng mình đi theo Đại Thừa, cỗ xe rộng rãi của tâm thức, thì nó đúng chỉ là hướng vào một duyên cớ cho chúng ta trở thành tự hào hơn và kiêu hãnh hơn.

Điều trên hoàn tất sự thảo luận về những bất lợi của sự tự yêu mến.

d. Những thuận lợi của việc yêu mến người khác

Điểm tiếp theo quan tâm đến những thuận lợi của việc yêu mến người khác. [Namkapel giải thích điểm này bằng việc lồng vào ở đây dòng từ phiên bản Togmey-zangpo của Geshe Chaykawa, "Thiền tập với lòng ân cần bao la đến mọi người". Pabongka cũng làm như vậy trong bản của ngài.]

Như nói trong Nghi Thức Cúng Dường Đến Các Đạo Sư Tâm linh rằng việc yêu mến người khác là cánh cổng của mọi phẩm chất tốt đẹp, và nó là như vậy. Điều được thảo luận trong Nhập Trung Đạo của Nguyệt Xứng, trong ấy nói rằng, cội nguồn của những thành tựu vĩ đại của chư Phật là lòng bi mẫn của các Ngài. Lòng bi mẫn này đến từ đâu? Nó đến từ việc yêu mến và có lòng quan tâm mãnh liệt cho người khác. Cho nên gốc rễ căn bản của tất cả mọi hạnh phúc và những phẩm chất đến từ việc yêu mến người khác. Việc yêu mến người khác đưa chúng ta phát triển lòng từ ái và bi mẫn, là những thứ đem chúng ta phát triển một xu hướng của tâm giác ngộ, và một xu hướng của tâm giác ngộ đưa chúng ta đến Giác Ngộ. Tất cả những thể trạng bao la Đại Thừa của tâm thức - từ ái, bi mẫn, thái độ phi thường và tâm giác ngộ - hướng đến những chúng sinh khác. Cho nên gốc rễ của tất cả những phẩm chất tốt đẹp đến từ tất cả những thể trạng này của tâm thức là việc yêu mến người khác.

Như việc quan tâm đến vấn đề những phẩm chất này cải thiện tương tục và không thoái hóa như thế nào, thì đây cũng là qua việc tập trung vào người khác và yêu mến họ. Giống như thế, việc đạt đến kết quả, gọi là Quả Phật, đến từ việc duy trì sự quan tâm này cho người khác. Vì thế, việc phát sinh, tương tục và đạt đến kết quả của những thể trạng tích cực này của tâm thức tất cả đến từ việc yêu mến người khác. Ngay cả sức mạnh của tác động Giác Ngộ của chư Phật, cũng hình thành do bởi người khác, từ việc quan tâm và yêu mến họ.

Nhằm để đạt đến Giác Ngộ, như được giải thích trong những trích dẫn này, chúng ta cần cả sự tác động Giác Ngộ của chư Phật và phước điền của tất cả chúng sinh. Chính là trên căn bản của hai điều này mà chúng ta mới thật sự đạt đến Giác Ngộ. Việc đạt đến Giác Ngộ không thể xảy ra một cách độc lập với người khác, mà phải là trên căn bản của mục đích làm lợi ích cho họ một cách tối đa như có thể. Cho nên, không đủ nếu chỉ có sự tôn kính chư Phật; mà cũng thật cần thiết để có sự tôn trọng tất cả chúng sinh phàm phu, vì việc đạt đến Giác Ngộ của chúng ta tùy thuộc một cách bình đẳng vào phía chư Phật và phía của tất cả chúng sinh phàm phu. Trong ý nghĩa ấy, chư Phật và tất cả chúng sinh là bình đẳng trong sự ân cần.

Tất cả những phẩm chất tốt đẹp của con đường tu tập và kết quả của tâm thức Đại Thừa phát khởi từ việc yêu mến người khác. Một trích dẫn tuyên bố rằng tất cả việc đạt được những thể trạng tái sinh tốt hơn đến từ việc giúp đỡ người khác, trái lại những tình trạng tệ hại hơn của tái sinh đến từ việc tổn hại người khác. Điều này chỉ cho chúng ta thấy rằng kinh nghiệm của hạnh phúc đến từ việc ân cần. Đối với những ai theo Tiểu Thừa tâm, chính qua sự thiếu sót lòng yêu mến mãnh liệt người khác mà họ không thể đạt đến thành tựu vô thượng. Trái lại chư Bồ tát có lòng quan tâm mạnh mẽ này vì người khác, và do bởi đấy họ có thể đạt đến Giác Ngộ tối thượng.

Một trích dẫn ở đây nói về vấn đề chúng ta làm tổn thương người khác như thế nào. Về phía chúng ta, tâm thức chúng ta chứa đầy những thói quen tự yêu mến. Về phía những người khác, họ có tâm thức không thuần hóa, là thứ đến từ năng lực bất giác hay si mê của họ, thì chứa đầy những cảm xúc phiền não. Những cảm xúc phiền não của họ đưa họ vào trong tất cả những loại hoàn cảnh mà họ thấy khổ não và rồi thái độ tự yêu mến của chúng ta và vị kỷ của chúng ta làm cho chúng ta muốn làm tổn hại họ. Chúng ta có thể thấy điều này với thí dụ của người Trung Cộng. Chúng ta có thể thấy sự tự yêu mến trong hành động của cả hai phía, làm ra tổn thương. Đây là kết quả của những năng lực nghiệp tiêu cực được xây đắp trong quá khứ của cả hai phía, và chúng ta bây giờ đang xây đắp thêm năng lực nghiệp tiêu cực từ những hành động thúc đẩy tàn phá của chúng ta. Những hành động này chỉ sẽ tạo thêm những hoàn cảnh xa hơn sẽ sinh khởi trong tương lai, những điều làm thêm tổn hại sẽ xảy ra đối với chúng ta như kết quả của chúng.

e. Kiên nhẫn

Để thoát khỏi tất cả những thứ làm tổn hại chúng ta, luận điển hướng dẫn chúng ta phát triển 2 tâm giác ngộ và 6 ba la mật. Để phát triển tâm giác ngộ, chúng ta phải có một sự quan tâm chân thành đến người khác và một lòng bao dung rộng lớn. Để phát triển lòng bao dung, thì cần thiết phải có những kẻ thù. Nếu không có những người hiểm độc - không có kẻ thù - thì sẽ không có cách để chúng ta phát triển kiên nhẫn và bao dung.

Trong một câu chuyện tiền thân của Đức Phật, có chuyện của Minag Dungdung, một người chèo thuyền mà trong ấy có năm trăm người khách thương, người ấy định sẽ giết hết mọi người trên thuyền. Vị thuyền trưởng, một tiền thân của Đức Phật, nghĩ rằng nếu để người này giết mọi người trên thuyền thì không được. Nói với hắn ta đừng giết người thì vô ích, vì hắn sẽ không nghe. Cho nên ông nghĩ: "Nếu ta giết người này, dĩ nhiên là một hành vi tàn phá vì nó sẽ xây đắp năng lực tiêu cực cho sự tương tục tinh thần của ta từ việc giết một người. Nhưng nếu ta không giết hắn bởi vì ta tự yêu mến ta và không muốn tạo ra thêm nhiều năng lực tiêu cực hơn nữa cho chính ta, thì hắn sẽ xây đắp một năng lực tiêu cực lớn hơn nhiều trong việc giết năm trăm người kia và tất mọi người đó sẽ mất mạng". Do vậy, vì lòng từ bi và quan tâm cho cả 500 khách thương cũng như người chèo thuyền, cho nên Đức Phật đã giết Minag Dungdung. Một thí dụ liên hệ là những sự trợ tử của các bác sĩ và nhân viên thú y có thể tiến hành để giúp một tạo vật nào đó trong một hoàn cảnh đau đớn không thể chịu nổi, bằng việc tiêm một mũi thuốc để giúp họ chết khỏi đớn đau. Họ không có một thái độ của sân hận khi lấy đi một mạng sống, nhưng nhận lãnh hậu quả của hành vi tiêu cực chỉ để giúp chúng sinh khác.

Bất cứ một hành vi sinh động nào như vậy cần được tiến hành không phải với một thái độ sân hận hay mong ước làm tổn hại, mà với một thái độ của lòng từ bi, nguyện ước giúp đỡ. Trong những hoàn cảnh nào đó, chúng ta phải thực hiện một hành vi mạnh mẽ để làm người ta dừng lại trong việc lợi dụng chúng ta. Nếu chúng ta đang thực hành tâm giác ngộ, không có nghĩa là chúng ta phải để mọi người dẫm lên chúng ta.

Cho nên chúng ta phải thực hiện hành động thích đáng phát khởi từ một động cơ thuần từ bi không để người khác lợi dụng hoàn cảnh. Chúng ta không nên dấn thân trong những hành động trong khi chúng ta sân hận, trong khi chúng ta hoàn toàn say sưa trong vọng tưởng của sân hận. Những việc chúng ta làm trong sân hận bị trói chặt với những sai lầm hoàn toàn và sẽ làm cho chúng ta lúng túng và rắc rối sau đó.

Có một câu chuyện thường được Kyabje Ling Rinpoche kể cho tôi nghe về một người Hoa rất có thiên hướng sân hận, và khi bị khuấy động, thường đập bể những thứ ông ta thích. Sau đó, trong một khoảnh khắc, sự sân hận dịu xuống và ông ấy lượm những mảnh vỡ và khóc.

Vấn đề là việc dùng những phương pháp mạnh mẽ để làm tổn hại - chẳng hạn như tiền thân của Đức Phật đã giết một người có ý định giết 500 người khác - không phải được hỗ trợ bởi thù hận, nhưng đúng hơn là bởi lòng từ bi. Và nó không được thực hiện trong một cơn giận dữ, khi chúng ta làm những thứ điên khùng mà chúng ta sẽ hối hận sau này. Như chúng ta đã nói trước đây, nó được làm với thái độ của một chúng sinh chấp nhận một tiềm lực tiêu cực phát sinh từ việc làm tổn hại này. Có nhiều trích dẫn từ Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát để làm sáng tỏ sự kiên nhẫn, bao dung và ổn định tinh thần đối với những kẻ thù. Những kẻ thù của chúng ta giúp chúng ta phát triển lòng bao dung, từ ái, bi mẫn và v.v…

Có những sự thực tập để hỗ trợ trong việc phát triển một cảm giác bình đẳng hay hành xã đối với người khác. Vấn đề rắc rối chính là kẻ thù, một kẻ thật sự làm chúng ta nổi giận và căng thẳng, một kẻ nào đó thật sự hiểm độc và làm chúng ta phải làm việc thật chăm chỉ để không phải bị quấy rầy. Cho nên chúng ta phải hướng đến người nào đó thật là kẻ thù của chúng ta, một người nào đó mà chúng ta ghét bỏ, và cố gắng để phát triển một lòng yêu thương đối với người này. Chúng ta cần tìm sự quan tâm và thấu cảm cho người này, người cũng chỉ muốn hạnh phúc, và cố gắng để phát triển một lòng yêu thương nhiệt tình cho người nào đó mà chúng ta thù ghét trước đây. Nếu chúng ta có thể làm như thế, thì nó là điều gì đấy cực lỳ bao la và cực kỳ mãnh liệt.  Cho nên Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát thật là một giáo huấn hết sức diệu kỳ, bởi vì nó cung cấp cho chúng ta một phương pháp bao quát. Nếu chúng ta có thể phát triển một cảm giác yêu thương nhiệt tình và quan tâm cho người nào đó mà chúng ta thù ghét trước đây và xem như kẻ thù của chúng ta, thì chúng ta thật sự đang phát triển một khí cụ đầy năng lực của tâm thức và trái tim.

f. Tương phản về những lợi ích của việc yêu mến người khác và những bất lợi của việc tự yêu mến

Tóm lại, nói thêm một ít về sự tương ứng đến những thuận lợi và bất lợi của việc tự yêu mến mình và yêu mến người khác, thì Nghi Thức Cúng Dường Đến Những Đạo Sư Tâm Linh nói rằng sự khác nhau giữa chư Phật và chính chúng ta là các Ngài luôn luôn yêu mến người khác, trái lại chúng ta chỉ yêu mến chính chúng ta mà thôi.

Hãy nhìn vào vấn đề chúng ta ở đâu, trong dạng thức của lịch sử, hay trong dạng thức của những thân hữu chúng ta, những người chúng ta biết. Những người mà mọi người ngưỡng mộ như những vị có lòng quan tâm rộng rãi cho người khác. Vấn đề của điều này là là thay đổi thái độ của chúng ta vì thế công việc này về "Tôi phải hạnh phúc", cảm giác lo buồn cho chính ta - tất cả sự quan tâm về chính mình và yêu mến chính mình - được áp dụng vào một đối tượng khác. Thay vì "Tôi phải hạnh phúc", chúng ta cần nghĩ: "Người khác cần phải hạnh phúc". Và thay vì "Tôi cảm thấy không vui" và nghĩ: "Tôi phải giải thoát khỏi nó", chúng ta cần thay đổi đối tượng và nghĩ rằng người khác phải giải thoát khỏi những rắc rối của họ. Điều đó đang thay đổi quan điểm, hoán đổi thái độ về tự thân và người khác. Làm việc này liên hệ đến việc ban hạnh phúc đến người khác, thật sự có lòng từ ái và quan tâm đến họ, và đón nhận khổ đau của người khác với lòng bi mẫn. Trong một số luận điển, chúng ta có lòng bi mẫn tiếp nhận khổ đau của họ trước, và sau đó ban hạnh phúc cho họ. Trong luận điển này, chúng ta phải ban hạnh phúc cho họ trước, rồi mới đón nhận khổ đau của họ. Không thành vấn đề điều nào chúng ta làm trước, nhưng như luận điển nói, chúng ta luân phiên hai thứ.

[Dòng bình luận trên đây đọc là, "Rèn luyện cả hai thứ cho và nhận luân phiên".]

Nếu ai đấy làm tổn thương hay tổn hại chúng ta, thay vì nghĩ về vấn đề trả thù như thế nào, làm thế làm tổn thương lại - việc nghĩ về vấn đề loại thuốc độc nào để sử dụng sẽ không lợi ích ai cả - chúng ta cần nghĩ về rằng chúng ta đang tầm cầu Giác Ngộ vì lợi ích của tất cả chúng sinh, là điều chắc chắn bao gồm cả chúng sinh đặc thù này đây. Chúng ta đang cố gắng để phát triển và cải thiện chính chúng ta nhằm mang lại lợi ích tối thượng, và bao gồm lợi ích của người đó.

g. Ban hạnh phúc cho người khác

Với việc ban hạnh phúc cho người khác, có sự ban cho thân thể, ban cho tài sản, ban cho tiềm lực tích cực của chúng ta vì thế chúng sẽ chín muồi trong những người khác. Cội nguồn của điều này là Hướng Dẫn Lối Sống của Bồ tát. Như việc thực tập ban cho thân thể chúng ta, trước nhất chúng ta cầu nguyện cho cảm hứng ngưỡng mộ, sau đó chúng ta nghĩ về những chúng sinh trong những thế giới đau khổ khác nhau, chẳng hạn như địa ngục hồi sinh, hay những chúng sinh khác trong những địa ngục nóng và v.v…, và nghĩ về việc biến đổi thân thể chúng ta trong mưa mát mẻ, ví dụ thế. Một cách căn bản chúng ta nghĩ về bất cứ điều gì mà những chúng sinh kia cần để giải thoát khổ đau của họ: với khát, chúng ta biến đổi thành điều gì đó để làm dịu bớt nỗi khát của họ; với đói, điều gì đó làm thỏa mãn sự đói của họ. Chúng ta biến thân thể chúng ta thành bất cứ điều gì mà những chúng sinh trong các cõi khổ cần đến và đón nhận khổ đau trong hoàn cảnh bất hạnh thảm khốc của họ. Để làm ổn định điều này, chúng ta biến thân thể chúng ta thành tất cả những loại phẩm chất tích cực khác nhau cần để đạt đến Giác Ngộ, chẳng hạn như bảy loại trân bảo thánh thiện.

Đối với thế giới của quỷ đói, chúng ta làm khuây khỏa tất cả những rắc rối và khổ đau của họ và ban cho họ tất cả những thực chứng mà họ cần để đem họ đến Giác Ngộ. Sau đó chúng ta cũng làm điều này cho súc sinh và cho những con người không có những hoàn cảnh thuận lợi cho việc thực hành Phật Pháp. Chúng ta chuyển hóa thân thể chúng ta thành tất cả những cơ hội và giáo huấn mà họ cần. Rồi thì chúng ta cũng làm giống như vậy đối với chư thiên và a tu la. Tổng quát, chúng ta ban nhà cửa và áo quần cho những ai cần đến. Giống như thế, đối với những người có cỗ xe tâm thức Tiểu Thừa, chúng ta chuyển hóa thân thể chúng ta thành những sự thực chứng vì thế họ có thể đạt đến Giác Ngộ.

Tiếp theo chúng ta chuyển hóa thân thể chúng ta thành những loại môi trường khác nhau để hỗ trợ người khác. Luận diễn giải tất cả những loại hình ảnh từ cõi Cực Lạc, cây báu, và v.v… Nếu chúng ta chưa từng thấy những loại này, thì hơi khó khăn để hình dung, nhưng chúng ta chỉ nghĩ về một nơi cực kỳ tráng lệ huy hoàng mà chúng ta có thể nhận thức và tưởng tượng ban cho những chúng sinh cần đến. Khi đến việc ban cho những tiềm lực tích cực của chúng ta, chúng ta đang cho tất cả những thứ mà chúng ta đã từng xây dựng trong quá khứ, những thứ chúng ta đang xây dựng trong hiện tại, và bất cứ điều gì chúng ta có thể xây đắp trong tương lai. Chúng ta bố thí tất những tiềm lực này cho người khác, nguyện ước rằng những kết quả lợi ích có thể chín muồi trong họ.

Bây giờ, khi chúng ta nói về những loại thiền tập này, chúng ta có thể nghĩ chúng không thật sự, thực tiễn, hỗ trợ bất cứ người nào - rằng chúng ta chỉ có thể tưởng tượng ban cho tất cả những sự phong phú và gốc rễ của tất cả những tiềm lực tích cực của chúng ta cho người khác. Nếu chúng ta hỏi nó sẽ có một sự hữu ích thật nào không, câu trả lời là nếu chúng ta không xây dựng điều này như một thói quen lợi ích của tâm thức, thì nó sẽ không thật sự xảy ra trong tương lai khi mà chúng ta sẽ thật sự ở trong một vị thế cần ban cho thân thể và sở hữu của chúng ta cho người khác. Cho nên chính bằng sự xây dựng những tiềm lực và những thói quen tốt đẹp của tâm thức bây giờ mà năng lực nghiệp xây đắp trong sự tương tục tinh thần của chúng ta sẽ chín muồi trong tương lai thành năng lực thật sự để bố thí mọi thứ cho người khác.

Luận giải nói với chúng ta rằng khi chúng ta có một truyền thống gia đình qua bảy thế hệ về việc làm một điều gì đó, nó bổ sung năng lực cho sự tiếp diễn của truyền thống đó. Giống như thế, nếu chúng ta xây dựng một truyền thống nào đó bây giờ, như bố thí cho người khác, rồi thì sau một thời gian - chẳng hạn như sau bảy kiếp sống tương lai - nó sẽ xây dựng nên một năng lực mạnh mẽ, như trong một truyền thống gia đình. Cho nên sự thực hành bố thí cho người khác là từ lòng từ ái và một sự quan tâm cho người khác được hạnh phúc. Vì họ nghèo nàn và cần thiết một điều gì đó, rồi thì từ sự quan tâm của chúng ta và lòng yêu thương họ chúng ta sử dụng bất cứ điều gì chúng ta có để làm khuây khỏa sự nghèo khó hạnh phúc hay sự thiếu thốn bất cứ điều gì khác mà họ đang trống vắng. Chúng ta cần bố thí cúng dường đến mọi người, kể cả các vị đạo sư và chư Phật. Nhưng khi đến việc tiếp nhận khổ đau, chúng ta không cần phải lấy bất cứ điều gì từ chư Phật và các vị thầy tâm linh. Đây là bởi vì các ngài không có bất cứ sai lầm và khổ đau nào để được chúng ta đón nhận.

h. Với lòng từ bi, đón nhận khổ đau của kẻ khác

Điềm thứ hai ở đây là đang có lòng từ bi cho người khác. Nếu chúng ta có lòng từ bi cho người khác, tất cả những phẩm chất tốt đẹp và mọi thứ sẽ đến với chúng ta, ngay cả nếu chúng ta không cầu nguyện vì chúng. Trái lại, nếu chúng ta thiếu một trái tim từ bi và thấu cảm, ngay cả nếu chúng ta cầu nguyện mọi thứ, chúng ta sẽ không có chúng. Nếu chúng ta chán nản, chúng ta có thể nghĩ về việc phải đón nhận tất cả những khổ đau tương lai của tất cả người khác trên chính chúng ta. Để giúp cho việc đạt đến sự quen thuộc về điều này, thì chúng ta nghĩ về những rắc rối và khổ đau trong kiếp sống này và tương lai. Chúng ta có thể bắt đầu bằng việc nghĩ: "Thật tốt hơn để cho tôi trải nghiệm chúng bây giờ, khi nó dễ dàng hơn cho tôi để đối phó với chúng; bằng khác đi, tôi sẽ phải trải nghiệm nó sau này, khi tôi có thể có ít khả năng hơn để đối diện với chúng". Trong cách này, chúng ta đạt được sự quen thuộc mà nó cũng sẽ giúp chúng ta để đón nhận những rắc rối của người khác. Chúng ta rèn luyện trong những giai tầng, đón nhận những rắc rối ngày mai, những rắc rối năm tới, và v.v…, vì thế chúng ta có thể phát triển lòng can đảm để đón nhận những rắc rối và khổ đau từ người khác.

Toàn bộ vấn đề là để giải thoát lòng vị kỷ trong tâm thức chúng ta, và chúng ta làm điều đó bằng việc cởi mở để đối phó và đón nhận những rắc rối của người khác. Luận điển tiếp tục giải thích về vấn đề chúng ta gánh vác những rắc rối của kẻ khác, những người trên các con đường và trình độ tâm linh khác nhau, chọn con đường đi lên, nhưng không bao gồm chư Phật và các vị hướng dẫn tâm linh.

Đã đạt được sự quen thuộc với tiến trình này, rồi thì chúng ta có thể phối hợp với hơi thở của chúng ta với việc gánh vác những rắc rối của người khác. Chúng ta thở vào, đón nhận những khổ đau, sau đó thở ra, gửi đi niềm hạnh phúc.

[Sự giải thích này và những gì tiếp theo trong luận giải đến những dòng trong luận điển gốc: "Như trình tự của việc đón nhận, bắt đầu từ chính tôi, thở hai hơi thở đó. (Với sự quan tâm) đến ba đối tượng, (đón nhận) ba thái độ độc hại (tham, sân, si) và (ban cho) ba gốc rễ của những gì tích cực, sự hướng dẫn sau sự tập trung là, tóm tắt, để khích động duy trì chính niệm về điều này bằng việc rèn luyện với những từ ngữ trong tất cả các con đường tu tập". Trong phiên bản của Togmey-zangpo, dòng "Đối với trình tự của việc đón nhận, bắt đầu từ chính tôi", theo sau "việc rèn luyện với những từ ngữ trong tất cả các con đường tu tập". Phiên bản của Pabongka theo trình tự của Namkapel, như ở trên.]

Luận điển nói về việc đối phó với ba đối tượng và ba thái độ độc hại. Ba đối tượng là lạc, khổ và trung tính làm chúng ta phát triển ba thái độ độc hại là dính mắc, sân hận, hay dửng dưng. Xa  hơn, chúng ta nghĩ vấn đề tất cả chúng sinh khác cũng phát triển sự dính mắc, ác cảm, hay dửng dưng như thế nào và nói: "Nguyện cho tất cả những sự dính mắc, ác cảm hay dửng dưng của họ đi vào tôi. Tôi sẽ đối phó với chúng và thoát khỏi chúng. Nguyện cho họ hoàn toàn thoát khỏi tất cả những sự dính mắc, ác cảm, và dửng dưng", và chúng ta cho lại họ tất cả những tuệ giác này.

Vì vậy, như được nói trong Nghi Thức Cúng Dường Chư vị Đạo sư Tâm Linh: "Do thế, chư vị đạo sư từ bi, tôn quý, hoàn hảo, truyền cảm hứng cho tôi mà tất cả những năng lực tiêu cực, chướng ngại và khổ đau của các chúng sinh luân hồi, các bà mẹ của tôi, chín muồi trên tôi bây giờ, và tôi có thể chia phần hạnh phúc và những năng lực tích cực của tôi cho người khác và vì thế bảo đảm tất cả chúng sinh luân hồi trong sự an lạc hạnh phúc nhất". Đây cũng là cách để rèn luyện trong những từ ngữ: chúng ta lập lại những lời cầu nguyện này: "Nguyện cho sự khổ đau của họ chín muồi trong tôi; nguyện cho những điều tốt đẹp của tôi đi vào người khác".

Vấn đề ở đây là chúng ta cần rèn luyện trong sự cố gắng để phát triển những tư tưởng ân cần tử tế, chẳng hạn như tất cả chúng sinh có thể hạnh phúc, và điều này kể cả những người Hoa. Nếu chúng ta có một hoàn cảnh mà trong ấy những người khác đặt tất cả niềm hy vọng trong chúng ta mà chúng ta có thể giúp đỡ họ, ngay cả nếu về phía chúng ta chúng ta muốn, chúng ta có thể không thật sự có khả năng để làm thế. Điều này thật rất khó khăn. Cho nên chúng ta cần nhận ra rằng cách duy nhất mà chúng ta có thể thật sự hỗ trợ tất cả chúng sinh khác là chính chúng ta trở thành những vị Phật.

Chúng ta có thể nghĩ: "Điều gì đang xảy ra ở đây? Đã từng có tất cả chư Phật này trong quá khứ và tất cả đã Giác Ngộ. Các Ngài có thể làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, vậy thì tại sao không phải là tôi? Tại sao lại lệ thuộc vào tôi trong việc trở thành Giác Ngộ, vì đã có tất cả những vị khác đã Giác Ngộ rồi?" Điều này có thể làm chúng ta chán nản. Nhưng thay vì suy nghĩ như những dòng này, chúng ta sẽ làm tốt hơn để quán sát rằng có nhiều chúng sinh những kẻ có nghiệp chướng đặc biệt ràng buộc với chúng ta, những người không có một mối quan hệ nghiệp quả gần gũi với chư Phật trong quá khứ, cho nên họ không thể được giải thoát bởi chư Phật vào lúc ấy. Thế nên chúng ta phải nghĩ về tất cả chúng sinh những người có một mối quan hệ đặc biệt với chúng ta, sau đó chúng ta sẽ phát triển lòng can đảm hơn để thật sự trở thành Giác Ngộ cho chính chúng ta nhằm để hỗ trợ họ. Chúng ta phải xây dựng những mối quan hệ tích cực hơn và tích cực hơn với những chúng sinh đó với những kẻ mà chúng ta có một mối quan hệ.

Anh dịch: Alexander Berzin

Việt dịch: Tuệ Uyển

Nguồn: Luận giải về sự rèn luyện như tia sáng (4)

Các bài giảng của Đức Phật, vốn được Ngài nói ra bằng ngôn ngữ Magadhi, đã được cô đọng lại và viết ra; hình thức viết này được gọi là Pali, nhưng vì Pali không có hệ thống chữ viết riêng, nên giáo pháp ấy đã được ghi lại theo hệ thống chữ viết Sinhala. Điều này khiến cho việc tách rời nền văn học Đại thừa khỏi hệ thống giáo lý của Đức Phật là điều dễ hiểu, vì văn học Đại thừa vốn hoàn toàn được viết bằng ngôn ngữ Sanskrit mà không bao giờ được viết bằng ngôn ngữ Pali; và như vậy, tất cả những kinh điển Đại thừa đều được sáng tác bởi các triết gia Đại thừa. Trong khoảng đầu thiên niên kỷ thứ nhất, các bản dịch Tipitaka sang tiếng Hán và sau đó là tiếng Tạng cũng đã được thực hiện. Như vậy, các thủ bản gốc bằng tiếng Pali có thể được kỳ vọng là chứa đựng hầu hết những bài giảng gốc đã được chính Đức Phật nói ra.

Ngày nay, nhất là đối với người phương Tây, thật là khó tin rằng một mức độ chính xác như vậy lại có thể được duy trì đối với một tài liệu được truyền thụ bằng lời. Tuy nhiên, chúng ta cần phải hiểu rằng các truyền thống nền tảng và cả sự quyết tâm của các nhà sư trải qua hàng ngàn năm đã giúp bảo toàn hầu hết những giáo lý ban đầu của Đức Phật. Ngay trong thời hiện tại, cũng có nhiều người thuộc nằm lòng nhiều phần rộng lớn thuộc Tipitaka, đặc biệt là ở Myanmar (trước đây là Burma [Miến Điện]). Ở Myanmar, vẫn có những cuộc thi đặc biệt để kiểm tra sự học thuộc lòng như vậy. Trong suốt thời kỳ truyền khẩu, có những nhóm Tỳ-kheo thuộc lòng những phần chồng lấn nhau của Tipitaka; thế rồi, trong những lần hội họp, các vị ấy tập hợp lại với nhau và so sánh các phiên bản mà nhiều người khác nhau đã thuộc nằm lòng để bảo đảm rằng tất cả những phiên bản ấy đều phù hợp với nhau.

Một trong những lý do chính cho cuộc tập hợp đầu tiên (được gọi là Hội nghị kết tập lần thứ nhất) được triệu tập trong khoảng ba tháng ngay sau khi Đức Phật nhập niết bàn (khoảng năm 480 trước Tây lịch) là để tổ chức lại khối tài liệu đồ sộ đó. Trong khoảng hai trăm năm kế, hai Hội nghị kết tập khác nữa đã được tổ chức để đọc tụng và xác minh nội dung giáo pháp, và cũng là để hoàn thiện Tipitaka trong ba thành phần chính (Tipitaka có nghĩa là ba tạng). Kỳ hội nghị kết tập lần thứ hai được tổ chức vào khoảng gần một thế kỷ sau kỳ hội nghị kết tập đầu tiên. Kỳ hội nghị kết tập lần thứ ba được tổ chức vào năm 250 tại Pataliputra (Hoa Thị thành) dưới sự bảo trợ của Hoàng đế Ashoka (A-dục). Ba tạng giáo pháp đã được hoàn tất trong kỳ kết tập lần thứ ba này. Cuối cùng, toàn bộ hệ thống giáo lý Phật giáo hoàn thiện gọi là Tipitaka đã được viết ra vào năm 29 trước Tây lịch trong kỳ Hội nghị kết tập lần thứ tư tổ chức tại Matale, Sri Lanka.

Điểm quan trọng cần ghi nhớ ở đây là trong nhiều trường hợp, mỗi bản kinh là một phiên bản cô đọng của một bài giảng. Chẳng hạn, kinh Chuyển Pháp luân được Đức Phật giảng cho năm vị ẩn sĩ ở Vườn Nai trong suốt một đêm. Hãy tưởng tượng cần phải có bao nhiêu trang viết nếu đúng từng chữ một của buổi thuyết pháp ấy đều được ghi lại! Thế nhưng bài kinh này đã được tóm tắt trong vài trang. Điều đó cũng đúng với tất cả những bài kinh quan trọng. Nếu không, chẳng thể nào truyền bá tất cả hàng ngàn bài kinh như vậy. Đức Phật đã nói ra hầu hết những bài giảng của Ngài bằng ngôn ngữ Magadhi (có nghĩa là Thánh đạo). Tipitaka đã được viết bằng ngôn ngữ Pali theo hệ thống chữ viết Sinhala. Pali là một phiên bản của ngôn ngữ Magadhi (Ma-kiệt-đà) thích hợp cho việc ghi lại những bài giảng bằng lời ở hình thức tóm tắt thuận lợi cho việc truyền bá. Mỗi từ Pali chuyên chở rất nhiều thông tin, cho nên các bản chú giải (gọi là atthakatha) phải được viết ra để làm sáng tỏ ý nghĩa của những từ Pali quan trọng và giải thích những cụm từ then chốt trong những bài kinh. Điều đó có nghĩa là Tipitaka phải được dùng chung với các bản chú giải. Kinh điển Pali không được phép dịch từng chữ một. Điều đáng tiếc là phần lớn các bản chú giải bằng ngôn ngữ Sinhala đã bị thiêu huỷ trong thời kỳ Anuradhapura. Rất may là ba bản chú giải gốc được viết ra bởi những vị đại đệ tử của Đức Phật [Tôn giả Sariputa (Xá-lợi-phất), Tôn giả Kaccayana (Ca-chiên-diên)…] trong thời Đức Phật còn tại thế đã được đưa vào trong Tipitaka (nằm trong phần Khuddhaka Nikaya [Kinh Tiểu bộ]) và hiện vẫn tồn tại. Sở dĩ công cuộc chấn hưng giáo pháp thuần túy hiện nay do các vị Đại sư Sri Lanka chủ trương có thể thực hiện được, một phần là do sự hỗ trợ của ba tài liệu này (Patisambhida magga, Petakopadesa và Nettippakarana).

