Về những giáo lý căn bản và đặc biệt, trước tiên, chúng ta cần hiểu rằng trong ba giai đoạn của cuộc đời, Phật Thích Ca Mâu Ni ban các kiểu giáo lý khác nhau với những sự nhấn mạnh khác nhau, được biết đến là ba lần chuyển Pháp luân. Người ta có thể băn khoăn rằng vào những giai đoạn nào trong đời, Đức Phật đã thực sự giảng dạy ba lần chuyển Pháp luân. Chúng ta tìm thấy trong bản tiểu sử dài của Đại Sư Liên Hoa Sinh – Biên Niên Sử Liên Hoa (Pema Kathang) rằng, từ năm ba mươi sáu đến bốn mươi sáu tuổi, Đức Phật chủ yếu giảng dạy cách tiếp cận của lần chuyển Pháp luân đầu tiên. Sau đấy, trong khoảng mười lăm đến hai mươi năm tiếp theo, Đức Phật về cơ bản giảng dạy theo lần chuyển Pháp luân thứ hai. Kế đó, trong phần còn lại của cuộc đời cho đến khi nhập diệt vào năm tám mươi hai tuổi, Phật Thích Ca Mâu Ni nhấn mạnh vào những giáo lý của lần chuyển Pháp luân thứ ba.

Trong phần đầu của cuộc đời, Phật Thích Ca Mâu Ni ở trong vương quốc Ca Tỳ La Vệ (Kapilavastu) và sống cuộc đời của một hoàng tử. Sau đấy, Ngài dành sáu năm thực hành khổ hạnh, cuối cùng đạt giác ngộ dưới cây Bồ đề ở Bồ Đề Đạo Tràng (Bodhgaya), Ấn Độ. Tiếp đó, ở Sarnath, Phật Thích Ca Mâu Ni giảng dạy Tứ Thánh Đế của những bậc thánh, điều tạo thành nền tảng của Căn Bản Thừa của những giáo lý Phật Đà. Đây là sự khởi đầu của lần chuyển Pháp luân đầu tiên.

Cũng vào lúc bắt đầu của lần chuyển Pháp luân đầu tiên, Phật bước vào khóa nhập thất trong tháng sáu của năm ba mươi sáu tuổi. Khóa nhập thất này được tiến hành hàng năm bởi Đức Phật và được biết đến là “nhập thất mùa mưa” (Varshika – an cư kiết hạ) và truyền thống nhập thất tu viện vào mùa này vẫn được duy trì cho đến ngày nay. Trong lần chuyển Pháp luân đầu tiên, Phật cũng ban những bài giảng mở rộng về giới luật tu sĩ (Vinaya) cho đoàn tùy tùng những đệ tử thân thiết của Ngài ở Varanasi, miền Bắc Ấn Độ.

Nhìn chung, người ta nói rằng những giáo lý của Đức Phật có thể được hiểu là Giáo Pháp của kinh văn và Giáo Pháp của chứng ngộ. Một ví dụ về Giáo Pháp của kinh văn là Tripitaka, tức “Tam Tạng” hay những tuyển tập kinh văn của Căn Bản Thừa, các giáo lý của lần chuyển Pháp luân đầu tiên. Tam Tạng giống như thứ gì đó mà chúng ta có thể nắm lấy để không đi lạc hay tách rời khỏi con đường. Nhờ ba tuyển tập này, chúng ta có thể đạt được sự chứng ngộ về Giáo Pháp. Tam Tạng là “móc quai” giúp chúng ta nắm lấy Giáo Pháp của sự chứng ngộ, ba sự rèn luyện cao hơn về giới, định và tuệ.

Cách tiếp cận được giảng dạy trong lần chuyển Pháp luân đầu tiên được gọi là “Thừa Căn Bản” của con đường Phật giáo, bởi nó là nền tảng cho hai thừa khác – Mahayana hay Đại thừa và Vajrayana hay Kim Cương thừa. Về những giáo lý của lần chuyển Pháp luân đầu tiên, sẽ là thích hợp hơn khi sử dụng thuật ngữ “Thừa Căn Bản” thay vì thuật ngữ “Thừa Nhỏ Hơn” (Hinayana). Thuật ngữ thứ hai là một cách mà truyền thống Đại thừa nhắc đến những giáo lý của Thừa Căn Bản và nó xuất hiện để làm tương phản cách tiếp cận này với con đường của Mahayana hay “Đại thừa”, điều bao gồm những giáo lý của lần chuyển Pháp luân thứ hai và ba. Ngày nay, tốt hơn thì chúng ta nên sử dụng “Thừa Căn Bản” để tránh bất kỳ ý nghĩa bộ phái nào có thể.

Sau đấy, sau giai đoạn khởi đầu này, trong giai đoạn giữa của cuộc đời, Đức Phật ban những giáo lý ở Linh Thứu, gần Rajgir ở miền Bắc Ấn Độ, cho tập hội chư vị cao quý. Những vị cao quý này bao gồm các đệ tử của Đức Phật, chẳng hạn A Nan Đà và Tu Bồ Đề, và một tập hội chư Thanh Văn, Duyên Giác và Bồ Tát. Lúc này, Đức Phật đã trao cho những vị hiện diện các giáo lý Đại thừa về tính Không (shunyata). Đó là lần chuyển Pháp luân thứ hai.

Cuối cùng, những giáo lý của lần chuyển Pháp luân thứ ba được Đức Phật ban ở Vaishali, miền Bắc Ấn Độ, cũng như tại Núi Malaya ở miền Nam Ấn Độ và trên đảo Sri Lanka. Vào lần này và tại những nơi này, Đức Phật phát lộ các giáo lý về Sugatagarbha, Phật tính hay “tinh túy giác ngộ” cho tập hội chư thiên, con người và phi nhân.

Lần chuyển Pháp luân thứ ba và cuối cùng, giảng giải các giáo lý về Phật tính, là nền tảng cho Kim Cương thừa hay Mật thừa bí mật của chư Trì Minh Vương (vidyadhara). Truyền thống Nyingma chia những giáo lý Phật Pháp thành chín thừa, chín cách tiếp cận và con đường tâm linh riêng biệt được giảng dạy ở Tây Tạng bởi Đại Sư Liên Hoa Sinh. Trong hệ thống Mật điển bí mật của trường phái Nyingma, có ba ngoại Mật điển gồm Kriya, Upaya và Yoga; và sau đó, có ba nội Mật điển gồm Mahayoga, Anuyoga và Atiyoga hay Đại Viên Mãn Dzogchen. Trong Atiyoga, có ba kiểu giáo lý: Phần Tâm (sem-de), Phần Hư Không (long-de) và Phần Chỉ Dẫn (men-ngak-de). Theo hệ thống của Đại Sư Liên Hoa Sinh, Atiyoga được chia thành Yoga phổ quát (chi-ti) và Yoga tinh túy (yang-ti). Yoga tinh túy tương ứng với Phần Chỉ Dẫn Dzogchen; và bản văn Sư Tử Hống của Tổ Jigme Lingpa[2], điều mà chúng ta sẽ học sau, thuộc về cấp độ chỉ dẫn cao cấp và trọng yếu nhất này.

Những trao truyền Dzogchen chính yếu đã đến Tây Tạng nhờ chư đạo sư Ấn Độ – Đại Sư Liên Hoa Sinh (Padmasambhava) và Ngài Vô Cấu Hữu (Vimalamitra), dịch giả Tây Tạng – Vairocana và Tôn giả Longchen Rabjam và những trao truyền này đã phát triển trên khắp Tây Tạng. Dòng truyền thừa cho những giáo lý này, thứ đã và đang được trao truyền mang tính lịch sử từ vị trì giữ truyền thừa này đến vị tiếp theo cho đến tận ngày nay, được gọi là “dòng khẩu truyền” (kahma) hay đôi khi cũng được biết đến là “truyền thừa dài” (ringyu). Dòng truyền thừa này đến từ một chuỗi không gián đoạn từ chư đạo sư nguyên thủy, những vị vốn đã thọ nhận các giáo lý trong cõi người của chúng ta. Ví dụ, nhờ những giáo lý và sự gia trì của Ngài Vô Cấu Hữu được trao truyền qua “dòng khẩu truyền” Kahma, tuyển tập Kahma được biết đến là Tâm Yếu Bí Mật Của Vimalamitra (Bimai Sangwa Nyingthig) đã xuất hiện ở Tây Tạng.

Nhìn chung, những giáo lý kho tàng Terma được biết đến là “truyền thừa ngắn”, bởi chúng được giảng dạy sau khi mới được tìm thấy, thọ nhận và phát lộ bởi một Terton hay “vị phát lộ kho tàng”. Hơn thế nữa, trong những giáo lý kho tàng, có cả truyền thừa trao truyền dài và ngắn. Truyền thừa dài của những kho tàng là các giáo lý của những vị phát lộ kho tàng cổ xưa hơn, được truyền xuống thông qua một chuỗi chư đạo sư truyền thừa cho đến chư đạo sư hiện tại của chúng ta. Truyền thừa ngắn của những giáo lý kho tàng liên quan đến các trao truyền được thọ nhận bởi chư vị Terton trong linh kiến thanh tịnh từ những đạo sư vĩ đại nhất, chủ yếu từ Đại Sư Liên Hoa Sinh, Ngài Vô Cấu Hữu và Tôn giả Longchenpa.