Với tình trạng mất mát hầu hết các bản chú giải và ba bản chú giải còn sót lại vừa nêu lại ít được biết đến, người ta bắt đầu dịch ba tạng kinh điển Pali ra các ngôn ngữ khác theo mặt chữ. Vấn đề lại trở nên phức tạp hơn bởi việc sử dụng ngôn ngữ Sanskrit ngày càng tăng bắt đầu từ thế kỷ I Tây lịch. Chẳng hạn, từ “anicca” (vô thường) trong ngôn ngữ Pali trước hết đã được dịch ra tiếng Sanskrit là “anitya” để rồi sau đó, từ “anitya” này của tiếng Sanskrit lại được chấp nhận là từ của ngôn ngữ Sinhala dùng để dịch từ “anicca”. Tương tự, từ “anatta” (vô ngã) trong ngôn ngữ Pali được dịch ra tiếng Sanskrit là “anathma” và rồi lại được chấp nhận là từ của ngôn ngữ Sinhala dùng để dịch từ “anatta”. Chỉ riêng chuyện này đã có trách nhiệm trong việc cản trở hàng triệu người đạt tới Niết-bàn trong nhiều năm. Tôi cho rằng có một số từ then chốt trong ngôn ngữ Pali không thể nào dịch sang Sanskrit hay Anh ngữ hoặc bất kỳ ngôn ngữ nào khác mà không làm mất đi ý nghĩa chân thực của chúng. Đó là lý do khiến tôi luôn luôn sử dụng một số từ gốc trong ngôn ngữ Pali và giải thích ý nghĩa của từ ấy.

Đức Phật đã thấy trước được vấn đề và đã cảnh giác là không được dịch Tipitaka ra bất kỳ ngôn ngữ nào khác, đặc biệt là ngôn ngữ Sanskrit. Từng có hai vị Bà-la-môn có danh xưng Yamela và Kekuta là những chuyên gia về văn bản Vệ-đà; họ đã trở thành Tỳ-kheo và thỉnh ý Đức Thế Tôn xem họ có nên dịch kinh điển Pali ra tiếng Sanskrit hay không. Đó là khi Đức Phật khuyên họ rằng Sanskrit là một ngôn ngữ có nhiều ngụ ý được phát triển bởi những vị Bà-la-môn có tâm thức cao và vì thế, không thể chuyển tải những ý nghĩa thực của những từ Magadha (Pali) trong ngôn ngữ Sanskrit. Điều này được ghi nhận trong Culavagga (Tiểu phẩm thuộc Luật tạng).

Một điểm quan trọng khác cần được ghi nhận là đến tận thế kỷ XX, toàn bộ kinh điển Tipitaka còn được viết trên một loại lá cọ đã được chuẩn bị kỹ (lá bối). Những lá bối dùng chép kinh đó sẽ bị hư hoại trong khoảng trên dưới 100 năm và như vậy, trung bình trong khoảng 100 năm, người ta phải chép lại toàn bộ hệ thống kinh điển này một lần để lưu giữ. Mặc dù đó là cả một quá trình tốn nhiều công sức (có tới 60 tập sách lớn trong phiên bản in hiện đại của bộ Tipitaka), việc chép lại còn phục vụ cho một mục đích quan trọng khác: Ngôn ngữ Sinhala (cả ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết) đã thay đổi nhiều trong suốt 2.000 năm qua. Nhu cầu viết lại kinh điển Tipitaka mỗi trăm năm một lần bảo đảm rằng những thay đổi trong hệ thống chữ viết của ngôn ngữ Sinhala phải được xem xét đến, trong khi đó, tất nhiên ngôn ngữ Pali không thay đổi gì cả.

Cuối cùng, ngay trước khi những bản chú giải bằng ngôn ngữ Sinhala bị thiêu huỷ, ngài Buddhaghosa đã dịch và biên tập những bản chú giải ấy ngược trở lại ngôn ngữ Pali trong tập Visuddhimagga (Thanh tịnh đạo) của mình và nhiều tập sách khác. Mặc dù ngài Buddhaghosa có để lại một số nhầm lẫn (chẳng hạn đưa thêm phương pháp thiền theo kasina và thay phương pháp thiền nhập tức xuất tức thành thiền thở), ngài đã thực sự dùng các từ “anicca” và “anatta” trong phiên bản tiếng Pali của tập Visuddhimagga của mình. Như vậy, việc dịch sai các từ “anicca” và “anatta” có lẽ đã xảy ra trước ngài rất lâu, có thể là vào khoảng từ thế kỷ I đến thế kỷ II Tây lịch.

Dòng thời gian của việc chuẩn bị giáo pháp cho sự truyền bá

Không lâu sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn, Tôn giả Mahakassapa (Ma-ha Ca-diếp), vị thượng thủ đương nhiên của Tăng-già thời Đức Phật, đã tuyển chọn năm trăm vị Tăng, tất cả đều đã đạt địa vị A-la-hán (những người đã đạt tới trạng thái Niết-bàn) để họp lại và cùng biên soạn một phiên bản có thẩm quyền của giáo pháp. Đại hội kết tập kinh điển lần đầu tiên này đã được tổ chức tại thành Rajagaha (Vương Xá), thủ đô của xứ Magadha chỉ ba tháng sau ngày Đại Bát Niết-bàn của Đức Phật. Tiểu phẩm, một trong những tác phẩm thuộc Luật tạng Pali, đã tường thuật chi tiết việc các văn bản có thẩm quyền của giáo pháp đã được biên soạn như thế nào: Dựa trên lời đọc tụng của Tôn giả Upali (Ưu-bà-ly), tạng Luật (Vinaya Pitaka), tài liệu sưu tập về những vấn đề kỷ luật, đã được biên soạn. Kế đó, Tôn giả Ananda (A-nan-đà) tụng đọc phần giáo pháp, gọi là tạng Kinh (Sutta Pitaka), nghĩa là những bài giảng về giáo pháp do Đức Phật nói ra, và trên nền tảng sự tụng đọc Sutta Pitaka (tạng Kinh) ấy, tài liệu sưu tập về tất cả những bài giảng đã được biên soạn. Tôn giả Ananda được coi là có một trí nhớ tuyệt vời và đã thuộc nằm lòng tất cả những bài giảng của Đức Phật. Tạng Abhidhamma (A-tì-đàm hay A-tì-đạt-ma) đã được nghiền ngẫm kỹ bởi tất cả các vị A-la hán có mặt tại hội nghị kết tập lần thứ nhất này. Mặc dù tạng Abhidhamma cũng được tụng đọc tại hai kỳ đại hội kết tập lần thứ nhất và lần thứ hai, chỉ đến hội nghị kết tập lần thứ ba, tạng này mới trở nên được xác định nội dung như hiện nay và trở thành tạng thứ ba và là tạng cuối cùng của hệ thống kinh điển do Đức Phật truyền thụ.

Các thủ tục về tranh tụng do Trưởng lão Moggaliputtatissa soạn ra trong tập Kathavatthu (Những điểm dị biệt) được trình trong Hội nghị kết tập lần thứ ba và được trở thành một phần của Tipitaka. Chính trong Hội nghị kết tập lần thứ ba này, tạng Abhidhamma đã được hoàn thiện, và phiên bản cuối cùng của Tipitaka (như hiện có đến ngày nay) đã được biên soạn xong.

Bố cục của tam tạng kinh điển Pali (Tipitaka) như sau:

1. Tạng Luật (Vinaya Pitaka) gồm có năm quyển sách: Prajika Pali (Phân tích giới Tỳ-kheo, Bất cộng trú, nói về những lỗi nặng), Pacittiya Pali (Phân tích giới Tỳ-kheo. Ưng đối trị, nói về những lỗi nhẹ), Mahavagga Pali (Đại phẩm), Cullavagga Pali (Tiểu phẩm) Parivara Pali (Tập yếu).
2. Tạng Kinh (Sutta Pitaka) gồm có năm Nikaya: Digha Nikaya (Trường bộ), Majjhima Nikaya (Trung bộ), Samyutta Nikaya (Tương ưng bộ), Anguttara Nikaya (Tăng chi bộ) và Khuddaka Nikaya (Tiểu bộ).
3. Tạng Abhidhamma gồm có những tác phẩm sau: Dhamma Sangani (Phân loại các pháp, cụ thể phân loại tâm pháp, tâm sở pháp và sắc pháp), Vibhanda (Phân tích các pháp đã nói ở tác phẩm trước), Kathavattu (Luận điểm, nêu rõ những điểm dị biệt), Puggala Pannati (Nhân chế định, phân loại chúng sinh), Datukhatha (Giới luận, thảo luận và có dẫn chiếu về các thành phần), Yamaka (Song đối) và Patthana (Vị trí, thảo luận về những phạm trù thuộc quan hệ duyên khởi).

Tập hợp tất cả những tác phẩm này được gọi là Tam tạng kinh điển Pali. Hệ thống tài liệu chính tắc mở rộng này đã được hoàn thành tại Hội nghị kết tập lần thứ ba và được viết lại thành văn bản vào năm 29 trước Tây lịch tại Tu viện Aluvihara, Sri Lanka trong cuộc hội nghị kết tập lần thứ tư. Tài liệu bằng ngôn ngữ Pali được viết bằng hệ thống chữ viết Sinhala. Bộ sưu tập đồ sộ này được viết trên lá bối đã được chuẩn bị sẵn bằng một cây bút, vốn là một dụng cụ giống như một con dao bằng thép có mũi nhọn, khắc những chữ cái lên mặt lá mềm. Một loại mực làm từ trái cây mọng nước được xoa nhẹ lên toàn bộ mặt trang giấy rồi sau đó được nhẹ nhàng chùi đi để màu mực chỉ còn lại ở những nét khắc. Người ta bảo rằng kinh điển Pali Tipitaka được viết trên những phiến lá bằng vàng.

Cũng cần ghi nhận rằng từ Sri Lanka, giáo pháp nguyên thuỷ của Đức Phật đã được đưa vào Miến Điện và Thái Lan trong thế kỷ I Tây lịch; liên tiếp hai thế kỷ sau đó, giáo pháp này lan truyền đến những quốc gia lân cận như Lào và Miên và vẫn tồn tại dưới hình thức nguyên thuỷ cho đến ngày nay. Riêng tại Miên (ngày nay là Campuchia), trong cuối thập niên 1970, chế độ Khmer đỏ đã giết hại phần lớn chư Tăng khiến giáo pháp của Đức Phật ở nơi này hầu như đã bị tiêu diệt.

Trong lúc Tăng-già ở Sri Lanka, được sự giúp đỡ của nhiều vị vua, có vinh dự giữ gìn trọn vẹn giáo pháp của Đức Phật, giáo pháp này đã trải qua nhiều biến đổi ở Ấn Độ cũng như tại Trung Hoa, Nhật Bản và Tây Tạng, và vào khoảng từ năm 1200 trở đi, giáo pháp của Đức Phật đã biến mất khỏi Ấn Độ.

Ariyaratna Pinnaduwage

Việt dịch: Nguyễn Văn Nhật 

Nguồn: Sự bảo toàn Giáo Pháp của Đức Phật

Stress: có nghĩa là sự dồn nén, cưỡng ép trên cả hai mặt sinh lý và tâm lý, một trạng thái căng thẳng thần kinh, gây ra lo âu, sợ sệt và sau cùng là sự suy nhược cơ thể. Một nhân vật nêu lên trong bài viết này cho biết chữ STRESS không có trong ngôn ngữ Tây tạng, người dịch cũng nghĩ rằng không có trong ngôn ngữ Việt Nam. Tuy thế, triệu chứng khủng hoảng của trạng thái căng thẳng thần kinh xảy ra thường xuyên chung quanh ta, nhưng vì ngôn ngữ không đủ khả năng thích ứng kịp thời với hậu quả củng những biến đổi trong xã hội ngày nay để nhanh chóng sáng chế ra những ngôn từ thích nghi dùng mô tả những triệu chứng ấy mà thôi. Viện Tâm Linh và sự sống (Mind and Life Institute) tổ chức thường xuyên những cuộc gặp gỡ giữa các nhà khoa học nổi tiếng cùng với Đức ĐẠT LAI LẠT MA, cũng như với các nhà sư danh tiếng khác trên thế giới để trao đổi những hiểu biết giữa khoa học và Phật giáo. Phúc trình và kết quả những lần họp như thế đều được xuất bản thành sách. Dưới đây là nội dung hội nghị được tổ chức vào cuối năm 2005 và đã được bác sĩ THIERRY JANSSEN tóm lược. Bác sĩ Thierry Janssen vừa là một bác sĩ giải phẫu vừa là một bác sĩ điều trị tâm thần nổi tiếng, ông đã từng xuất bản nhiều sách về tâm linh. Tôi xin lược dịch bài viết của ông dưới đây.

Nhiều khoa học gia lừng danh thế giới họp nhau để gặp gỡ Đức Dalai Lama XIV và một số các nhân vật khác về tâm linh trong ba ngày từ ngày 8 đến ngày ngày 10 tháng 11 năm 2005. Hội nghị do Viện tâm linh và sự sống (Mind and Life Institute) tổ chức tại Washington, chủ đề chính thức là “Sự mềm dẻo của não bộ”. Hội nghị này được tổ chức vài ngày trước khi khai mạc Hội nghị thường niên của Hiệp Hội Thần Kinh Học, và chính trong dịp đại hội của Hiệp Hội Thần Kinh Học, Đức Dalai Lama XIV cũng đã được mời đọc diễn văn khai mạc.

Sự hiệp lực giữa khoa học và Phật giáo

Viện Tâm Linh và Sự Sống có thể là một tấm gương tiêu biểu nhất cho sự hợp tác và hỗ trợ giữa những ngành học rất khác nhau và sự hiểu biết đa dạng. Với chủ đích thiết lập đối thoại giữa khoa học và Phật giáo, hai nền văn hóa đó sẽ ra sức, tùy theo những phương pháp cá biệt của mỗi ngành, để tìm hiểu bản chất của thực tại, nhằm vào mục tiêu cải thiện hoàn cảnh con người.

Dự án trên đây là một dự án khá tham vọng. Vì thực tế, không có gì khó hơn là thiết lập đối thoại mang tính cách xây dựng giữa hai nền văn hóa khác nhau. Nhưng thực tế cho thấy chỉ hai năm sau đó, cuộc gặp gỡ đầu tiên được tổ chức tại DHARAMSALA (Ấn Độ) nơi tư thất của nhà lãnh đạo tinh thần của người dân Tây Tạng là ĐỨC ĐẠT LAI LẠT MA và những nhà khoa học. Tiếp theo đó, khoảng một chục cuộc họp nhỏ hơn đã được tổ chức đều đặn cho đến năm 2003, khi trường đại học danh tiếng là MASSACHUSETTS INSTITUTE OF TECHNOLOGY (MIT) mời ông ENGEL đứng ra tổ chức một hội nghị ở BOSTON với số cử tọa lớn hơn nữa. Vào lúc mấy thì ông FRANCISCO VERALA đã qua đời vào tháng 5 năm 2001. [Ghi chú thêm của người dịch: Đức Đạt Lai Lạt Ma được thông báo ông Francisco Verala ngã bệnh và Ngài đã thấy trước sự ra đi của ông này, Ngài liền cho thu băng video hình ảnh và những lời dặn dò của Ngài để cấp tốc gửi sang Paris cho ông Francisco Verala nghe trước khi ông từ trần]. Nếu ông còn sống có lẽ ông sẽ phải hân hoan lắm khi thấy kết quả đối thoại do Viện Tâm Linh và Sự Sống đem đến đang thu hút sự quan tâm cao độ của tất cả cộng đồng khoa học.

Cách hai mươi năm trước đây, mấy ai có thể ngờ được lần hội nghị thứ mười ba của Viện Tâm Linh và Sự Sống, nêu lên những đối thoại giữa khoa học và tâm linh lại được hai thể chế uy tín như Đại Học JOHNS HOPKINS ở Baltimore và Đại học GEORGETOWN ở Washington đứng ra hỗ trợ? Trong buổi khai mạc, ông EDWARD MILLER khoa trưởng Phân Khoa Y học JOHNS HOPKINS đã đứng lên phát biểu như sau: “Sứ mạng của chúng ta là đề cập đến những lĩnh vực chưa được khám phá và tìm hiểu những gì chưa có thể hiểu nỗi. Chúng ta nên đón nhận những thắc mắc mới để đem đến những giải đáp mới”. Chủ đề nêu lên trong lần họp này là cơ sở khoa học và hiệu quả trị liệu do Thiền Định mang đến. Đây là những thắc mắc mà các nhà nghiên cứu Tây phương đã nêu lên từ lâu. Nhưng từ khi ngành Thần kinh học thành công với một số tiến bộ mới nhất gần đây, người ta mới bắt đầu tìm thấy những câu giải đáp. Đó cũng là những gì mà hai nhà khoa học JON KABAT-ZINN và RICHARD DAVIDSON, phụ trách chương trình khoa học cho những buổi họp đang diễn ra, đã chứng minh qua suốt quá trình thực hiện lâu dài của họ.

Một phương cách chống lại sự căng thẳng thần kinh

Từ những năm đầu thập niên 1970, nhà sinh học JON KABAT JINN đã chú tâm đến những phản ứng liên quan giữa thân xác và tâm thức. Sau đó, ông nhanh chóng nhận thấy muốn nghiên cứu về sự tương tác giữa thân xác và tâm thức phải nhờ đến các kỹ thuật thiền định dựa vào khái niệm “tâm linh tỉnh thức” (pleine conscience – mindfulness). Đó là cách làm cho tâm thức an bình để buông xả thân xác. Loại bỏ mọi ý nghĩa phụ thuộc có tính cách tôn giáo, hoặc ngoại lai có tính cách Đông phương, ông đề nghị một danh từ hoàn toàn mang tính cách khoa học cho phương pháp do ông đề xướng: giảm căng thẳng thần kinh bằng tâm linh tỉnh thức(mindfulness- based stress reduction : MBSR). Ông KABAT-ZINN giải thích: ”Đây là cách đưa thiền định vào việc trị liệu của y khoa”. Phương cách này trước hết là giúp phát huy sự chú tâm vào hiện tại, từng giây phút một và từng giây phút một. Đó là phương cách thiền định đã được “đơn giản hóa” mà ông giảng dạy trong khoa bệnh lý chữa trị căng thẳng thần kinh (stress) tại Đại học MASSACHUSETTS. Chương trình giảng huấn của ông khá đơn giản: một buổi thiền định kéo dài hai tiếng rưỡi, mỗi tuần một lần trong tám tuần liền, thêm vào đó mỗi buổi một giờ thực tập tại nhà. Từ 25 năm nay đã có hơn mười lăm ngàn người nhờ vào cách trị liệu này để chữa trị các chứng bệnh rất đa dạng như các bệnh về tim mạch, sida, đau nhức kinh niên, xáo trộn tiêu hóa của bao tử và đường ruột, nhức đầu, áp huyết cao, mất ngủ, lo âu và hoảng sợ. Cách trị liệu bằng thiền định này, tức MBSR, đã đem đến nhiều kết quả mỹ mãn, vì thế đã được đem ra giảng dạy cho sinh viên tại 29 trường đại học y khoa trên khắp nước MỸ. Ông JON KABAT-ZINN đã giải thích với Đức Đạt Lai Lạt Ma như sau: “Điều này đã làm thay đổi mối tương quan giữa bác sĩ và bệnh nhân”. Nhiều nghiên cứu về y khoa càng ngày càng chứng minh mạnh mẽ hơn về lợi ích của phép trị liệu trên đây. Trong số những nghiên cứu được đem ra phúc trình trong buổi hội nghị về Tâm linh và Sự Sống, cho thấy trong trường hợp bệnh vảy nến (psoriasis) [Ghi chú thêm của người dịch : đây là bệnh mãn tính ngoài da, da bị những mảng đỏ và tróc ra thành những vảy trắng], cách trị liệu này bằng tia sáng cực tím sẽ mang đến nhiều hiệu quả rõ rệt hơn nếu phối hợp với phương pháp thiền định MBSR. Ông KABAT-ZINN kết luận rằng :”Thiền định, nhờ vào tác động của nó trên sự căng thẳng thần kinh, có thể giữ vai trò thiết yếu để ngăn ngừa và trị liệu những bệnh tật liên hệ khác”. Quan điểm này cũng đã được nhiều người tán đồng, chẳng hạn như ông ROBERT SAPOLSKY, giáo sư sinh học và thần kinh học của Đại học STANFORD (Hoa Kỳ), ông JOHN SHERIDAN, giáo sư miễn dịch học Đại học OHIO STATE UNIVERSITY (Hoa Kỳ) và bà ESTHER STEMBERG, Giám đốc Chương trình khảo cứu về miễn dịch học của Viện Y tế Quốc gia National Institute of Health (Hoa Kỳ), (tương đương với tổ chức INSERM của nước Pháp).

Đem các nhà sư vào phòng thí nghiệm

Ông RICHARD DAVIDSON là một người bạn từ lâu của ông Kabat-Zinn, nhưng ông lại dùng một lối nghiên cứu rốt ráo hơn là lối trị liệu theo kinh nghiệm của ông Kabat-Zinn. Chẳng qua vì ông là một giáo sư về tâm lý học và tâm thần học tại Viện Đại học WISCONSIN (Hoa Kỳ), đồng thời ông cũng là giám đốc một phòng thí nghiệm siêu tân tiến trang bị máy móc, ghi nhận tín hiệu điện lực và hình ảnh cộng hưởng từ tính (IRM), những trang bị này đã giúp ông ghi nhận trực tiếp những sinh hoạt của não bộ. Vì thế ông đã chứng minh cho thấy việc thiền định đều đặn làm gia tăng sức hoạt động thuộc vùng phía trước của não bộ  bên trái (phần này gọi là vỏ não, thuộc phần trán phía trước : cortex prefrontal), vùng não này liên hệ đến sự quản lý những xúc cảm tích cực, và do đó đã tạo ra sức đề kháng hiệu quả hơn về miễn dịch. Sau hai tháng, một cuộc thử nghiệm về chủng ngừa cho thấy chất kháng thể tiết ra trong cơ thể của những người thực thi thiền định đều đặn cao hơn hẳn đối với những người không thiền định. Trong một cuộc thí nghiệm khác, với sự tham dự của một nhà sư người Pháp là thầy MATHIEU RICARD [Ghi chú thêm của người người dịch: thầy M. Ricard là tiến sĩ khoa học, con của một triết gia, nhà văn, bình luận gia, thuộc Hàn lâm viện của Pháp, chính ông này đã chọn một tên khác là J.F. Revel vì không muốn cả hai cha con cùng nổi danh dưới một tên như nhau. Hai người có viết chung một quyển sách tựa đề là Một Nhà Sư Và Một Triết Gia Với Đạo Phật Ngày Nay. Thầy M. Ricard tu theo Phật giáo Tây Tạng và thông dịch viên tiếng pháp chính thức của Đức Đạt Lai Lạt Ma. Mẹ và chị thầy cũng quy y Phật giáo], ông RICHARD DAVIDSON và ông ANTOINE LUTZ (một người Pháp, cựu đệ tử của ông Francisco Varela), cho thấy sự sinh hoạt não bộ của những người tu hành đã thực thi hơn mười ngàn giờ thiền định phát ra những làn sóng gamma nhiều hơn gấp bội so với những người không quen thiền định. Ong WOLF SINGER, giám đốc Viện Max Planck tại Frankfurt (Đức), cũng có tham dự trong hội nghị, giải thích những vai trò của những làn sóng gamma là làm gia tăng sức sự điều hành và phối hợp mọi sinh hoạt của não bộ, giúp nhiều khu vực của não đồng bộ hóa sự sinh hoạt, và đồng thời cũng nâng cao cấp bậc tâm linh của những người tu tập thiền định này đã có sẵn từ trước trong những cá thể trên đây và đã góp phần thúc đẩy họ đi xuất gia, nhưng tuyệt nhiên không phải là những gì mà họ đã đạt được bằng sức mạnh thiền định kiên trì sau khi đã xuất gia rồi. Để trả lời cho giả thuyết này, hai ông LUTZ và DAVIDSON đem ra so sánh những “thành quả” của những nhà sư đã thiền định suốt 40.000 giờ và những nhà sư chỉ thiền định được 10.000 giờ. Kết quả hết sức kỳ lạ: các nhà sư càng thiền định được nhiều giờ, số lượng làn sóng gamma của họ phát ra càng cao, và hiện tượng này không lệ thuộc gì với tuổi tác của họ. Ông WOLF SINGER kết luận như sau: “Vì thế hình như sự tập luyện tâm linh có thể đưa đến một dạng thể tinh thần cởi mở hơn và một thể dạng tâm thức trong sáng hơn”. Mặt khác, những hình ảnh do cộng hưởng từ tính ghi nhận sự vận hành của các chức năng của bộ óc cho thấy các nhà sư sành sỏi trong việc thiền định, sức hoạt động của vỏ não trán thuộc phần bên trái, liên quan đến những xúc cảm tích cực, gia tăng một cách rõ rệt. Hơn nữa, khi các hình ảnh chụp các cảnh tượng đau đớn đưa cho các nhà sư đang được thí nghiệm xem, tức khắc những vùng não bộ tương ứng với những vận hành đau đớn đã được các nhà khoa học biết trước liền bị kích động. Sự kiện này xảy ra giống như thiền định đã kích thích các nhà sư chuyển sang hành động để cứu giúp những người đang bị đau đớn. Thầy MATHIEU RICARD bình luận việc này như sau: “Rút lui khỏi thế giới này để thiền định, chắc chắn là cách chuẩn bị để trở nên công minh hơn khi quay trở về với thế giới chung quanh.

Bác sĩ Thierry Janssen

Việt dịch: Hoàng Phong 

Trích: Văn hoá Phật giáo

Nguồn: Thiền định phương thuốc hữu hiệu giúp cơ thể thích ứng với trạng thái toàn cầu hóa

Phần lớn các Pháp hữu của chúng ta ở Học Viện [Larung] đã quen thuộc với giáo lý này. Trong cuộc đời của mình, Kyabje Jigme Phuntsok Rinpoche (1933-2004) đã biên soạn nhiều giáo lý rõ ràng, súc tích và tuyệt diệu, chẳng hạn Giọt Khai Thị Chân Thành, Giọt Cam Lồ Khai Thị, Những Chỉ Dẫn Cốt Tủy Về Nhiếp Thọ Vạn Pháp và Đạo Ca Chiến Thắng. Đây không phải là những đề tài thông thường, rút ra từ hai hay ba năm nghiên cứu học thuật, mà là kết tinh trí tuệ đạt được nhờ nghiên cứu, quán chiếu và thực hành suốt đời của Kyabje Rinpoche. Dựa trên tự truyện và công hạnh trong suốt cuộc đời Ngài, sự chứng ngộ mà Kyabje Rinpoche đạt được đã minh chứng Ngài là một vị Thánh vĩ đại và đại Thành Tựu Giả trong mỗi đời từ thời của Phật Thích Ca Mâu Ni đến Đạo Sư Liên Hoa Sinh. Ngài không chỉ tích lũy rất nhiều thiện nghiệp trong các đời quá khứ, mà trong đời hiện tại, Ngài đã dành hơn 60 năm tập trung vào nghiên cứu, quán chiếu và thực hành những giáo lý của Đức Phật, bắt đầu từ thời thơ ấu lúc 5 hay 6 tuổi và kéo dài đến khi gần 70 tuổi, thời điểm Ngài biên soạn Đạo Ca Chiến Thắng; Kyabje Rinpoche đã hiến dâng trọn đời cho tất cả hữu tình chúng sinh và Phật giáo. Những từ ngữ và giáo lý của Ngài, rút ra từ kho tàng trí tuệ sâu sắc như vậy, thực sự rất quý giá.

Cá nhân tôi thường nghĩ lý do là bởi, mặc dù nhiều người viết và xuất bản các cuốn sách, họ thường dựa vào những tham chiếu bên ngoài và các ý nghĩ quan niệm của họ như là nguồn tài liệu. Bên cạnh đó, rất nhiều trong những tài liệu bên ngoài này thường được trích dẫn không theo văn cảnh, nhưng điều đó lại chẳng ngăn cản tác phẩm của họ khỏi sự phổ biến công khai rộng rãi.

Kyabje Jigme Phuntsok Rinpoche sống một cuộc đời rất khác với những người bình phàm trên thế gian. Trong khi phần lớn mọi người lập gia đình riêng sau khi tốt nghiệp, sau đó, dành cả đời cho con cái, gia đình, công việc và các vấn đề khác, Kyabje Rinpoche dành tất cả sức lực để hoằng dương Phật Pháp và làm lợi lạc mọi hữu tình chúng sinh. Bởi điều này, các bộ luận của Ngài đều có những ẩn ý riêng, về mặt thời gian và giá trị, đặc biệt khi so sánh với các tác phẩm thế gian khác.

Những vị có trí tuệ sẽ hiểu trọn vẹn tính siêu việt của Đạo Ca Chiến Thắng sau khi họ nghiên cứu nó. Trong quá khứ, khi Kyabje Rinpoche ban cho chúng tôi các bài giảng, chúng tôi thường không nhận ra giá trị lớn lao của chúng, ít nhất là lúc đầu. Tuy nhiên, sau khi liên tục quán chiếu về nội dung của Phật Pháp và khi thời gian trôi qua, cùng với việc tiếp tục với nhiều giáo lý tâm linh và những kiểu ý nghĩ quan niệm khác nhau – chúng tôi nhận ra rằng Kyabje Rinpoche thực sự là vị tuyệt vời nhất trong tất cả nhân loại. Đây là suy nghĩ từ sâu thẳm trong tôi, dựa trên sự phân tích công bằng từ quan điểm khách quan, quan điểm tương tự với điều được miêu tả trong Xưng Tán Đức Phật. Tôi hy vọng các bạn cũng sẽ trải qua sự tự quán chiếu cẩn thận.

Về mặt lý thuyết, nhiều người chúng ta vẫn cần nghiên cứu Kinh điển và Mật điển, dựa trên Năm Bản Văn Đại Thừa Vĩ Đại. Nhưng cuộc đời rất ngắn ngủi và thật khó để nói xem liệu chúng ta còn sống được bao lâu. Không lâu trước đây, tôi đến Bắc Kinh. Khoảng một tuần trước khi khởi hành, tôi thảo luận nhiều vấn đề liên quan đến việc từ bỏ sát sinh và việc giải phóng những con vật bị bắt với một Pháp sư ở Hạt Luhou. Chúng tôi đã thực sự rất hoan hỷ trong những buổi nói chuyện này. Tuy nhiên, Ngài đã viên tịch trong một tai nạn ngày hôm qua. Nhiều thay đổi có thể xảy ra trong cuộc đời chúng ta trong vài khoảnh khắc ngắn ngủi. Không điều gì là chắc chắn. Vì thế, năm nay tôi dự định đẩy nhanh việc giảng Pháp. Nếu thời gian cho phép trong tương lai, chúng ta sẽ tiếp tục nghiên cứu các bộ luận liên quan khác.

Nhiều Pháp hữu ngoài Học viện chỉ mới vừa bắt đầu việc nghiên cứu và chưa tìm hiểu kho tàng Phật Pháp bao la và thâm sâu. Tuy nhiên, nếu chúng ta không dấn sâu vào những nghiên cứu như vậy, chúng ta có thể không được trang bị tốt khi phải rời khỏi thế giới này. Bởi vậy, chúng ta cần lập tức tập trung vào sự hành trì thực sự.

Kyabje Jigme Phuntsok Rinpoche nhiều lần đề cập rằng Đạo Ca Chiến Thắng chứa đựng những ý nghĩa và ân phước gia trì quan trọng. Nếu một vị thầy Phật giáo hay một học trò trì tụng nó trước khi giảng dạy hoặc hành trì, anh ta sẽ có thể hoàn thành mong ước mà không gặp chướng cản và thoát khỏi các điều kiện bất lợi. Vì thế, tôi tin tưởng vững chắc rằng có một nguyên nhân sâu xa trong việc nghiên cứu bộ luận này. Điều này không lập tức rõ ràng nhờ lối suy nghĩ quan niệm.

Vô số những chướng ngại ma quỷ khởi lên trong thời đại suy đồi như hiện nay. Nhiều người chịu khuất phục ngay khi họ gặp phải vài chướng ngại. Điều này thật đáng buồn. Tôi thành tâm mong rằng các bạn sẽ vượt qua được mọi chướng ngại và hoàn thành thực hành chuẩn bị trong hai năm này. Đây sẽ là thành tựu lớn nhất trong cuộc đời các bạn. Khi chết, bạn sẽ không thể mang theo nhà cửa và của cải mà cha mẹ để lại; những lợi ích và tiền thưởng mà ông chủ chia cho bạn cũng chẳng thể theo bạn. Nhưng nếu bạn xây dựng một nền tảng vững chắc của thực hành chuẩn bị nhờ sự rèn luyện tâm thức thực sự, điều này sẽ là khởi đầu tốt lành cho các đời tiếp theo. Vì thế, tôi sẽ cùng với các bạn phát nguyện thực hành pháp tu sơ khởi. Để đảm bảo sự nghiên cứu và thực hành hoàn hảo cho bản thân và người khác, đầu tiên tôi sẽ bắt đầu bằng Đạo Ca (Doha) này, sự hiển bày tự nhiên từ trí tuệ của Kyabje Rinpoche.

2. Nguồn gốc của Đạo Ca Chiến Thắng

Nhiều người có lẽ đã biết về nguồn gốc của Đạo Ca này: Khi Kyabje Jigme Phuntsok Rinpoche lâm bệnh nặng vào năm 1995, đầu tiên, Ngài dự định viếng thăm Đài Loan vào tháng 9 năm đó và sau đấy đến Nepal nhập thất tại hang động của Đức Liên Hoa Sinh để thực hành Pháp tu Vô Lượng Thọ Phật trong một khoảng thời gian. Nhưng sau khi Kyabje Rinpoche đến Thành Đô, có vài vấn đề liên quan đến quá trình làm hộ chiếu của Ngài. Tình trạng vật lý của Ngài cũng trở nên nghiêm trọng hơn và bệnh viện tại Đại Học Y Tây Trung Hoa đã không thể chẩn đoán nguyên nhân căn bệnh của Ngài. Kết quả là, bậc thầy của chúng ta đã ở lại Metropolis International trong hơn năm tháng. Tôi đã ở bên Ngài trong suốt khoảng thời gian đó. Kyabje Rinpoche chủ yếu trụ trong trạng thái Định ngoại trừ lúc thọ trai. Ngài không thốt ra một từ. Tất cả chúng tôi ở bên Ngài đều rất lo lắng, bởi chúng tôi không biết nguyên nhân thực sự gây ra các vấn đề vật lý của Ngài. Nhưng, hồi tưởng lại quá khứ, chúng tôi vẫn rất hạnh phúc khi ấy, bởi trên tất thảy, bậc thầy vẫn ở bên chúng tôi. Giờ đây, làm sao chúng ta có thể tìm Ngài trong tam thiên đại thiên thế giới khi mà chúng ta nhớ Ngài và mong muốn gặp Ngài! Là con người bình phàm, chúng ta sẽ rất đau buồn khi không thể gặp hay tìm thấy bậc thầy. Thậm chí khi ấy, Ngài chìm trong im lặng, chúng ta vẫn có người để đỉnh lễ. Thật buồn làm sao khi chúng ta đã không nhận ra niềm hoan hỷ mà chúng ta vẫn còn có được khi ấy.