Từ truyền thống của Đại Sư Liên Hoa Sinh, có những giáo lý kho tàng hay Terma khác nhau, chẳng hạn Tâm Yếu Không Hành Nữ (Khadro Nyingthig), Sự Chứng Ngộ Vô Ngại (Gongpa Zangthal), Tinh Túy Đen (Yangthig Nagpo) và nhiều giáo lý khác. Những giáo lý này đều được Đại Sư Liên Hoa Sinh ban và mặc dù được phát lộ vào các giai đoạn khác nhau trong lịch sử, chúng đều được hệ thống hóa và hợp nhất trong kinh nghiệm và sự chứng ngộ của Tôn giả Longchenpa.

Thực sự, cả truyền thống Terma của Đại Sư Liên Hoa Sinh và truyền thống kinh văn Kahma của Ngài Vô Cấu Hữu và Đức Liên Hoa Sinh, cũng như các truyền thừa Dzogchen về Phần Tâm và Phần Hư Không của dịch giả Tây Tạng Vairocana, đều được thâu nhiếp trong những trước tác của Tôn giả Longchen Rabjam. Những trước tác này bao gồm Bảy Kho Tàng (Dzod-dun), Ba Bộ An Trú Thoải Mái (Ngalso Korsum), Ba Bộ Tự Giải Thoát (Rangdrol Korsum) và Ba Bộ Tinh Túy Bí Mật Nhất (Yangthig Korsum), điều là một phần của Tâm Yếu Bốn Phần (Nyingthig Yabzhi). Như thế, Tôn giả Longchen kết tập ý nghĩa trọng yếu của tất cả các truyền thống Kahma và Terma trong trước tác của Ngài.

Lấy ví dụ, Tôn giả Longchenpa có những linh kiến về tất cả tám hóa hiện chính yếu của Đại Sư Liên Hoa Sinh. Ba Bộ Tự Giải Thoát của Ngài có tám tác phẩm liên quan đến những linh kiến về tám hóa hiện. Tám tác phẩm này là ba bản văn gốc của Ba Bộ Tự Giải Thoát, cùng với ba bộ tự-bình giảng của chúng, cộng thêm lời cầu nguyện Tự Giải Thoát Bản Tính Tâm (Semnyid Rangdrol), một trong ba bản văn gốc, và luận giải của Tôn giả Longchenpa về Mật Điển Vua Sáng Lập Tất Cả (Kunje Gyalpo), tổng cộng tạo thành tám bản văn. Những trước tác này tự nhiên khởi lên từ tâm trí tuệ của Tôn giả Longchenpa như là các kho tàng tâm (gongter), được truyền cảm hứng bởi sự gia trì từ tám hóa hiện của Đại Sư Liên Hoa Sinh.

Tất cả những truyền thừa này đã được truyền xuống từ Tôn giả Longchenpa đến Tổ Jigme Lingpa. Khi chúng ta nhắc đến “truyền thừa dài” của các giáo lý từ Tôn giả Longchenpa, có mười bốn đạo sư truyền thừa chính yếu giữa Tôn giả Longchenpa và Tổ Jigme Lingpa và đây là truyền thừa dài về các trước tác của Tôn giả Longchenpa mà Tổ Jigme Lingpa thọ nhận. Sự trao truyền và chứng ngộ về tất cả trước tác của Tôn giả Longchenpa được truyền xuống từ Tôn giả thông qua một chuỗi chư đạo sư truyền thừa cho đến Trì Minh Vương Jigme Lingpa vĩ đại và dòng trao truyền này cũng được gọi là “truyền thừa dài”.

Như thế, Tổ Jigme Lingpa thọ nhận từ chư đạo sư của Ngài cả những giáo lý truyền thừa dài Kahma cũng như truyền thừa dài của những giáo lý kho tàng Terma của Tôn giả Longchenpa và các Terton khác. Đa phần các truyền thống mà Tổ Jigme Lingpa thọ nhận từ chư đạo sư của Ngài là từ truyền thừa dài Kahma thay vì các giáo lý kho tàng. Tổ Jigme Lingpa đã thu thập, kết tập và đóng vai trò quan trọng trong việc xuất bản những giáo lý Kahma của Nyingma Gyubum[3] – Tuyển Tập Mật Điển Nyingma.

Tổ Jigme Lingpa cũng thọ nhận những trao truyền theo truyền thừa dài về Terma. Ở đây, “truyền thừa dài” không liên quan đến các giáo lý Kahma cổ xưa, mà trong trường hợp này, nó nghĩa là các pho [giáo lý] kho tàng Terma trước kia, được truyền xuống thông qua chư đạo sư truyền thừa từ những vị phát lộ kho tàng (Terton) trước kia, chẳng hạn Tôn giả Longchenpa. Lấy ví dụ, trong truyền thừa dài của những pho Terma, Tổ Jigme Lingpa thọ nhận sự trao truyền về pho Terma Tinh Túy Giải Thoát, Tự Giải Thoát Của Tâm Trí Tuệ (Drolthig Gongpa Rangdrol), một trong những phát lộ Terma chính yếu của Terton Sherab Ozer (1518-84).

Bên cạnh những truyền thừa dài của các pho Terma như vậy, Tổ Jigme Lingpa cũng thọ nhận truyền thừa trực tiếp hay ngắn của những giáo lý Terma thông qua các linh kiến thanh tịnh về Đại Sư Liên Hoa Sinh và Tôn giả Longchenpa. Ví dụ, nhờ các linh kiến của Tổ Jigme Lingpa về Đại Sư Liên Hoa Sinh và Tôn giả Longchenpa, Ngài thọ nhận sự trao truyền trực tiếp về pho Terma được biết đến là “Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La”. Như thế, giống như Tôn giả Longchenpa, Tổ Jigme Lingpa thọ nhận truyền thừa dài của các giáo lý Kahma cũng như cả truyền thừa dài và ngắn của các giáo lý kho tàng Terma.

Tổ Jigme Lingpa có những linh kiến về thân trí tuệ của Tôn giả Longchenpa vào ba dịp. Trên nền tảng cuộc gặp gỡ trực tiếp của Tổ Jigme Lingpa với Tôn giả Longchenpa, một pho giáo lý kho tàng của Tôn giả Longchenpa được phát lộ cho Tổ Jigme Lingpa. Ngài gọi pho giáo lý Terma của Ngài là "Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La" (Longchen Nyingthig). Trước Tổ Jigme Lingpa, những giáo lý của Chuỗi Chỉ Dẫn Dzogchen này thường được biết đến là Tâm Yếu Tịnh Quang Bí Mật (Osal Sangwa Nyingthig). Pho Terma Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La vĩ đại hay Longchen Nyingthig bao trùm tri kiến và sự chứng ngộ được kết hợp của Tổ Vimalamitra, Guru Padmasambhava [Đại Sư Liên Hoa Sinh] và Tôn giả Longchenpa. Longchen Nyingthig cũng được phân loại là một pho Terma chính yếu bởi nó chứa đựng ba yếu tố then chốt cần thiết với một pho [giáo lý Terma] để được xem là “chính yếu”: thực hành Đạo Sư, thực hành Đại Bi hay Quán Thế Âm và thực hành Dzogchen. Nếu cả ba khía cạnh – Đạo Sư, Quán Thế Âm và Dzogchen không hiện diện đầy đủ, thì một pho Terma thường được xếp là phụ.

Về ba khía cạnh then chốt này, trong Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La, có cả thực hành nghi quỹ an bình và phẫn nộ về Đạo Sư, bao gồm quán tưởng, trì tụng và v.v... Thực hành nghi quỹ Quán Thế Âm được gọi là Quan Âm Tự Nhiên Giải Thoát Khổ Đau (Thukje Dugngal Rangdrol). Và về các thực hành Dzogchen, ví dụ, có một cuốn cẩm nang chỉ dẫn gọi là Trí Tuệ Thù Thắng (Yeshe Lama). Trong các pho Terma vĩ đại chẳng hạn Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La, cũng có những thực hành khác nhau của Tam Gốc – Đạo Sư, Bổn Tôn Thiền Định (Yidam) và Không Hành Nữ.

Trong những trước tác được tuyển tập trong pho giáo lý Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La có rất nhiều phát lộ Terma, cũng như các kiểu bản văn khác được viết bởi chính Tổ Jigme Lingpa. Những phát lộ Terma bao gồm một Mật điển gốc gọi là Mật Điển Cõi Giới Trí Tuệ Của Phổ Hiền Như Lai (Kunzang Yeshe Long-gyi Gyud), một Mật điển đến trực tiếp từ tâm trí tuệ của Pháp thân Phật Phổ Hiền. Cùng với Mật điển gốc này là Hậu Mật Điển Chỉ Dẫn Đại Viên Mãn (Gyud Chima), điều bổ sung cho Mật điển gốc.

Sau đấy là một bản văn giải thích hay “sự trao truyền kinh văn” (lung) được biết đến là Sự Chứng Ngộ Giác Ngộ Của Phổ Hiền (Lung Kunzang Gong Nyam). Bản văn giải thích này được viết để làm sáng tỏ ý nghĩa của Mật điển gốc. Cũng có hai bản văn chính yếu của những chỉ dẫn khẩu truyền (men-ngak) được gọi là Phân Biệt Ba Điểm Then Chốt Của Đại Viên Mãn (Dzogpa Chenpoi Nesum Shenjay) và Kệ Kim Cương Về Trạng Thái Tự Nhiên (Nelug Dorje Tsig Gang). Cuối cùng, có những luận giải thực hành về chỉ dẫn khẩu truyền, “các cuốn cẩm nang hướng dẫn” (tri), làm sáng tỏ những chỉ dẫn này, chẳng hạn cuốn cẩm nang chỉ dẫn căn bản của Longchen Nyingthig, được biết đến là Trí Tuệ Thù Thắng (Yeshe Lama).