Trong quá khứ, một đêm, Đức Atisha, Ngài Dromtonpa, Mipham Rinpoche và Guru Lodramgon Ju Mio, cùng nhau xuất hiện trong một giấc mơ của Kyabje Rinpoche. Đức Atisha lặng lẽ nhìn Kyabje Rinpoche rất bi mẫn. Đức Dromtonpa nói rằng: “Chúng ta đến vì Tôn giả Atisha rất lo lắng cho con. Những con sóng to lớn trên đại dương này sẽ kết thúc vào ngày 10 tháng 3, con có hiểu ý nghĩa không?”. (Điều này nghĩa là Kyabje Rinpoche khi ấy sẽ hoàn toàn bình phục khỏi căn bệnh). Đức Atisha và Dromtonpa sau đấy tan hòa vào Pháp giới.

Mipham Rinpoche ngự trong tư thế oai hùng và cầu nguyện mãnh liệt đến Đức Liên Hoa Sinh trong khi hiển bày hình tướng cực phẫn nộ, để trục xuất mọi chướng cản ngoài, trong và bí mật và đánh bại mọi kiểu ma quỷ hiển bày từ sự vô minh và phân biệt. Sau đấy, Ngài tan thành ánh sáng và rời đi.

Guru Lodro từ ái nói rằng: “Con cần trụ trong trạng thái Đại Viên Mãn của hình tướng và tính không, bất khả phân với Tịnh Quang cố hữu; hãy làm lợi lạc hữu tình chúng sinh bằng Bồ đề tâm của ‘Tonglen’[1] sau khi con rời khỏi Định. Sau đấy, mọi điều kiện bất lợi sẽ biến mất vào hư không”. Kế đó, Tổ ban vài giáo huấn bổ sung rồi tan biến vào Tịnh Quang.

Kyabje Rinpoche bắt đầu bình phục dần dần và như Tổ Dromtonpa tiên đoán, đã hoàn toàn bình phục vào ngày 10 tháng 3. Chúng tôi trở về Học viện sau đó để chuẩn bị cung nghênh Ngài trở về. Ngài đã tự nhiên cất lên Đạo Ca Chiến Thắng. Hạnh phúc của tất cả tứ chúng đệ tử có mặt lúc đó là không thể miêu tả. Kyabje Rinpoche đặt tên cho đạo tràng của các đệ tử người Hoa là “Cõi Giới Kim Cương Chiến Thắng”, điều cũng biểu tượng cho việc giành thắng lợi.

3. Tựa đề: Đạo Ca Chiến Thắng – Diệu Âm Từ Trống Trời

Lý do của việc đặt tựa đề là Đạo Ca Chiến Thắng là hành giả có thể xua tan mọi chướng cản bên ngoài, bên trong và bí mật nhờ sự gia trì của bậc thầy và Tam Bảo và đạt được chiến thắng trọn vẹn.

“Diệu Âm Từ Trống Trời” xuất phát từ âm thanh tự nhiên rằng “tất cả chư thiên, đừng lo sợ” từ chiếc trống trời khi họ giao chiến với A Tu La. Với sự giúp đỡ của Diệu Âm này, chư thiên đánh bại A Tu La và chiến thắng. Vì thế, chúng ta cần thấy sự tương đồng giữa Đạo Ca Chiến Thắng với Diệu Âm Từ Trống Trời.

Đạo Ca này là kết tập tinh túy từ tất cả các phương pháp của Kinh thừa và Mật thừa và chứa đựng tinh hoa sâu xa nhất từ cả đời hành trì của Guru Rinpoche của chúng ta.

4. Các đoạn kính lễ

Đây là sự kính lễ trước Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi. Kyabje Rinpoche xem Bồ Tát Văn Thù là vị Bổn tôn trong suốt cuộc đời, đặc biệt sau khi Ngài gặp Bồ Tát tại Núi Ngũ Đài. Ngài đỉnh lễ Bồ Tát Văn Thù trước khi biên soạn mỗi bộ luận. Điều này cho thấy niềm tin lớn lao của tác giả.

Văn Thù Bồ Tát, Bổn tôn của tất cả hữu tình chúng sinh, trí tuệ của chư Phật từ khắp các cõi giới.
Kính lễ trước Đấng Đồng Tử Đáng Kính,
Nguyện cầu Ngài trụ mãi trong nhị của bông sen tám cánh trong tim con,
Xin gia trì để những từ ngữ của con đều sẽ làm lợi lạc mọi hữu tình chúng sinh.

Chư Phật khắp các thế giới trong mười phương là đấng bảo hộ của mọi hữu tình chúng sinh. Tinh hoa trí tuệ của chư Phật khắp mười phương là Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi, xuất hiện trong hình tướng cậu bé trai để làm lợi lạc mọi chúng sinh. Tác giả cầu nguyện rằng Bồ Tát Văn Thù sẽ soi sáng tim của bông sen tám cánh[2] của Ngài bằng ánh mặt trời chói sáng độc đáo đầy ân phước và sẽ trụ mãi mãi trong nhị của tâm sen. Ngài cầu nguyện rằng, với sức mạnh từ lòng bi mẫn, nguyện cầu những từ ngữ của Ngài có thể làm lợi lạc lớn lao tất cả hữu tình chúng sinh trên thế giới.

Kyabje Rinpoche biên soạn bộ luận này, không phải vì bình phục khỏi căn bệnh nặng, cũng chẳng vì mong ước trở nên giàu có hay đạt hạnh phúc vì bản thân. Thay vào đó, Ngài cầu xin ân phước gia trì của Bồ Tát Văn Thù để làm lợi lạc chúng sinh, tạm thời hay rốt ráo, thông qua từ ngữ và những giáo huấn của mình. Giống như vậy, chúng ta cũng cần xem xét động cơ của mình khi lắng nghe bài giảng của Ngài. Vài người luẩn quẩn mà chẳng có mục đích gì. Họ thấy người khác đến lớp, vì thế họ cũng theo những người này đến lớp. Vài người đến vì niềm vui, bởi họ nghĩ Đạo Ca Chiến Thắng có thể rất thú vị. Thực tế là, không động cơ nào như vậy là tốt. Mục đích của việc tham dự buổi giảng cần phải là để làm lợi lạc vô số hữu tình chúng sinh. Công đức của việc lắng nghe Giáo Pháp không phải vì chúng ta, mà vì mọi hữu tình chúng sinh. Mọi người cần có động cơ như thế.

Mọi người có thể nhận được lợi lạc từ ân phước gia trì của Bồ Tát Văn Thù. Chìa khóa nằm ở chỗ bạn có niềm tin hay không. Bồ Tát Văn Thù là tinh hoa trí tuệ của chư Phật và Bồ Tát khắp các thế giới của mười phương và được gọi là “cha của tất cả chư Phật”. Ngài sách tấn vô số hữu tình chúng sinh đạt Phật quả bằng cách giúp phát khởi Bồ đề tâm trong họ nhưng chính Ngài vẫn chưa thành Phật. Công đức của Bồ Tát Văn Thù được ghi chép trong các bản văn Phật giáo liên quan[3].

Đức Phật từng thuyết giảng trên Đỉnh Linh Thứu. Trong một thành phố bên dưới núi có cô gái điếm tên Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu. Cô ấy rất xinh đẹp và cực kỳ hấp dẫn. Kỳ lạ hơn, toàn bộ thân thể của cô ấy tỏa ra ánh sáng vàng. Vì thế, hoàng đế, thượng thư và tất cả đàn ông đều bị mê hoặc. Mặc dù chỉ là một cô gái điếm từ tầng lớp thấp kém, đám đông luôn vây quanh cô.

Ngày nọ, cô ấy cùng con trai của một thương gia đi mua sắm ở chợ. Họ định đến vui chơi ở một khu giải trí. Trên đường, Bồ Tát Văn Thù biến thành một chàng trai trẻ đẹp đẽ, bởi Ngài biết rằng các điều kiện đã chín muồi để cô ấy giác ngộ. Toàn bộ thân thể của Ngài tỏa ra ánh sáng chói ngời. Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu nhận ra rằng ánh sáng từ chàng trai trẻ vượt xa ánh sáng vàng của cô và khi cô đứng trong ánh sáng của chàng trai, ánh sáng của cô mờ dần và biến mất. Cô muốn quần áo của chàng trai và lập tức bỏ rơi con trai của thương gia. Cô rời khỏi chiếc xe mà họ đang đi và cố gắng quyến rũ chàng trai trẻ bằng vẻ đẹp.

Lúc đó, Bồ Tát Văn Thù cho phép Tỳ Sa Môn Thiên Vương khai thị cho cô ấy. Vì thế, vị này đã nói rằng: “Con không nên khởi lên lòng tham với cậu ấy. Đó là Bồ Tát Văn Thù, kết tinh tất cả trí tuệ của chư Phật. Ngài có thể hoàn thành mọi mong ước của con. Con cần gì?”. Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu nói: “Con chẳng cần gì ngoại trừ quần áo đẹp đẽ của Ngài”. Bồ Tát Văn Thù nói: “Nếu con bước vào cánh cửa Bồ đề, Ta sẽ trao nó cho con”. Bởi cô không hiểu điều đó nghĩa là gì, Bồ Tát Văn Thù bắt đầu trao các chỉ dẫn chi tiết.

Phật Thích Ca Mâu Ni cất lời tán dương: “Lành thay!” tại Đỉnh Linh Thứu trong lúc Bồ Tát Văn Thù thuyết giảng và điều đó làm chấn động tam thiên đại thiên thế giới. Đoàn tùy tùng hỏi Đức Phật lý do Ngài nói vậy. Đức Phật đáp: “Bồ Tát Văn Thù đang thuyết giảng Phật Pháp với lòng bi mẫn và trí tuệ để khai sáng cho một cô gái điếm. Các con có thể đến đó nếu muốn nghe”. Vì vậy, nhiều người trong các đệ tử của Phật đến chỗ Bồ Tát Văn Thù. (Gần đây, nhiều vị trong số những học trò này từ bỏ Bồ Tát Văn Thù và chạy khắp nơi khi vị đạo sư này hay vị khác đang trao quán đỉnh hay giảng Pháp. Kết quả là, chỉ có vài vị ở lại với vị thầy vĩ đại này.) Một số đệ tử sở hữu tuệ nhãn thanh tịnh thấy chân lý một cách rõ ràng và thuần khiết. Vài vị đạt được sự hiểu trọn vẹn về chân lý của tính không; vài vị đạt quả vị bất thối… và hàng vạn hữu tình chúng sinh nhận được lợi lạc tương ứng sau khi lắng nghe những giáo lý của Bồ Tát Văn Thù.

Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu cũng phát triển sự hiểu vững chắc về giáo lý rằng không có thứ gì có tự-tính. Cô ấy thực sự muốn đi theo Bồ Tát Văn Thù, rời nhà để sống cuộc đời của một hành giả Phật giáo trong cộng đồng của Tỳ Kheo Ni. Nhưng Bồ Tát Văn Thù nói với cô ấy rằng con đường xuất gia không nhất thiết nghĩa là cạo đầu, mà thay vào đó, phải tinh tấn thực hành Phật Pháp, từ bỏ ngã và khởi lên niềm yêu thích vì lợi lạc của người khác. Đức Văn Thù cũng khuyên cô gái trở về cỗ xe của con trai thương nhân và đi cùng anh ta.

Khi Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu và con trai của thương nhân đến khu vui chơi, họ đã có trải nghiệm về vô thường. Cô ấy chết trong tay của chàng trai. Ban đầu, chàng trai rất buồn. Nhưng khi thân thể của cô gái bắt đầu phân hủy, với máu và mủ chảy ra từ mắt, tai, mũi và miệng và mùi hôi tỏa ra từ thân thể, con trai của thương nhân trở nên cực kỳ sợ hãi và chạy thẳng đến Núi Linh Thứu để tìm kiếm sự gia hộ của Phật Thích Ca. Đức Thế Tôn trao truyền giáo lý cho anh ta và anh ta hiểu được chân lý về tính không. Đức Phật sau đó thọ ký rằng: “Nhờ sự gia hộ của Bồ Tát Văn Thù trong việc truyền cảm hứng về động cơ, Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu sẽ đạt Phật quả ở một cõi Tịnh độ trong tương lai. Cô ấy sẽ hiệu là Trân Quý Quang Phật. Và con trai của thương nhân sẽ trở thành một Bồ Tát (Thiện Hạnh Chói Ngời) với vai trò là đại diện của cô ấy”.

Con trai của thương nhân rất bối rối: “Tại sao học trò của Bồ Tát Văn Thù, Tia Sáng Vàng Tuyệt Diệu, sẽ thành tựu Phật quả? Còn con, đệ tử của Ngài, lại chỉ thành Bồ Tát?”. Anh ta không thể hiểu điều này. Đức Phật nói: “Công đức của Bồ Tát Văn Thù là không thể nghĩ bàn. Ta ban đầu cũng phát nguyện phát triển Bồ đề tâm trước Bồ Tát Văn Thù – như vô số chư Phật trong quá khứ đã làm, như vô số chư Phật hiện tại đang làm và như vô số chư Phật tương lai sẽ làm…”.

Và như thế, Kyabje Rinpoche thường nhấn mạnh rằng chúng ta cần trì tụng Mật chú Văn Thù Sư Lợi thường xuyên hơn, cũng như cầu nguyện đến Bồ Tát Văn Thù nhiều hơn, bởi năng lực và ân phước gia trì từ Bồ Tát Văn Thù rất khác với tất cả các vị Phật khác. Điều này được ghi lại trong nhiều Kinh điển liên quan. Chúng ta không thể biết liệu ân phước gia trì của Phật Thích Ca hay Bồ Tát Văn Thù mạnh mẽ hơn nhờ các ý nghĩ quan niệm, nhưng có thể đánh giá theo những bản văn liên quan. Từ điều này, chúng ta có thể biết rằng nếu cầu nguyện liên tục đến Bồ Tát Văn Thù, chúng ta sẽ được ban tặng trí tuệ từ đời này sang đời khác. Cùng lúc, ân phước từ tất cả chư Phật có thể hòa nhập và thâm nhập vào dòng tâm thức chúng ta. Về bề ngoài, Văn Thù Sư Lợi chỉ là một vị Bồ Tát. Nhưng, theo những điều được đề cập trong các bản văn, thực sự, Ngài đạt Phật quả rất lâu trước kia. Vì vậy, sức mạnh của ân phước gia trì từ Ngài là cực kỳ đáng ngạc nhiên.

Từ thuở ấu thơ, Kyabje Rinpoche luôn có lòng sùng mộ chí thành với Bồ Tát Văn Thù. Ngài trì tụng Mật chú Văn Thù “OM A RA PA CA NA DHIH” lớn tiếng, ngay sau khi chào đời, theo tiểu sử của Ngài ghi lại. Lên 6 tuổi, Ngài tìm thấy một bản sao Quán Đỉnh Ngữ Sư Tử Văn Thù Sư Lợi, cất giấu giữa những tảng đá và nhận ra một đoạn kệ ở cuối, nói rằng một ông lão ở xứ thiêng Ấn Độ ở tuổi 99, chỉ sau một ngày thực hành, Bồ Tát Văn Thù xuất hiện và ông ấy trở thành Thành Tựu Giả. Kyabje Rinpoche khi ấy chưa biết đọc và không thể nhận ra bất cứ từ ngữ nào, nhưng Ngài cầu nguyện và thực hành với niềm tin chân thành sau khi thấy bản văn này. Kyabje Rinpoche nghĩ, “Nếu ai đó già như vậy có thể gặp Bồ Tát Văn Thù chỉ sau một ngày hành trì, tôi có thể thực hành và đạt thành tựu không chút vấn đề bởi tôi còn rất trẻ”. Ngài rất háo hức và thực hành với sự tập trung trong vài ngày. Kết quả là, Ngài có nhiều dấu hiệu thành tựu và tự nhiên làm chủ mọi bản văn và bình giảng về Kinh điển và Mật điển.

Như thế, cánh cửa trí tuệ sẽ khai mở với chúng ta chừng nào chúng ta còn cầu nguyện đến Bồ Tát Văn Thù. Người ta thường than phiền rằng: “Thưa thầy, con quá ngu dốt chẳng thể học hỏi. Xin hãy thổi vào con, đánh hay chạm vào con để ban gia trì”. Điều này có thể hữu hiệu nếu vị thầy là một Thành Tựu Giả, nhưng sẽ không hữu ích nếu vị thầy chỉ là một người bình phàm. Tuy nhiên, nếu bạn cầu nguyện đến Bồ Tát Văn Thù với niềm tin, bạn chắc chắn sẽ được gia trì. Trong quá khứ, khi viếng thăm Ngũ Đài Sơn, tôi liên tục hy vọng rằng tôi sẽ được diện kiến Bồ Tát. Mặc dù tôi tràn ngập niềm tin tuyệt vời như vậy và tôi thực sự không gặp Bồ Tát Văn Thù, tôi đã được gia trì theo nhiều cách khác nhau. Trước hành trình, tôi không thể trì tụng Ước Nguyện Đại Viên Mãn hay Xưng Tán Diệu Cát Tường, nhưng sau khi đọc những bản văn này vài lần lúc tôi ở đó, tôi có thể ghi nhớ và trì tụng chúng. Chúng ta có nhiều cấp độ nhận thức khác nhau, bởi sức mạnh của niềm tin khác nhau, nhưng chừng nào chúng ta còn được ban phước bởi Bồ Tát Văn Thù, mọi bản văn và luận giảng trong Kinh điển và Mật điển sẽ hiển bày trong tâm. Chúng ta không cần phải nản lòng, giống như nhiều Pháp hữu, người quán chiếu, cố gắng ghi nhớ, rồi sau đó nhanh chóng quên đi mọi thứ.

Dĩ nhiên, chúng ta cần sử dụng trí tuệ để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Đừng hành xử như một số cá nhân hiện nay, cố gắng lừa dối người khác bằng trí thông minh. Gần đây, tôi có mặt trong một đám đông lớn và chứng kiến một người tuyên bố rằng một vị đạo sư đã khẳng định anh ta là vị tái sinh của Bồ Đề Đạt Ma. Anh ta được vây quanh bởi một nhóm những đệ tử cực kỳ thành kính và rõ ràng cảm thấy rất tự tin về bản thân. Lúc đầu, tôi cũng nghĩ anh ấy là thật. Sau khi đọc tiểu sử, tôi lập tức có niềm tin với người này. Nhưng khi đọc kỹ hơn, tôi nhận ra rằng, trong tiểu sử có ghi anh ta nhận được một bằng “tiến sĩ”. Trí tò mò của tôi khởi lên và tôi muốn làm sao mà anh ta có được sự công nhận này. Sau đấy, tôi kiểm tra bản tiểu sử tiếng Tạng, điều liệt kê các buổi giảng Pháp mà anh ta đã tham dự. Thứ mà anh ta nhận được không phải là “bằng tiến sĩ” mà chỉ là “giấy chứng nhận tham dự”. Hơn thế nữa, khi tôi đọc bản tiếng Tạng để xác thực lời giới thiệu rằng một vị đạo sư đã khẳng định anh ta là vị tái sinh của Bồ Đề Đạt Ma, tôi thấy bản Tạng ngữ chỉ tuyên bố rằng một vị đạo sư cảm thấy anh ta là vị tái sinh như vậy và cần những vị khác kiểm chứng. Có một dấu hỏi đặt ở cuối nhưng không có câu trả lời chắc chắn. Tuy nhiên, bản tiếng Trung chỉ ra rằng anh ta là chân thật. Bởi vị Phật “sống” này rất nổi tiếng, chúng tôi chẳng dám nói một lời.

Vì vậy, nếu trí thông minh trở thành một phương tiện để lừa dối hữu tình chúng sinh, nó làm hại bản thân và cả người khác. Đức Longchenpa nói trong An Trú Trong Chân Tính Về Đại Viên Mãn rằng, mặc dù vài đạo sư được vây quanh bởi môn đồ nhiều như giòi, họ chỉ có thể dẫn dắt bản thân và môn đồ đến ba cõi thấp hơn. Điều đó là vô nghĩa. Nếu bạn thực sự vị tha, bạn sẽ không bao giờ làm điều gì lừa dối người khác, bạn cũng không làm gì không hòa hợp với Giáo Pháp. Ngay cả khi những hành động của bạn lệch hướng một chút khỏi Giáo Pháp, động cơ của bạn không phải vì bản thân, mà vì lợi lạc của hữu tình chúng sinh. Bởi chúng ta đều là hành giả của Phật Pháp, vị tha là tiền đề của chúng ta bất kể chúng ta ở đâu trên con đường. Với tiền đề như vậy, rất nhiều hành vi của chúng ta thực sự có ý nghĩa ẩn mật sâu xa, mặc dù về bề ngoài, chúng có vẻ là đối nghịch với Giáo Pháp!

5. Lời khuyên về Thực hành Mật thừa

Những giáo lý và chỉ dẫn cốt tủy của Kyabje Rinpoche bao trùm bốn phần: 1. Lời khuyên về Thực hành Mật thừa, 2. Phát Bồ đề tâm, 3. Phát tâm xả ly và 4. Phát triển tính cách thiện lành.

Các giai đoạn tuần tự của bộ luận này rất rõ ràng. Trong tác phẩm Những Giáo Huấn Căn bản Của Phật Giáo, đạo sư Tsongkhapa vĩ đại nói về ba con đường chính yếu của tâm xả ly, Bồ đề tâm và trí tuệ bất nhị. Ở đây, chúng ta đang thảo luận “bốn con đường chính yếu”. Tại sao? Trí tuệ bất nhị bao trùm Kinh thừa và Mật thừa. Những Giáo Huấn Căn Bản Của Phật Giáo trình bày trí tuệ bất nhị của Trung Đạo trong Kinh thừa. Bộ luận này miêu tả trí tuệ bất nhị của Đại Viên Mãn vô song trong Kim Cương thừa trên nền tảng của Trung Đạo trong Kinh thừa. Đó là trạng thái siêu việt, xứng đáng để hành giả tâm linh theo đuổi. Làm sao chúng ta có thể đạt được Đại Viên Mãn như vậy? Với Bồ đề tâm. Theo Nhập Bồ Tát Hạnh, những vị với công đức tốt nhất vẫn không thể đạt giác ngộ mà không có Bồ đề tâm. Làm sao chúng ta có thể đạt được Bồ đề tâm? Với tâm xả ly. Làm sao chúng ta đạt được tâm xả ly? Với thiện hạnh. Nếu chúng ta đảo ngược trình tự, kết quả của thực hành sẽ bắt đầu bằng: “Chúng ta cần phải thiện lành”. Tiếp theo là phát khởi sự xả ly bằng cách từ bỏ sự bám chấp với ham muốn thế gian. Kế đó, chúng ta cần phát khởi Bồ đề tâm để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Cuối cùng, trên nền tảng như vậy, chúng ta đã sẵn sàng thực hành Kim Cương thừa hay Pháp Trí Tuệ Ba La Mật.

Hãy thử nghĩ xem, có tám vạn bốn nghìn pháp môn trong giáo lý của Phật Thích Ca Mâu Ni. Tôi đã thấy hàng tấn sách Phật giáo tại các hiệu sách ở Hồng Kông, Mỹ và Trung Quốc. Nếu chúng ta muốn nghiên cứu tất cả những Kinh điển và bộ luận này, chúng sẽ tạo ra một bộ sưu tập lớn như đại dương. Làm sao chúng ta có thể hoàn thành nhiệm vụ này trong một đời ngắn ngủi? Nhưng ở đây, tất cả giáo lý được tóm lược để chúng ta hiểu trọn vẹn một điều: Chúng ta cần thực hành trí tuệ bất nhị để đạt Phật quả; trí tuệ bất nhị lại đến từ tâm xả ly, Bồ đề tâm và thiện hạnh. Những giáo lý cốt tủy này đã thâu nhiếp tinh hoa của tất cả Giáo Pháp. Với sự hiểu đó, chúng ta cần thực hành theo hướng như vậy một cách đúng đắn.

Kyabje Rinpoche thực sự rất khác thường và tôi không tán thán Ngài chỉ bởi vì Ngài là Bậc Thầy Tôn Quý của tôi. Ngày nay, vài người luôn phủ định, thậm chí khi chư đạo sư của họ phạm phải những lỗi lầm: “Không, không, thầy của tôi là Phật. Làm sao Phật lại sai lầm?!”. Nó giống như một thành ngữ phổ biến ở vùng Tây Tạng: “Bạn ngậm thịt của người khác trong miệng nhưng vẫn không thừa nhận bạn là trộm”. Chúng ta không giống như vậy. Thay vào đó, sự đánh giá của chúng ta dựa trên hai khía cạnh của sự đóng góp cho Phật giáo và lợi lạc cho bản thân. Thực sự, Kyabje Rinpoche đã hóa hiện giống như một vị Phật chân chính để giác ngộ hữu tình chúng sinh trong thời đại suy đồi này.

6. Công đức của việc thực hành Kim Cương thừa vô song

Đại Viên Mãn, sâu xa và ngời sáng,
Chỉ nghe các đoạn kệ cũng giúp người ta phá vỡ gốc rễ của luân hồi,
Giải thoát đạt được trong sáu tháng hành trì.
Con sẽ khắc sâu điều này trong tâm.

Đại Viên Mãn vô song, tuyên thuyết tinh túy chói ngời của Phật tính, rất khó để người bình thường hiểu trọn vẹn và thường bị nói xấu bởi những kẻ thiếu trí tuệ[4]. Tuy nhiên, người ta có thể cắt đứt nguyên nhân gốc rễ của luân hồi đơn giản nhờ lắng nghe những đoạn kệ và những vị với căn cơ cao có thể đạt giải thoát nếu họ thực hành một cách tinh tấn trong sáu tháng. Vì thế, chúng ta cần phải khắc ghi sâu sắc Đại Viên Mãn trong tâm.

Những công đức của Đại Viên Mãn không thể miêu tả bằng từ ngữ. Có giải thoát bằng sự ngửi, giải thoát bằng xúc chạm, giải thoát bằng sự thấy và giải thoát bằng cách đeo. Bạn sẽ giải thoát chỉ nhờ lắng nghe từ ngữ, chạm vào các bản kinh, hiểu ý nghĩa hay đeo một Pháp khí trên thân thể. Những công đức của Giáo Pháp Mật thừa vô song thật khó mường tượng với người bình thường. Nó giống như một bé trai chăn gia súc, cưỡi trên lưng Yak mỗi ngày – cậu bé thậm chí chưa từng ngồi trên máy kéo, chứ đừng nói đến việc biết đến sự tồn tại của máy bay. Vì vậy, nhiều người không tin tưởng vào những lợi lạc của thực hành Đại Viên Mãn nếu họ chưa từng có trải nghiệm về việc thực hành nó.

Mặc dù tôi chưa thực sự giác ngộ, tôi đã dấn thân vào việc quán chiếu, sử dụng trí tuệ của bản thân trong hơn hai mươi năm qua. Tôi cũng đã nhận thấy và đạt được vài lợi lạc thực sự. Nếu ai đó trích dẫn những thuật ngữ từ Đại Viên Mãn mà không theo ngữ cảnh và kết luận rằng Kim Cương thừa không phù hợp với Giáo Pháp, lời đáp lại duy nhất của tôi sẽ là nụ cười khúc khích bởi nó chỉ cho thấy người đó nông cạn thế nào. Ngoài ra, chẳng có điều gì mà họ có thể nói cung cấp bất cứ sự hỗ trợ khó hiểu nào hay suy ra bất cứ điều gì phản bác lại Kim Cương thừa.

Vài người thuộc Phật giáo Trung Hoa không hiểu về Kim Cương thừa. Phần lớn họ chưa bao giờ đến Tây Tạng. Thậm chí những người đã đến Tây Tạng và nghiên cứu với các hành giả của Phật giáo Tây Tạng trong hai hay ba tháng có thể vẫn không hiểu một vài trong số những lý luận căn bản nhất trong Đại Viên Mãn. Trong quá khứ, tôi đã gặp nhiều người với bằng Tiến sĩ và các kiểu bằng cấp sau-Tiến sĩ, những người ban đầu rất kiêu ngạo. Họ nghĩ rằng Phật giáo thì đơn giản giống như vật lý và hóa học. Tuy nhiên, sau khi tiếp xúc với Phật Pháp, họ thậm chí không thể hiểu được những kết luận căn bản của Trung Đạo và Logic Phật giáo (Pramanavada – nhận thức học, Hetuvidyā – nhân minh học), chứ đừng nói gì đến Đại Viên Mãn. Sau đấy, họ bắt đầu dần dần phát triển niềm tin với Phật Pháp.

Thậm chí nếu chúng ta chỉ nghiên cứu vài đoạn kệ từ Đại Viên Mãn, chúng ta có thể cắt đứt những nguyên nhân gốc rễ của luân hồi sinh tử trong tam giới. Theo Tứ Bách Kệ Tụng của Tôn giả Thánh Thiên, những người hoài nghi về Trung Đạo vẫn có thể cắt đứt luân hồi xoay vòng trong tam giới. Điều này còn đúng hơn với những người đã tìm hiểu về Kim Cương thừa vô song. Nếu hành giả với niềm tin tuyệt vời và sự xác quyết mạnh mẽ thực hành theo đúng với Giáo Pháp và tuân theo trình tự của sự chuẩn bị, phần chính yếu và kết thúc, người đó có thể đạt giải thoát trong sáu tháng. Mật điển Vajra Panjara nói: “Nếu một người đã thực hành trong sáu tháng với niềm tin và sự xác quyết không dao động, họ sẽ có khả năng đạt Quả vị Kim Cương Trì Thiện Thệ”. (Điều này cũng được trích dẫn trong Năm Mươi Đoạn Kệ Về Phụng Sư Đạo Sư). Thệ Nguyện Mật Thừa cũng đề cập rằng: “Với niềm tin và sự xác quyết không dao động, hành giả sẽ đạt quả vị Kim Cương Trì Thiện Thệ trong sáu tháng”. (Điều này cũng được trích dẫn trong An Trú Trong Chân Tính Về Đại Viên Mãn và An Trú Trong Thiền Định.) Người ta có thể đạt quả vị Kim Cương Trì trong khoảng thời gian sáu tháng ngắn ngủi nếu họ tinh tấn thực hành với tâm kính trọng và niềm tin. Điều này được tuyên bố rõ ràng hơn trong Chetsun Nyingthig và Longchen Nyingthig (Tâm Yếu Từ Cõi Giới Bao La Của Đại Viên Mãn). Vài người trong số các bạn ở đây có thể chưa từng thọ nhận quán đỉnh. Nhưng bởi chúng ta đang không thảo luận về thực hành Pháp tu thực sự, cũng vẫn ổn khi chỉ đề cập đến các công đức.

Cá nhân tôi đã chứng kiến nhiều dấu hiệu cát tường xuất hiện trước khi chết ở nhiều vị trong số các đệ tử truyền thừa của Kyabje Rinpoche sau khi họ thực hành Đại Viên Mãn và đạt quả vị Thành Tựu Giả. Trong quá khứ, tôi đã biên soạn một bộ luận về việc đắc Thân Cầu Vồng[5]. Bạn có thể đã từng đọc nó. Trong số những vị trở thành thành tựu giả trong sáu tháng, tôi đặc biệt ấn tượng với một vị Tỳ Kheo Ni tên Ming Hui. Tôi đã nhắc đến Sư Cô rất nhiều lần trong các buổi giảng: Sư Cô có niềm tin lớn lao với Kim Cương thừa. Ban đầu, Sư Cô được điều trị ở Trung Quốc vì các vấn đề về sức khỏe. Sau đấy, Sư Cô biết rằng Kyabje Rinpoche sắp giảng dạy Kim Cương thừa ở Học Viện. Sư Cô cảm thấy cuộc đời vô thường và không biết mình còn có thể sống bao lâu trên đời, Sư Cô kiên quyết trở về tu viện để tu học với Kyabje Rinpoche. Kyabje Rinpoche giảng về An Trú Trong Chân Tính Về Đại Viên Mãn-Ba Nền Tảng và Ba Thiện Hạnh trong khoảng 100 ngày và Sư Cô đã tu học rất miên mật trong khoảng thời gian đó. Sư Cô xuống núi để tiếp tục được bác sĩ chữa trị vào ngày 1 tháng 9 năm 1993 sau khi lớp học kết thúc. Vào ngày 1 tháng 3 năm 1994, người chăm sóc và cũng là Pháp hữu của Sư Cô – Tỳ Kheo Ni Zhen Ru gọi điện thoại cho tôi từ Tu viện Jinfeng (hay Phượng Hoàng Vàng) ở thành phố Ya’an (Nhã An). (Khi ấy, tại Tu viện còn chẳng có đường dây điện thoại tốt, chứ đừng nói đến điện thoại di động. Chỉ có một chiếc máy bàn.) Sư Cô nói với tôi rằng Tỳ Kheo Ni Ming Hui đã viên tịch. Lúc mất, Sư Cô ngự trong tư thế oai nghiêm và liên tục cầu nguyện đến bậc thầy truyền thừa Đại Viên Mãn của Sư Cô và Đức A Di Đà. Thân thể Sư Cô bắt đầu thu nhỏ và mọi loại dấu hiệu cát tường xuất hiện. Tôi đã kiểm tra thời gian: chính xác sáu tháng từ khi bắt đầu đến lúc kết thúc; thậm chí không lệch một ngày. Đây là một sự kiện rất hiếm có.

Vì thế, tôi tin tưởng chắc chắn rằng với ân phước gia trì của Kim Cương thừa, người ta có thể thành tựu quả vị Thành Tựu Giả trong sáu tháng. Hôm nay, tôi chợp mắt một chút lúc trưa và đã nằm mộng về Sư Cô. Có những điều nhất định mà tôi không thể nói rõ. Nếu tôi nói quá nhiều, sẽ có đủ kiểu suy đoán thế gian… Sư Cô không phải lúc nào cũng xuất hiện là rất thông tuệ, nhưng thực sự có niềm tin rất mạnh mẽ. Các điều kiện tiên quyết, với những người có căn cơ cao, để thực hành Đại Viên Mãn về cơ bản là niềm tin và sự xác quyết. Những người có niềm tin mạnh mẽ nhất với chư đạo sư của họ và Tam Bảo thường sẽ có lòng sùng mộ mạnh mẽ với Kim Cương thừa đến mức họ không bao giờ từ bỏ dù cho đang ở những giây phút cuối cùng của cuộc đời. Những người này sẽ thành tựu và chiến thắng. Bởi vậy, Kyabje Rinpoche từng bình luận rằng: “Thật rất khó khăn để gặp gỡ Đại Viên Mãn trong thời đại suy đồi hiện nay, bởi đó là con đường cực kỳ tuyệt diệu”. Chúng ta cần khắc ghi những lời này trong tâm.

Với các Pháp hữu của chúng ta ở trong tu viện, các bạn chắc chắn đều đã nghiên cứu Kim Cương thừa. Nhưng những người bên ngoài có thể chưa có được cơ hội như vậy. Điều này cũng không sao. Cuốn sách Lời Vàng Của Thầy Tôi – Chỉ Dẫn Về Các Thực Hành Sơ Khởi Cho Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La Từ Đại Viên Mãn, điều mà chúng ta sẽ học ngay sau đây, cũng là một phần của Kim Cương thừa. Từ giờ trở đi, chúng ta sẽ bắt đầu thực hành. Nhiều người đang nghiên cứu Kim Cương thừa ngày nay, tin rằng họ phải quán chiếu với sự thanh tịnh nguyên sơ để tìm ra bản tính của tâm một cách hiệu quả. Nhưng tôi không hoàn toàn chấp nhận điều này bởi nó không phải lúc nào cũng đúng. Là con người bình phàm, người ta phải bắt đầu bằng thực hành sơ khởi, kế đó là thực hành phần chính yếu, thông qua quán đỉnh. Nhận thức và trạng thái giác ngộ hoàn toàn khác biệt theo cách tiếp cận này. Vì vậy, điều quan trọng là tuân theo trình tự khi thực hành. Đức Longchenpa, Mipham Rinpoche và Jigme Phuntsok Rinpoche đều đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt. Nhưng ngày nay, vài vị thầy, có lẽ bởi cách tiếp cận độc đáo của họ trong việc chấp nhận và giảng dạy đệ tử, đã đảo ngược các giai đoạn của con đường bằng cách giới thiệu với đệ tử thực hành chính yếu trước thực hành sơ khởi. Như thế, nó giống như vẽ bức tranh đẹp đẽ trên tường trong khi nền móng của tòa nhà vẫn chưa được ổn định. Nguy cơ là sau một thời gian, toàn bộ có thể sụp đổ. Vì vậy, tốt hơn là chúng ta vẽ những họa tiết trên tường chỉ sau khi nền móng đã vững chắc và an toàn.

Ở đây, Kyabje Rinpoche nói với chúng ta rằng, bởi Đại Viên Mãn là rất vi diệu, chúng ta không nên từ bỏ hay phỉ báng nó. Nếu bạn thực sự không thể phát khởi niềm tin, bạn có thể thảo luận nó với những vị thầy của Phật giáo Tây Tạng. Bạn không nên có những thành kiến chống lại Giáo Pháp Mật thừa mà không có nguyên nhân hợp lý. Trong quá khứ, vài vị tu sĩ lỗi lạc của Phật giáo Trung Hoa không tin tưởng Kim Cương thừa, nhưng sau đó có những hối tiếc và rất ăn năn[6]. Chúng ta đã nhắc đến điều này nhiều lần.

Đại Viên Mãn vô song thì vô cùng siêu việt – Mipham Rinpoche nói trong vài bài giảng của Ngài rằng: “Trong thời đại suy đồi, hữu tình chúng sinh chịu nhiều phiền não sâu sắc và nặng nề, điều không thể dễ dàng bị điều phục bởi các phương pháp khác trong Phật Pháp. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể cắt đứt mọi phiền não bằng Đại Viên Mãn vô song trong Kim Cương thừa”. Tôi đã suy nghĩ kỹ lưỡng về vấn đề này rất nhiều lần. Sẽ không hữu hiệu nếu chúng ta gạt Kim Cương thừa siêu việt sang một bên và sắp xếp để thảo luận vài phương pháp trong Kinh thừa mỗi ngày. Kinh thừa rất tốt và các giáo lý rốt ráo của Kinh thừa rất gần với Kim Cương thừa. Nhưng chúng ta đều cần biết về sự thật, sau khi đã tiến hành nghiên cứu trong thời gian dài như vậy, rằng các khía cạnh nhất định của Kinh thừa vẫn là điều gì đó khác với Mật thừa. Chúng ta không phản đối Kinh thừa, tuy nhiên các bạn sẽ hiểu những phân chia sau khi đã nghiên cứu nó.

Vì thế, tôi kiên quyết yêu cầu các bạn thêm vào các thực hành sơ khởi, bắt đầu từ năm nay. Theo ước tính ban đầu của tôi thì số lượng học sinh đăng ký các lớp về Lời Vàng Của Thầy Tôi: Chỉ Dẫn Về Các Thực Hành Sơ Khởi Về Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La Từ Đại Toàn Thiện và Tịnh Độ: Giáo Huấn Tây Tạng Về Pháp Tịnh Độ sẽ là 50-50. Nhưng dựa trên thông tin gần đây từ các địa điểm, phần lớn mọi người đăng ký lớp đầu tiên. Số còn lại đăng ký lớp Tịnh Độ: Giáo Huấn Tây Tạng Về Pháp Tịnh Độ, bởi tuổi tác và các mối bận tâm cá nhân khác. Có vẻ như đa số mọi người thực sự có kiến thức khá tốt về Kim Cương thừa. Trong quá khứ, người ta không biết về những ưu thế của Giáo Pháp Mật thừa, bởi các lý do như giao thông, khác biệt về ngôn ngữ, truyền thống quốc gia và nền tảng lịch sử. Nhiều người vội vã kết luận rằng Giáo Pháp Mật thừa không đúng với Giáo Pháp, nhưng điều đó chỉ dựa trên hành vi giả tạo của vài người đang nhân danh Kim Cương thừa. Thực sự, đây không phải là tinh túy đích thực của Giáo Pháp Mật thừa. Bởi chúng ta đã có cơ hội nghiên cứu Giáo Pháp Mật thừa cùng nhau, tôi hy vọng chúng ta sẽ làm vậy với niềm tin chân thành.

7. Nguyên nhân và Điều kiện để Thực hành Kim Cương thừa

Này những kẻ có phước báu gặp được Giáo Pháp siêu việt như vậy,
Con chắc chắn đã tích lũy thiện nghiệp trong nhiều đời
Bởi con có cùng niềm yêu thích với Đức Phổ Hiền,
Nguyện cầu tất cả chúng ta hoan hỷ trong Giáo Pháp vĩ đại này.

Với những vị có cơ hội gặp gỡ Đại Viên Mãn, điều này đến từ công đức được tích lũy trong nhiều đời. Thực sự, để có khả năng gặp gỡ Mật Pháp như vậy giống như có cùng nghiệp lực với Đức Phổ Hiền và tất cả các Pháp hữu cần phải rất hoan hỷ.

Tất cả chúng ta đã có phước báu lớn lao trong đời này khi được gặp gỡ Bậc Thầy Tôn Quý của chúng ta và nghe Ngài giảng dạy Mật Pháp, thọ nhận quán đỉnh và chỉ dẫn. Vài đệ tử Kinh thừa thậm chí đã có cơ hội trì tụng Mật chú Lăng Nghiêm, Phật Đỉnh Đại Bạch Tán Cái Đà La Ni và Mật Chú Vãng Sinh Cực Lạc[7]. Những kết nối tuyệt diệu như vậy với Mật thừa hoàn toàn là kết quả của thiện nghiệp tích lũy từ nhiều đời trước kia. Đức Longchenpa đã đưa ra hai kết luận trong Kho Tàng Tối Thượng Thừa:

Bởi chúng ta đã gặp được Kim Cương thừa vô song trong đời này, chúng ta chắc chắn đã cúng dường và phụng sự vô số chư Phật trong các đời quá khứ và cũng đã là môn đồ của chư vị.
Bởi chúng ta đã gặp gỡ Kim Cương thừa vô song, chúng ta chắc chắn sẽ thành tựu chứng ngộ trong đời hiện tại, trong Bardo hoặc trong đời tương lai. Các kết luận từ Logic Phật giáo (Pramanavada, Hetuvidyā) đã chứng minh rằng mọi chúng sinh có thiên hướng siêu việt nếu họ đã lắng nghe và nghiên cứu Kim Cương thừa.
Vài người đã thọ nhận quán đỉnh của truyền thừa Mật giáo, nhưng họ vẫn hỏi rằng, “Thưa thầy, con có phước báu để nghiên cứu Kim Cương thừa không?”. Thật là một câu hỏi ngu dốt. Thực tế là, tôi có thể khẳng định rằng nếu bạn đã gặp được Mật Pháp trong đời này, bạn không chỉ có thiên hướng với Kim Cương thừa trong đời này, mà cũng có nó trong các đời quá khứ của hàng tỷ năm trước. Tôi không nói vậy chỉ như một ý nghĩ quan niệm. Điều này được chính Đức Longchenpa, vị mà tất cả người Tây Tạng đánh giá cao, nhận xét.

Thực sự, bạn đang đang có cùng hoàn cảnh với Đức Phổ Hiền, bởi bạn đã gặp được Mật Pháp trong đời hiện tại. Bởi vì Giáo Pháp siêu việt này, Đức Phổ Hiền đã đạt trạng thái tự-chứng ngộ và giải thoát trong một phần của giây. Như Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa Kinh có giải thích, một người bị lạc và lang thang trên đường, có cảm giác rằng anh ta ở gần ngôi làng. Khi anh ta thấy một người chăn trâu, anh ta biết rằng mình sẽ bỏ lại đằng sau nỗi sợ hãi về những con đường sai lầm. Giống như vậy, chúng ta đã gặp gỡ được các thiện tri thức tâm linh vĩ đại và Kim Cương thừa và vì thế, giống như con cá đã mắc câu và chắc chắn sẽ bị kéo lên bờ, chúng ta sẽ nhanh chóng đạt giải thoát.

Bởi vậy, Kyabje Rinpoche nói một cách khiêm nhường về điểm này: “Hỡi tất cả các Pháp hữu, các con cần hoan hỷ khi đã gặp gỡ Mật thừa vĩ đại như vậy”. Các bạn không nên làm phiền bản thân bằng mọi kiểu nghi ngờ, chẳng hạn: “Liệu con có thể trở thành Thành Tựu Giả trong đời này nếu tiếp tục thực hành theo cách như vậy? Liệu con có bị chư Hộ Pháp trừng phạt? Liệu con có bị Bậc Thầy phạt?”. Không cần thiết phải suy nghĩ về mọi điều tiêu cực, thay vì những điều tốt. Gặp gỡ Mật Pháp như vậy đến từ sự tích lũy của thiện nghiệp trong nhiều đời quá khứ. Kyabje Rinpoche nói trong Đạo Ca Hoan Hỷ Về Sự Hành Trì rằng các bạn sẽ thành tựu trong đời tiếp theo, thậm chí nếu bạn không thể thực hành tốt, miễn là các bạn không phá giới trong đời hiện tại. Bạn cần có niềm tin như vậy.

Tuy nhiên, nếu bạn nói xấu Kim Cương thừa hay không tuân theo bậc thầy và những giáo lý của Ngài, thật khó để nói đến những kết quả. Một vài giới luật trong Kim Cương thừa rất nghiêm ngặt. Không chỉ các giới luật trong Kim Cương thừa mà Bồ Tát giới hay thậm chí các giới luật cho Phật tử cư sĩ đều rất nghiêm ngặt. Nếu hôm nay bạn quy y Tam Bảo và nói xấu Tam Bảo vào ngày mai, chắc chắn bạn sẽ đọa vào ba cõi thấp hơn. Vì vậy, vài người có thể nghĩ rằng, “Ôi, tôi không thể bước vào Mật thừa. Thật quá nguy hiểm!”. Nếu bạn nghĩ thật nguy hiểm khi tu học Mật thừa, nó cũng nguy hiểm khi quy y Tam Bảo. Cũng thật nguy hiểm tại nơi làm việc – nếu bạn phạm phải tội giết người tại nơi làm việc, bạn chắc chắn sẽ bị kết án tử hình. Khắp nơi trên thế giới đều rất nguy hiểm với những người xấu. Chỉ người tốt mới có thể giải thoát.

8. Phát Bồ đề tâm
Phát Bồ đề tâm bao gồm hai phần: 1. Những nguyên nhân của phát Bồ đề tâm và 2. Công đức của phát Bồ đề tâm.

8.1 Những nguyên nhân của phát Bồ đề tâm

Vì những hữu tình chúng sinh đang trôi lăn trong luân hồi đầy ghê sợ này,
Để họ đạt hạnh phúc vĩnh cửu của Phật quả,
Chúng ta cần nhận lãnh trách nhiệm vị tha
Và từ bỏ món ăn độc hại của việc yêu thương cái tôi.

Chúng ta cần nhận lãnh trách nhiệm lớn lao của vị tha và từ bỏ bám chấp vào ngã, yêu thương bản thân, thứ giống như món ăn độc hại, vì lợi ích của việc giúp đỡ những hữu tình chúng sinh đang trôi lăn trong nỗi kinh hãi xoay vòng của luân hồi để đạt hạnh phúc vĩnh cửu của Phật quả.

Hữu tình chúng sinh đắm chìm trong tam giới cực kỳ khủng khiếp của luân hồi. Chúng ta cho họ thức ăn và quần áo để họ có được hạnh phúc tạm thời. Những cư dân thành phố được cung cấp sự an toàn xã hội, bảo hiểm y tế và tiền lương. Nhưng chúng ta cần chịu trách nhiệm vị tha để đạt quả vị rốt ráo của chư A La Hán, Bồ Tát và Phật. Chúng ta cần thoát khỏi sự ích kỷ như chất độc này càng nhiều càng tốt; nếu không, quả báo có thể rất nghiêm trọng. Nhập Bồ Tát Hạnh nói rằng: “Người ta sẽ đau khổ trong luân hồi nếu làm hại người khác vì lợi ích bản thân”. Vì thế, mỗi hành giả cần quán chiếu rằng hành động cao quý nhất là làm lợi lạc hữu tình chúng sinh.

Trong quá khứ, khi Ra Lotsawa đang thiền định về một Bổn tôn (Yidam) ở nơi yên tĩnh, Ngài cảm thấy rằng Ngài muốn ở trong kiểu nhập thất cô tịch này suốt đời. Nhưng một ngày, Bổn tôn nói với Ngài rằng, “Con có thể ra ngoài để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Các công đức của dù chỉ một khoảnh khắc làm vậy sẽ lớn lao hơn nhiều việc tinh tấn thực hành Bổn tôn ở nơi cô tịch trong hàng tỷ kiếp”. Bởi vậy, công đức của việc giúp đỡ người khác với tâm vị tha vĩ đại hơn nhiều sự tự ăn năn ích kỷ trong vô số năm tháng.

Những nguồn gốc của mọi ưu thế và hạnh phúc thực sự đến từ lòng quyết tâm làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Nhập Bồ Tát Hạnh nói rằng, “Tất cả hạnh phúc thế gian đều đến từ làm lợi lạc tha nhân”. Mọi hạnh phúc thế gian và xuất thế gian đều là kết quả của Bồ đề tâm để làm lợi lạc những hữu tình chúng sinh khác. Bởi thế, chúng ta không nên để Bồ đề tâm phai nhạt trong toàn bộ quá trình thực hành. Patrul Rinpoche cũng nói rằng, “Nếu con thực hành Đại Viên Mãn vô song mà không có tiền đề là Bồ đề tâm, nó sẽ trở thành Tiểu thừa hay ngoại đạo Tirthika”.

Trong quá khứ, nhiều người không hiểu về chủ đề phát Bồ đề tâm. May mắn thay, bởi chúng ta đã nhắc đến vấn đề này nhiều lần, chúng ta thấy yên lòng khi biết rằng điều đó thực sự đã có vài tác dụng. Gần đây, khi tôi gặp những Phật tử cư sĩ bên ngoài Học Viện, nhiều người nói rằng, “Xin hãy gia trì để con có thể phát khởi Bồ đề tâm càng nhanh càng tốt!”. Vài người nghĩ điều này rất chân thành, nhưng số khác có thể nói vậy chỉ để làm tôi hài lòng. Tôi thường muốn biết liệu điều mà họ đang nói có thật hay không, vì thế, tôi nhìn thẳng vào mắt họ. Dù thế, đôi lúc tôi cũng không biết được. Tuy vậy, điều này tốt hơn nhiều so với những điều mà tôi gặp trước kia. Trong quá khứ, tôi thường nghe mọi người nói rằng: “Xin hãy gia trì để con có sức mạnh điều phục người khác!”. “Ngài phải gia trì để con trở thành tỷ phú, kiếm thật nhiều tiền và có một nghề nghiệp tốt!”. Một người thậm chí còn nói, “Con phải có thêm một con mắt ở giữa hai mắt. Mắt trái để nhìn Pháp thế gian. Mắt Pháp để nhìn Pháp xuất thế gian và mắt giữa để nhìn xem liệu bạn bè có nói điều gì xấu sau lưng con”. Những người trong thế giới bình phàm thường có những ý nghĩ ngu xuẩn như vậy, không điều gì trong số chúng là sự suy xét cẩn trọng. Động cơ quý giá và rốt ráo nhất là phát khởi tâm vị tha!

Kyabje Rinpoche nói rằng ích kỷ giống như độc và Ngài hy vọng rằng chúng ta sẽ quán chiếu về điều này thường xuyên. Đó cũng là một ẩn dụ tuyệt vời. Những người với nhận thức ích kỷ mạnh mẽ chẳng sớm thì muộn sẽ thất bại, dù họ ở đâu. Phần lớn những tranh cãi, phiền não và cãi cọ của chúng ta đều là sản phẩm của sự ích kỷ. Chúng ta sẽ là Bồ Tát nếu trở nên vị tha và chúng ta cần nỗ lực hướng đến điều này. Thực sự, chúng ta không cần quan tâm nhiều đến điều mà người khác nói, mà thay vào đó, chỉ cần làm bất cứ điều gì có thể để làm lợi lạc tha nhân trong khi vẫn còn sống và còn khả năng. Sẽ đều rất tốt dù theo cách nào, dù người ta có biết về điều chúng ta đang làm hay không. Tôi tin rằng một số điều mà tôi đã làm có thể chẳng bao giờ được người khác biết đến trong đời tôi. Nhưng tất cả chư Phật và Bồ Tát đều biết bằng thiên nhãn thông. Kim Cương Thượng Sư của tôi cũng biết. Ngoài điều đó, những nỗ lực của tôi có thể không được đánh giá, chứ đừng nói là đền đáp bởi bất cứ ai. Nhưng Luật Nhân Quả luôn chiến thắng. Sẽ là vô nghĩa khi làm lợi lạc hữu tình chúng sinh vì danh tiếng của bản thân. Vài người được gọi là công dân kiểu mẫu trên thế giới cố gắng vất vả để phô trương trước người khác, nhưng tôi không nghĩ điều này xứng đáng. Chúng ta cần nỗ lực làm mọi việc vì hữu tình chúng sinh bằng cách hành động với trái tim tốt lành một cách thầm lặng. Đó là mục đích của mong ước của chúng ta!

8.2 Công đức của phát Bồ đề tâm

Điều này ngăn chặn cánh cửa dẫn đến các cõi ác
Nó cũng cho phép chúng ta đạt hạnh phúc của các cõi lành
Chúng ta sẽ đạt giải thoát rốt ráo nhờ tuân theo cách tiếp cận này.
Điều bắt buộc là chúng ta thực hành giáo lý trọng yếu không xao lãng.

Công đức của phát Bồ đề tâm bao gồm: đóng lại cánh cửa dẫn đến các cõi ác, cho phép chúng ta đạt được an bình và hạnh phúc tạm thời trong các cõi lành của con người và chư thiên và giúp chúng ta đạt được giải thoát rốt ráo. Với sự hiểu về nguyên tắc này, mỗi Pháp hữu cần bắt đầu thực hành chỉ dẫn siêu việt, chẳng hạn chỉ dẫn này, một cách không xao lãng.

Những công đức của Bồ đề tâm nguyện và hạnh vô song được đề cập ở trên là vô lượng vô biên. Điều này được nhắc đến rất tỉ mỉ trong Đại Thừa Tập Bồ Tát Học Luận, Nhập Bồ Tát Hạnh và các Kinh điển Đại thừa khác. Tôi sẽ không nhắc lại chúng ở đây. Nói đơn giản, công đức của Bồ đề tâm có thể hiển bày theo hai cách:

1. Nếu người ta có thể phát Bồ đề tâm chân chính, mọi tội lỗi có thể được tiêu trừ trong dòng tâm thức. Điều này bởi vì những công đức của Bồ đề tâm đã chặn mọi cánh cửa dẫn đến các cõi xấu chẳng hạn địa ngục, ngạ quỷ hay tái sinh làm súc sinh. Tổ Tịch Thiên nói rằng: “Bồ đề tâm giống như lửa phá hủy thế giới, nó tiêu trừ mọi tội lỗi lớn trong một khoảnh khắc ngắn ngủi”. Bồ đề tâm giống như lửa cháy sau một đại kiếp. Các tội lỗi như ngũ nghịch tội và nói xấu Giáo Pháp thật khó để tịnh hóa. Nhưng chúng đều bị phá hủy khi Bồ đề tâm, như lửa cháy, xuất hiện giống như khi đại kiếp kết thúc. Nếu tội lỗi được tẩy sạch, sẽ chẳng có cơ hội rơi vào đọa xứ. Kyabje Rinpoche cũng nói trong những giáo lý của Ngài rằng một người có Bồ đề tâm không thể rơi vào cõi xấu. Vì vậy, chúng ta cần nỗ lực hết sức để phát khởi Bồ đề tâm trước khi chết. Chúng ta cũng cần chắc chắn rằng Bồ đề tâm không bị hỏng sau khi đã khởi lên, nếu không nó sẽ suy giảm.

2. Với Bồ đề tâm, những công đức của các gốc rễ thiện hạnh sẽ ngày càng trở nên lớn lao hơn. Kết quả là, người ta tạm thời có thể tái sinh làm một con người hay thiên được gia trì để tận hưởng mọi an bình và hạnh phúc của các cõi lành. Tổ Tịch Thiên cũng nói rằng, “Bồ đề tâm trân quý là nguyên nhân của an bình và hạnh phúc của hữu tình chúng sinh”. Bồ đề tâm sẽ dẫn đến sự viên mãn công đức trên năm con đường (ngũ đạo), mười giai đoạn (thập địa) của Bồ Tát và sự thành tựu rốt ráo của trí tuệ phổ quát hoàn hảo của Phật quả (Sammāsambuddha, Đấng Giác Ngộ Viên Mãn, Bậc Tỉnh Thức Tối Thượng).

Những lợi lạc của Bồ đề tâm thực sự rất vĩ đại với hữu tình chúng sinh. Nhập Bồ Tát Hạnh nói rằng:

“Chư Phật uy đức, suy ngẫm sâu sắc trong nhiều kiếp,
Đã thấy rằng điều này và chỉ điều này mới cứu giúp
Vô số chúng sinh,
Và đưa họ dễ dàng đến hỷ lạc tối thắng”.

Đức Phật đã quán chiếu nhiều lần, với trí tuệ vô ngại, trong vô số các đời và kiếp quá khứ, “Điều gì lợi lạc nhất với hữu tình chúng sinh?”. Có phải tốt hơn là cung cấp cho họ thức ăn và quần áo, hay đảm bảo rằng họ khỏe mạnh về tinh thần và thể chất? Cuối cùng, Ngài đi đến kết luận rằng phát Bồ đề tâm sẽ đem lại lợi lạc lớn nhất cho hữu tình chúng sinh. Giống như vài nhà khoa học hiến dâng cho việc nghiên cứu trong khoảng thời gian dài, chỉ để phát minh ra thứ gì đó mà họ tin là sẽ đóng góp lớn lao cho nhân loại, tương tự, Đức Phật phát hiện ra rằng Bồ đề tâm sẽ đem lại lợi lạc lớn nhất cho hữu tình chúng sinh. Sau nhiều lần quán chiếu trong thời gian dài, chúng ta thấy rằng vô số hữu tình chúng sinh có thể dễ dàng đạt được quả vị thù thắng của Phật quả bằng cách nương tựa Bồ đề tâm.

Vì thế, Kyabje Rinpoche nói rằng, “Điều bắt buộc là vun bồi Bồ đề tâm mà không có sự lầm lạc nào trong tâm”. Chúng ta không nên để tâm trí bị quyến rũ bởi tám mối bận tâm thế tục và như thế, đánh mất phương hướng của chính mình. Chúng ta cần chí thành thực hành chỉ dẫn cốt tủy về Bồ đề tâm, bởi nó là cách tiếp cận quan trọng và quý báu nhất trong tất cả các thực hành.

Liên quan đến vấn đề này, tôi thực sự rất hài lòng rằng các bạn đều có một sự hiểu chắc chắn về Bồ đề tâm như là kết quả của việc đã lắng nghe Nhập Bồ Tát Hạnh. Dù tôi du hành đến thành phố nào, tất cả học trò đều biết về tầm quan trọng của Bồ đề tâm. Mặc dù vài người cảm thấy họ vẫn chưa thực hành đủ tốt bởi những phiền não cá nhân và áp lực liên quan đến công việc. Một vài người vẫn đang thực hành và tiến bộ rất tốt. Cuộc đời rất ngắn ngủi. Tôi hy vọng chúng ta không có mục tiêu lớn lao của việc thành tựu Giáo Pháp cao cấp nhất ngay từ đầu, mà thay vào đó, chúng ta cần cố gắng hoàn thiện các pháp tu sơ khởi căn bản bằng cách liên tục khắc cốt ghi tâm Bồ đề tâm để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Kết quả là, điều đó sẽ làm lợi chúng ta rất nhiều trong đời này và các đời tương lai!

9. Phát tâm xả ly
Phát tâm xả ly bao gồm: 1. Những công đức của việc quán sát và gìn giữ các giới luật, và 2. Lỗi lầm của việc phá giới.

9.1 Những công đức của việc quán sát và gìn giữ các giới luật

Đừng có bất cứ ý niệm đố kỵ
về bất kỳ sự kiện to lớn nào trong luân hồi.
Hãy quán sát các giới luật trang nghiêm và không vấy bẩn
điều mà con người và chư thiên sẽ dâng những món cúng dường siêu việt.

Chúng ta không nên có, dù là nhỏ nhất, các ý niệm đố kỵ với những sự kiện và của cải sáng chói trong quá trình luân hồi. Thay vào đó, chúng ta cần cẩn thận quán sát các giới luật không cấu nhiễm – điều mà con người và chư thiên dâng những cúng phẩm siêu việt.

Với những ai mong muốn phá vỡ vòng luân hồi và đạt đến giải thoát, danh tiếng vinh quang, sức mạnh và những ham muốn tuyệt diệu hoàn toàn vô nghĩa và đừng khuấy động bất cứ đố kỵ hay ham muốn nào với chúng. Họ xem những chiếc điện thoại di động xa xỉ và lâu đài như thể chúng là các đối tượng trong một giấc mơ, ảo ảnh hay bong bóng. Họ không phải chỉ nói đãi bôi mà thực sự cảm thấy rằng, Tam giới giống như ngôi nhà bốc cháy không có bất cứ hỷ lạc tạm thời nào. Họ là những vị với tâm xả ly thực sự.

Tuy nhiên, ban đầu, nhiều người giống như Saundarananda (Tôn Đà La Nan Đà). Thật sự rất khó để không có những mong mỏi và tham luyến với luân hồi. Nhưng chúng ta chắc chắn sẽ biết về tính bất ổn của luân hồi và sẽ phát khởi sự xả ly trong mình nếu nghiên cứu những giáo lý nhờ thói quen lâu dài. Với chúng ta, không có cách tiếp cận nào tốt hơn việc quán chiếu rằng: Đầu tiên, thật khó để sinh làm người. Thứ hai, cuộc đời đó là vô thường. Thứ ba, lỗi lầm của luân hồi và thứ tư, luật nhân quả là chân thật. Sau khi đã quán chiếu bốn thực hành sơ khởi phổ thông này, sự xả ly sẽ sinh khởi một cách chắc chắn trong dòng tâm thức.

Đại đạo sư Tsongkhapa giảng giải trong Những Giáo Huấn Căn Bản Của Phật Giáo rằng: “Rốt cuộc mong ước xả ly là gì? Sau khi chúng ta đã tinh tấn thực hành bốn pháp tu sơ khởi phổ thông được nhắc đến ở trên, chúng ta sẽ không còn mong mỏi sự lộng lẫy thế gian, chẳng hạn của cải, danh tiếng và quyền lực – không mong mỏi dù chỉ trong một phần của giây. Chúng ta chỉ muốn giải thoát bất kể ngày đêm giống như một tù nhân muốn được phóng thích. Bất cứ khi nào chúng ta đạt được trạng thái như vậy của tâm, chúng ta đã phát khởi sự xả ly chân thực”.

Dĩ nhiên, yêu cầu về việc không thèm muốn sự lộng lẫy thế gian dù chỉ trong “một phần của giây” là tương đối nghiêm ngặt và rất khó đáp ứng, đặc biệt với những con người bình phàm như chúng ta. Chúng ta có thể cảm thấy rằng mọi thứ bình phàm trong luân hồi đều vô nghĩa và sự xả ly có thể khởi lên tức thì khi đang lắng nghe bài giảng sáng tỏ của bậc đạo sư trong giảng đường. Nhưng không lâu sau buổi giảng, lòng tham của chúng ta lại khởi lên khi chúng ta gặp những đối tượng ham thích trên đường. Sự xả ly ngắn ngủi của chúng ta lập tức bị dập tắt. Điều này là rất phổ biến với con người bình phàm. Nhưng chúng ta cần biết rằng một người chân thành mong cầu giải thoát cần phải vỡ mộng với những ân phước như danh tiếng và địa vị xã hội trong cõi người và trời. Chỉ với tư duy như vậy mà người ta mới trở thành hành giả Phật giáo đích thực.

Đã phát khởi sự xả ly, chúng ta cần thọ nhận và giữ gìn sự trang nghiêm của toàn bộ thế gian, điều mà con người và chư thiên cúng dường: các giới luật không cấu nhiễm. Các giới luật là nền tảng của mọi công đức. Biệt Giải Thoát Kinh nói rằng, “Giới luật dẫn chúng ta đến cõi lành, giống như cây cầu đưa chúng ta qua sông”. Sẽ là không thích hợp nếu hành giả Phật giáo đeo những trang sức như hoa tai và vòng tay [xa xỉ]. Nhưng một hành giả với giới luật thanh tịnh, sức trang hoàng trang nghiêm nhất, xứng đáng với sự đỉnh lễ, thờ phụng và cúng dường từ hữu tình chúng sinh trong cõi người và trời.

Mỗi hữu tình chúng sinh có căn cơ khác nhau và quán sát những giới luật khác nhau. Nếu bạn có tâm xả ly mạnh mẽ hơn, bạn có thể đi theo con đường xuất gia để giữ gìn giới luật Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Sa Di hay Sa Di Ni. Nhưng nếu điều kiện vẫn chưa sẵn sàng để bạn rời nhà và bước vào đời sống tu viện, ít nhất, bạn cần giữ gìn giới luật của cư sĩ Phật giáo hay thọ giới quy y để quán sát giới luật dựa trên sự xả ly. Thật khó khăn để các công đức khởi sinh nếu tinh túy của bất kỳ giới luật nào cũng đều chẳng thể được tìm thấy trong dòng tâm thức của bạn. Thư Gửi Vua Gautamiputra nói rằng: “Giới luật giống như đất lớn, từ đó mọi công đức mọc lên”. Đất là nền tảng của mọi sự sống trên thế gian. Tương tự, mọi công đức sinh ra từ nền tảng của giới luật. Nếu chúng ta không thọ nhận và gìn giữ ít nhất một giới, sẽ thật khó để chúng ta tái sinh làm người hay trong các cõi lành. Bởi vậy, điều quan trọng với mọi người, đặc biệt là một Phật tử đã quy y Tam Bảo, là quán sát các giới luật và thực hành sự tự hạn chế với những kỷ luật như vậy.

9.2 Lỗi lầm của việc phá giới

Hỷ lạc tìm thấy trong các cõi cao hơn và giác ngộ rốt ráo
đến từ việc giữ gìn giới luật.
Phá giới dẫn đến sự đọa lạc trong cõi thấp,
Chúng ta cần đưa ra lựa chọn đúng đắn và không rơi vào vô minh.

Ân phước gia trì tạm thời trong các cõi cao hơn của con người và chư thiên và giác ngộ rốt ráo – quả vị giải thoát tuyệt đối là kết quả của việc quán sát giới luật. Nếu người ta phá vỡ giới luật và không ăn năn trọn vẹn, họ chắc chắn sẽ đọa vào ba cõi xấu. Vì vậy, điều bắt buộc là một hành giả phải đưa ra những lựa chọn đúng đắn trong hành động của bản thân và không rơi vào vô minh.