Ở đây, chúng ta có thể thấy rằng có ba kiểu giáo lý chính yếu tạo thành cốt lõi của Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La: các Mật điển, sự trao truyền kinh văn và những chỉ dẫn khẩu truyền (gyu lung men ngak). Trong đó, các Mật điển gốc (gyu) được tuyên thuyết bởi Phật Phổ Hiền hay Phật Kim Cương Trì. Những trao truyền kinh văn (lung) là các luận giải giải thích về Mật điển và được viết bởi chư đạo sư chứng ngộ cao cấp để làm sáng tỏ ý nghĩa của Mật điển. Sau đấy, các chỉ dẫn khẩu truyền (men-ngak) thu thập và giải thích ý nghĩa kinh nghiệm then chốt của các chỉ dẫn được tìm thấy trong sự trao truyền kinh văn. Trong Dzogchen, điều quan trọng là thọ nhận các quán đỉnh Mật thừa – thứ làm chín muồi dòng tâm thức, sự trao truyền kinh văn – thứ là sự hỗ trợ cho các Mật điển, và các chỉ dẫn khẩu truyền – thứ giải phóng tâm chúng ta.

Bên cạnh đó, có ba kiểu chỉ dẫn khẩu truyền chính yếu: những giải thích chi tiết của chư vị uyên bác, những chỉ dẫn kinh nghiệm của chư vị Yogi và những chỉ dẫn chung cho đại chúng. Trong những chỉ dẫn khẩu truyền kinh nghiệm của chư vị Yogi, trong Longchen Nyingthig, chúng ta có giáo lý chỉ dẫn khẩu truyền Phân Biệt Ba Điểm Then Chốt Của Đại Viên Mãn (Dzogpa Chenpo Nesum Shenjay). Tác phẩm ngắn gọn này trình bày các điểm then chốt, thứ cho phép vị Yogi tiến hành ba sự phân biệt quan trọng với thực hành Dzogchen và nhờ đó thực hành một cách chân chính và sửa chữa các lỗi lầm cũng như sai sót trong sự hành trì. Người ta phải học cách phân biệt giữa “nền tảng của vạn pháp” (kunzhi) và Pháp thân (choku), giữa tâm nhị nguyên (sem) và giác tính (rigpa) và giữa thiền chỉ (shamata) và thiền quán (vipasyana).

Như đã nhắc đến, trong những chỉ dẫn kinh nghiệm cho chư vị Yogi, cuốn cẩm nang hướng dẫn Dzogchen căn bản (tri) của Longchen Nyingthig được gọi là Trí Tuệ Thù Thắng (Yeshe Lama), điều được viết bởi Tổ Jigme Lingpa. Yeshe Lama thu thập mọi ý nghĩa then chốt của các Mật điển, sự trao truyền kinh văn và chỉ dẫn khẩu truyền lại dưới một kiểu có thể thực hành và trực tiếp trải nghiệm bởi vị Yogi. Bởi tâm chúng ta sai lạc, trôi lăn bất tận trong tam giới của luân hồi, chúng ta không thể nhận ra bản tính chân thật của tâm. Trong điều kiện hiện tại, chúng ta giống như người mù chẳng thể nhìn thấy gì và cần hướng dẫn để thấy được bản tính trí tuệ nguyên sơ của chúng ta (yeshe). Chúng ta giống như người mù trên đường và những cuốn cẩm nang hướng dẫn là thứ cho phép truyền thừa thực hành kéo chúng ta đi bằng tay và dẫn chúng ta đến giải thoát. Mục đích của các cuốn cẩm nang hướng dẫn Dzogchen là dẫn chúng ta đến trí tuệ tự sinh khởi (rangjung yeshe) và dẫn dắt chúng ta ổn định trên con đường đến giải thoát và toàn tri.

Nếu chúng ta muốn thực sự đưa vào thực hành những giáo lý của Yeshe Lama, trước tiên, chúng ta cần rèn luyện trong các giáo lý Phật giáo phổ quát; nếu không, chúng ta sẽ không có năng lực hoàn toàn chứng ngộ ý nghĩa của Giáo Pháp. Áp dụng những giáo lý phổ quát, chúng ta tịnh hóa tâm để có thể thành công bước vào các thực hành của Mật thừa bí mật và Dzogchen. Để tịnh hóa tâm chúng ta thông qua các giáo lý phổ quát của Kinh thừa, trong Longchen Nyingthig, chúng ta có một giáo lý về các thực hành sơ khởi gọi là Cẩm Nang Luyện Tâm Bảy Điểm – Các Bước Dẫn Đến Giải Thoát. Bản văn này của Tổ Jigme Lingpa vạch ra rõ ràng tâm yếu của những giáo lý về luyện tâm bảy điểm như được giảng dạy bởi đạo sư Dzogchen Ấn Độ – Ngài Vô Cấu Hữu vĩ đại trong Tâm Yếu Vimalamitra (Vima Nyingthig).

Trên nền tảng của luyện tâm bảy điểm, chúng ta tiếp tục tịnh hóa tâm thông qua các giáo lý Đại thừa và những thực hành sơ khởi Kim Cương thừa (ngon-dro). Về điều này, trong Longchen Nyingthig, có hai giáo lý thực hành sơ khởi. Áp Dụng Tỉnh Thức (Drenpa Nyerzhag) bao trùm những thực hành sơ khởi phổ quát. Sau đấy, Các Chỉ Dẫn Về Cách Áp Dụng Thực Hành (Tri kyi Laglen la Deblug) bao trùm những thực hành sơ khởi đặc biệt của các thực hành bốn lần một trăm nghìn: Quy y và Bồ đề tâm, trì tụng Kim Cương Tát Đỏa, cúng dường Mandala và Đạo Sư Du Già.

Kế đó, về thực hành chính yếu, có cuốn cẩm nang hướng dẫn đặc biệt Trí Tuệ Thù Thắng (Yeshe Lama), điều chứa đựng ý nghĩa kinh nghiệm của những giáo lý Dzogchen từ cả truyền thừa Kahma và Terma. Trong pho Terma Longchen Nyingthig, ý nghĩa thực sự của các Mật điển gốc và Mật điển hậu được hệ thống hóa thành Yeshe Lama theo cách thức vô cùng rõ ràng. Yeshe Lama cũng cô đọng ý nghĩa trọng yếu của các trước tác của Tôn giả Longchenpa được tìm thấy trong Kho Tàng Tối Thượng Thừa (Thegchog Dzod) và Kho Tàng Từ Ngữ Và Ý Nghĩa (Tsigdon Dzod). Hai bản văn này lại bao trùm hướng dẫn kinh nghiệm (nyongtri) và ý nghĩa trọn vẹn của mười bảy Mật điển Dzogchen, đặc biệt như được chứa đựng trong Mật điển Dzogchen gốc Dội Vang Âm Thanh (Dra Thalgyur). Dội Vang Âm Thanh được xem là Mật điển căn bản trong mười bảy Mật điển Dzogchen; mười sáu Mật điển còn lại được xem là thứ yếu. Vì thế, Yeshe Lama trao truyền tinh túy cô đọng của các Mật điển, sự trao truyền kinh văn và những chỉ dẫn khẩu truyền cần thiết cho thực hành Dzogchen.

Trong Yeshe Lama, có những chỉ dẫn về các thực hành sơ khởi đặc biệt, điều là độc đáo với riêng Dzogchen và gồm ba phần. Phần đầu tiên là dành cho những vị thích các thực hành du già tỉ mỉ hơn và mong muốn đạt được những dấu hiệu thông thường của sự thành tựu (siddhi) tương đối, du già của các âm thanh của bốn yếu tố. Cần phải lưu ý rằng ngày nay, bộ các thực hành sơ khởi đầu tiên này thường không được thực hành. Phần thứ hai của các thực hành sơ khởi Dzogchen, những thực hành tách rời luân hồi và Niết bàn (khordey rushan) là dành cho những vị có sức lực và sự tinh tấn lớn lao. Chúng liên quan đến thân, khẩu và ý của chúng ta và là những thực hành thiền định về sáu cõi của hữu tình chúng sinh và về Tam Bảo và chư Bổn tôn (yidam).

Phần thứ ba của các thực hành sơ khởi Dzogchen đặc biệt giảng dạy về ba phương pháp để rèn luyện thân, khẩu và ý. Phần sau trong ba phương pháp này là rèn luyện về ý, thực hành quán sát sự khởi lên, an trụ và ngừng lại của những ý niệm. Thực hành này quan trọng với tất cả nhưng được cho là đặc biệt quan trọng với những vị có thiên hướng phân tích tinh thần và ít có thiên hướng với các hoạt động và nỗ lực mãnh liệt. Bằng cách trước tiên thiết lập một ý niệm mang tính phân tích về tính Không nhờ thực hành tìm kiếm địa điểm của sự khởi lên, an trú và ngừng lại của tâm và các ý niệm, sự chắc chắn về tri kiến tính Không sẽ phát triển. Tóm lại, ba phần này của các thực hành sơ khởi Dzogchen đặc biệt là những phương tiện thiện xảo thiết lập nền tảng thích hợp cho sự giới thiệu trực tiếp đến giác tính (rigpa) và để tăng cường sự nhận ra giác tính.