Biệt Giải Thoát Kinh nói rằng tương lai duy nhất cho những người phá giới là rơi vào các đọa xứ của địa ngục, ngạ quỷ hay súc sinh. Những người này không thể giúp đỡ dù là chính họ, chứ đừng nói đến việc làm lợi lạc người khác, hay xoa dịu và giúp đỡ mọi hữu tình chúng sinh. Bát Nhã Ba La Mật Tóm Lược Kệ nói rằng: “Chúng ta không thể giúp đỡ bản thân khi đã phá vỡ giới luật, chứ đừng nói đến làm lợi lạc tha nhân”.

Quán sát các giới luật không cấu nhiễm đang ngày càng trở nên khó khăn hơn trong thời đại suy đồi hiện nay. Đặc biệt, ngày càng khó khăn hơn để tu sĩ quán sát giới luật không cấu nhiễm trong thời đại công nghệ thông tin mạnh mẽ hiện nay. Khoảng mười năm trước, có hơn ba trăm tu sĩ ở thành phố mà tôi ở. Bây giờ, còn chưa tới hai trăm. Số lượng không tăng, mà thay vào đó, nó đã giảm trong mười năm qua. Tivi, máy tính và điện thoại di động liên tục cung cấp những kích thích giác quan; việc kinh doanh các hàng hóa làm lóa mắt chúng ta và ban đêm tràn ngập ánh đèn chói lóa, thứ không ngừng lôi cuốn chúng ta. Kết quả là, nhiều người không thực hành xả ly, như các hành giả trong thời cổ xưa đã làm. Chỉ rất ít người hài lòng với việc vun bồi Giáo Pháp chân chính trong ẩn thất cô tịch.

Tôi đã gặp gỡ thầy trụ trì và các tu sĩ lỗi lạc từ mỗi ngôi chùa và tự viện lớn trong viếng thăm Bắc Kinh gần đây[8]. Họ lần lượt giới thiệu bản thân là đại diện từ các tu viện nhất định. Tôi hỏi, “Có bao nhiêu tu sĩ ở tu viện của thầy?”. Câu trả lời thường từ 10 đến 20, cao nhất thì hơn 30. Thành thực mà nói, rất nhiều trong số những sự thật này chỉ ra hoàn cảnh đáng buồn ở Trung Hoa. (Trong khi vẫn có một số lượng lớn tu sĩ ở Học viện của chúng ta, không thể nói tương lai sẽ ra sao). Một vài trong số những thầy trụ trì này hỏi tôi: “Có bao nhiêu tu sĩ ở tu viện của thầy?”. Tôi đáp, “Hơn sáu nghìn theo thống kê quốc gia hiện nay”. “Hả? Thầy có chắc con số là chính xác?”. Tôi nói, “Đây chỉ là số lượng cư trú vĩnh viễn. Con số có lẽ cao hơn nhiều nếu chúng tôi thêm vào lượng người tạm trú”. Rất nhiều vị nghĩ rằng tôi không thành thật.

Thực sự, bởi ân phước gia trì của Kyabje Rinpoche, có nhiều người đã thọ giới để đi theo con đường xuất gia, gần như mỗi ngày tại tu viện của chúng tôi – một vị hôm nay, một vị khác ngày mai… đôi lúc cứ như thể chúng tôi có quá nhiều tu sĩ ở đây. Tuy nhiên, hoàn cảnh [ở Bắc Kinh] hoàn toàn khác. Những tòa nhà tráng lệ là tất cả những gì còn lại ở nơi đã từng là tu viện nổi tiếng nhất. Thực tế không có những hoạt động liên quan đến nghiên cứu, quán chiếu hay thực hành. Chỉ còn lại đại sảnh rộng lớn. Cùng ngày, tôi cũng gặp một tu sĩ rất nổi tiếng và chúng tôi đã có một buổi nói chuyện sâu sắc và kéo dài. Ngài nói với tôi về số tiền mà ngôi chùa đã dùng, nhưng khi tôi hỏi, “Có bao nhiêu người ở đó?”. Ngài nói, “Có nhiều cư sĩ Phật tử đến chùa của tôi, còn về tu sĩ, chỉ có tôi và một đệ tử”.

Tôi không nói rằng chỉ Phật giáo Trung Hoa mới đang không phát triển. Phật giáo Tây Tạng cũng đang trải qua sự khủng hoảng tương tự. Số lượng tu sĩ đang suy giảm ở nhiều tu viện, cả ở Lhasa và Kham. Ngày càng nhiều hành giả và Tỳ kheo cao niên viên tịch. Những người trẻ hơn không sẵn sàng đi theo con đường xuất gia và nhiều hành giả trung niên lại chọn trở về cuộc đời thế tục. Như thế, trong vài thập niên gần đây, quán sát giới luật tu sĩ ngày càng trở thành một việc đầy thách thức.

Với Phật tử cư sĩ ngày nay, đa số không dám nói rằng họ thực hành sự xả ly chân chính, nhưng họ đã phát khởi một thứ có vẻ như là tâm xả ly. Nhiều người trong số họ có ham muốn mạnh mẽ được giải thoát. Vì vậy, vẫn cần phải chú ý một cách nghiêm túc đến tầm quan trọng của các giới luật. Chúng ta đều cần quy y Tam Bảo và thọ trì Ngũ Giới. Nếu phá giới, chúng ta cần quy y lại trước Guru Rinpoche. Giống như hoa, cỏ và cây cối chỉ mọc trên đất, mọi công đức mọc lên và phát triển trên nền tảng của giới luật. Bởi vậy, chúng ta không nên rối loạn và mất phương hướng trong thời đại suy đồi hiện nay. Chúng ta cần cực kỳ cẩn trọng trong việc đưa ra lựa chọn về việc chấp nhận các nguyên nhân và điều kiện, thứ sẽ bảo vệ giới luật của chúng ta và trong việc từ bỏ các điều kiện bất lợi, thứ dẫn chúng ta đến việc phá vỡ giới luật – đó là mục tiêu mà chúng ta đang nỗ lực hướng đến!

10. Tính cách thiện lành
10.1 Những nguyên nhân của việc phát triển tính cách thiện lành

Luôn luôn tuân theo bạn bè về từ ngữ và hành động.
Là một người chính trực tràn đầy sự chân thành.
Để làm lợi lạc bản thân vĩnh viễn,
Chỉ dẫn cốt tủy là làm lợi tha nhân trong lúc này.

Tính cách thiện lành nghĩa là chúng ta luôn luôn tuân theo họ hàng và bạn bè trong điều mà chúng ta nói và làm. Chúng ta cần phải là người chính trực và chân thành. Nếu chúng ta mong muốn làm lợi lạc bản thân về lâu dài, chỉ dẫn cốt tủy là làm lợi lạc người khác trong lúc này.

Tính cách thiện lành thực sự vô cùng quan trọng. Như đã thảo luận trước đây, chúng ta cần có Bồ đề tâm để thực hành Kim Cương thừa hay Giáo Pháp Bát Nhã Ba La Mật. Phát Bồ đề tâm phụ thuộc vào sự xả ly và chỉ người tốt lành mới có thể khởi lên sự xả ly thực sự. Một tên côn đồ không thể có tâm xả ly; không có xả ly sẽ không có Bồ đề tâm; không có Bồ đề tâm, sẽ không thể chứng ngộ Đại Viên Mãn. Nó giống như là, nếu bạn không đi học phổ thông, bạn không thể tốt nghiệp trung học. Nếu bạn không tốt nghiệp từ trung học, bạn sẽ không có bằng đại học và không có bằng đại học, làm sao bạn lấy được bằng tiến sĩ? Nếu bạn không có nền tảng học thuật và tuyên bố là có bằng tiến sĩ, đó là một sự giả mạo.

Việc hành trì đòi hỏi tính cách thiện lành – đó là tinh túy được cô đọng trong nhiều năm tháng giảng dạy của Kyabje Rinpoche. Dù bạn đang nghiên cứu Giáo Pháp Hiển hay Mật, bạn bắt buộc phải có tính cách thiện lành. Nếu bạn không phải một người tốt, bạn chỉ là một chiến lược gia xa rời thực tế về mọi thực hành xuất thế gian và sẽ không bao giờ thực sự thành tựu bất cứ điều gì. Mipham Rinpoche nói trong Những Lời Dạy Về Quy Tắc Thế Gian Và Xuất Thế Gian: “Luật lệ thế gian là gốc rễ của Phật Pháp. Nếu người ta không hành xử cao quý trong thế gian, họ sẽ không bao giờ thành công trong thực hành. Trên tất thảy, hãy nương theo quy tắc của Giáo Pháp siêu việt”. Luật lệ thế gian (có tính cách thiện lành và là người tốt) là nền tảng của Phật Pháp. Người ta không thể đạt giác ngộ thù thắng mà không có những nét cao quý.

Dĩ nhiên, cách đánh giá và định nghĩa của mỗi người về “tính cách thiện lành” là khác nhau. Vài người tin rằng, nếu bạn hiền lành, không đồng bóng [về tính cách] và chăm chỉ, đây là bằng chứng cho thấy bạn thiện lành, trong khi người khác nghĩ rằng những người có vẻ ngoài ưa nhìn thì có sức hấp dẫn đặc biệt. Vài người xem tốt bụng cho thấy tính cách tốt lành; trong khi người khác tin rằng một người với tích cách cứng cỏi sẽ là người vĩ đại. Tuy nhiên, Kyabje Rinpoche không nghĩ như vậy. Ngài đã nhận dạng các tiêu chuẩn sau đây của tính cách thiện lành và mong muốn chúng ta ghi nhớ kỹ lưỡng:

1. Luôn luôn tuân theo họ hàng và bạn bè, trong tất cả từ ngữ và hành động của chúng ta. Chúng ta cần hòa thuận với họ hàng và bạn bè bất kể tuổi tác và địa vị của họ. Chúng ta không nên đi khắp nơi, liên tục mang vẻ mặt cau có tức giận, đánh nhau với người khác, hay gây rối đến mức chúng ta làm phiền nhiễu hay quấy rầy những người xung quanh dù đi đến đâu. Từ quan điểm thế tục, một người với những tính cách tốt sẽ kính trọng những người trên, yêu thương người dưới và hòa thuận với những người ngang bằng.

Khi chúng ta mong muốn làm việc thiện lành, chúng ta cần biết sự thật rằng luôn có đủ kiểu va chạm trong bất cứ nhóm nào. Những bất đồng là không thể tránh khỏi khi người ta làm việc cùng nhau. Nhưng một người có tính cách tốt có thể duy trì nhận thức thanh tịnh và tuân theo bất cứ điều gì mà người khác nói. Đức Phật nói trong kinh văn rằng, “Ta cần tuân theo người thế gian”. Thậm chí nếu Phật còn hành xử theo cách này, chúng ta, những người bình phàm, chắc chắn phải làm điều tương tự. Dĩ nhiên, sự tuân theo này không phải là không có nguyên tắc. Nó không phải là bạn sẽ tuân theo những người tham lam hay thù hằn. Chúng ta cần tuân theo các hoạt động có lý và đúng theo Giáo Pháp và theo cách này, chúng ta hòa thuận với mọi người. Chúng ta không cố gắng đi theo hướng đối nghịch một cách có chủ ý khi người khác đều đi cùng một hướng. Có một phép tương đồng ở Tây Tạng: “Khi một trăm con Yak cùng leo lên đồi, Gaba (một kiểu Yak nhỏ hơn) đi xuống đồi”. Đây là một minh chứng sống động. Một người với tính cách xấu luôn va chạm với những người khác trong hành vi. Khi đi xe buýt từ Hạt Seda đến Thành Đô, anh ta sẽ cãi cọ với những người xung quanh trên đường đi và gây rắc rối dù anh ta ở đâu. Chúng ta đều cảm thấy thở phào nhẹ nhõm khi ai đó như vậy rời đi. Nó giống như cái mộng được cắt khỏi mắt; việc cắt bỏ đó là nguyên nhân để ăn mừng.

Nhưng khi một người tốt ra đi, mọi người đều buồn bã, “Sao điều này có thể xảy ra? Bởi vì điều này, chúng ta chẳng muốn ăn trưa. Thật buồn làm sao khi người tốt như vậy đã rời đi …”.

Tuy nhiên, không dễ dàng để phân biệt giữa tính cách tốt và xấu nếu chỉ từ hình tướng. Tôi thường có những ý nghĩ phân biệt như vậy khi gặp một người lần đầu tiên. Tôi băn khoăn, “Đây là người tốt hay xấu?”. Đôi lúc, thái độ và hành vi của một người có vẻ khá hấp dẫn, nhưng tôi trở nên thất vọng sau khi tiếp xúc với họ trong thời gian dài. Đôi khi, một người ban đầu có vẻ không dễ chịu, nhưng càng biết thêm, tôi lại cảm thấy họ tốt hơn, và thậm chí còn thấy họ đáng tin cậy hơn.

2. “Hãy trở thành một người chính trực”. Bất cứ điều gì chúng ta nói và làm, chúng ta phải có tâm thức công bằng, thành thật và không thiên vị. Chúng ta cần thoát khỏi sự bám víu vào ngã và thù ghét với người khác. Bên cạnh đó, chúng ta không bao giờ nên đặt bản thân vào vị trí thống trị hay đánh giá mọi thứ một cách không công bằng. Chúng ta cần tuân thủ sự thật và không thiên vị. Vì vậy, điều bắt buộc là trở thành một người chính trực. Những Lời Dạy Về Quy Tắc Thế Gian Và Xuất Thế Gian miêu tả những công đức về khía cạnh này.

3. “Tốt bụng”. Nếu ai đó xuất hiện là có sự chính trực và dường như sẵn sàng tuân theo người khác, nhưng tâm lại ác độc thì phẩm tính kỷ luật của người này thật đáng nghi ngờ. Vài vị lãnh tụ chính trị và học giả ngày nay, đặc biệt rất giỏi nói đãi bôi, nhưng cuối cùng, chẳng điều gì mà họ làm sẽ hiệu quả hay có công đức bởi đó là kết quả của sự quan tâm đến bản thân và vô lương tâm của họ; tâm là gốc rễ của mọi thứ. Đại đạo sư Tsongkhapa nói rằng, “Một người tốt bụng có thể có vận may rất tốt, trong khi người tà tâm luôn đối nghịch”. Nếu bạn chân thành, mọi thứ sẽ tươi sáng; nhưng nếu bạn không đặt trái tim đúng chỗ, bạn sẽ chỉ hướng về tăm tối.

Ba nguyên tắc của việc là một người lịch thiệp này có tầm quan trọng lớn lao. Kyabje Rinpoche chỉ ra thêm rằng, nếu chúng ta muốn làm lợi lạc bản thân trong dài hạn, đem lợi lạc đến cho người khác ngay lúc này là một chỉ dẫn cốt tủy rất hữu hiệu. Là con người bình phàm, sẽ là không thực tế nếu không bao giờ nghĩ về sự an lạc của bản thân, nhưng nếu chúng ta làm hại những người xung quanh trong quá trình theo đuổi mục tiêu của bản thân, chúng ta sẽ không chiến thắng. Nó có vẻ giống như một kiểu xảo trá khi giúp đỡ người khác vì lợi lạc của chính mình và thực sự, sẽ tốt hơn nếu không có những ý nghĩ như vậy. Tuy nhiên, nếu bạn không thể thực sự khởi lên tâm vị tha chân chính, ít nhất, bạn cần cố gắng từ ái hơn với người khác vì lợi thế và sự tồn tại của bản thân.

Tôi nhớ rằng từng có một người đàn ông trẻ trung ngồi cạnh tôi trên chuyến bay. Anh ta là chủ tịch của một công ty và có vẻ khá tài năng. Anh ta không phải Phật tử, nhưng trong cuộc trò chuyện, rõ ràng, chúng tôi có vài sở thích chung. Anh ta nói rằng, “Chúng ta cần nỗ lực để trở thành người tốt và giúp đỡ người khác. Thực sự, để công việc của chúng ta thành công, chúng ta cần có thể trao các lợi lạc cho những người xung quanh. Điều này đảm bảo sự tồn tại vĩnh cửu của chúng ta. Nếu tôi chỉ tìm kiếm lợi ích cho bản thân, mọi người đủ thông minh để nhận ra điều này, chẳng sớm thì muộn, cuối cùng, tôi sẽ chẳng làm được gì”. Tôi gật đầu đồng ý với điều anh ta nói và đáp, “Chúng tôi đều tán dương sự vị tha như vậy trong Phật giáo”. Thực sự, bất kể bạn nương tựa ai – một vị Guru Rinpoche hay giám đốc kinh doanh – bạn sẽ không được xem trọng nếu chỉ nghĩ về bản thân. Mặt khác, người ta sẽ trân trọng bạn hơn nếu bạn cố gắng hết sức để giúp đỡ người khác. Bởi vậy, nếu một người muốn làm lợi lạc bản thân trong dài hạn, giúp đỡ người khác trong ngắn hạn là cách tiếp cận rất hiệu quả.

Kyabje Rinpoche nói đùa rằng, “Sau nhiều năm kinh nghiệm, thầy đã nhận ra rằng nhiều người có rất ít trí tuệ thế gian. Họ ích kỷ, chỉ cố làm lợi bản thân, dù cho đây không nhất thiết là một chiến lược tốt. Ví dụ, một thanh niên yêu thương ai đó và thử mọi cách có thể để sở hữu đối tượng bằng cách hạn chế sự tự do. Kết quả thường là phản tác dụng. Con có thể có một cách tiếp cận khác biệt bằng cách thành tâm hỗ trợ và giúp đỡ người mà con yêu thương. Bởi người mà con yêu thương đang được hỗ trợ và giúp đỡ, anh hay cô ấy cuối cùng có thể chấp nhận con. Khi chúng ta nghiên cứu Phật Pháp, nếu chúng ta không nhận ra tầm quan trọng của tính cách thiện lành và không cố gắng vun bồi những tính cách tốt, chúng ta sẽ không thể đạt được trạng thái siêu việt trong hành trì”.

Sau khi đã thảo luận về tầm quan trọng của tính cách thiện lành, chúng ta cần giữ trong tâm rằng không thể đạt Phật quả nếu chúng ta thậm chí không thể là người tốt. Để là một người tốt, chúng ta cần nỗ lực chăm chỉ về các vấn đề được nhắc đến ở trên. Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn, bạn có thể xem Giọt Khai Thị Chân Thành, thứ chứa đựng những giáo lý của Kyabje Rinpoche về các yêu cầu của sự khoáng đạt, hào phóng và kiến thức rộng lớn[9].

10.2 Những công đức của tính cách thiện lành

Đây là những tiêu chuẩn không cấu nhiễm để trở thành một người tốt,
Và là con đường phương tiện thích hợp của tất cả chư Phật trong quá khứ, hiện tại và vị lai,
Chúng cũng là tinh túy của bốn thiện hạnh phổ quát,
điều mà không đệ tử nào được phép quên!

Trưởng dưỡng một tính cách tốt là quy tắc thế gian thanh tịnh để trở thành một người tốt. Từ quan điểm xuất thế gian, nó cũng là con đường của phương tiện thiện xảo thích hợp để đạt Phật quả với tất cả chư Phật quá khứ, hiện tại và vị lai. Bên cạnh đó, nó cũng là tinh túy của bốn thiện hạnh phổ quát mà chư Bồ Tát cần tuân theo. Mọi đệ tử của Đức Phật không bao giờ được phép quên chỉ dẫn siêu việt này.

“Những chỉ dẫn để trở thành người tốt” là các nguyên tắc căn bản chi phối cuộc đời của một con người lịch sự. Từ thuở ban sơ của Phật giáo trong lịch sử Tây Tạng, Đức Vua Songtsen Gampo đã thiết lập Mười Sáu Chỉ Dẫn[10] để trở thành người tốt vì lợi ích của người Tây Tạng. Chúng là những quy tắc hành vi về cách hành xử đúng đắn khi là một người tốt. Chúng bao gồm những hành động chẳng hạn như “Kính trọng và tin tưởng Phật giáo”, “Thực hành Giáo Pháp chân chính”, “Hiếu thảo với cha mẹ”, “Chính trực”, “Tư tưởng khoáng đạt”. Tính cách thiện lành không chỉ là một quy tắc với cuộc đời thế tục, mà hơn thế nữa, còn là quy tắc cho cuộc đời Phật tử. Thực sự, nó là con đường của phương thiện xảo nhất để đạt Phật quả với tất cả chư Phật quá khứ, hiện tại và vị lai. Dù chúng ta đang nhắc đến vị Phật nào, Ngài chắc chắn phải là một người tốt trong giai đoạn nguyên nhân. Một tên côn đồ [nếu không từ bỏ hành động sai lầm của bản thân] sẽ không bao giờ trở thành Bồ Tát hay A La Hán, chứ đừng nói đến việc thành tựu Phật quả.

Thậm chí nếu chúng ta bỏ qua những thành tựu xuất thế gian của việc vun bồi và chứng ngộ, chúng ta cũng có thể dễ dàng nói rằng một vị tu sĩ thực sự lỗi lạc sẽ cực kỳ hấp dẫn về uy tín cá nhân. Tôi đã đi theo và nương tựa nhiều vị thiện tri thức tâm linh vĩ đại trong cuộc đời và sự mẫu mực trong từ ngữ và hành động của chư vị vượt xa sức tưởng tượng. Khi mà thật không xứng đáng nếu bắt chước từ ngữ và những ý nghĩ phân biệt của những con người bình phàm, chư vị tu sĩ lỗi lạc này, như là kết quả của tính cách tốt lành, đã đạt đến trạng thái độc đáo nằm ngoài thế giới bình phàm. Vì thế, Lục Tổ Huệ Năng nói rằng, “Pháp nằm trong thế giới này và không tách rời kiến thức thế tục”. Nếu chúng ta không tuân theo những quy tắc thế gian căn bản này, các thành tựu của chúng ta trong Phật Pháp sẽ giống như xây lâu đài trong không trung.

Tính cách thiện lành là con đường của phương tiện thiện xảo nhất để đạt Phật quả cho tất cả chư Phật; mong ước làm lợi lạc bản thân và tha nhân không được phép thiếu sót trong một tính cách như vậy. Nó cũng là tinh túy của “bốn thiện hạnh phổ quát (của Bồ Tát) trong “sáu sự viên mãn siêu việt và bốn thiện hạnh phổ quát (của Bồ Tát)”. Bốn thiện hạnh phổ quát này bao gồm: (1) dāna, cho thứ mà người khác thích để dẫn dắt họ đến tình yêu thương và đón nhận chân lý; (2) priyavacana, ái ngữ, với mục đích tương tự; (3) arthakṛtya, tiết kiệm, hành vi có ích với người khác, với cùng mục đích; (4) samānārthatā, bình đẳng, phối hợp với người khác và điều chỉnh bản thân với họ, để dẫn dắt họ đến chân lý. Đây là bốn nhiệm vụ chính của chư Bồ Tát để làm lợi lạc hữu tình chúng sinh. Chúng đều cần được xây dựng dựa trên một tính cách thiện lành. Với tính cách thiện lành, người ta sẵn sàng bố thí, nói lời từ ái, làm lợi người khác và phối hợp và điều chỉnh cho thích hợp với người khác, để dẫn dắt họ đến chân lý.

Vì thế, cuối của bài Đạo Ca này, Kyabje Rinpoche đã trao tặng lời khai thị đanh thép: “Với những học trò có niềm tin với thầy: các con luôn luôn phải ghi nhớ trở thành những người thiện lành, bây giờ và trong tương lai. Nếu con không thể thậm chí trở thành một người tốt, tất cả những sự vun bồi khác của con sẽ giống như cây không có gốc và chẳng bao giờ phát triển”.

Để trở thành một người tốt, ít nhất, bạn cần cố gắng hòa hợp với người khác. Đừng gây chiến tranh với hết người này đến người khác. Bạn cũng cần tránh nói xấu người khác ngay cả khi bạn không dám dính vào một cuộc đánh lộn. Bạn cũng không nên có sự thù ghét với người này hay nguyền rủa người khác … Bạn phải cắt bỏ tất cả những ý nghĩ ác độc này. Trong khi đó, bạn cần nỗ lực trở thành một người chân thật và công bằng. Đừng giống như những kẻ khoe khoang khoác lác, người thường diễn thuyết lớn lao nhưng cuối cùng, không thể giải thoát. Có rất nhiều người xảo quyệt trên thế giới ngày nay. Chúng ta phải nỗ lực trở thành người chính trực. Sau đấy, dù chúng ta bị hiểu lầm hay nói xấu thế nào, chúng ta sẽ không bao giờ thực sự bị làm hại. Bản tính từ ái và chân thành của chúng ta sẽ chiếu sáng như vàng ròng và sẽ không bị lu mờ bởi bất cứ chướng cản hay bóng tối nào.

Trong quá khứ, các vị Geshe đáng kính của truyền thống Kadampa đầu tiên xem xét tính cách của đệ tử trước khi chấp nhận làm học trò. Nếu đó không phải một người lịch thiệp, vị Geshe sẽ không chấp nhận làm học trò hay trao dòng truyền thừa Giáo Pháp cho họ. Mặt khác, nếu đó là một người tốt nhưng không thông minh lắm, vị Geshe vẫn sẽ mong anh hay cô ta trở thành một học trò tốt của Phật Pháp. Vì vậy, tính cách tốt lành là yếu tố quan trọng ở đây, chứ không phải trí thông minh. Một người tốt không nhất thiết phải có vẻ ngoài trang nghiêm, giọng nói dễ nghe và phong cách thanh lịch; nhưng họ phải chân thành. Đầu tiên hãy là người tốt, sau đó, bạn sẽ có cơ hội thành công trong việc nghiên cứu Phật Pháp. Là Phật tử, xung đột giữa các nhóm và mâu thuẫn không ngừng giữa các cá nhân là điều cần phải tránh. Nếu không, những người không có tín ngưỡng sẽ cười nhạo chúng ta: “Hãy nhìn xem! Phật tử đều là kẻ đạo đức giả! Những tiêu chuẩn cao chỉ là điều mà họ nói, chứ không được duy trì bởi hành động!”. Nếu chúng ta giữ sự hòa thuận trong Tăng đoàn và đối xử an bình và đoàn kết, điều đó sẽ thôi thúc những người không có tín ngưỡng và khơi dậy niềm tin trong họ.

Khenpo Tsultrim Lodro và tôi từng gặp gỡ một tiến sĩ về Tây Tạng nổi tiếng, người vô cùng ngưỡng mộ tu viện của chúng ta. Ông ấy nói rằng, “Một trong những đặc điểm quan trọng của tu viện này là số lượng đông đúc; một điểm khác là Tăng đoàn quán sát giới luật rất nghiêm cẩn. Nhưng ấn tượng nhất là cách thức chân thành mà mọi người đối xử với nhau, điều dẫn đến rất ít xung đột giữa các bạn. Tôi chưa từng thấy một tu viện nào thuận hòa như vậy. Chỉ có khoảng mười hai người làm việc ở nơi làm việc của tôi và năm hay sáu người họ không hòa thuận với người khác”.

Thực sự, chính nhờ ân phước gia trì từ Kyabje Rinpoche mà Tăng đoàn lớn lao của chúng ta vẫn rất đoàn kết. Mọi người thường có những bất động nhỏ về các vấn đề bình phàm. Thậm chí vài vị Tỳ Kheo hay Tỳ Kheo Ni trong Tăng đoàn thời Đức Phật cũng trải qua những vấn đề này. Một vài trong số đó trở thành những “công án” được đề cập đến trong Luật Tạng. Nhưng trên tất thảy, chúng ta vẫn là một nhóm rất hòa hợp. Vì vậy, tôi thành tâm mong muốn tứ chúng đệ tử, cả từ nền tảng Kinh thừa và Mật thừa, bày tỏ không khí hòa hợp và đoàn kết khi chúng ta gặp những người có niềm tin hay những người không có. Đó cũng là sự hiển bày của tính cách thiện lành.

Nhìn chung, Kyabje Rinpoche đề cập đến các chỉ dẫn cốt tủy trọng yếu trong bộ luận này, đó là: trí tuệ bất nhị của Kinh thừa và Mật thừa đến từ Bồ đề tâm, Bồ đề tâm khởi lên từ tâm xả ly và tâm xả ly đến từ tính cách thiện lành. Các chỉ dẫn này là kết tinh trí tuệ của những giáo lý và thực hành trong tám vạn bốn nghìn pháp môn. Chúng ta cần ghi nhớ vững chắc trong tâm.

11. Hồi hướng Công đức
Với cội nguồn các gốc rễ thiện lành này,
Nguyện mọi hữu tình chúng sinh thoát khỏi vực sâu luân hồi,
Nguyện hỷ lạc sinh khởi trong tâm trí của tất cả đệ tử truyền thừa và
Nguyện mọi hữu tình chúng sinh tái sinh về Tây Phương Cực Lạc.

Những công đức và gốc rễ tốt lành từ việc biên soạn bộ luận này được hồi hướng cho tất cả hữu tình chúng sinh, những vị đã từng là cha mẹ của chúng ta. Nguyện cầu họ vượt qua vực thẳm đáng sợ của sáu cõi luân hồi. Cùng lúc, tinh hoa của tám vạn bốn nghìn pháp môn được tóm lược trong các chỉ dẫn cốt tủy kể trên; nguyện cầu đại lạc sinh khởi trong tâm trí những kẻ có niềm tin với Kyabje Rinpoche và với Phật giáo. Nguyện cầu mọi hữu tình chúng sinh, với nhân duyên tiền định, tái sinh về cõi Tây Phương Cực Lạc, đạt được an bình và hạnh phúc rốt ráo và làm lợi lạc vô số chúng sinh trong tương lai.

Trái tim chúng ta phải tràn ngập trong niềm hoan hỷ, bởi chúng ta đã có phước báu lớn lao khi được gặp chỉ dẫn này, giống như ngọc báu như ý giữa đại dương bao la bất tận của luân hồi. Liệu niềm vui này đã khởi lên trong tâm bạn chưa? Nếu nó đã khởi lên, điều đó tức là bạn có niềm tin với Phật Pháp. Tuy nhiên, nếu không có dấu vết nào của niềm vui có thể được tìm thấy trong tâm bạn và bạn chỉ nghĩ rằng, “Hai buổi giảng về Đạo Ca Chiến Thắng cuối cùng đã kết thúc. Thế là đủ, xin đừng giảng chi tiết thêm nữa. Hãy kết thúc lớp học ngay bây giờ. Tôi muốn ra ngoài và ăn thứ gì đó, rồi chợp mắt một lúc. Hừ… sau đây tôi sẽ ăn gì…”, thì điều đó nghĩa là bạn chưa thu hoạch được gì nhiều từ những giáo lý này.

12. Những hoàn cảnh để biên soạn đạo ca này
Vào chu kỳ thứ mười bảy của lịch Tây Tạng, năm Hỏa Tý, bậc thầy và các đệ tử tại tu viện này đã vượt qua mọi chướng ngại bên ngoài, bên trong và bí mật. Vào ngày cát tường này, Ngawang Lodro Tsungmed đã kỷ niệm sự chiến thắng và tự tại cất lên bài ca giữa khoảng năm nghìn Tỳ Kheo, Sadhu!

Có sáu mươi năm trong một chu kỳ theo lịch Tây Tạng. Ghi chép niên đại của lịch sử Tây Tạng bắt đầu từ năm 1027 sau Công nguyên. Năm mà Kyabje Rinpoche soạn Đạo Ca Chiến Thắng thuộc chu kỳ thứ mười bảy theo lịch Tây Tạng, vào năm Hỏa Tý (ngày 21 tháng 9 năm 1996 Dương lịch). Như chúng ta đã đề cập trước đây, đó là lúc Kyabje Rinpoche trở về tu viện sau khi vượt qua mọi chướng ngại bên ngoài, bên trong và bí mật để đoàn tụ trong niềm hoan hỷ với tất cả học trò. Tu viện thậm chí đã sắp xếp một Pháp Hội Tiệc Kim Cương nhân sự kiện đặc biệt này để trình diễn toàn bộ quá trình lâm bệnh và bình phục của Kyabje Rinpoche, bao gồm việc cất lên vài bài chứng đạo ca được Đức Dromtonpa và Mipham Rinpoche ban cho Kyabje Rinpoche của chúng ta. Năm ngoái, tôi xem lại băng ghi hình và vài cảnh đã trở nên mờ. Hơn mười năm đã trôi qua kể từ những sự kiện này. Ngawang Lodro Tsungmed là Pháp danh của Kyabje Rinpoche. Tu viện khi ấy không lớn lắm. Kyabje Rinpoche an nhiên cất lên Đạo Ca Chiến Thắng khi được vây quanh bởi khoảng năm nghìn vị Tỳ Kheo. Lành thay! Vui thay!

Để thành tựu trí tuệ mãnh liệt của Đức Văn Thù Sư Lợi và để thực hành thiện hạnh trí huệ của Đức Phổ Hiền, con nay hồi hướng mọi gốc rễ thiện lành được vun bồi để thêm vào những lý tưởng của chư vị bằng hoạt động tinh tấn không ngơi nghỉ.

Như những đại nguyện vĩ đại và thù thắng được tán dương bởi chư Phật ba đời, con hồi hướng mọi gốc rễ thiện lành được vun bồi nhằm thành tựu các hoạt động từ ái của Phổ Hiền Bồ Tát.

Đức Khenpo Sodargye Rinpoche 

Việt dịch: Pema Jyana 

Nguồn: Đạo ca chiến thắng

[1] Một thực hành thiền định Bồ đề tâm trong Phật giáo Tây Tạng, trong đó người ta quán tưởng nhận lấy khổ đau của người khác khi hít vào và gửi hạnh phúc và thành công đến mọi hữu tình chúng sinh khi thở ra.