Một cách tổng quát, Yeshe Lama có ba phần hay ba nhóm chỉ dẫn. Phần đầu tiên dành cho những cá nhân có căn cơ cao nhất để được giải thoát trong chính đời này và tạo thành phần lớn bản văn. Nó bao gồm ba chỉ dẫn căn bản của Dzogchen: các thực hành sơ khởi tách rời luân hồi và Niết bàn (khordey rushan), thực hành tri kiến Trực Tiếp Cắt Đứt (trekchod) và thực hành thiền định Trực Tiếp Vượt Qua (thogal). Phần chính yếu thứ hai của Yeshe Lama là nhóm chỉ dẫn cho những vị có căn cơ trung bình để giải thoát trong Bardo lâm chung hoặc Bardo Pháp tính và cũng bao gồm các giải thích phổ quát liên quan đến Bardo tái sinh. Phần chính yếu thứ ba của Yeshe Lama bao gồm những chỉ dẫn mà nhờ đó những vị có căn cơ thấp hơn có thể được giải thoát trong Bardo tái sinh và bao gồm các giáo lý về chuyển di thần thức (phowa) đến một cõi Hóa thân Phật của bản tính (rangzhin tulpa zhingkham).

Tổ Jigme Lingpa viết trong lời ghi cuối của Yeshe Lama rằng Ngài đã cô đọng những điểm trọng yếu của các giáo lý bí mật và thù thắng nhất của Dzogchen thành cuốn cẩm nang hướng dẫn này. Ngài cũng nói đến những trước tác của Tôn giả Longchenpa được biết đến là Bảy Kho Tàng cho những vị mong muốn nghiên cứu giáo lý Dzogchen theo cách thức tỉ mỉ hơn. Tổ Jigme Lingpa sau đó bảo các đệ tử của Ngài rằng Yeshe Lama là một bản sao chứng ngộ và sự hiểu của Ngài, kết tinh tinh túy của cả truyền thống Kahma và Terma và vì thế, họ cần thực hành theo những chỉ dẫn của nó.

Longchen Nyingthig còn có những giáo lý thêm nữa, đặc biệt là một pho giáo lý bổ trợ (gyabcho kor) liên quan đến Yeshe Lama và được viết bởi Tổ Jigme Lingpa. Điều này bao gồm Giọt Cam Lồ – Những Lời Của Đấng Toàn Tri (Kunkyen Zhal Lung Dudtsi Thigpa), luận giải về một trong những bản văn chỉ dẫn khẩu truyền căn bản của Longchen Nyingthig gọi là Kệ Kim Cương Về Trạng Thái Tự Nhiên. Tổ Jigme Lingpa cũng viết các bản văn khác về những giáo lý bổ trợ, chẳng hạn Bạch Liên Hoa (Pema Karpo), Thấy Trạng Thái Tự Nhiên Trong Sự Trần Trụi Của Nó (Nay Lug Cher Thong) và Sư Tử Hống (Seng-ge’i Ngaro). Bốn bản văn bổ trợ này trình bày những chỉ dẫn khẩu truyền bổ sung, thứ chi tiết hóa về ý nghĩa của cuốn cẩm nang hướng dẫn đặc biệt Yeshe Lama. Sau này, chúng ta sẽ trở lại một trong số chúng, trong những giáo lý của chúng ta về Sư Tử Hống của Tổ Jigme Lingpa.

Nyoshul Khen Rinpoche[1] 

Việt dịch: Pema Jyana (Liên Hoa Trí)

Nguồn: Giới thiệu về tâm yếu của cõi giới bao la – Một pho terma Đại viên mãn Dzogchen

Chỉ nghe các đoạn kệ cũng giúp người ta phá vỡ gốc rễ của luân hồi,

Giải thoát đạt được trong sáu tháng hành trì.

Con sẽ khắc sâu điều này trong tâm.

Đại Viên Mãn vô song, tuyên thuyết tinh túy chói ngời của Phật tính, rất khó để người bình thường hiểu trọn vẹn và thường bị nói xấu bởi những kẻ thiếu trí tuệ. Tuy nhiên, người ta có thể cắt đứt nguyên nhân gốc rễ của luân hồi đơn giản nhờ lắng nghe những đoạn kệ và những vị với căn cơ cao có thể đạt giải thoát nếu họ thực hành một cách tinh tấn trong sáu tháng. Vì thế, chúng ta cần phải khắc ghi sâu sắc Đại Viên Mãn trong tâm.

Những công đức của Đại Viên Mãn không thể miêu tả bằng từ ngữ. Có giải thoát bằng sự ngửi, giải thoát bằng xúc chạm, giải thoát bằng sự thấy và giải thoát bằng cách đeo. Bạn sẽ giải thoát chỉ nhờ lắng nghe từ ngữ, chạm vào các bản kinh, hiểu ý nghĩa hay đeo một Pháp khí trên thân thể. Những công đức của Giáo Pháp Mật thừa vô song thật khó mường tượng với người bình thường. Nó giống như một bé trai chăn gia súc, cưỡi trên lưng Yak mỗi ngày – cậu bé thậm chí chưa từng ngồi trên máy kéo, chứ đừng nói đến việc biết đến sự tồn tại của máy bay. Vì vậy, nhiều người không tin tưởng vào những lợi lạc của thực hành Đại Viên Mãn nếu họ chưa từng có trải nghiệm về việc thực hành nó.

Mặc dù tôi chưa thực sự giác ngộ, tôi đã dấn thân vào việc quán chiếu, sử dụng trí tuệ của bản thân trong hơn hai mươi năm qua. Tôi cũng đã nhận thấy và đạt được vài lợi lạc thực sự. Nếu ai đó trích dẫn những thuật ngữ từ Đại Viên Mãn mà không theo ngữ cảnh và kết luận rằng Kim Cương thừa không phù hợp với Giáo Pháp, lời đáp lại duy nhất của tôi sẽ là nụ cười khúc khích bởi nó chỉ cho thấy người đó nông cạn thế nào. Ngoài ra, chẳng có điều gì mà họ có thể nói cung cấp bất cứ sự hỗ trợ khó hiểu nào hay suy ra bất cứ điều gì phản bác lại Kim Cương thừa.

Vài người thuộc Phật giáo Trung Hoa không hiểu về Kim Cương thừa. Phần lớn họ chưa bao giờ đến Tây Tạng. Thậm chí những người đã đến Tây Tạng và nghiên cứu với các hành giả của Phật giáo Tây Tạng trong hai hay ba tháng có thể vẫn không hiểu một vài trong số những lý luận căn bản nhất trong Đại Viên Mãn. Trong quá khứ, tôi đã gặp nhiều người với bằng Tiến sĩ và các kiểu bằng cấp sau Tiến sĩ, những người ban đầu rất kiêu ngạo. Họ nghĩ rằng Phật giáo thì đơn giản giống như vật lý và hóa học. Tuy nhiên, sau khi tiếp xúc với Phật Pháp, họ thậm chí không thể hiểu được những kết luận căn bản của Trung Đạo và Logic Phật giáo (Pramanavada – nhận thức học, Hetuvidyā – nhân minh học), chứ đừng nói gì đến Đại Viên Mãn. Sau đấy, họ bắt đầu dần dần phát triển niềm tin với Phật Pháp.

Thậm chí nếu chúng ta chỉ nghiên cứu vài đoạn kệ từ Đại Viên Mãn, chúng ta có thể cắt đứt những nguyên nhân gốc rễ của luân hồi sinh tử trong tam giới. Theo Tứ Bách Kệ Tụng của Tôn giả Thánh Thiên, những người hoài nghi về Trung Đạo vẫn có thể cắt đứt luân hồi xoay vòng trong tam giới. Điều này còn đúng hơn với những người đã tìm hiểu về Kim Cương thừa vô song. Nếu hành giả với niềm tin tuyệt vời và sự xác quyết mạnh mẽ thực hành theo đúng với Giáo Pháp và tuân theo trình tự của sự chuẩn bị, phần chính yếu và kết thúc, người đó có thể đạt giải thoát trong sáu tháng. Mật điển Vajra Panjara nói: “Nếu một người đã thực hành trong sáu tháng với niềm tin và sự xác quyết không dao động, họ sẽ có khả năng đạt Quả vị Kim Cương Trì Thiện Thệ”. (Điều này cũng được trích dẫn trong Năm Mươi Đoạn Kệ Về Phụng Sự Đạo Sư). Thệ Nguyện Mật Thừa cũng đề cập rằng: “Với niềm tin và sự xác quyết không dao động, hành giả sẽ đạt quả vị Kim Cương Trì Thiện Thệ trong sáu tháng”. (Điều này cũng được trích dẫn trong An Trú Trong Chân Tính Về Đại Viên Mãn và An Trú Trong Thiền Định.) Người ta có thể đạt quả vị Kim Cương Trì trong khoảng thời gian sáu tháng ngắn ngủi nếu họ tinh tấn thực hành với tâm kính trọng và niềm tin. Điều này được tuyên bố rõ ràng hơn trong Chetsun Nyingthig và Longchen Nyingthig (Tâm Yếu Từ Cõi Giới Bao La Của Đại Viên Mãn). Vài người trong số các bạn ở đây có thể chưa từng thọ nhận quán đỉnh. Nhưng bởi chúng ta đang không thảo luận về thực hành Pháp tu thực sự, cũng vẫn ổn khi chỉ đề cập đến các công đức.

Cá nhân tôi đã chứng kiến nhiều dấu hiệu cát tường xuất hiện trước khi chết ở nhiều vị trong số các đệ tử truyền thừa của Kyabje Rinpoche sau khi họ thực hành Đại Viên Mãn và đạt quả vị Thành Tựu Giả. Trong quá khứ, tôi đã biên soạn một bộ luận về việc đắc Thân Cầu Vồng. Bạn có thể đã từng đọc nó. Trong số những vị trở thành thành tựu giả trong sáu tháng, tôi đặc biệt ấn tượng với một vị Tỳ Kheo Ni tên Ming Hui. Tôi đã nhắc đến Sư Cô rất nhiều lần trong các buổi giảng: Sư Cô có niềm tin lớn lao với Kim Cương thừa. Ban đầu, Sư Cô được điều trị ở Trung Quốc vì các vấn đề về sức khỏe. Sau đấy, Sư Cô biết rằng Kyabje Rinpoche sắp giảng dạy Kim Cương thừa ở Học Viện. Sư Cô cảm thấy cuộc đời vô thường và không biết mình còn có thể sống bao lâu trên đời, Sư Cô kiên quyết trở về tu viện để tu học với Kyabje Rinpoche. Kyabje Rinpoche giảng về An Trú Trong Chân Tính Về Đại Viên Mãn-Ba Nền Tảng và Ba Thiện Hạnh trong khoảng 100 ngày và Sư Cô đã tu học rất miên mật trong khoảng thời gian đó. Sư Cô xuống núi để tiếp tục được bác sĩ chữa trị vào ngày 1 tháng 9 năm 1993 sau khi lớp học kết thúc. Vào ngày 1 tháng 3 năm 1994, người chăm sóc và cũng là Pháp hữu của Sư Cô – Tỳ Kheo Ni Zhen Ru gọi điện thoại cho tôi từ Tu viện Jinfeng (hay Phượng Hoàng Vàng) ở thành phố Ya’an (Nhã An). (Khi ấy, tại Tu viện còn chẳng có đường dây điện thoại tốt, chứ đừng nói đến điện thoại di động. Chỉ có một chiếc máy bàn.) Sư Cô nói với tôi rằng Tỳ Kheo Ni Ming Hui đã viên tịch. Lúc mất, Sư Cô ngự trong tư thế oai nghiêm và liên tục cầu nguyện đến bậc thầy truyền thừa Đại Viên Mãn của Sư Cô và Đức A Di Đà. Thân thể Sư Cô bắt đầu thu nhỏ và mọi loại dấu hiệu cát tường xuất hiện. Tôi đã kiểm tra thời gian: chính xác sáu tháng từ khi bắt đầu đến lúc kết thúc; thậm chí không lệch một ngày. Đây là một sự kiện rất hiếm có.

Vì thế, tôi tin tưởng chắc chắn rằng với ân phước gia trì của Kim Cương thừa, người ta có thể thành tựu quả vị Thành Tựu Giả trong sáu tháng. Hôm nay, tôi chợp mắt một chút lúc trưa và đã nằm mộng về Sư Cô. Có những điều nhất định mà tôi không thể nói rõ. Nếu tôi nói quá nhiều, sẽ có đủ kiểu suy đoán thế gian… Sư Cô không phải lúc nào cũng xuất hiện là rất thông tuệ, nhưng thực sự có niềm tin rất mạnh mẽ. Các điều kiện tiên quyết, với những người có căn cơ cao, để thực hành Đại Viên Mãn về cơ bản là niềm tin và sự xác quyết. Những người có niềm tin mạnh mẽ nhất với chư đạo sư của họ và Tam Bảo thường sẽ có lòng sùng mộ mạnh mẽ với Kim Cương thừa đến mức họ không bao giờ từ bỏ dù cho đang ở những giây phút cuối cùng của cuộc đời. Những người này sẽ thành tựu và chiến thắng. Bởi vậy, Kyabje Rinpoche từng bình luận rằng: “Thật rất khó khăn để gặp gỡ Đại Viên Mãn trong thời đại suy đồi hiện nay, bởi đó là con đường cực kỳ tuyệt diệu”. Chúng ta cần khắc ghi những lời này trong tâm.

Với các Pháp hữu của chúng ta ở trong tu viện, các bạn chắc chắn đều đã nghiên cứu Kim Cương thừa. Nhưng những người bên ngoài có thể chưa có được cơ hội như vậy. Điều này cũng không sao. Cuốn sách Lời Vàng Của Thầy Tôi – Chỉ Dẫn Về Các Thực Hành Sơ Khởi Cho Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La Từ Đại Viên Mãn, điều mà chúng ta sẽ học ngay sau đây, cũng là một phần của Kim Cương thừa. Từ giờ trở đi, chúng ta sẽ bắt đầu thực hành. Nhiều người đang nghiên cứu Kim Cương thừa ngày nay, tin rằng họ phải quán chiếu với sự thanh tịnh nguyên sơ để tìm ra bản tính của tâm một cách hiệu quả. Nhưng tôi không hoàn toàn chấp nhận điều này bởi nó không phải lúc nào cũng đúng. Là con người bình phàm, người ta phải bắt đầu bằng thực hành sơ khởi, kế đó là thực hành phần chính yếu, thông qua quán đỉnh. Nhận thức và trạng thái giác ngộ hoàn toàn khác biệt theo cách tiếp cận này. Vì vậy, điều quan trọng là tuân theo trình tự khi thực hành. Đức Longchenpa, Mipham Rinpoche và Jigme Phuntsok Rinpoche đều đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt. Nhưng ngày nay, vài vị thầy, có lẽ bởi cách tiếp cận độc đáo của họ trong việc chấp nhận và giảng dạy đệ tử, đã đảo ngược các giai đoạn của con đường bằng cách giới thiệu với đệ tử thực hành chính yếu trước thực hành sơ khởi. Như thế, nó giống như vẽ bức tranh đẹp đẽ trên tường trong khi nền móng của tòa nhà vẫn chưa được ổn định. Nguy cơ là sau một thời gian, toàn bộ có thể sụp đổ. Vì vậy, tốt hơn là chúng ta vẽ những họa tiết trên tường chỉ sau khi nền móng đã vững chắc và an toàn.

Ở đây, Kyabje Rinpoche nói với chúng ta rằng, bởi Đại Viên Mãn là rất vi diệu, chúng ta không nên từ bỏ hay phỉ báng nó. Nếu bạn thực sự không thể phát khởi niềm tin, bạn có thể thảo luận nó với những vị thầy của Phật giáo Tây Tạng. Bạn không nên có những thành kiến chống lại Giáo Pháp Mật thừa mà không có nguyên nhân hợp lý. Trong quá khứ, vài vị tu sĩ lỗi lạc của Phật giáo Trung Hoa không tin tưởng Kim Cương thừa, nhưng sau đó có những hối tiếc và rất ăn năn. Chúng ta đã nhắc đến điều này nhiều lần.

Đại Viên Mãn vô song thì vô cùng siêu việt – Mipham Rinpoche nói trong vài bài giảng của Ngài rằng: “Trong thời đại suy đồi, hữu tình chúng sinh chịu nhiều phiền não sâu sắc và nặng nề, điều không thể dễ dàng bị điều phục bởi các phương pháp khác trong Phật Pháp. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể cắt đứt mọi phiền não bằng Đại Viên Mãn vô song trong Kim Cương thừa”. Tôi đã suy nghĩ kỹ lưỡng về vấn đề này rất nhiều lần. Sẽ không hữu hiệu nếu chúng ta gạt Kim Cương thừa siêu việt sang một bên và sắp xếp để thảo luận vài phương pháp trong Kinh thừa mỗi ngày. Kinh thừa rất tốt và các giáo lý rốt ráo của Kinh thừa rất gần với Kim Cương thừa. Nhưng chúng ta đều cần biết về sự thật, sau khi đã tiến hành nghiên cứu trong thời gian dài như vậy, rằng các khía cạnh nhất định của Kinh thừa vẫn là điều gì đó khác với Mật thừa. Chúng ta không phản đối Kinh thừa, tuy nhiên các bạn sẽ hiểu những phân chia sau khi đã nghiên cứu nó.

Vì thế, tôi kiên quyết yêu cầu các bạn thêm vào các thực hành sơ khởi, bắt đầu từ năm nay. Theo ước tính ban đầu của tôi thì số lượng học sinh đăng ký các lớp về Lời Vàng Của Thầy Tôi: Chỉ Dẫn Về Các Thực Hành Sơ Khởi Về Tâm Yếu Của Cõi Giới Bao La Từ Đại Toàn Thiện và Tịnh Độ: Giáo Huấn Tây Tạng Về Pháp Tịnh Độ sẽ là 50-50. Nhưng dựa trên thông tin gần đây từ các địa điểm, phần lớn mọi người đăng ký lớp đầu tiên. Số còn lại đăng ký lớp Tịnh Độ: Giáo Huấn Tây Tạng Về Pháp Tịnh Độ, bởi tuổi tác và các mối bận tâm cá nhân khác. Có vẻ như đa số mọi người thực sự có kiến thức khá tốt về Kim Cương thừa. Trong quá khứ, người ta không biết về những ưu thế của Giáo Pháp Mật thừa, bởi các lý do như giao thông, khác biệt về ngôn ngữ, truyền thống quốc gia và nền tảng lịch sử. Nhiều người vội vã kết luận rằng Giáo Pháp Mật thừa không đúng với Giáo Pháp, nhưng điều đó chỉ dựa trên hành vi giả tạo của vài người đang nhân danh Kim Cương thừa. Thực sự, đây không phải là tinh túy đích thực của Giáo Pháp Mật thừa. Bởi chúng ta đã có cơ hội nghiên cứu Giáo Pháp Mật thừa cùng nhau, tôi hy vọng chúng ta sẽ làm vậy với niềm tin chân thành.