[2] Đây là phép tương đồng giữa bông sen tám cánh và trái tim. Có nhiều phương pháp thực hành bên ngoài, bên trong và bí mật trong Kim Cương thừa, điều mà chúng ta sẽ không thảo luận chi tiết ở đây.

[3] Các chi tiết này có thể được tìm thấy trong Kinh Văn Thù Thần Biến (Mañjuśrīvikrīḍitasūtra).

[4] Trong Phật giáo Tây Tạng, Giáo Pháp cao nhất của truyền thống Nyingma là Đại Viên Mãn. Trong các trường phái khác, đó là Yamantaka (Đại Uy Đức Kim Cương) hay Mahamudra (Đại Thủ Ấn). Giáo Pháp cao nhất trong Kinh thừa là Đại Trung Đạo (Maha Madhyamaka).

[5] Các Tiểu Sử Vắn Tắt Về Việc Thành Tựu Thân Cầu Vồng Trong Mật Thừa cũng nằm trong Kho Tàng Giáo Pháp Tối Thắng 05 – Những Đám Mây Của Tia Sáng Trí Tuệ.

[6] Ví dụ, Pháp Sư Hong Yi ban đầu có vài thành kiến với Kim Cương thừa, nhưng sau đó trong Đại Dương Các Trường Phái Phật Giáo đã nói rằng: “Những giáo lý của trường phái này là cao cấp nhất trong mọi trường phái của Đại thừa. Họ cũng thực hành rất nghiêm túc và miên mật. Những người bình thường thường cố gắng khinh thường Kim Cương thừa một cách nhỏ mọn trước khi họ thậm chí có cơ hội để tìm hiểu trường phái này một cách kỹ lưỡng. Điều này thật đáng thương. Tôi đã có những hoài nghi và nghi vấn khoảng một thập niên sau khi tôi chỉ đọc Nghi Thức Mật Thừa. Tôi đã nhận ra tính sâu xa của những giáo lý Kim Cương thừa sau khi đọc Bình Giảng Về Mật Điển Đại Nhật Như Lai Thành Đạo (Vairocana-abhisaṃbodhi-tantra), và cảm thấy hối hận và ăn năn sâu sắc”.

[7] Những Mật chú này là một phần của Giáo Pháp Mật thừa. Vì thế, có những phương pháp Mật thừa trong các trường phái Kinh thừa. Những ẩn ý ẩn tàng trong Kinh thừa cũng có thể được giải nghĩa trong Giáo Pháp Mật thừa.

[8] Khenpo Sodargye Rinpoche được mời tham dự “Diễn Đàn Quốc Tế Về Từ Thiện” lần thứ hai ở Bắc Kinh, Trung Quốc.

[9] Kyabje Rinpoche nói trong Giọt Khai Thị Chân Thành rằng, “Điều gì tạo nên tính cách thiện lành? Từ ái, chân thành và dịu dàng; luôn hào phóng và quân bình; uyên bác và thiện lành …”

[10] Mười sáu chỉ dẫn để trở thành người tốt: 1. Kính trọng và tin tưởng Phật giáo; 2. Thực hành Giáo Pháp chân chính; 3. Hiếu thảo với cha mẹ; 4. Kính trọng và thiện lành; 5. Kính trọng những bậc cao niên tôn quý; 6. Có niềm tin với bạn bè và họ hàng; 7. Làm lợi lạc đồng hương; 8. Chính trực; 9. Tôn kính những bậc thánh thông tuệ; 10. Sử dụng của cải một cách khôn ngoan; 11. Đáp lại sự giúp đỡ bằng lòng từ; 12. Thành thật trong giao dịch kinh doanh; 13. Không đố kỵ với người khác; 14. Không bị kích động bởi lời nói xấu xa của nữ nhân; 15. Nói lời từ ái một cách nhẹ nhàng và 16. Tâm trí khoáng đạt.

Bây giờ, khi nào chúng ta thật sự tiếp nhận giới Bồ tát là một câu hỏi. Hay chúng thọ giới như thế nào? Chúng ta thọ giới hoặc là trong một buổi lễ đặc thù cho việc truyền giới Bồ tát, hay thọ giới Bồ tát như một bộ phận của lễ khai tâm Mật tông (hay quán đảnh). Không đi vào chi tiết của những loại quán đảnh, truyền lực, khai tâm, lễ cho phép tiếp theo, và tất cả loại nghi thức Mật tông - tất cả đều phải thọ giới Bồ tát. Và những ai liên hệ với hai lớp Mật tông cao nhất, cho dù chúng ta nói về truyền thống Nyingma, lớp tantra cao nhất, hay chúng ta đang nói với những truyền thống mới (Gelugpa, Sakya, và Kagyu), cũng đều giống nhau. Và nếu đó là một lễ quán đảnh liên hệ với tantra yoga, thì có giới Bồ tát và giới mật tông tantra. Nếu nó là một lễ quán đảnh liên hệ với tantra hoạt động hay tantra thực hiện, nó cũng có Bồ tát giới. Và  nếu nó ở trong tantra tối thượng của những trường phái mới hay trong mahayoga, anuyoga, hay atiyoga (Đại toàn thiện) của Nyingma, cũng có giới nguyện Bồ tát và giới nguyện tantra.

Như Sakya Pandita, một đại sư, đã từng nói rất rõ ràng, "Không thọ giới, thì không có lễ quán đảnh, không có lễ khai tâm." Và để thọ giới, quý vị phải thật sự biết một cách ý thức những gì quý vị đang làm và chấp nhận các giới nguyện một cách ý thức; bằng khác đi thì quý vị không tiếp nhận các giới. Và vì thế nếu trong lễ khai tâm quý vị không có ý tưởng gì về những gì quý vị đang làm, tất cả trong một ngôn ngữ là quý vị không thông hiểu, và chỉ làm theo người nào đó nói với quý vị: "À, thật sự quý vị thọ giới Bồ tát và Mật tông tantra." Đừng ngờ nghệch với chính mình. Quý vị không tiếp nhận giới và quý vị không thọ nhận lễ quán đảnh. Quý vị đã ở đấy; quý vị đã tiếp nhận điều thường được gọi ở phương Tây "sự gia hộ của lễ quán đảnh," là điều một cách kỹ thuật hơn sẽ là sự truyền cảm hứng từ việc tham dự lễ ấy, nhưng quý vị không thật sự tiếp nhận lễ quán đảnh bởi vì quý vị đã không thọ giới một cách có ý thức và không tham dự một cách có ý thức trong lễ quán đảnh.

Bây giờ, nếu chúng ta tham dự lễ quán đảnh trong cách này mà không thật sự biết những gì chúng ta đang làm hay biết những gì đang xảy ra, thế thì mặc dù sự tham dự của chúng ta không khác gì con chó của người Tây Tạng thường được đem theo họ đến lễ quán đảnh - nó cũng không tiếp nhận lễ quán đảnh, bằng cung cách, bằng việc tham dự lễ khai tâm  - tuy thế nếu chúng ta cố gắng để làm những thực hành (trì mật ngôn và quán tưởng và tự tạo sadhana và v.v…) từ lễ quán đảnh, thì tốt thôi cho đến khi chúng ta có lễ khai tâm trọn vẹn trong tương lai, khi cơ hội đến, tôi sẽ tiếp nhận lễ khai tâm một cách thích đáng. Thế thì tốt thôi. Vấn đề chính là không tự phụ và nghĩ, "Ô tôi đã thành tựu nhiều lắm!" khi thật sự thì không thế.

Bây giờ đối với việc tiếp nhận các giới nguyện, thật rất cần thiết để có một trình độ nào đó của Ba la đề mộc xoa trước. "Giới ba la đề mộc xoa" có nghĩa là giới cho sự giải thoát cá nhân, biệt giải thoát. Điều này hình thành căn bản hay nền tảng của Bồ tát giới. Vậy thì điều này có thể ở tại những giới của cư sĩ, sa di hay sa di ni giới, hay đại giới của tỳ kheo và tỳ kheo ni. Cũng có Thức xoa ma na ni giới. Với giới cho cư sĩ, có năm giới; và chúng ta có thể tiếp nhận năm hay bốn hay ba hay hai hay một, không có gì khác biệt - tối thiểu một trình độ nào đấy. Không có bổn phận khi thọ giới cư sĩ chúng ta phải tiếp nhận tất cả năm giới. Điều đó tùy vào chúng ta và nó là quyết định cá nhân của riêng chúng ta. Quý vị không công bố nó cho bất cứ ai kể và vị thầy. Quý vị có thể, nhưng không cần thiết.

Vậy thì đây là không lấy mạng sống của kẻ khác, không sát sanh; không lấy bất cứ thứ gì không được cho, nói cách khác là không trộm cắp; không nói hay biểu hiện điều gì không thật, nói cách khác là không lừa dối; không nuông chiều trong thái độ tình dục không thích đáng - chữ "không thích đáng" ở đây hơi khó chuyển dịch một cách chính xác, nhưng hãy gọi nó một cách tạm thời - và không sử dụng những chất làm say, liên hệ một cách đặc biệt đến rượu nhưng có thể được mở rộng đến những gì chúng ta có thể gọi đến những thứ tiêu khiển, như thuốc phiện, ma túy, bạch phiến, … Chúng ta gọi trong tiếng Anh là "thuốc tiêu khiển (recreational drugs)", là những thứ hoàn toàn cho sự giải trí chứ không phải là y dược thí dụ cho người bệnh ung thư được cho thuốc giảm đau morphine để đối phó với cơn đau. Chúng ta không liên hệ đến những thứ ấy, hay uống thuốc aspirin cho nhức đầu.

Bây giờ ở đây không chi tiết trong năm điều này, nhưng Tông Khách Ba viết, trước nhất ngài nói, "Bất cứ khi nào chúng ta đi vào cánh cửa của bất cứ thừa nào trong Phật Giáo" - vậy thì Tiểu Thừa, Đại Thừa hiển giáo hay Đại Thừa mật giáo - "

Chúng ta cần thiết lập căn bản giới luật của từng thừa tương ứng." Điều ấy đang liên hệ đến giới giải thoát cá nhân của Tiểu Thừa, hay Bồ tát giới của Đại Thừa phổ thông, và giới mật tông của Tantra Yoga tối thượng (Vô thượng du già). Và sau đó ngài tiếp, "Và một cách đặc biệt khi chúng ta đi vào mantra bí mật," đó là Mật tông - "rồi thì tâm giác ngộ là điểm cần thiết tối hậu cho tất cho tất cả tâm đạo của Đại Thừa, thì thật rất quan trọng cho điều ấy là vững vàng với Bồ tát giới."

Vậy thì Tông Khách Ba nhấn mạnh nhu cầu của giới Bồ tát với Mật tông. Và Tông Khách Ba cũng tiếp tục và nói (đây là trong Lá Thư Khuyến Tấn Thực Tiễn Với Kinh Thừa Và Mật Thừa của ngài), "Những sự thực chứng được thành tựu bằng việc tiếp nhận Bồ tát giới, trong khi đã được truyền thọ giới pháp theo từng trình độ tương ứng với Luật tạng" - nói cách khác hoặc là giới của cư sĩ hay sa di hay đại giới của tỳ kheo nam nữ - "các giới ấy là tốt nhất" - nói cách khác tiếp nhận Bồ tát giới, được căn cứ trên những giới giải thoát cá nhân ấy - "là tốt nhất so với những ai chỉ duy trì Bồ tát giới mà thôi." Nói cách khác quý vị sẽ thành tựu những sự thực chứng vững vàng hơn, thích đáng hơn, cao độ hơn nếu quý vị có một nền tảng vững vàng về Giới ba la đề mộc xoa hơn là nếu chỉ có giới Bồ tát mà thôi.

Tông Khách Ba nói tiếp, "Đây là những gì Đức Phật muốn đề cập khi Ngài nói trong nhiều kinh điển rằng nếu có hai vị Bồ tát bình đẳng trong tất cả mọi sự tôn kính, thì ngoại trừ một người là cư sĩ không có giới giải thoát cá nhân" - nói cách khác, không có giới biệt giải thoát - "và những sự truyền giới khác" - có nghĩa là một trong những trình độ của cư sĩ hay nam nữ tu sĩ, " - thì người với trình độ này của giới (có thọ giới giải thoát cá nhân) - "sẽ là người đáng ca ngợi hơn. Đức Phật đã thiết lập rõ ràng những điểm này trong sự trình bày của Ngài về giới nguyện."

Okay. Vậy thì chúng ta cần một trình độ nào đó của giới ba la đề mộc xoa trước khi thọ Bồ tát giới, dĩ nhiên thêm nữa để phát triển một trình độ nào đó của Tâm giác ngộ. Hãy nhớ rằng Bồ tát giới được tiếp nhận khi chúng ta đã đạt được thể trạng dấn thân của tâm giác ngộ này (hay thành tựu điều này). Chúng ta phải đã phát triển thể trạng nguyện ước hay thể trạng nguyện vọng của tâm giác ngộ.

Và chúng ta đã thấy rằng tâm giác ngộ nguyện vọng có hai giai tầng: là thể trạng mong ước đơn thuần - chỉ mong ước trở thành một Đức Phật nhằm để làm lợi ích cho chúng sanh; và thể trạng phát nguyện - cam kết - của việc không bao giờ từ bỏ mục tiêu này cho đến khi chúng ta thật sự thành tựu sự Giác Ngộ ấy - Đức Đạt Lai Lạt Ma thường làm điều này, tiến hành một nghi thức bao gồm cả thể trạng chỉ mong ước đơn thuần và thể trạng phát nguyện cam kết, trước khi ngài truyền giới Bồ tát - rồi thì trong mô thức của thể trạng phát nguyện của tâm giác ngộ nguyện vọng, chúng ta thực hiện một sự bảo đảm cố gắng để tuân theo năm loại rèn luyện tu tập.

Vậy thì điều này có nghĩa là bốn tu tập cho tâm giác ngộ kiên quyết không suy thoái trong kiếp sống này, và một tu tập cho việc không đánh mất tâm giác ngộ kiên quyết trong những kiếp sống tương lai. Điều cuối cùng chi tiết tránh bốn điều và thực hiện bốn điều đối kháng với nó. Điều này có nghĩa là trước khi chúng ta thọ giới Bồ tát, thì chúng ta đã đang tuân theo một loại tu tập nào đó, một loại giới nào đó, không chỉ trong những giới giải thoát cá nhân, mà cũng trong dạng thức của những loại cam kết này, những tu tập này. Thế thì những loại tu tập này là gì?

Trước nhất, bốn tu tập cho tâm giác ngộ kiên quyết không bị suy thoái trong kiếp sống này. Những gì chúng ta muốn làm là luôn luôn có tâm giác ngộ mạnh mẽ. chúng ta không muốn điều ấy bị yếu đi. Thế thì chúng ta làm cho điều này mạnh mẽ như thế nào?

1-Thứ nhất: mỗi ngày nhớ những hữu ích và thuận lợi của việc phát triển tâm giác ngộ. Chúng ta có một liệt kê dài những lợi ích này trong chương thứ nhất của Hướng Dẫn Lối Sống Bồ tát (Nhập Bồ tát hạnh) của Ngài Tịch Thiên. Nhưng nếu chúng ta đọc một cách rõ ràng thì điều này rất lợi lạc, và ôn lại mỗi ngày. Nhưng ngay cả nếu chúng ta không thật sự đọc những điều này như một phần của sự thực tập hàng ngày, thì chúng ta cũng có thể nghĩ đến những điểm chính, tự nhắc nhở mình. Cách duy nhất chúng ta khả dĩ có thể đạt đến Giác Ngộ là với việc có xu hướng của tâm giác ngộ: "Tôi muốn thành tựu Giác Ngộ, và tôi đang hành động đến việc thành tựu ấy, và tự tin rằng tôi có thể thành tựu Giác Ngộ  và những gì tôi sẽ làm với sự Giác Ngộ là: giúp đỡ tất cả chúng sanh."

Và hành động với mục tiêu này thì chúng ta có thể đem đến hạnh phúc cho chính chúng ta - bởi vì chúng ta rõ ràng đang làm việc để vượt thắng những giới hạn của chính chúng ta nếu chúng ta sẽ thành tựu Giác Ngộ - nhưng nếu chúng ta sẽ có thể làm lợi ích và mang hạnh phúc đến cho mọi người. Và nếu chúng ta chỉ nghĩ trong hình thức của giá trị thế gian, như được ca ngợi và cảm kích, và v.v…bởi người khác, như Tịch Thiên nói, "Nếu người nào đó được ca ngợi chỉ vì bố thí một ít thực phẩm cho một vài người đói kém nào đó một lần" - như cho đồ cứu trợ nạn nhân động đất hay điều gì giống như thế - " nếu như vậy là đáng ca ngợi, vậy thì về việc đem đến hạnh phúc cứu kính bất tận đến mọi người trong vũ trụ sẽ tồn tại mãi mãi, và đem đến sự Giác Ngộ cho họ thì thế nào?"

Nếu chúng ta đang hành động đến Giác Ngộ, thì chúng ta sẽ không chán nản hay mệt mỏi (tôi không muốn nói đến điều này ở trình độ thông thường như sự mệt mỏi sau một ngày làm việc), nhưng chúng ta sẽ có sức mạnh: "Tôi sẽ đạt đến điều này để hỗ trợ mọi người." Điều ấy sẽ cho quý vị một sức mạnh không thể tin nổi trong mọi thời để có thể hành động vì điều ấy. Đó là một sự bảo vệ và đối trị tốt nhất cho việc hành động một cách tiêu cực hay hành động như một kẻ ngốc. "Làm sao tôi có thể hành động như một tên ngốc? Làm sao tôi có thể ích kỷ? Làm sao tôi có thể hành động trong một cách tiêu cực và tổn hại bất cứ người nào nếu tôi thật sự hành động để thành tựu Giác Ngộ để làm lợi ích cho tất cả mọi người?"  Có nhiều và rất nhiều lợi ích, vì thế chúng ta cố gắng để tự nhắc nhở mình mỗi ngày với điều này Tôi muốn nói một cách thật sự, không chỉ là thử. Chúng ta hứa hẹn để làm như vậy, và trên căn bản của sự hứa hẹn ấy chúng ta cố gắng để hành động để làm điều này.

2- Thứ hai: rèn luyện để tái khẳng định và tăng cường động cơ này bằng việc hồi hướng trái tim chúng ta mỗi ngày, tiếp nhận và phát tâm giác ngộ mỗi ngày, ba lần mỗi sáng, và ba lần mỗi tối. Điều ấy không có nghĩa là chỉ lập lại những câu kệ vô ý thức. Chúng ta có thể trì tụng vô ý thức một câu kệ hoặc là bằng Tạng ngữ hay trong ngôn ngữ của từng dân tộc. Chỉ bởi vì trong ngôn ngữ của riêng từng người không bảo đảm nó sẽ không là vô ý thức. Vô ý thức có  nghĩa là chỉ đọc suông và không thật sự cảm nhận bất cứ gì hay phát sinh bất cứ điều gì trong tâm thức chúng ta ngoại trừ từ ngữ. Như vậy có nghĩa là nghĩ về những lợi ích và sau đó thật sự thâm nhập vào những giai tầng: buông xả, cởi mở đến tất cả mọi người, bình đẳng với mọi người; ân cần, như một bà mẹ và những lúc khác, v.v… qua toàn câu. Và sau đó, cách ấy, điều này sẽ củng cố tâm giác ngộ của chúng ta. Nếu chúng ta làm việc này mỗi ngày, tâm giác ngộ kiên quyết của chúng ta sẽ không suy thoái, sẽ không trở thành yếu kém.

Cho nên mặc dù chúng ta có những sự thực tập nào đó, những câu kệ căn bản nào đó mà chúng ta có thể sử dụng cho việc phát sinh nguyện ước này, phát tâm giác ngộ này, mà chúng ta có thể trì tụng ba lần buổi sáng và ba lần buổi tối, xin nhớ rằng, chúng ta cần cố gắng để không chỉ là đọc tụng suông vô ý thức. Và đừng tự đùa với chính mình. Điều ấy thật không dễ để thật sự thực hành mỗi buổi sáng và tối. Nó đòi hỏi đúng là hơi nỗ lực, có phải không?

3- Thứ ba: là tu tập cố gắng xây đắp những mạng lưới của năng lực tích cực và sự tỉnh giác thâm sâu, thường được diễn dịch như sự tích tập "phước đức và tuệ trí". Nói cách khác chúng ta cố gắng tối đa với thể trạng nguyện vọng của tâm giác ngộ, để hỗ trợ người khác, tối đa như có thể. Đó là sự xây đắp năng lực tích cực, phước đức. Chúng ta không chỉ ngồi trên tọa cụ và mong ước mọi người được an lành, nhưng ngay cả trước khi thọ giới Bồ tát, thì chúng ta cố gắng để giúp người khác tối đa như chúng ta có thể. Đây là đang xây dựng một mạng lưới năng lực tích cực (hay tích lũy phước đức).

Nói cách khác, không chỉ ngồi tại một nơi nho nhỏ an ổn nào đó: "Tôi mong ước mọi người được an lành. Tôi sẽ thành tựu Giác Ngộ và hỗ trợ tất cả mọi người," nhưng trong đời sống hàng ngày chúng ta nói với những người khác khi họ yêu cầu giúp đỡ, "Tôi bận rộn quá" và "Đừng làm phiền tôi," và v.v…, như thế này sẽ không thành tựu được. Một cách tối đa có nghĩa là hãy thực tế, không hứa hẹn điều gì đó ngoài hoàn cảnh và giai tầng của chúng ta hiện tại. Tịch Thiên nhấn mạnh điều này một cách thật rõ ràng. Đừng hứa hẹn ngoài khả năng của chúng ta. Châm ngôn được sử dụng là "Tôi mời mọi người làm khách của tôi đến tiệc lớn Giác Ngộ." Tịch Thiên nói những điều này trong một cách thi vị, có nghĩa là tôi sẽ làm việc cho sự Giác Ngộ của quý vị, vì thế tôi sẽ mời quý vị như vị khách đến cũng để Giác Ngộ. Đây là điều chúng ta đang hứa hẹn và điều này chúng ta sẽ không bao giờ từ bỏ, và điều này tôi sẽ bày tỏ với quý vị khi tôi thành tựu Giác Ngộ. Điều đó khác với những gì tôi đang liên hệ đến, là điều mà một vị Bồ tát tại một trình độ nào đó không thử cố gắng để làm những hành vi Bồ tát của một vị Bồ tát ở trình độ cao hơn. Điều đó được tuyên bố một cách thi vị như "Một con sói không nhảy nơi một con sư tử có thể nhảy qua."

Tịch Thiên nói là hãy thẩm tra chính mình một cách cẩn thận trước khi hứa hẹn làm điều gì đó như, "Tôi sẽ chuyển dịch toàn bộ tạng kinh Kangyur (Cam Thù) sang tiếng Nga," khi mà chúng ta thật sự không thể thực hiện lời hứa ấy trong một thời gian ngắn ngủi này. Sau đó hãy thẩm tra một cách kỹ lưỡng là quý vị có thể làm điều ấy hay không. Và tốt hơn là nói "Tôi không thể làm việc đó" trước, hơn là hứa hẹn và bắt đầu và rồi từ bỏ bởi vì quý vị không thể làm việc đó. Như vậy là khác với hứa hẹn đem mọi người đến Giác Ngộ. Okay. Cho nên chúng ta hãy cố gắng tối đa để giúp đỡ người khác, để tích tập phước đức, và thiền tập về tánh không, để trau dồi tuệ trí ở bất cứ trình độ thấu hiểu nào về tánh không mà chúng ta có. Và tại sao tôi làm điều này? Tôi làm điều này nhằm để có thể thành tựu Giác Ngộ để giúp đỡ mọi người. Cho nên nó giúp cho tâm Bồ tát kiên quyết của chúng ta không bị suy thoái.

4-Thứ tư: Chúng ta không bao giờ từ bỏ việc cố gắng (hay tối thiểu mong ước) để giúp đỡ bất cứ người nào, bất chấp người ấy là khó khăn như thế nào. Hãy nhớ, tâm giác ngộ: chúng ta đang hành động để làm lợi ích cho tất cả mọi người, bất chấp chúng là khó khăn như thế nào. Dĩ nhiên chúng ta có thể mở rộng điều này đến con muỗi đang bay chung quanh đầu chúng ta trong khi chúng ta đang cố gắng để ngủ. "Tôi sẽ không bao giờ từ bỏ việc cố gắng để đem quý vị đến Giác Ngộ, vị Muỗi thân mến của tôi, bởi vì trong kiếp sống trước ngươi đã là mẹ của ta." Như vậy là quá tiến bộ có phải không? Nhưng chúng ta có thể tối thiểu mở rộng điều này đến những con người khác.

Tôi sẽ cho quý vị một thí dụ về kinh nghiệm của chính tôi. Có một phụ nữ ở Đức quốc và bà ta bị chứng tâm thần phân liệt, và bà ta đang rất tệ hại và từ chối không đi đến sự giúp đỡ tâm lý trị liệu chuyên môn. Bà ta luôn luôn đi quanh những tổ chức Phật Pháp và những vị thầy thế nào đó giúp bà ta và những nơi đó ngay cả không hiểu biết rằng bà bị tâm thần phân liệt. Và bà ta đặc biệt theo sát tôi và gọi tôi trong mọi lúc và gửi tôi email trong mọi thời. Bà ta bị từ chối khỏi rất nhiều trung tâm và tổ chức Phật Pháp bởi vì bà có thể gây khó chịu cho người khác khi bà ta ở đấy và hành động trong một cách khó khăn. Và khi bà ta gọi tôi, tôi luôn luôn nói với bà, "Hãy nhìn", tôi nói một cách rất rõ ràng, "Tôi không thể giúp đỡ bà. Việc này ngoài khả năng của tôi. Tôi không phải là một nhà tâm lý trị liệu chuyên môn. Tôi không biết giúp đỡ bà như thế nào. Bà phải đến những nhà chuyên môn." Cho bà một câu mật chú nào đó để trì tụng, hay điều gì như thế là ngu ngơ. Điều đó sẽ không giúp gì cho bà ta ở giai tầng này của sự quấy rầy tinh thần. Thế này nhé, thật dễ dàng nếu bà ta gọi, chỉ bắt máy và nói, "Đừng bao giờ gọi tôi nữa" và quên nó đi. Nhưng có một sự tu tập, tôi đã từng nói một cách rõ ràng rằng tôi không thể giúp bà bây giờ, nhưng tối thiểu tôi mong muốn, "Tôi ước rằng tôi có thể giúp bà." Tôi không thể việc đó bây giờ. Và vì thế tôi không chỉ ném bà ta vào thùng rác. Điều này đòi hỏi một sự kiên nhẫn lớn, dĩ nhiên, và sự bao dung lớn, nhưng đây là loại việc mà chúng ta làm bây giờ với sự tu tập này. Vấn đề là tôi không nói bà ta biến đi hay cút xéo tối thiểu là cũng giúp đỡ thế nào đó. Mặc dù, như tôi mới nói trước đây, tôi không giả vờ rằng tôi có thể làm việc gì đó hơn khả năng của tôi. Tôi không thể giúp đỡ bà ta.

Như thế đó là bốn sự tu tập cho tâm giác ngộ kiên quyết của chúng ta không bị thoái trào trong kiếp sống này. Rồi thì:

5- Thứ năm: chúng ta hứa tuân theo điều tu tập thứ năm, nhằm hướng để không đánh mất tâm giác ngộ của chúng ta trong những kiếp sống tương lai. Và điều này liên hệ đến bốn mô thức đối kháng của thái độ. Do thế điều đó có nghĩa là tránh hay dừng hành động trong một cách nào đó, và thay vì thế hành động trong cách đối kháng lại. Đó là những gì chúng ta muốn nói bằng một cách đối kháng của thái độ.

a- Thứ nhất là chúng ta dừng sự lừa dối các vị đạo sư, cha mẹ, và tam bảo (Phật, Pháp, Tăng).

Thay vì thế chúng ta luôn luôn trung thực với quý vị ấy, một cách đặc biệt về động cơ của chúng ta và nỗ lực để giúp đỡ người khác của chúng ta. Điều này là rất quan trọng. Với cha mẹ, chúng ta bắt đầu. Cha mẹ là những người chăm sóc chúng ta như những đứa bé và nuôi dưỡng chúng ta v.v… Chúng ta luôn luôn lệ thuộc vào cha mẹ - ngoại trừ chúng ta được sinh ra từ bông sen như ngài Liên Hoa Sanh, nhưng hãy nói thêm về những gì sẽ xảy ra một cách thông thường. Và vì thế bởi vì sự ân cần của họ đối với chúng ta và nhu cầu dựa vào cha mẹ trong tương lai, quý vị không muốn hành động trong một cách lừa dối họ, lường gạt họ, giả vờ điều gì đó mà chúng ta không thể, một cách đặc biệt trong dạng thức của những vấn đề tâm linh, mà chúng ta nói đến. Nhưng thay vì thế, như tôi nói, chúng ta trung thực với họ.

Bây giờ điều này rất rõ ràng và thẳng thắn rằng nếu chúng ta nói về những vị thầy tâm linh. Quý vị không muốn lừa dối và nói láo, "Ô, tôi đã thực chứng điều này, hay điều nọ." khi chúng chưa, hay "tôi đang thực hành điều này hay điều nọ," khi chúng ta không thế. Hay Phật, Pháp, Tăng (Tam bảo): "Tôi đang đi trong phương hướng này, và tôi đang đặt phương hướng này trong đời sống của tôi" - và chúng ta không thế. Chúng ta chỉ đang làm việc cho một mục tiêu tổn hại nào đó. Nếu chúng ta muốn tiếp tục những kiếp sống tương lai với tâm giác ngộ của chúng ta, thì chúng ta cần nương tựa vào cha mẹ; chúng ta cần nương tựa vào những vị đạo sư; chúng ta sẽ cần quy y, theo phương hướng an toàn của Phật, Pháp, và Tăng. Đó là tại sao chúng ta không lừa dối các vị ấy. Chúng ta trung thực với các vị ấy vì thế chúng ta sẽ tiếp tục có những hoàn cảnh để phát triển tâm giác ngộ trong những kiếp sống tương lai với tâm giác ngộ kiên quyết, để làm mới nó, để phát sinh nó trong những kiếp sống tương lai.

Giới Bồ tát và Giới mật tông không giống như Giới biệt giải thoát. Giới biệt giải thoát chúng ta chỉ thọ nó cho kiếp sống này. Giới Bồ tát và mật tông chúng ta thọ cho toàn bộ tất cả những kiếp sống, toàn bộ con đường cho đến Giác Ngộ. Cho nên nếu chúng ta thọ giới Bồ tát trong kiếp sống này, trong kiếp sống tới, vào lúc đầu, chúng sẽ im lìm, ngủ; không hoạt động. Giả như chúng ta sinh ra như một con gián. Vậy thì con gián có Bồ tát giới không? Nếu con gián đã thọ giới Bồ tát trong kiếp trước, à, vâng, thế thì chúng im lìm không hoạt động. Chúng vẫn ở nơi nào đó trong dòng suối tâm, sự tương tục tinh thần. Con gián không thực hành thái độ Bồ tát.

Một giới Bồ tát quý vị tiếp nhận cho đến khi Giác Ngộ. Cho nên bây giờ tôi chết, với những giới Bồ tát của tôi không bị ảnh hưởng, và tôi tái sanh như một con gián. Tôi vẫn giới Bồ tát như một con gián trong kiếp sống con gián chứ? Vâng, chúng hoạt động chứ? Không. Sẽ phải phát tâm, phát triển một lần nữa, tâm giác ngộ và thọ giới Bồ tát một lần  nữa, ngay cả nếu chúng ta tái sanh như một con người. Và vì thế có nghĩa là chúng ta sẽ phải lệ thuộc vào cha mẹ và một vị thầy tâm linh và Ba Ngôi Tôn Quý. Và vì thế quý vị muốn có một mối quan hệ chân thành thẳng thắn với họ chứ không phải là một thứ lừa dối. Bởi vì điều gì sẽ xảy ra nếu quý vị có một vị thầy lừa đảo. Rồi thì quý sẽ phải đón nhận tất cả những loại hoàn cảnh ngược đãi và giáo phái cúng bái, và v.v… và cha mẹ có thể ngược đãi quý vị, và tất cả những thứ như vậy. Cho nên quý vị muốn tránh những thứ ấy để quý vị sẽ có thể phát triển tâm giác ngộ thuần khiết một lần nữa trong những kiếp sống tương lai.

Nhưng như tôi nói, với cha mẹ hơi tế nhị một tí vì nhiều người trong chúng ta có thể có cha mẹ không nhất thiết là thấu hiểu con đường tâm linh của chúng ta hay ưa thích nó. Chúng ta không nói về phải nói với cha mẹ chúng ta mọi chi tiết tỉ mỉ về đời sống riêng tư, đời sống cá nhân của chúng ta. Chúng ta không phải nói dối, nhưng không có nghĩa là chúng ta phải nói tất cả mọi thứ. Nhưng điều đang liên hệ là trong hình thức của những việc tâm linh, trong mô thức của việc hỗ trợ họ. Nếu tôi nói tôi sẽ giúp đỡ cha mẹ tôi, đem rác ra ngoài mỗi ngày, thế thì tôi làm như thế mỗi ngày. Tôi không lừa dối họ, loại việc thế này, trong hình thức hỗ trợ họ, trong mô thức nếu cha mẹ hỏi về sự thực hành tâm linh của chúng ta. "À, vâng, tôi…" Chúng ta không nói dối việc rằng việc này không là điều gì đấy quan trọng trong đời sống của tôi.

b- Thứ hai là chấm dứt chê trách và khinh thường chư vị Bồ tát.