Nguyên Nhân Và Điều Kiện Để Thực Hành Kim Cương Thừa

Này những kẻ có phước báu gặp được Giáo Pháp siêu việt như vậy,

Con chắc chắn đã tích lũy thiện nghiệp trong nhiều đời

Bởi con có cùng niềm yêu thích với Đức Phổ Hiền,

Nguyện cầu tất cả chúng ta hoan hỷ trong Giáo Pháp vĩ đại này.

Với những vị có cơ hội gặp gỡ Đại Viên Mãn, điều này đến từ công đức được tích lũy trong nhiều đời. Thực sự, để có khả năng gặp gỡ Mật Pháp như vậy giống như có cùng nghiệp lực với Đức Phổ Hiền và tất cả các Pháp hữu cần phải rất hoan hỷ.

Tất cả chúng ta đã có phước báu lớn lao trong đời này khi được gặp gỡ Bậc Thầy Tôn Quý của chúng ta và nghe Ngài giảng dạy Mật Pháp, thọ nhận quán đỉnh và chỉ dẫn. Vài đệ tử Kinh thừa thậm chí đã có cơ hội trì tụng Mật chú Lăng Nghiêm, Phật Đỉnh Đại Bạch Tán Cái Đà La Ni và Mật Chú Vãng Sanh Cực Lạc. Những kết nối tuyệt diệu như vậy với Mật thừa hoàn toàn là kết quả của thiện nghiệp tích lũy từ nhiều đời trước kia. Đức Longchenpa đã đưa ra hai kết luận trong Kho Tàng Tối Thượng Thừa:

1. Bởi chúng ta đã gặp được Kim Cương thừa vô song trong đời này, chúng ta chắc chắn đã cúng dường và phụng sự vô số chư Phật trong các đời quá khứ và cũng đã là môn đồ của chư vị.

2. Bởi chúng ta đã gặp gỡ Kim Cương thừa vô song, chúng ta chắc chắn sẽ thành tựu chứng ngộ trong đời hiện tại, trong Bardo hoặc trong đời tương lai. Các kết luận từ Logic Phật giáo (Pramanavada, Hetuvidyā) đã chứng minh rằng mọi chúng sinh có thiên hướng siêu việt nếu họ đã lắng nghe và nghiên cứu Kim Cương thừa.

Vài người đã thọ nhận quán đỉnh của truyền thừa Mật giáo, nhưng họ vẫn hỏi rằng: “Thưa thầy, con có phước báu để nghiên cứu Kim Cương thừa không?” Thật là một câu hỏi ngu dốt. Thực tế là, tôi có thể khẳng định rằng nếu bạn đã gặp được Mật Pháp trong đời này, bạn không chỉ có thiên hướng với Kim Cương thừa trong đời này, mà cũng có nó trong các đời quá khứ của hàng tỷ năm trước. Tôi không nói vậy chỉ như một ý nghĩ quan niệm. Điều này được chính Đức Longchenpa, vị mà tất cả người Tây Tạng đánh giá cao, nhận xét.

Thực sự, bạn đang đang có cùng hoàn cảnh với Đức Phổ Hiền, bởi bạn đã gặp được Mật Pháp trong đời hiện tại. Bởi vì Giáo Pháp siêu việt này, Đức Phổ Hiền đã đạt trạng thái tự-chứng ngộ và giải thoát trong một phần của giây. Như Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa Kinh có giải thích, một người bị lạc và lang thang trên đường, có cảm giác rằng anh ta ở gần ngôi làng. Khi anh ta thấy một người chăn trâu, anh ta biết rằng mình sẽ bỏ lại đằng sau nỗi sợ hãi về những con đường sai lầm. Giống như vậy, chúng ta đã gặp gỡ được các thiện tri thức tâm linh vĩ đại và Kim Cương thừa và vì thế, giống như con cá đã mắc câu và chắc chắn sẽ bị kéo lên bờ, chúng ta sẽ nhanh chóng đạt giải thoát.

Bởi vậy, Kyabje Rinpoche nói một cách khiêm nhường về điểm này: “Hỡi tất cả các Pháp hữu, các con cần hoan hỷ khi đã gặp gỡ Mật thừa vĩ đại như vậy”. Các bạn không nên làm phiền bản thân bằng mọi kiểu nghi ngờ, chẳng hạn: “Liệu con có thể trở thành Thành Tựu Giả trong đời này nếu tiếp tục thực hành theo cách như vậy? Liệu con có bị chư Hộ Pháp trừng phạt? Liệu con có bị Bậc Thầy phạt?” Không cần thiết phải suy nghĩ về mọi điều tiêu cực, thay vì những điều tốt. Gặp gỡ Mật Pháp như vậy đến từ sự tích lũy của thiện nghiệp trong nhiều đời quá khứ. Kyabje Rinpoche nói trong Đạo Ca Hoan Hỷ Về Sự Hành Trì rằng các bạn sẽ thành tựu trong đời tiếp theo, thậm chí nếu bạn không thể thực hành tốt, miễn là các bạn không phá giới trong đời hiện tại. Bạn cần có niềm tin như vậy.

Tuy nhiên, nếu bạn nói xấu Kim Cương thừa hay không tuân theo bậc thầy và những giáo lý của Ngài, thật khó để nói đến những kết quả. Một vài giới luật trong Kim Cương thừa rất nghiêm ngặt. Không chỉ các giới luật trong Kim Cương thừa mà Bồ Tát giới hay thậm chí các giới luật cho Phật tử cư sĩ đều rất nghiêm ngặt. Nếu hôm nay bạn quy y Tam Bảo và nói xấu Tam Bảo vào ngày mai, chắc chắn bạn sẽ đọa vào ba cõi thấp hơn. Vì vậy, vài người có thể nghĩ rằng: “Ôi, tôi không thể bước vào Mật thừa. Thật quá nguy hiểm!” Nếu bạn nghĩ thật nguy hiểm khi tu học Mật thừa, nó cũng nguy hiểm khi quy y Tam Bảo. Cũng thật nguy hiểm tại nơi làm việc – nếu bạn phạm phải tội giết người tại nơi làm việc, bạn chắc chắn sẽ bị kết án tử hình. Khắp nơi trên thế giới đều rất nguy hiểm với những người xấu. Chỉ người tốt mới có thể giải thoát.

Khenpo Sodargye 

Việt dịch: Pema Jyana

Trích: “Đạo ca chiến thắng”

TRI KIẾN: Đại Ấn (Mahamudra), Đại Viên Mãn (Dzogchen) và Trung Quán (Madhyamaka) chỉ cho ta thấy "tri kiến" về Chân Lý Tối Hậu, [tức là] sự chứng ngộ tánh không của các niệm tưởng và của vạn vật. Tri kiến này dẫn dắt ta thấy ra được bản tâm chân thật như chính nó là. Xuyên qua tri kiến và xuyên qua sự tu tập, ta sẽ có được niềm tin vững chắc vào chính bản tâm này. Khi ta ngộ nhập  chân tâm thì tất cả mọi niệm tưởng và xúc cảm ô nhiễm sẽ trở thành trí tuệ. Rốt ráo, các niệm tưởng và các cảm xúc nhiễm ô không thực sự hiện hữu. Chúng mang tánh không. Nếu con biết rằng ngay chính tự tánh cũng mang tánh không thì con có thể vượt qua được các niệm tưởng nhiễm ô xuyên qua tri kiến và sự hành trì Đại Ấn hay Đại Viên Mãn.

Chúng ta cần nên hiểu rõ về tri kiến của Đại Ấn (Mahamudra) hay Đại Viên Mãn (Dzogchen). Ý nghĩa của Mahamudra là gì?

Trước tiên, Mahamudra và Dzogchen cũng giống như hai cái tên khác nhau của cùng một người. Có những người nghĩ rằng Mahamudra và Dzogchen khác nhau, nhưng Mahamudra và Dzogchen thực sự không khác nhau. "Mahamudra" là một từ Phạn ngữ có nghĩa là "Đại Ấn." Theo các giáo lý Mahamudra, toàn bộ luân hồi và niết bàn khởi sinh từ một tâm duy nhất, và tất cả vạn pháp đều được dung chứa ngay nơi tâm này.

Khi chúng ta thực hành Mahamudra, chúng ta chứng ngộ sự hợp nhất giữa tánh sáng soi [quang minh] và tánh không. An trú ngay nơi sư hợp nhất này, tâm giống như hư không pháp giới [là cảnh giới mênh mông rỗng lặng của hư không]. Một khi con thấy  được tánh [bao la rỗng lặng] như hư không của chân tâm cũng [thông đồng với] sự sáng soi của tánh giác, thì con sẽ chứng nghiệm được rằng các xúc cảm ô nhiễm và các niệm tưởng cũng là không. Khi ta ngộ ra được ý nghĩa của Mahamudra, tâm ta sẽ được giải thoát. Không có bất kỳ một hiện tượng nào mà không mang các đặc tánh này [tánh sáng soi và tánh không], do đó, đây được gọi là "ấn" [mudra]. Và được gọi là "đại" (lớn) [maha] bởi vì toàn bộ vạn pháp đều sinh khởi từ đó. Tất cả mọi hiện tượng của luân hồi và niết bàn đều phát sinh từ đó và cũng [tịch diệt] tan biến trở lại vào đó.

Cụm từ Tạng ngữ "Dzogpa Chenpo" đã được rút gọn để chế  thành ra từ "Dzogchen." Dzog có nghĩa là "trọn vẹn" (toàn hảo, viên tròn, viên mãn): toàn bộ các hiện tượng trong luân hồi và niết bàn đều đầy đủ trọn vẹn ngay nơi tâm ta. Vì sao chúng lại   tròn đầy viên mãn [ngay nơi tự tâm]? Là khi con nhìn vào bản tâm, sẽ có một khoảnh khắc khi niệm trước đã dứt mà niệm sau chưa khởi sinh. Ở khoảng giữa của các niệm tưởng, khi mà các tư tưởng đang tạm thời vắng bặt, con có thể nhận ra được sự hợp nhất của tánh sáng soi và tánh không. Nếu con chứng biết được điều này thì con sẽ thấy ra được rằng chân tánh này không hề khác với hư không pháp giới. Chẳng có gì mà không thể dung chứa được trong hư không, và chẳng có gì vượt ngoài hư không. Chenpo có nghĩa là "đại" (lớn): chẳng có gì vượt ngoài tánh ấy. Chỉ cần chứng ngộ điều này, con sẽ trực diện Phật. (pp. 46-47)

Chúng ta thực hành nhiều pháp hành trì khác nhau-- Đại Ấn (Mahamudra), Đại Viên Mãn (Dzogchen) hay Trung Quán (Madhyamaka). Các vị học giả thì tu theo Trung Quán. Các môn đồ thuộc dòng tu tập [nương vào] sự gia trì [đến từ đạo sư] thì noi theo Đại Ấn hay Đại Viên Mãn. Sơ Tổ Jigten Sumgon đã từng nói rằng, một khi ta chứng ngộ được bản tâm thì sự đặt định danh hiệu cho ba đại pháp -- Dzogchen, Mahamudra hay Madhyamaka-- cũng chỉ là một sự bám chấp, và bởi thế, là vô minh. Sự bám chấp này cần phải được hoàn toàn dứt trừ.

Lẽ dĩ nhiên chúng ta có thể nói rằng, "Tôi thực hành Dzogchen"-- cũng không có gì sai trái khi nói điều đó. Nhưng nếu  con thật tu, thì con không nên nghĩ rằng,"Tôi đang làm cái này hoặc cái kia. Tôi đang thực hành Dzogchen, Mahamudra, hay là bất kỳ cái gì gì đó." Ngày nào mà con còn suy nghĩ như thế, thì chẳng thể nào có thể phá chấp. Điều rốt ráo là con cần phải thoát khỏi tất cả mọi sự chấp trước, và vào lúc đó thì con mới có thể chứng ngộ được sự hợp nhất giữa  tánh giác sáng soi và tánh không--đó mới chính là kết quả tối hậu hay mật nguyện tối hậu. (pp. 201-202)

Kyabje Garchen Triptrul Rinpoche

Tâm Bảo Đàn tạm dịch - Sept. 9, 2016

(Trích từ "The All Pervasive Lamp of Wisdom: A Commentary on the Three Statements of Dzogchen"- Singapore: Gyaltsen Publications, 2016, bản Anh ngữ của Ina Dhargye và Gyurmé Avertin)

“ Hỡi bậc Thầy, bậc che chở thế giới . Con đã đến quyết định căn bản này đúng như là : Mọi hiện tượng hình tướng của thế giới như đồ chứa đựng . Và những vật được chứa không gì khác hơn là những xuất hiện hình tướng vốn tự biểu lộ . Nhưng xin ngài chỉ cho con những tên riêng và những cõi tịnh của tất cả chư Phật . Có thể hay không thể được xem như những đối tượng độc lập và sự độc lập đó như thế nào ” . Theo sự cầu xin , vị thầy ban cho sự trả lời sau đây :

“ Hãy nghe , hỡi người đại căn.  Những phẩm tính hiện diện tự nhiên quý báu là : Ánh sáng tĩnh lặng bên trong của phương diện nền tảng của Pháp thân và Phật tánh . Như căn cứ những cõi tịnh của chư Phật . Những bổn tôn nam nữ và vô số cung điện , tự biểu hiện toàn thiện như những thuộc tính tự nhiên nền tảng của hiện thể . Đây là nguyên lý của trí huệ siêu việt ( Bát nhã ba la mật ) .

Sự trình bày của chúng như : Những sự vật có thể khác với nền tảng nguyên lý của phương diện thiện xảo . Sự toàn thiện của những phẩm tính trong bản thân nền tảng của hiện thể là chân lý tối hậu . Sự diễn giải những phẩm tính ấy trở thành hiện hữu như những sự vật trong thế giới ở cấp độ của chân lý tương đối .

Lại nữa , nghĩa rốt ráo về phô diễn của những thân và trí huệ nguyên sơ là : Sự hiện diện tự nhiên của bản thân nền tảng của hiện thể . Nghĩa tạm thời bao gồm : Những giải thích về các cõi tịnh của chư Phật . Danh hiệu của những Bổn tôn nam và nữ . . . khác với nền  tảng . Có nghĩa : Như những thực thể có bản chất với các tướng nhất định .

Sau đây là giải thích về thực tại tối hậu ở cấp độ tương đối . Phù hợp với những phương thức của kinh nghiệm sinh tử . Hãy xem xét cách các bậc chiến thắng bao gồm trong năm thân. Trong thật tánh tối thượng , mọi hiện tượng của những hình tướng xuất hiện có thể có của Sinh tử và Niết bàn đều : Hiện diện vốn có như thuộc tính tự nhiên . Không thi thiết trong tánh Không tối thượng . Nền tảng hiện thể như : Hư không căn bản được gọi là “ Pháp ” ( Dharma ) . Do vô số tính cách và mức độ căn cơ . Tất nhiên sẽ có vô số lối vào con đường tâm linh . Vô số kinh nghiệm thiền định và vô số mục tiêu hiện hữu vốn có như những thuộc tính tự nhiên . Được gọi là “ Thân ” ( Kaya ) . Sự phô diễn hiện tại tự phát của những thân và trí huệ nguyên sơ vốn toàn thiện như là : Những thuộc tính tự nhiên được thọ hưởng . Được gọi là “ Báo thân ” .

Với ý định hữu thức phóng ra . Tất cả những thân lưu xuất vẫn không lìa khỏi bản tánh .  Tuy nhiên , lưu xuất hóa thân của những bậc thầy giác ngộ . Những nhà nghệ thuật . Những vị thầy tái sanh và vật vô tri được biểu lộ . Không gì khác hơn nền tảng của bản thân hiện thể . Bốn phương thức lưu xuất biểu lộ liên hệ duyên sanh . Đồng bộ với thức quan niệm ra một cái “ Tôi ”như thau nước có thể phản chiếu , và những phẩm tính hư không căn bản của Phật tánh như những tinh tú trên trời .

Thực ra , thế giới không nằm ngoài sự phô diễn của ba thân .  Thuật ngữ “ Pháp thân ” ám chỉ phương diện bản tánh tinh túy như là tánh Không . “ Báo thân ” là phương diện bản tánh vốn sẵn hiện diện tự nhiên . “ Hóa thân ” là phương diện biểu lộ riêng biệt của những hiện tượng hình tướng bề ngoài .

Hơn nữa , thuật ngữ “ Tự tánh thân ” hàm ý chính nền tảng hiện thể là bản tánh tinh túy của tất cả Sinh tử và Niết bàn . Và tất cả mọi sự đều đồng một vị trong cùng bản tánh của tinh túy đó . Thuật  ngữ “ Thân ” hàm ý gom tụ mọi phương diện của trí huệ nguyên sơ và những phẩm tính tốt đẹp .

Không có sự đổi dời nào trong ba thời . Vì bản tánh tinh túy của hiện thể là bất biến nên không thể biến đổi thành cái khác . Vì không thể tổn hại hay không bị bất cứ cái gì làm tổn thương nên gọi là bất diệt . Vì không hủy diệt bởi chính nó hay do cái gì khác nên gọi là chân thực . Vì an trụ như là nền tảng chung của tất cả Sinh tử và Niết bàn nên không thể hư hỏng . Vì những yếu tố tốt và xấu không làm nhiễm ô nên bền vững và thoát ngoài mọi chao đảo nên hoàn toàn vô ngại . Vì xuyên thấu bất kỳ cái gì kể cả những che chướng vi tế cái biết ( Sở tri chướng ) và không có đối tượng hay bất cứ duyên nào vượt thắng nên gọi là vô địch .

Như vậy ,
Bản tánh Kim cương bất hoại có bốn sự bảo đảm :

1-
Trừ người có đạo tâm với nghiệp thích hợp và phước đức ,
Không chúng sanh nào chứng ngộ được .