Khinh thường có nghĩa là chúng tôi không thích quý vị, chúng tôi thấy khuyết điểm bởi vì chúng tôi sân hận với người này. Nhưng rắc rối ở đây là ngoại trừ chúng ta là Phật, thì chúng ta sẽ không bao giờ chắc chắn ai thật sự là Bồ tát. Ngược lại điều này là xem mọi người như vị thầy của chúng ta. Ngay cả nếu người ta đang hành động trong một cung cách thô lỗ và ghê tởm, tuy nhiên họ dạy chúng ta không cư xử trong cách ấy. Bây giờ quý vị phải rất cẩn thận với điều này bởi vì quý vị có thể lỗi lầm khi nói điều này như là luật định, và nó là một sự tồn tại hoàn toàn tự chính nó từ phía nó, và chúng ta không cố gắng để thấy tính tương đối của điều này. Bởi vì ở đây không nói rằng nếu người nào đó đang hành động một cách tàn phá và quý vị không cố gắng để làm họ dừng lại khi người nào đó đang làm một sai sót hay người nào đó đang hành động một cách tổn hại, đó là một phần của Bồ tát giới: nếu quý vị có khả năng để chặn họ lại, thì quý vị phải làm họ ngưng lại. Đức Phật luôn làm như vậy. Vấn đề ở đây là không tìm khuyết điểm, với sân hận và thù oán. "Ngươi là một người xấu và bây giờ ta phải trừng phạt ngươi, ta sẽ đánh ngươi". Người này đang hành động một cách tai hại; họ là thầy tôi; dĩ nhiên, họ đang dạy tôi không hành động như vậy. Tuy nhiên, tôi muốn giúp họ, và để giúp họ thì tôi cần giúp họ dừng tạo nghiệp bất thiện và để dừng việc làm tổn hại. Vì thế tôi đang làm việc này với từ ái và bi mẫn.

Bổn sư của tôi, Serkong Rinpoche, không đề cập tên, có một vị thầy tâm linh Tây Tạng nọ, người đang dạy học trò của ngài thực hiện điều gì đó để làm một loại thực tập nào đó rất cao, vượt ngoài trình độ của những môn nhân này. Và Serkong Rinpoche, nói, "À, vâng, động cơ của vị thầy này có thể là trong sạch, loại động cơ của tâm giác ngộ để giúp đỡ  người khác, nhưng những phương pháp của ngài không thiện xảo lắm.'' Ngài đang chỉ ra một khuyết điểm và ngay cả không đang chỉ ra cho vị thầy ấy, mà đang chỉ ra tới tôi, một học trò của ngài. Có phải là tán gẫu không? Không. Serkong Rinpoche đang làm gì? Ngài đang chỉ ra - ngài không giận hờn với vị thầy ấy, nhưng ngài đang dạy tôi rằng bất chấp mục tiêu và động cơ cùng xu hướng tâm giác ngộ của quý vị là tốt lành đi nữa, nhưng quý vị phải thiện xảo trong các phương pháp khi sử dụng để giúp đỡ người khác. Hãy suy nghĩ một cách cẩn  thận về những gì quý vị dạy người khác.

Cho nên chúng ta phải thừa nhận rằng người nào đó đang làm một sai sót khi họ đang làm sai sót; chúng ta không phải sân hận, và chúng ta cố gắng để học hỏi từ điều đó. Và nếu người kia dễ tiếp thu để thay đổi, thì chúng ta chỉ ra khuyết điểm của họ. Nếu họ là một vị Bồ tát, hay mong muốn để là một vị Bồ tát, không có nghĩa là họ thiện xảo như một Đức Phật và biết một cách chính xác đâu là cách tốt nhất để hành động và lợi ích của việc  này là gì. Và chúng ta làm việc này mà không phải la lên như: "Ta là thẩm quyền thánh thiện" và "Thánh thiện, thánh thiện, ta thiêng liêng! Ta biết điều gì là tốt nhất". Chắc chắn không phải là trong cách tự phụ như thế, mà rất khiêm tốn, một lời khuyên dâng hiến. Cho nên vấn đề không phải là bình phẩm, không phải bới tìm khuyết điểm vì sân hận; "với tình trạng khinh thường của tâm tư," với sự thù ghét con người, sân hận với họ. Bởi vì họ đang cố gắng. Chúng ta không biết. Tôi không phải là một Đức Phật, vì thế tôi không biết có phải quý vị hành động trong cách này do bởi là một vị Bồ tát thiếu thiện xảo, hay có phải quý vị hành động trong cách này bởi vì quý vị là vô cùng si mê. Nhưng vấn đề là không nổi giận với người ấy, bởi vì người ấy có thể là một vị Bồ tát tiềm tàng, và vì thế có lẽ họ đang hành động để dạy tôi điều gì đó, sau đó chúng ta tiếp tục phải tôn kính cho thái độ Bồ tát, và điều đó sẽ giúp chúng ta tiếp tục có tâm giác ngộ kiên quyết này trong những kiếp sống tương lai.

c- Thứ ba là chúng ta chấm dứt làm người khác hối hận về bất cứ điều tích cực hay tiêu cực gì mà họ đã làm.

Thay vì thế chúng ta khuyến khích người khác hãy tích cực và hữu dụng, và nếu họ dễ tiếp thu thì chúng ta động viên họ làm việc trong việc phát triển tâm giác ngộ, đi theo con đường tâm linh đến Giác Ngộ. Đó là những người nào đó đang làm điều gì đó tích cực, họ đang thực hành một loại thực tập tâm linh nào đó, đang theo một vị thầy nào đó không phải thầy của chúng ta. Điều chúng ta cần là tránh làm cho họ hối hận như: "Quý vị là khờ dại mới theo vị thầy ấy, thực hành như thế ấy, hay thuộc trung tâm Phật Pháp ấy" - làm họ phải hối hận đã làm những việc ấy. Người ta có thể rất chán nản, thất vọng và hoàn toàn không muốn tiếp tục nữa. Nhưng chúng ta hãy khuyến khích họ, chúng ta giúp đỡ họ. Nếu những gì họ đang làm là xây dựng, tích cực - quá tốt! Và nếu họ dễ lãnh hội, chúng ta hãy đề nghị những thứ xa hơn mà họ có thể làm. Nếu họ không dễ tiếp thu, thì đừng. Nếu chúng ta muốn mọi người thành tựu Giác Ngộ, thế thì những gì sẽ hỗ trợ họ để đạt được Giác Ngộ là hành động của họ là xây dựng; cho nên nếu họ đã hành động một cách tích cực thì hãy động viên họ - tốt quá! Đừng làm họ chán nản bởi việc làm họ hối hận. Họ cúng dường tiền của đến một trung tâm Phật Pháp khác, chứ không phải trung tâm của tôi!"A, quý vị không nên làm như vậy - quý vị nên cúng cho tôi." Đó không phải là cách chúng ta làm, okay.

d- Điều cuối cùng, điều sau cùng trong bốn điều này, là chấm dứt đạo đức giả và khoe khoang trong việc giao tiếp với người khác.

Biểu hiện "đạo đức giả" là che giấu lỗi lầm của chúng ta khi chúng ta có và giả vờ như không có, và "khoe khoang" có nghĩa là chúng ta giả vờ có những phẩm chất mà chúng ta không có. Tôi là một người đạo đức giả: Tôi nói quý vị không hút thuốc, nhưng tôi ra ngoài và trong phòng riêng tôi hút thuốc. Đó là đạo đức giả. Tôi đang che giấu những khuyết điểm của tôi.

Okay. Cho nên thay vì hành động như vậy trong việc giao tiếp với người khác, nếu chúng ta đang tiếp nhận trách nhiệm hỗ trợ người khác thì chúng ta phải luôn luôn trung thực và cởi mở với họ. Những giới hạn của chúng ta là gì? Những năng lực của chúng ta là gì? Điều đó là rất, rất quan trọng. Những con người khác nhau, một cách đặc biệt nếu quý vị ở trong phạm vi Phật Pháp và cố gắng để giúp đỡ người khác hoặc là một vị thầy hay một hành giả Phật Pháp, đừng giả bộ là một loại người thánh thiện nếu quý vị không phải thế. Nhiều người tuyệt vọng trong việc giúp đỡ một cách rất dễ dàng sẽ vọng tưởng tất cả mọi thứ vào người nào đó mà họ thấy như khả dĩ có thể giúp đỡ họ. Họ lãng mạn, lý tưởng, và có tất cả những hy vọng không thật. Và thường thì họ cực kỳ thất vọng và rất chán nản vào lúc cuối - "vỡ mộng" như chúng ta thường nói trong tiếng Anh “disillusioned” - và chúng ta có thể thậm chí từ bỏ. Nhưng nếu chúng ta ở trong vị thế để giúp đỡ người khác, hay nếu chúng ta là một vị thầy, thì chúng ta không nhất thiết phơi bày tất cả mọi khuyết điểm của chúng ta; nhưng khi nó liên hệ đến người khác, thì chúng ta thừa nhận khuyết điểm của chúng ta. "Tôi chưa học điều này. Tôi vẫn không nhẫn nhục lắm. Tôi vẫn sân hận." Quý vị thừa nhận những khuyết điểm này. Quý vị không giấu diếm chúng, nhưng quý vị nói rằng tôi đang làm việc với những thứ này. Bởi vì nếu chúng đang cố gắng để hỗ trợ người khác, thường thường - mặc dù họ có thể là đầy cảm hứng bởi một lý tưởng hóa nào đó - thường thì điều sẽ truyền cảm hứng hơn trên một trình độ ổn định là tấm gương của người nào đó đang thật chân thành hành động với những khuyết điểm của họ. Đó là điều gì đó mà quý vị có thể liên hệ hơn như một học trò cần giúp đỡ.

Cho nên đây là năm loại tu tập mà chúng ta hứa hẹn tuân theo khi chúng ta có thể trạng nguyện vọng của tâm giác ngộ, và một cách đặc biệt thể trạng phát nguyện cam kết. Bốn tu tập cho tâm giác ngộ kiên quyết không bị suy thoái trong kiếp sống này; và một tu tập (điều thật sự có bốn phần này) để không đánh mất tâm giác ngộ kiên quyết trong những kiếp sống tương lai.

Chúng ta sẽ chấm dứt buổi giảng ở đây và sẽ tiếp tục vào lúc 5 giờ. Và nếu quý vị có câu hỏi nào, thì chúng ta có thể bắt đầu buổi giảng với một số câu hỏi. Okay. Cảm ơn.

Tác giả: Alexander Berzin

Nguyên tác: The Five Trainings for Bodhichitta Resolve

Chuyển ngữ: Tuệ Uyển

]]> https://kimcuongthua.org/thu-vien-phat-hoc/nam-su-tu-tap-cho-tam-giac-ngo-kien-quyet/feed/ 0 https://kimcuongthua.org/thu-vien-phat-hoc/khai-thi-cua-duc-akong-tulku-rinpoche/ https://kimcuongthua.org/thu-vien-phat-hoc/khai-thi-cua-duc-akong-tulku-rinpoche/#comments Sun, 18 Oct 2015 13:23:32 +0000 http://kimcuongthua.org/?p=6249 Continue Reading]]> Chủ Đề: Cái gương 

Sanh tử luân hồi là khuynh hướng tìm thấy những lỗi lầm nơi người khác.
Naropa

Người ta lầm địa chỉ khi tìm hạnh phúc bên ngoài mình, người ta đã thấy điều đó. Người ta có đi du lịch đến đầu kia của thế giới và nhân lên nhiều lần những kinh nghiệm cho đến vô tận cũng vô ích, người ta vẫn sẽ luôn luôn thấy những sự vật qua cùng một đôi mắt, vì người ta tri giác thế giới theo cái mà người ta nghĩ và cảm nhận. Mỗi người có cách diễn dịch riêng của nó về thế giới trong đó nó đang sống.

Mọi cố gắng sửa đổi thế giới cho phù hợp với những tham muốn và hy vọng của chúng ta đều đưa đến thất bại. Nếu trời mưa, người ta không thể làm gì và không phải vì người ta muốn thấy mặt trời mà trời nắng. Tuy nhiên, có một điều mà người ta có quyền thay đổi : sự khó chịu mà cơn mưa gây ra cho chúng ta. Điều này không muốn nói rằng người ta phải tự tạo mọi mảnh của một nhân cách mới khác – con người mà người ta có là đã quá đủ. Một cách thực tiễn, điều này nghĩa là người ta cần một tấm gương để giúp người ta thấy đích xác người ta ở đâu, và phát giác cho người ta thấy những khía cạnh của nhân cách mình mà trên đó người ta cần làm việc.

Con người có một khuynh hướng rõ ràng là sưu tầm những cái mặt nạ ; mỗi người thực sự có một mặt nạ cho mỗi hoàn cảnh. Nếu người ta không biết người ta có cái đầu gì, thì thực ra bởi vì người ta không bao giờ thực sự quan sát nó một cách chăm chú. Chắc hẳn người ta thiếu sự thụt lui để thấy nó rõ ràng. Rồi người ta nhìn cái đầu của những người khác, và khi thấy một cái đầu đẹp, người ta mong cái đầu mình giống được như nó.

Tuy nhiên, có đôi khi mặt nạ rơi tuột đi, hay người ta đã quên mang nó, và trong khoảnh khắc ngắn ngủi, người ta lập tức tự thấy mình nguyên dạng. Nói chung, sự chấn động khiến người ta không chịu đựng nổi. Người ta vội vã che dấu điều người ta đã thấy và làm lại rất mau một mặt nạ mới. Người ta có thói quen luôn luôn muốn sửa chữa lại thực tại để làm lại nó theo ý thích đến độ người ta không đảm đương cái thực sự người ta là. Trong thời gian đó, khuôn mặt thật của chúng ta đang hư thối dưới những mặt nạ, thiếu ánh sáng và không khí, và cũng bởi vì người ta không bao giờ nghĩ đến việc lau rửa nó.

Người ta có thể đến chỗ cho những người khác một hình ảnh đẹp về mình, trong khi cái người ta dấu sau những mặt nạ cần một sự giảm xuống nghiêm túc. Vậy là người ta chông chênh khi cho hình tướng bên ngoài đặc quyền so với thực tại, bởi vì chính cái người ta thực sự có nơi mình mới quyết định phẩm chất những kinh nghiệm và dòng sống của chúng ta. Khi nào người ta còn che dấu sự thối nát dưới một sự điểm trang hấp dẫn, người ta chẳng có ích lợi gì nhiều cho chính mình hay cho những người khác, dù người ta duy trì thành công một sự giả bộ toàn vẹn.

Chính là sau cái mặt nạ mà người ta phải đuổi cái ta ra khỏi sào huyệt để học nhận biết nó. Tất cả chúng ta đều có nhãn hiệu một “cái tôi”, tuy nhiên thật hiếm người biết họ thực sự là gì. Chỉ cần người ta cho một cái gì nhỏ nhặt, dư thừa – như một đồ chơi trẻ con vặt vãnh hay một mẩu bánh mì – để tự xưng là một lương tâm tốt hay tự cho là một nhà từ thiện vĩ đại, và người ta không thể quên cử chỉ đó. Bấy giờ người ta biểu lộ chứng quên lẫn sâu xa đối với những cơn ích kỷ hay với những trận giận dữ. Và như vậy người ta tự xây dựng một hình ảnh sai lầm về mình để tự củng cố, tự an tâm. Tất cả ý tưởng người ta tự tạo về mình đặt nền trên một sự lừa đảo còn khó phá hơn khi chính người ta là tác giả. Bởi thế tại sao người ta cần một tấm gương soi.

Đây là lời nói về vấn đề này của một trong những vị thầy tâm linh vĩ đại của Tây Tạng, Jamgon Lodro Thaye : “Khi tôi nhìn một số người thực hành Phật giáo, họ hoàn toàn có vẻ tốt đẹp, nhìn theo bên ngoài : họ nói hay, ăn mặc đúng, họ biết ngồi như một vị Phật. Nhưng khi tôi quan sát khuôn mặt bên trong của họ, họ có vẻ của những con rắn độc. Chỉ cần họ chạm phải chút khó khăn hay chút chướng ngại nhỏ nhặt thì tính khí đích thực của họ lộ ra ngay. Như con rắn có vẻ trơn láng và mềm mại trong khi luôn luôn sẵn sàng mổ, những người đó sẵn sàng gây gổ đổ lỗi cho bất kỳ ai làm chướng ngại họ.”

Không phải tự thân con rắn là xấu, nhưng sự sợ hãi, thù hận và vô minh đã quy định nó phải giết mỗi khi nó cảm thấy bị đe dọa. Chúng ta cũng hơi giống như vậy : cái xấu người ta có thể thấy nơi mình là sản phẩm của vô minh – sự nhận biết sai lầm về bản tánh thật sự của những sự vật. Vậy thì người ta có thể, và người ta phải, chuyển hóa vô minh này thành trí huệ, bằng cách nhìn vào trong, xoay tâm thức về trên chính nó. Điều này sẽ tự động tác động lên những tương quan lành mạnh hơn, phong phú hơn với thế giới bao quanh chúng ta.

Điều trên có nghĩa quan trọng là tỏ ra điều độ và lương tri đối với cái mà người ta sắp khám trong gương. Để cho những lỗi lầm, khuyết điểm được che dấu thì chẳng lợi ích gì, cũng không hiệu quả và có hại khi chỉ thấy những mặt tốt của mình. Nếu người ta quá đặt nặng những thói xấu, những lệch lạc của mình, người ta sẽ chìm trong thất vọng và chán nản tất cả. Người ta phải có thể tự xem mình trong cái gương một cách khách quan, không kết án điều mình thấy trong đó, và không muốn đập bể gương thành muôn mảnh. Ngược lại, vô ích khi không biết đến những khuyết điểm hay đè nén chúng, điều chỉ làm chúng mạnh thêm khi luôn luôn đặt mình dưới sức ép, sẵn sàng bùng nổ trước một cơ hội nhỏ.

Vũ khí nguyên tử là một chuyện làm cho nhiều người trong chúng ta tức giận, tuy nhiên người ta không biết rằng tâm thức chúng ta thường trực là chỗ ở của một loại phản ứng nguyên tử. Mỗi ngày, cái “ta” sản xuất ra hàng triệu tấn kiêu ngạo, ghen ghét, giận dữ, tham muốn và thù hận, chúng gieo rắc kinh hoàng và căng thẳng ở mọi phương vị và gây nên những tổn hại khủng khiếp nơi ta và nơi những người khác. Rõ ràng không phải chôn vùi những vũ khí nguyên tử xuống đất hay tự bằng lòng với ước mong chúng biến mất mà người ta làm cho chúng thành vô hại. Nếu người ta muốn hóa giải những sức mạnh tàn phá chứa trong mình, phải tỏ ra khôn khéo và thiện xảo để tháo gỡ và triệt hạ chúng. Người ta phải kêu gọi hiểu biết và tình thương, cộng với khá kiên nhẫn và không bám luyến. Không quên một chút thư giãn và khôi hài…

Điều người ta sắp khám phá khi nhìn “tấm gương” sẽ rất ích lợi cho chúng ta để thành tựu con đường tâm linh, nhưng quan trọng nhất là cái trí huệ rất mới mẻ này không nằm trong chữ nghĩa chết khô. Phải đem nó vào kinh nghiệm của mình và nuôi dưỡng thường trực nó trong cuộc sống hàng ngày. Nếu người ta không áp dụng vào cuộc sống trí huệ và lòng bi vừa thức giấc trong mình, người ta sẽ chỉ có thêm một mặt nạ khác.

Một kỹ thuật chỉ có giá trị nếu người ta có thể áp dụng nó vào một tình huống thực tiễn. Dù bạn có một hiểu biết lý thuyết hoàn hảo về cơ khí, bạn cũng sẽ không thể sửa chiếc xe của bạn nổ máy trở lại trước khi chính bạn bước vào thực hành bằng cách thọc tay vào dầu mỡ. Những kỹ thuật làm chủ tâm thức chẳng giúp gì bạn nếu chúng vẫn còn nguyên là những lý thuyết trừu tượng ; chúng chỉ có giá trị nếu chúng hiện thân trong thực tế hàng ngày và nuôi dưỡng thực tế đó. Chẳng hạn có ăn nhập gì khi trải qua một giờ thiền định về sự ghen tuông để cố thoát khỏi nó, rồi tức thì sau thời thiền, người ta lại nổ bùng một cơn ghen tuông với vợ hay chồng chỉ vì một cái cớ nhỏ nhặt.

Người ta có thể trải qua một đời thu thập sưu tầm những giáo huấn đủ mọi loại với những thiện ý tốt đẹp nhất cho thế giới : chúng chẳng giúp gì nhiều khi người ta không áp dụng chúng vào hoàn cảnh cụ thể. Sự giáo dục và khả năng trí thức của chúng ta có thể có một ích lợi nào đó để chúng ta hiểu cái gì xảy đến với chúng ta trong đời sống hàng ngày và giúp chúng ta quản lý nó. Nhưng vô cùng quan trọng hơn là có một tâm thức mở rộng, sẵn sàng chấp nhận cái gì tự xuất hiện và đối mặt với nó. Tiến bộ tâm linh không phải là một vấn đề trình độ trí thức hay và văn hóa : ở Tây Tạng không thiếu những người rất đơn giản, họ không biết đọc không biết viết, đã đạt đến một trạng thái thức tỉnh hoàn toàn của tâm thức.

Mỗi người đều mang nơi bản thân mình tiềm năng của sự thức tỉnh tâm linh. Nếu người ta thêm vào đó sự phong phú lớn lao những kinh nghiệm mà chúng ta đều có, người ta có tất cả nguyên liệu cần thiết cho sự phát triển tâm linh, miễn là người ta khai thác nó. Bởi vì người ta không dùng nó, thì cũng như nó không có gì cả ở nơi người ta. Một người giàu có không biết cách dùng tiền sẽ có nhiều vấn đề khó khăn hơn một người đạm bạc biết rút phần tốt nhất có thể từ mỗi đồng xu. Một ví dụ khác : hãy tưởng tượng rằng bạn muốn nổ máy chiếc xe hơi của bạn. Nó không nhạy : bình ắc quy hết điện. Bạn có hàng trăm bình ắc quy để thay đổi trong ga-ra, nhưng bạn cũng quên sạc chúng. Tất cả tiềm năng năng lượng mà bạn có là vô ích, vì không được dùng, và bạn chẳng thể chạy đi. Từ đó là sự quan trọng phải nghiêm mật và lợi dụng cái người ta đã vốn có.

Trở lại tấm gương của chúng ta, không chỉ đơn giản ngắm hình ảnh mình trong đó, mà còn phải chuyển sang hành động. Không phải chỉ nhận ra mình đang ghen tuông, giận dữ, rồi thôi. Phải thể hiện sự kiên trì và sáng suốt để học nhận diện, rồi hóa giải, trung hòa những chất độc bên trong của mình và những trạng thái tâm lý phát sanh từ chúng, những trạng thái tâm lý đã tạo cho chúng ta một thế giới quá đỗi khó khăn để sống. Nếu chúng ta không thể kiểm soát thế giới bên ngoài, ít ra tất cả chúng ta đều có thể đánh bại những kẻ xúi giục ra những rối rắm khổ nạn này là giận dữ, kiêu căng, tham muốn, thù hận và ghen tỵ. Càng tiến theo chiều hướng này, người ta càng cảm thấy biến mất cái cảm tưởng xung đột thường trực với những sự vật và những con người mà người ta đã có trước kia, và những vấn đề và những khổ đau của chúng ta càng giảm đi bấy nhiêu. Khi người ta chấm dứt tự đánh lộn với chính mình, người ta không còn chiến đấu với phần còn lại của thế giới. Nếu người ta biết tự chấp nhận mình như mình đang là, người ta có thể chấp nhận phần còn lại của thế giới và những người đang chia xẻ thế giới với chúng ta. Không còn nữa sự hao tán thất thoát năng lượng trong những xung đột bên trong hay bên ngoài ; mọi điều người ta làm, ở mọi cấp độ, đều hòa nhập vào hành trình tâm linh, và đem lại lợi lạc cho những người khác đồng thời cho chính mình.

Trước khi đến đó, tốt hơn là tránh rơi vào một quá độ của sự tự soi xét mình bằng cách tự phân cực mình thái quá trên chính mình và trên những vấn đề cá nhân. Để giữ sự chừng mực, cần không mất quan điểm vị tha của động lực ban đầu : nhớ rằng người ta tiến hành công việc này trên chính mình là để tìm ra khá đủ những nguồn lực nơi mình để có thể giúp đỡ những người khác. Một thái độ như thế sẽ cho chúng ta một điểm quy chiếu khách quan và tránh cho chúng ta khỏi quá tự trầm ngâm về chính mình. Người ta sẽ mang lại một cái nhìn tỏ rõ hơn về những sự vật khi thấy chúng như chính chúng là, và người ta sẽ tri giác tốt hơn cái gì không ổn trong đời họ. Người ta sẽ học thay đổi cái có thể thay đổi và chấp nhận cái không thể tránh.

Không dễ chịu lắm khi sống trước mặt một tấm gương, nhưng trò chơi xứng đáng bỏ công để giúp chúng ta hiểu những khó khăn của chúng ta và giúp giải quyết chúng. Bình thường, người ta có khuynh hướng phê phán những người khác và muốn thay đổi họ nhiều hơn. Thế nên người ta có thể hơi hoảng sợ khi lần đầu tiên nhìn thấy những quan hệ của mình và thế giới bằng cách mới mẻ này : thay vì chờ đợi những sự việc thay đổi từ bên ngoài, người ta nắm chính mình trong tay. Ban đầu, chắc chắn người ta hơi sợ vì cái không biết, cái xa lạ, điều đó rất bình thường, nhưng việc đó cũng không phải khó khăn như nó có vẻ thế : chỉ cần chấp nhận tìm hiểu chính mình, làm bạn với chính mình, như một người nuôi thú giỏi trước tiên phải có được sự tin cậy của con cọp trước khi có thể dạy dỗ nó. Một khi người ta biết thiết lập những quan hệ thật sự với chính mình, người ta có lẽ sẽ thấy rằng người ta có không nhiều những vấn đề hơn người ta tưởng, và những vấn đề thực sự còn lại có thể tự giải quyết khá dễ dàng.

Điều đó mở ra những viễn tưởng đáng để khổ công đầu tư vào công việc làm trên chính mình này. Khi học điều phục tâm thức mình, người ta có khả năng giải quyết những vấn đề riêng tư. Có một cái gì thay thế cho sự khó nhọc này không ? Có chứ, nếu người ta thích ở lại hơn mãi mãi trong tình trạng xung đột chiến đấu thường trực với thế giới, bằng cách cứ tiếp tục đổ những cái gì không thông suốt lên lưng những người khác hay những hoàn cảnh. Nếu quả thật người ta chọn biện pháp này, phải tiên liệu sự nhiễm độc với hàng triệu cá nhân khác… Thật là một chương trình vĩ đại ! Thế thì dạy dỗ thuần hóa tâm thức của chính mình sẽ trở thành một cách giải quyết duy nhất đơn giản mà hấp dẫn vô song…

 Việt ngữ: Nguyễn An Cư

]]> https://kimcuongthua.org/thu-vien-phat-hoc/khai-thi-cua-duc-akong-tulku-rinpoche/feed/ 0 https://kimcuongthua.org/tin-tuc/luu-tam-den-nguon-goc/ https://kimcuongthua.org/tin-tuc/luu-tam-den-nguon-goc/#comments Sun, 18 Oct 2015 03:51:31 +0000 http://kimcuongthua.org/?p=6239 Continue Reading]]> By Đức  Shyalpa Tenzin Rinpoche 

Các thói quen có hại và hành xử bất cẩn là nguyên nhân dẫn đến đau khổ. Nếu nỗ lực sống trọn vẹn, ta sẽ không bị rơi vào bẫy của những thói quen. Khi con ong đậu trên một bông hoa để hút mật nghĩa là nó đã bị hương hoa thu hút. Không nhận ra là màn đêm đang buông xuống, con ong bị mắc kẹt khi những cánh hoa từ từ khép lại. Là con người, ta cần sử dụng trí tuệ và mài giũa nhận thức của mình để các thói quen không trói buộc và cướp đi tự do của ta.

Suy nghĩ rời rạc và cảm xúc muộn phiền che mờ bản chất vốn rộng mở và sáng rõ của tâm trí. Nhận thức mất đi khi ta chỉ tập trung vào bản thân và những gì mà cái “tôi” trải nghiệm. Tầm nhìn bó hẹp này tạo ra nền tảng nuôi dưỡng cho ý niệm mạnh mẽ về bản ngã. Khi không thể vượt lên trên lối suy nghĩ thông thường, theo thói quen của chính mình, ta sẽ bị vướng vào mớ hỗn loạn của chính mình. Khi không nhận ra được bản chất tinh khôi của tâm hồn, ta sẽ phải chịu khổ đau bởi có ràng buộc lớn lao với cái “tôi”. Một dòng suy nghĩ bất tận, với suy nghĩ nọ tiếp nối suy nghĩ kia, sẽ giăng bẫy ta vào vòng xoáy hỗn độn và khổ đau vô hạn.

Mỗi suy nghĩ nên ở nguyên chỗ của nó. Thật vô nghĩa khi lôi con nhộng ra khỏi kén rồi kỳ vọng nó sẽ làm ra mật; điều đó thật phi tự nhiên. Tương tự, nếu đặt con ong mật vào kén, thì nó cũng không biết làm thế nào để hóa thành bươm bướm. Vì vậy, nói theo châm ngôn thì con nhộng nên ở trong kén, còn ong mật thì nên làm ra mật. Khi bạn trải nghiệm trọn vẹn từng suy nghĩ, năng lượng của suy nghĩ sinh ra và mất đi tại chỗ của nó. Vì vậy, bạn không cần phải xáo trộn suy nghĩ của mình. Càng diễn giải thì càng thêm rối loạn và khó hiểu. Khi năng lượng của mỗi suy nghĩ đã trọn vẹn và độc lập, nó được giải phóng khi sinh ra và không để lại dấu vết.

Nếu không thể hiểu được bản chất của từng suy nghĩ là trọn vẹn và độc lập, là vì bạn quá gắn kết với cái “tôi” và những gì cái “tôi” tạo ra. Khi bạn nghĩ “tôi sẽ làm việc này” là bạn tạo ra tính liên tục cho cái “tôi” đó.  Khi bạn nghĩ “tôi muốn thứ này”, là bạn đã nhấn một nút, và khi bạn nghĩ “tôi muốn thứ kia” là bạn đã nhấn nút tiếp theo. Sẽ không có khoảng trống cho từng suy nghĩ để được trọn vẹn và độc lập vì bạn đang chìm đắm trong ảo tưởng về tính liên tục. Có thể nói suy nghĩ độc lập là năng lượng tự nhiên, là nhận thức mới mẽ và rõ ràng. Nó không phụ thuộc vào bất kỳ sự hỗ trợ nào.

Khi bạn xuôi theo suy nghĩ theo đuổi một cái “tôi” ảo tưởng, vướng mắc của bạn với từng suy nghĩ sẽ trói buộc bạn. Rối loạn tinh thần này khiến bạn phải tiếp nối hết suy nghĩ nọ đến suy nghĩ kia, và cứ tiếp tục như thế mãi. Do đó, mỗi suy nghĩ đều không tồn tại độc lập. Ta viết nên câu chuyện của mình dựa trên một cái tôi ảo tưởng. Bị trói chặt trong một chuỗi bất tận những suy nghĩ rối loạn, ta rơi vào vòng đau khổ lẩn quẩn mà ta gọi là luân hồi. Luân hồi là trạng thái vô minh chưa được giác ngộ. Không nhận thức được bản chất thuần khiết của tâm trí và trải nghiệm, ta bị kiểm soát vô vọng trong những cảm xúc hỗn loạn và nghiệp chướng, và trải qua những căng thẳng và đau khổ bất tận về cả thể chất lẫn tinh thần.

Trong quá trình tu tập, ta gặp phải những khoảng trống trong dòng suy nghĩ, và khoảng trống này cho phép ta thư giãn, tháo gỡ kìm kẹp của những thói quen cố hữu và hành vi phản ứng. Sự thoáng thấy những khoảng không trong tinh thần dần giải phóng ta khỏi mớ suy nghĩ bòng bong và cho ta sống trọn vẹn hơn trong hiện tại sáng rõ. Thiền định là công cụ hiệu quả để thoát ra khỏi những thói quen cố hữu. Các phương pháp khác, chẳng hạn như những điều được dạy trong một vài cuốn sách tu thân, cố gắng thay thế những thói quen tiêu cực bằng lối suy nghĩ tích cực, nhưng làm như vậy cũng không giải quyết được tận gốc vấn đề. Nếu muốn giải phóng bản thân khỏi các thói quen, cách hiệu quả nhất là tự hỏi, “Ai bị thói quen trói buộc, và những thói quen này bắt nguồn từ đâu?”

Phép ẩn dụ phổ biến về sư tử và chó minh họa cho phương pháp này. Nếu ném một viên đá vào con chó, nó sẽ chạy theo viên đá. Còn nếu ném đá vào con sư tử, nó sẽ đuổi theo ta! Con chó sẽ tiếp tục chạy theo những viên đá, còn con sư tử thì sẽ nhanh chóng giải quyết mọi việc. Hãy nhìn thẳng vào nguồn gốc của từng suy nghĩ thay vì chạy theo nó. Thói quen là do suy nghĩ tạo nên và là sản phẩm có điều kiện. Những kiểu suy nghĩ và hành động này sinh ra do ta không hiểu được nguồn gốc của nó. Thói quen là một dạng năng lượng, mà năng lượng thì sinh ra và mất đi như những con sóng trên mặt biển. Khi bạn nhận ra được nguồn gốc thì năng lượng sẽ tự giải phóng khi sinh ra chứ không gây thêm nhiều hành vi theo thói quen nữa.

Tu tập là đi tìm nguồn gốc của viên đá. Bạn có thể tiếp tục hành xử như một chú chó chạy không ngừng theo từng suy nghĩ, hoặc bạn có thể nhào lên như một con sư tử dũng mãnh và khám phá ra nguồn gốc của mọi suy nghĩ chính là năng lượng thuần khiết sinh ra từ sự trống rỗng. Trong trạng thái thuần khiết vô tận này, không có gì thực sự sinh ra và không có gì tồn tại vững chắc, vì vậy cũng không có gì cản trở. Nếu có can đảm nghỉ ngơi trong không gian rộng lớn đó, những hư cấu sinh ra các thói quen trói buộc sẽ không còn mãnh đất màu mỡ để lớn mạnh.

Ta không nên cự tuyệt những suy nghĩ và cảm nhận của mình vì chúng đều đúng đắn. Tuy vậy, các suy nghĩ và cảm nhận sẽ gây ra vấn đề nếu ta cứ bám lấy chúng như thể chúng là cố định và bất biến. Khi trú ngụ trong bản chất trống rỗng và khoáng đạt của cái tôi và các hiện tượng, ta thoát khỏi mọi hỗn mang. Vì vậy, hãy để mọi thứ sinh ra làm nguồn cảm hứng cho bạn. Hãy cứ coi mỗi thứ là một cuộc ăn mừng. Nếu có gì nảy sinh thì thật tuyệt, mà nếu không có cũng chẳng sao. Với tâm trí linh hoạt, ta có thể định hướng cuộc đời mình hết sức tinh tế. Ta sẽ vượt lên trên mọi mục nát, và dù cho điều gì xảy ra thì ta cũng ở ngoài mọi xung đột. Khi hiểu được phẩm chất sáng rọi trong bản chất đích thực của mình, tinh túy sẽ ở khắp nơi. Đó quả là một điều kỳ diệu!

Việt ngữ: Hoàng Ngọc Bích

Xin Rinpoche chỉ cho biết phương pháp mau chóng nhất để thành tựu...

Ai cũng muốn đi cho nhanh, nhưng phương pháp mau chóng nhất để thành tựu là đừng đốt giai đoạn, cũng đừng nhen nhúm ý tưởng muốn đốt giai đoạn. Vì đốt giai đoạn xong thì sẽ vấp ngã; vấp ngã xong thì uổng phí biết bao thời giờ, cuối cùng sẽ còn đi chậm hơn nhiều kiếp nữa!

Khi tu theo Mật Tông, muốn thành tựu nhanh chóng nhất thì phải nên nghe lời thầy mình hay đạo sư của mình. Tại sao? Tại vì thầy mình đã từng bước qua con đường mình đang bước. Tại sao nữa? Tại vì tổ của mình cũng đã bước qua như vậy. Và các vị ấy đã chứng đắc bằng những phương pháp đó, là những người đã thử vàng và đã tìm thấy ra được đây chính là vàng ròng. Nếu các vị ấy không chứng đắc, thì nghĩa là phương pháp các ngài chỉ dạy lại cho ta cũng chẳng có gì hay ho, chẳng có gì vi diệu để mà phải noi theo. Nhưng các vị ấy là các bậc đại thành tựu giả, là thánh tăng, nhiều vị đã đạt thân cầu vồng (rainbow body).

Nếu các con hỏi thầy là tu theo Mật Tông có thể thực sự thành tựu chỉ trong một đời người được không? Câu trả lời là có! Nhưng không phải tu chơi chơi, mà phải tu đúng cách, phải hoàn thiện hết tất cả các pháp môn mà đạo sư đã chỉ dạy cho mình. Nếu nghĩ là tu Mật Tông có thể thành tựu trong một đời rồi bây giờ muốn đốt giai đoạn hay tự mãn với tri kiến của mình thì không thể nào có chuyện thành tựu được.

Đi theo con đường tu phước thì kinh điển nói là mất bao đại kiếp! Nay có pháp tu Kim Cang Thừa có thể chỉ cần trong một kiếp là có thể thành tựu. Nếu các con có thể ngày đêm tu tập miên mật 24/24 bỏ ăn bỏ ngủ như vị thánh giả Milarepa thì thầy khỏi cần phải nói nữa. Nhưng chúng ta không có căn cơ của Milarepa! Nếu không làm được như Milarepa thì cách tốt nhất là làm thế nào? Nhìn lại toàn bộ pháp tu dự bị (Ngondro), thầy không thấy có cái gì hơn là như vậy được nữa! Không có cái gì có thể… nhanh chóng hơn là như vậy đưọc nữa! Vậy bây giờ muốn tu các pháp tu dự bị để có cơ may tiếp tục tiến tới thành tựu viên mãn hay là muốn mất thêm mấy đại kiếp nữa?

Bao nhiều thế hệ các vị đại hành giả và tổ sư đã đi qua con đường đó, đã miên mật hoàn thiện các pháp tu dự bị đó, và cuối cùng, khi nhân duyên chín mùi, được đạo sư của các ngài trực chỉ cho thấy đâu là bản tâm nguyên sơ, đâu là kiến tánh, đâu là đại viên mãn Dzogchen. Không hoàn thiện các pháp tu dự bị mà cứ tu… lung tung, tu cho có, không có hệ thống, không có phương pháp thì các con cũng giống như những cái bình chứa đầy bụi bặm, có đổ nước cam lồ vào đó thì nước cam lồ cũng chỉ có thể biến thành thứ nước rất dơ bẩn, không thể nào uống được! Nếu ngay lúc đó, có ai đến giảng cho các con nghe về Dzogchen và các mật pháp của Dzogchen, kể cả cách vận dụng khí mạch (winds and channels) và giọt tinh chất bồ đề (Bodhi essence) thì các con cũnng đừng hòng hiểu, hoặc nếu hiểu không rốt ráo mà vẫn đem ra thực hành, tâm bồ đề không vững, không đặt trên căn bản của tâm bồ đề để mà công phu mật pháp thì lại chỉ có nước vấp ngã, chuốc hoạ vào thân mà thôi!

Bởi vậy mới phải hoàn thiện các pháp tu dự bị để thanh lọc hoá cái bình chứa, biến bình chứa thành bình tịnh thủy trước đã. Thầy có thể đoan chắc là các con sẽ mau chóng thành tựu nếu chịu khó miên mật, kiên trì hoàn thiện các pháp tu dự bị! Trên con đường tu tập các pháp tu dự bị, thầy bảo đảm là các con sẽ đạt được nhiều kinh nghiệm sâu sắc, có khả năng chuyển hoá mãnh liệt. Đến lúc đó rồi thì các con sẽ trở thành những chiếc bình chứa hoàn hảo để đón nhận những giaó huấn Dzogchen!

Người bình thường mới bước vào con đường tu, khi nghĩ đến “tu” thì nghĩ đến chuyện “ngồi thiền.” Rồi ngồi xuống nhắm mắt lại thiền. Nhắm mắt ngồi một hồi thì rất dễ rơi vào giấc ngủ. Như vậy đâu phải là tu? Tu là phải quán chiếu sâu sắc. Muốn ngồi xuống thiền thì trước tiên phải biết quán chiếu thật sâu sắc trước đã. Vậy làm sao để những quán chiếu đó bừng sống trong mỗi tế bào của thân và tâm khi các con ngồi thiền?

Khi hành trì các pháp tu dự bị, các con sẽ được dạy để quán chiếu sâu sắc về thân người hiếm quý, về vô thường, nhân quả, những nỗi khổ ta bà, rồi phải lễ lạy, phải quy y, phát bồ đề tâm, thực hành sáu ba la mật, phải biết nhận ra những lỗi lầm của chính mình, phải thiền quán Kim Cang Tát Đoả để thanh tịnh hoá nghiệp chướng (Vajrasattva), cúng dường mạn đà la, hành trì pháp xả thân cho chúng sinh (chöd), hành trì pháp đạo sư du già (guru yoga), v.v… Cứ một lòng tinh tấn thực hành miên mật các pháp tu dự bị, hoàn tất nhuần nhuyễn các pháp đó 100,000 lần như đã được chỉ dạy rồi các con sẽ hiểu lời thầy nói, sẽ hiểu tại sao bao nhiêu thế hệ qua, các hành giả Mật Tông, nay đã thành thánh tăng, đều được hướng dẫn để phải làm như vậy khi bước vào con đường tu tập!

Trong Mật Tông, không còn cách nào nhanh chóng hơn để thành tựu! Thầy có thể đoan chắc với các con là như vậy! Nếu có ai nói với các con là có một phương pháp khác nhanh chóng hơn thì cũng đừng tin lời họ!

Tulku Nyima Rinpoche, đại sư giòng Sakya, đã miên mật hành trì và chứng đắc pháp tu Dzogchen của giòng truyền thừa Longchen Nyingtik,, trả lời câu hỏi điện thư (email) của một hành giả Mật-tông qua lời thông dịch của đạo hữu Sangye. 

Việt ngữ: Tâm Bảo Đàn

Tôi sẽ nói ít lời về việc thực hành. Nói chung, chúng ta có nhiều điều để học về Phật Giáo Tây Tạng. Đức Sakya Pandita đã nói rằng để trở thành một người có phẩm tánh toàn hảo, ta nên nghiên cứu thật đầy đủ những bánh xe Pháp (Pháp Luân) khác nhau. Sau khi nghiên cứu, ta suy niệm và sau đó là thiền định. Sự suy niệm được thực hành như căn bản của thiền định và kết quả cuối cùng của nó là sự thiền định. Sau khi nghiên cứu, việc ghi lại những thiện xảo để làm lợi lạc cho người khác thì thật tốt đẹp. Sự giảng dạy và tranh luận cũng ích lợi.

Mục đích của tất cả những điều này là thực hành thiền định. Tất cả những Đạo sư vĩ đại mà bạn sẽ gặp đều hoàn toàn có đủ thẩm quyền nhờ sự nghiên cứu. Sau đó là sự thiền định và chứng ngộ. Tôi đã hoàn tất việc nghiên cứu hàn lâm của tôi vào năm 1990. Tôi giảng dạy một thời gian nhưng tôi nghĩ rằng mình nên thiền định thêm nữa nhờ đó có thể chứng nghiệm những gì tôi đã giảng dạy. Tôi cần có trí tuệ từ thực hành thiền định. Không có gì sai lầm trong sự giáo dục và giảng dạy nhưng chúng bị hạn chế. Cốt tủy của những giáo lý nằm trong việc thực hành. Bạn có thể hiểu biết một mức độ nào đó nhờ việc nghiên cứu nhưng sự thực hành thiền định cho phép bạn thấu suốt trái tim. Tôi đã có cơ hội và sự hỗ trợ để nhập thất trong ít năm vừa qua. Sáu tháng qua tôi đã du hành và thấy được người ta quan tâm tới Pháp ra sao. Nếu tôi thực hành thêm thì tôi đã thấy rằng tôi có thể làm lợi lạc cho họ hơn nữa. Điều này cũng giống như nếu bạn nhai thực phẩm thật kỹ, bạn sẽ thưởng thức được mùi vị của nó. Nhờ thực hành giáo lý ta sẽ có kinh nghiệm nội quán hơn nữa. Vì thế đó là mục đích của việc nhập thất thiền định.

Lama Gyursam Rinpoche và Đức Garchen Rinpoche

Khi tôi nhìn vào tiểu sử của những vị như Milarepa và xem các ngài thực hành ra sao, tôi nhận ra rằng không có sự chứng ngộ nào mà không có sự thiền định từng bước một. Sự thực hành thiền định có thể khó khăn và đầy thách thức nhưng nếu ta thực hành liên tục thì sự chứng ngộ sẽ xuất hiện. Còn nếu ta không thực hành thì sự chứng ngộ luôn luôn càng lúc càng xa. Trong dòng Kagyu, việc thực hành được chú trọng hơn sự hiểu biết. Thật dễ dàng giải thích giáo lý một cách trí thức nhưng điều này không giúp đỡ được gì khi bi kịch hay những thách thức đầy cảm xúc xuất hiện. Trí tuệ chỉ có trong những quyển sách chứ không có trong chúng ta. Milarepa đã nói: “Tôi không phải là một Hóa Thân của một Đại Bồ Tát, tôi chỉ là một người bình thường đã thực hành nghiêm nhặt.” Shantideva nói rằng khi ta có thể nỗ lực mỗi ngày thì những gì khó khăn sẽ trở nên dễ dàng. Ví dụ như việc nghiên cứu có vẻ khó khăn nhưng khi ta chuyên tâm mỗi ngày thì ta có thể học tập được. Cho dù không khao khát đạt được chứng ngộ, nhưng nếu ta thực hành hàng ngày thì sự chứng ngộ cũng cận kề.

Đời người quý báu cho ta cơ hội để thành tựu điều gì đó, vì thế ta không nên lãng phí nó. Những gì ta thành tựu trong đời này sẽ giúp đỡ ta trong đời sau. Cuộc đời này thật ngắn ngủi nếu so sánh với những đời sau ta sẽ phải trải nghiệm. Cuộc đời hiện tại cho ta một cơ hội may mắn vì thế ta nên tận dụng nó, ta cần thực hành càng nhiều càng tốt trong mức độ có thể. Sự thực hành đem lại cho ta sự xác tín và sức mạnh để đối mặt với những thách thức của cuộc sống. Đó là cách đối trị hữu hiệu nhất đối với những thách thức ấy. Vì thế đây là lý do vì sao ta phải thực hành nhập thất. Kết quả của nó là Bồ Đề tâm. Vào lúc đầu việc nhập thất đầy thách thức nhưng bạn thích ngi với nó và mọi người đều có thể làm điều đó. Cho dù bận rộn tới đâu chăng nữa bạn vẫn có thời giờ để thực hành nếu bạn thực hiện nó. Ngay cả năm phút hay mười lăm phút cũng rất quý giá, thậm chí một phút thiền định cũng quý giá. Động lực của tôi trong việc thiền định là làm lợi lạc tất cả chúng sinh. Đó là điều quan trọng. Tôi nỗ lực thực hiện hết sức mình.

Hỏi: Nếu một người rất bận rộn với công việc và chỉ có năm hay mười phút thì thực hành nào là tối hảo, thưa ngài?

Đáp: Nó tuỳ thuộc vào con người. Nếu họ có mức độ tâm linh cao cấp thì họ có thể nhìn xem điều gì diễn ra trong tâm họ và tự an định chính mình. Nếu họ là người mới tu tập thì tốt hơn nên thiền định về hơi thở.

Hỏi: Và nếu là người trung bình?

Đáp: Hãy nhìn vào những cảm xúc của bạn và thiền định về lòng từ ái.

Hỏi: Ngài có thể nói một ít về sự ban phước của guru?

Đáp: Có một vài loại ban phước khác nhau. Tiếng Tây Tạng là jin lap (pyin rlabs). Jin có nghĩa là ban cho hay nhận lãnh tặng vật. Lap có nghĩa là chuyển hóa. Sự ban phước có nghĩa là nhận lãnh năng lực từ Đạo sư dòng truyền thừa để ta được chuyển hóa thành bản tánh đó. Nó tuỳ thuộc vào cách thức hành giả có thể phát triển sự sùng mộ chân thực bằng việc hiểu biết lịch sử của những Đạo sư dòng truyền thừa từ chư Phật. Pháp tự bản thân nó là sự quy y tối thượng. Khi chúng ta thọ nhận Giáo Pháp, ta nhận được một ít trí tuệ từ đó. Nó cũng giống như thuốc men. Mỗi người lãnh hội giáo lý tùy theo mức độ hiểu biết của họ. Khi bạn nhận giáo lý, bạn nhận được những sự ban phước. Đạo sư không thể ban cho đệ tử sự chứng ngộ của mình, nếu không thì sự Giác ngộ đã dễ dàng. Nó tuỳ thuộc vào sự xác tín của ta nơi thực hành thiền định. Sự xác tín mạnh mẽ nhất đến từ việc thực hành. Có thể có điều gì đó bạn hiểu biết trong hai mươi năm nhưng nhờ thực hành bạn chứng ngộ nó trong ngày hôm nay. Tôi cho rằng đây là sự thực hành ban phước vĩ đại. Lạt ma gốc (bổn sư) thì quan trọng nhất và bạn quán tưởng ngài tan hòa vào bạn. Đó là thực hành bên ngoài. Thực hành bên trong là Giác Tánh của chính bạn. Nhờ sự thực hành và giáo dục của tôi, tôi đã phát triển lòng sùng mộ đối với các vị Thầy. Những Lạt ma bên ngoài dạy rằng không có sự khác biệt giữa tâm tôi và tâm chư Phật. Nhưng sự thấu hiểu điều này qua thực hành đòi hỏi thời gian. Bạn nhận ra rằng tất cả chúng sinh đều có tâm này và toàn bộ cuộc đời trở nên quý báu. Những sự ban phước là tính chất đặc biệt của Mahamudra (Đại Ấn) và Dzogchen (Đại Viên Mãn). Không có sự ban phước thì sẽ không có sự chứng ngộ. Cần phải có năng lực ban phước đầy đủ phẩm tính. Những bậc chứng ngộ Giáo Pháp thì khác biệt với những người khác. Có một năng lực ở đó. Đặc biệt là ở phương Tây trong trường Đại Học, Pháp được giảng dạy một cách khác biệt. Trong một trung tâm Pháp, người ta ghép việc nghiên cứu hàn lâm với việc thực hành.

Nguyên tác: “The Importance of Practice”
by Lama Gyursam
Trung tâm Vajra Konchog Ling
http://buddhism.inbaltimore.org/gyursam3.html

Tâm chính là cội nguồn của mọi thăng trầm, khúc mắc, xung đột, khổ đau, hạnh phúc nơi chúng ta. Chính vì tầm quan trọng đặc biệt như vậy nên chúng ta cần bắt đầu tập cách làm quen và rèn luyện tâm. Để làm được điều này, chúng ta cần phải chuẩn bị nhiều điều kiện thuận lợi như địa điểm, thời gian, cách thức, tư thế thực hành…, như vậy mới có thể thiền định theo đúng cách.

Sự vận hành của tâm có mối liên hệ phụ thuộc với thân vật lý từ khi chúng ta sinh ra cho đến lúc từ giã cõi đời. Có thể nói thân thể cũng như hệ thống kinh mạch luân xa vi tế ở bên trong giống như một con đường. Những luồng khí vi tế chạy trong các kinh mạch có thể ví như một con ngựa hoặc một cỗ xe chạy trên con đường đó, và tâm của chúng ta giống như người kỵ sĩ hay người lái xe. Nếu muốn cỗ xe chạy được dễ dàng, con đường nhất thiết phải rộng rãi bằng phẳng. Để tránh những trục trặc như hỏng phanh, chết máy hay một vấn đề tương tự, chúng ta cần đảm bảo con ngựa kia có yên cương chắc chắn hoặc máy móc thiết bị trong xe vận hành trơn tru. Cuối cùng, người kỵ sĩ hoặc người lái xe cũng phải biết cách làm tốt công việc của mình.

Chúng ta cần luyện tập cho cơ thể mình biết cách ngồi vào một tư thế đúng để giúp tâm dễ dàng đạt được trạng thái cân bằng, ổn định mà chúng ta hướng tới. Tương tự việc điều khiển một con tuấn mã đòi hỏi nhiều công sức huấn luyện, để điều khiển được cơ thể và hơi thở của mình, bạn cũng phải luyện tập nỗ lực rất nhiều. Nếu con đường bằng phẳng, thẳng thoáng và yên cương được thắng tốt, chàng kỵ sĩ có thể ngồi thoải mái trên lưng ngựa và thúc nó phi nước đại tới bất cứ nơi đâu theo ý muốn. Cũng như vậy, nếu ngồi đúng tư thế thuận lợi, chúng ta sẽ kiểm soát tâm một cách dễ dàng.

Khi thiền định, bạn cần phải kiểm soát được cả thân, khẩu, ý của mình. Vì cả ba có mối liên hệ mật thiết với nhau nên cả thân và khẩu của bạn cũng phải đặt trong trạng thái thư giãn. Vậy khi nói “kiểm soát” nghĩa là sao? Điều này không có nghĩa là kiểm soát bằng sự khiên cưỡng, gồng cứng, mà phải đảm bảo chắc chắn bạn luôn trong trạng thái thư giãn tỉnh thức. Việc đạt tới sự thư giãn của thân, khẩu, ý này được hiểu là “ba sự vắng lặng của vận động”: cơ thể không vận động, lời nói không vận động và tâm không vọng động.

Tư thế bảy điểm, thả lỏng thân

Điều quan trọng trong khi thiền định là cơ thể phải được đặt vào một tư thế khiến cho bạn cảm thấy thật thoải mái, thư giãn. Theo tôi thích hợp nhất là mỗi người tự tìm cho mình một tư thế an lạc và khiến mình cảm thấy dễ chịu nhất. Bạn có thể chọn các tư thế thích hợp, loại trừ tư thế nằm dài ra hoặc trong khi cơ thể đang bận rộn quá mức. Có rất nhiều tư thế được chỉ dạy trong pháp thực hành Đại Thủ Ấn hoặc trong các pháp thiền định khác của Kim Cương thừa, điều quan trọng là những tư thế này không được tạo ra căng thẳng. Tư thế truyền thống nhất, có tên gọi là tư thế của Đức Phật Đại Nhật Như Lai (Vairocana) bao gồm bảy điểm. Cho dù không đi sâu vào chi tiết, chúng ta cũng sẽ điểm lại những nét chính.

Quan trọng nhất là bạn cần ngồi yên và giữ cho xương sống được thẳng để khí lực trôi chảy tự nhiên. Ngồi vươn thẳng lưng cũng là một cách để vực tâm chúng ta dậy. Khi còn nhỏ, tôi không thích nhìn thấy các hành giả trong tư thế thiền định vì cho rằng họ ngồi như vậy cốt để cho mình trông nổi bật. Giờ thì tôi đã hiểu sự thật không phải như vậy. Ngồi thẳng người giúp cho các kinh mạch vi tế trong cơ thể cũng được kéo thẳng. Nhờ đó, khí có thể trôi chảy dễ dàng nên tâm cũng trở nên thư thái. Nếu không thì cũng giống như một con đường có rất nhiều ngã quanh co, và như vậy bạn sẽ không thể có được sự thực hành thuận lợi.

Có rất nhiều điều được chỉ dạy liên quan tới tư thế của hai chân và hai tay. Thế nhưng đối với các hành giả mới tu tập, bạn không cần thiết phải đi quá sâu vào chi tiết. Bạn có thể ngồi kết già thế Kim cương tọa, nhưng nếu cảm thấy không thật thoải mái, bạn có thể chỉ cần bắt chéo chân phía trước, và nếu cần bạn cũng có thể dùng tới sự trợ giúp của một tấm đệm ngồi dày.

Thông thường bạn có thể thấy trong tư thế Kim cương tọa, chân phải được đặt trên chân trái, và không có sự phân biệt giữa hành giả nam và nữ. Trong một tư thế thoải mái hơn, chân trái có thể đặt bên trong và chân phải đặt bên ngoài.

Về tư thế hai bàn tay, bạn có thể đặt chúng giống như trong tư thế thiền định, tay nọ đặt lên trên tay kia kết ấn Đại định như được thấy trong hình ảnh Đức Amitabha A Di Đà Phật. Ngón tay cái có thể đặt nhẹ vào gốc ngón đeo nhẫn ở cả hai bên vì trong ngón tay đeo nhẫn có một kinh mạch vi tế đặc biệt có liên hệ mật thiết với những xúc tình như tham ái, sân giận hay ghen tị. Những xúc tình này tác động trực tiếp tới tâm có thể khiến nảy sinh một số chướng ngại trong lúc thực hành. Chính vì vậy mà ta nên dùng ngón tay cái bấm nhẹ lên kinh mạch này.

Ánh mắt cũng rất quan trọng. Hướng nhìn của bạn cũng có tác động lớn tới sự thực hành. Thông qua ánh mắt, suy nghĩ của chúng ta có thể bị cuốn theo một số đồ vật hoặc bị phân tâm. Bạn cũng không nên nhắm mắt hoặc đảo mắt nhìn từ hướng này sang hướng khác. Thật vậy, trong khi cử động mắt bạn có thể tạo ra sự vận động trong các kinh mạch vi thế đồng thời thúc đẩy khí vận chuyển trong não bộ. Bạn cũng không nên chớp mắt nhiều hơn so với bình thường. Ánh mắt không được tập trung quá nhiều vào nơi nào, điều đó có thể khiến cho bạn cảm thấy căng thẳng. Có nhiều phương pháp đã được thuyết giảng liên quan tới ánh mắt trong Đại Thủ Ấn. Nhiều kinh điển vẫn nhấn mạnh rằng ánh mắt nên nhìn xuống sàn, trong khi đó, Yoga Tối thượng lại dạy hành giả nên nhìn thẳng vào khoảng không trước mặt. Nhìn quá gần có thể khiến bạn cảm thấy đau đầu hoặc đau bên trong lòng mắt. Mỗi người nên tìm cho mình một tầm nhìn khiến tự mình cảm thấy thoải mái nhất. Song dù thế nào bạn cũng không nên nhắm mắt. Bạn cũng nên đặt nhẹ lưỡi một cách tự nhiên nhất lên trên hàm, ngay vị trí chân răng ở hàm trên. Vị trí này giúp cho hơi thở được dễ dàng mà không nhất thiết phải thở qua đường miệng.

Tư thế thiền định này vô cùng cần thiết giúp cho cơ thể được thư giãn. Việc này lại càng cần thiết khi bạn vẫn chưa thể thư giãn tâm mình trước các nhiễu loạn của thân, khẩu, ý và hoàn cảnh môi trường bên ngoài. Vì vậy chúng ta mới cần phải chuyên tu tại nhưng nơi yên tĩnh để tránh vọng động nhiễu loạn và có thể thực sự thư giãn thân mình.

Tuy nhiên, việc không cử động cũng không hoàn toàn có nghĩa là thân thể bạn không hề vận động. Lẽ đương nhiên những hành giả đã rèn luyện lâu năm sẽ không cần thiết phải bất động thân thể theo cách này. Họ có thể hoàn toàn an trụ trong tâm tự tại suốt cuộc đời mà không hề bị ảnh hưởng bởi những động thái của thân thể bên ngoài. Vì thế, một trong những bậc Thượng sư của chúng ta, trong một lần thuyết pháp, đã giảng rằng tư thế bảy điểm Vairochana thực sự không phải điều vô cùng quan trọng mà điểm cốt yếu là sự thư giãn. Đối với chúng ta thoạt nghe điều này tưởng chừng như đơn giản, bởi lẽ chúng ta gặp rất nhiều khó khăn khi ngồi đúng theo tư thế này. Thế nhưng bạn cần lưu ý rằng bậc Thượng sư đó thực sự là một Đại thành tựu giả: ở mức độ thành tựu của Ngài thì ngồi theo tư thế nào không còn quan trọng nữa. Chính vì vậy mà những lời Ngài dạy trên đây cần phải hiểu theo đúng nghĩa. Có những bậc Thầy của Đại Toàn Thiện hoặc Đại Thủ Ấn luôn tìm cách trụ trong tư thế này cả ngày lẫn đêm, ngay cả trong khi ngủ, để không bị đứt đoạn thiền định. Đó không phải vì các Ngài còn mới tu tập, mà ngược lại, đó là dựa trên kinh nghiệm: các Ngài biết rằng khi trì giữ tư thế này, các Ngài sẽ càng được thư giãn và tỉnh giác, các Ngài càng có thêm nhiều sự kết nối với bản chất thật của cuộc sống, chỉ đơn giản nhờ vào tư thế an tọa.

Tư thế thư giãn khẩu

Để khẩu được nghỉ ngơi thư giãn, bạn cần phải tịnh khẩu, có nghĩa là im lặng hoàn toàn. Trong khi thiền định, phạm trù khẩu được hiểu rộng hơn rất nhiều so với việc phát ra âm thanh thông thường, ở đây tôi muốn đề cập tới âm thanh phát ra của hơi thở. Bạn cần phải để hơi thở thoát ra một cách tự nhiên, bình thường. Để đạt được như vậy, lúc này, bạn chỉ cần đừng can thiệp vào việc thở.

Tư thế thư giãn tâm, theo lời dạy của Ngài Tilopa

Giờ thì chúng ta sẽ cùng giải quyết tới tâm: chính đây mới là đối tượng bạn cần rèn luyện và kiểm soát, bởi chính sự buông lung tâm thức đã khiến chúng ta bị trôi lăn trong luân hồi khổ não từ vô thủy tới nay. Tuy vậy, chỉ bằng việc đặt cơ thể đúng tư thế và thở đúng cách, bạn đã đang trong quá trình rèn luyện tâm, bởi ba thứ này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.

Trạng thái tâm đúng đắn nhất bạn cần đạt tới đã được mô tả rất rõ ràng trong bài kệ mà Đại Thành tựu giả Tilopa từng khai thị cho Ngài Naropa:

Không thiền định, không suy nghĩ, không phân tích

Chỉ cần thư giãn an trụ trong thực tại tự nhiên vốn có của vạn pháp

Điều này có nghĩa là bạn không nghĩ về quá khứ, không lo lắng về tương lai, không suy tư về hoàn cảnh tu tập hiện tại của mình. Cho dù có nghe thấy gì, cảm nhận gì, nhìn thấy gì, cảm xúc gì thì vạn pháp như chúng hiển hiện bên ngoài và được phản chiếu vào bên trong nội tâm cần được chúng ta tiếp nhận một cách thư thái tự nhiên như nó vốn là. Nói cách khác, bạn không cần bận tâm tới điều gì và hãy để mọi thứ được tự nhiên, bình thản, nhẹ nhàng. Điều đó có nghĩa là tâm được thả lỏng mềm mại và thư giãn như tôi vẫn thường nhắc đến. Quan trọng là bạn phải không tìm cách làm cho trạng thái tâm trở nên tốt hơn, nếu cố làm cho tốt hơn nghĩa là bạn sẽ làm hỏng mọi thứ. Đồng thời bạn cũng đừng nên để cho mình bị “đờ đẫn” và rơi vào một trạng thái u mê hôn trầm. Ý thức của chúng ta phải hoàn toàn tỉnh táo, giống như một điệp viên đang canh gác. Đừng để cho mình bị lạc bước mà không có sự cảnh tỉnh của điệp viên này: nếu như vậy bạn sẽ lại rơi vào trạng thái thông thường vốn là đặc tính của luân hồi. Hãy an trụ trong tâm an lạc, trong sáng, vô niệm, không để tâm khởi lên bất cứ mối bận tâm lo lắng nào. Hãy nhìn, nghe, cảm thấy mọi thứ một cách không tạo tác giống như bạn là một đứa bé mới chỉ vài tháng tuổi…

Nếu chúng ta có được hiểu biết đúng đắn về Mahamudra Đại Thủ Ấn, chúng ta sẽ hiểu rằng tất cả các pháp và xúc tình phiền não đang hiện ra chỉ tồn tại thoáng qua, tương đối, bởi đó là do sự phóng chiếu của tâm, không hề có bản chất tồn tại tuyệt đối. Việc thấu hiểu như vậy trong lúc này vô cùng cần thiết. Thực vậy, trong quá trình thực hành thiền định, tâm của chúng ta vẫn sẽ bận rộn cho dù chúng ta muốn thư giãn; song nhờ có được sự thấu hiểu đúng đắn này nên dần dần chúng ta sẽ phát triển khả năng tự giải thoát mình ra khỏi chu trình đó và để tâm lắng dần. Nếu muốn thì tâm cứ trăn trở bận rộn thoải mái, điều này chẳng phiền hà gì tới chúng ta. Chúng ta sẽ tách hẳn mình ra khỏi sự vọng động của tâm, không bị cuốn theo dòng bận rộn và như vậy chúng ta sẽ hoàn toàn thư thái.

Nếu để mọi sự diễn ra tự nhiên như vốn có, các vấn đề sẽ tự động được hóa giải ngay lập tức, giống như đã được lập trình sẵn vậy. Nếu cứ để mọi thứ trôi qua nhẹ nhàng tự nhiên, không can thiệp tạo tác, chúng ta sẽ đưa được tâm vào một trạng thái đúng đắn, đạt được sự thư giãn của tâm. Sự thư giãn này được hình thành dựa trên chính kiến và quan kiến đúng đắn, đó mới là điều cốt yếu của tâm và cũng là điểm cốt yếu của sự thư giãn, đồng thời cũng là điều cốt yếu trong thiền Đại Thủ Ấn.

Nếu chuyên cần luyện tập thiền theo cách này, cho dù chúng ta có lối sống như thế nào và có bất cứ chuyện gì xảy ra, mọi sự phóng chiếu của tâm đều sẽ trở thành những bài pháp. Nhờ có được sự thư thái, tự bên trong chúng ta luôn sẵn sàng và chín chắn, chúng ta sẽ có được những cơ hội tuyệt vời để đột nhiên chứng ngộ được bản chất thật sự của tự nhiên cũng như thực chứng Thượng sư bên ngoài, bên trong và bí mật. Thế nhưng nếu không thể thư thái, cho dù có trải nghiệm rất nhiều, chúng ta cũng không thể nào có được cơ hội chứng nghiệm điều này.

Tôi nghĩ rằng việc không đạt được thư thái chính là khó khăn chính mà đa số các hành giả thời nay gặp phải. Các tư thế và sự thư thái của thân, khẩu và ý, một cách truyền thống, vẫn được coi là điểm khởi đầu của thiền định. Tuy nhiên khi đã quen thuộc hơn với những tư thế này, bạn không được nghĩ tới việc bỏ dở chúng trên bước đường tu tập. Mỗi lần thực hành, ngay cả khi đạt được một trải nghiệm tốt trong thiền định, bạn vẫn cần phải an trụ trong những tư thế này. Điều đó cũng không có nghĩa là nếu không áp dụng những tư thế ấy, đặc biệt là tư thế của thân, thì bạn sẽ không thể thực hành. Lẽ đương nhiên, bạn có thể thực hành ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào, khi bạn đang làm bất cứ việc gì: trong khi ngủ, trong khi đi vệ sinh, trong khi nói chuyện,… Thiền định cần phải được duy trì liên tục không đứt đoạn. Tuy thế, mỗi khi thực hành nghiêm mật bạn cần tuyệt đối áp dụng ba phương thức này.

http://daibaothapmandalataythien.org/giao-phap-kim-cuong-thua-phat-giao-dai-thu/ba-phap-thu-gian-khau-y