2-
Khi được chứng ngộ và đưa vào thực hành ,
Không thể không có sự tin cậy kiên cố .

3-
Khi đã có sự tin cậy,
Không thể nào không có giải thoát .

4-
Tất cả những ai đã tìm ra sự giải thoát ;
Không thể nào không giác ngộ Phật quả .

Sự hiện diện vốn sẵn của năm thân như : Những thuộc tính tự nhiên bản thân của nền tảng hiện thể là chân lý tối hậu . Sự diễn giải tách biệt với nền tảng ở cấp độ của cái gọi là : “ Chân lý tương đối ” và “ Con đường của phương tiện thiện xảo ” . Sau đây là căn cứ diễn tả những Bổn tôn theo những gia đình hay bộ . Tương đương với những loại chúng sinh bám chấp . Bản thân nền tảng hiện thể thanh tịnh đến độ . Những sự méo mó của những khuôn khổ do thói quen . Được xóa sạch trong hư không căn bản .

Thuật ngữ “ Xóa sạch ” ( Sang) được sử dụng ,
Vì trí huệ bổn nguyên và những phẩm tính tốt đẹp thường hiện bày .

Thuật ngữ “ Hiện bày ” ( Gyay ) được dùng ;
Do có Phật bộ ( Sang-gyay ) .

Vì hiện thể chúng sinh ;
Có bảy thuộc tính Kim cương bất khả hoại ;
Nên có Kim Cương bộ .

Vì tác dụng như nguồn của tất cả các thân ;
Và các phương diện của trí huệ nguyên sơ ,
Nên có Bảo Sanh bộ .

Vì không bị nhiễm ô bởi bất kỳ tỳ vết khuyết điểm nào ,
Nên có Liên Hoa bộ .

Vì những hoạt động giác ngộ được thành tựu trọn vẹn ,
Nên có Nghiệp bộ .

Thuật ngữ “ bộ ” hay “ gia đình ” ;
Diễn tả những nhóm họp tương ứng theo kiểu mẫu nói trên .

Sau đây là giải thích về năm cõi tịnh .
Tương ứng với sự bám trụ vào lãnh thổ của chúng sinh :

Từ sự dẫy đặc những phẩm tính tốt ;
Hiện diện tự nhiên trong nền tảng hiện thể như là :
Hư không căn bản . Nên có cõi Phô Bày Dày Đặc ( Tugpo Kodpa ) .

Vì nền tảng của hiện thể được phú bẩm niềm vui tối thượng ;
Niềm vui này không do bất kỳ đối vật , điều kiện hay tác nhân nào mang tới .
Nên có cõi Niềm Vui Được Biểu Lộ ( Ngonpar Gawa ) .

Vì nó phú bẩm vinh quang đầy dẫy của trí huệ nguyên sơ ;
Và những phẩm tính tốt ;
Nên có cõi Vinh Quang Phú Bẩm ( Paldang Danpa ) .

Vì được phú bẩm trí huệ nguyên sơ ;
Của phúc lạc bất tận và tánh Không ;
Nên có cõi Cực Lạc ( Dewachan ) .

Vì có sự trọn vẹn rốt ráo toàn thiện
Của mọi hoạt động tịnh hóa và tự do ;
Nên có cõi Hoạt động Trọn Vẹn ;
Và Rốt Ráo Toàn Thiện ( Layrab Dzogpa ) .

Thuật ngữ “ Trường ” ( Zhing ) chỉ hư không căn bản ;
Thuật ngữ “ Cõi ” ( Kham ) không gì khác hơn là :
” Sự cấu thành nền tảng ”  của hiện thể .

Vì những phẩm tính tốt của nền tảng của hiện thể không thể đo lường ;
Nên thuật ngữ  “ Vô lượng ” được dùng .

Vì hoàn toàn lấp đầy toàn bộ Sinh tử và Niết bàn ,
Nên thuật ngữ “ lâu dài ” ( Khang ) được dùng .

Khi ánh sáng vốn sẵn bên trong nền tảng hiện thể chúng snh ,
Tỏa khắp như hư không căn bản hiển hiện rõ ràng .
Bởi trí huệ tối thượng toàn khắp và siêu việt ,
Nên có Vairocana ( Tỳ Lô Giá Na ) .

“ Sự biểu Lộ Rành Mạch ” ( Nampa Nangdzad) ;
Của tất cả những trí huệ nguyên sơ ;
Và mọi phẩm tính tốt của nền tảng hiện thể .
Có nghĩa của Phật tánh như là :
“ Sự cấu thành nền tảng ” của chúng sinh .

Vì được phú bẩm bảy thuộc tính Kim cương bất hoại ;
Thoát khỏi dao động trong ba thời .
Nên có Akshobhya ( A súc Bệ )  ;
Và “ Kim Cương Không Lay Chuyển ” ( Mikyod Dorje ) .

Vì là cội nguồn thuộc mọi yếu tố của con đường và quả ,
Được phú bẩm đầy dẫy phẩm tính tốt tuyệt hảo .
Nên có Ratnasambhava ;
“ Nguồn Của Sự Quý Báu ” ( Rinchhen Jungdan ) .

Amitabha , ‘Sáng Tỏ Vô Cùng’ ( Nangwa T’hayay ) ,
Ám chỉ phương diện vô cùng nền tảng của hiện thể chúng sinh .
Biểu lộ như những hiện tượng hình tướng .
Vì tất cả những đề mục của thực tại hiện hữu theo cách tự hữu ,
Nên có Amogasiddhi “ Thành Tựu Của Nghĩa ” (  Donyod Drubpa ) .

Tánh Không Kim cương tối hậu là hư không ;
Trong đó mọi hiện tượng Sinh tử và Niết bàn .
Biểu lộ trong phương diện đến và đi  ( Dro ),
Nên có Vajradakini .

Ratnadakini là phương diện tính tự hữu ,
Của tất cả trí huệ nguyên sơ và những phẩm tính tốt ;
Tương tự một kho ngọc quý .
Padmadakini biểu thị ;
Phương diện thoát khỏi mọi bám luyến .
Karmadakini chỉ ,
Mọi hoạt động thân hiện diện tự nhiên ;
Và của trí huệ nguyên sơ là tự hữu không do cố ý nỗ lực .

Vì những méo mó do
Những phiền não ( Phiền não chướng ) và Vô minh ,
Đối với cái ta có thể biết được ( Sở tri chướng ) .
Bị xóa sạch trong hư không căn bản và trí huệ nguyên sơ ;
Cùng những phẩm tính tốt hiển lộ ;
Nên thuật ngữ “ Phật ” được dùng .

Và vì trong cõi hư không bao la ( Kha ) của tánh Không tối thượng ,
Mọi hiện tượng hình tướng của Sinh tử và Niết bàn .
Biểu lộ như những phương diện đến và đi ( Dro ) ,
Thuật ngữ “ Dakini ” ( Khadro )  – “ Người đi trên không trung ” ;
Hay “ Người nhảy múa trong không trung ” được dùng .

Phương diện nền tảng của Pháp thân , Phật tánh trở nên hiển lộ rõ ràng như : Nguyên lý thấm nhập khắp tất cả Sinh tử và Niết bàn . Đây là phương diện nền tảng của trí huệ vốn sẵn như là tự do tối thượng đối với những giới hạn . Thế nên , tất cả thực hành Sadhana liên quan tới thực tại tối hậu bao gồm như sau :

Đạt đến sự làm chủ bẩm sinh nhờ tin chắc sâu xa vào phương diện trí huệ vốn sẵn hay tánh giác vốn sẵn như là : Bản tánh những nguyên lý tâm linh cao nhất đều hợp nhất , và nhận lấy bản tánh nền tảng của thực tại làm sự quy y tối hậu và vô thượng .

Trải qua vô số đời từ vô thủy , phạm vi trí năng của con bị hạn cuộc ngặt nghèo do quan niệm “ Ngã ” là thật và bám chấp những đối tượng giác quan . Bây giờ con phải đạt đến quyết định rằng : Sinh tử và Niết bàn là ảo ảnh của trí huệ vốn sẵn và duy nhất . Thế nên , phạm vi  tâm thức bình thường của con sẽ lớn lên . Đây là sự thiêng liêng nhất trong mọi phương cách phát Bồ đề Tâm .

Tâm thức bình thường của những quan niệm nhị nguyên : Đối tượng và chủ thể trở thành con quỷ lớn nhất của đời sống bị quy định khiến con người mãi lang thang trong vòng sinh tử . Trí huệ phân biệt siêu việt xua đuổi nó vào tánh Không . Không sở hữu bất cứ  vật gì ; sẽ làm hiển lộ trí huệ siêu việt thấu hiểu vô ngã và vô tự tánh . Tạo thành vòng che chở của Bồ đề tâm không bị đánh bại hay bị hủy diệt .

Làm trút xuống sự ban phước tối thượng của trí huệ hay tánh giác nguyên sơ vốn sẵn ; vào trong cõi tối tăm của sự không nhận biết trí huệ hay tánh giác vốn sẵn . Tạo thành giai đoạn thực sự của việc cầu ban phước . Với sự chứng ngộ : Những hiện tượng hình tướng sinh khởi là sự trang hoàng của trí huệ vốn sẵn . Như thế , sự phô bày tự xảy ra của những kinh nghiệm giác quan tạo thành hành động cúng dường .

Sự chuyển di từ “ Địa ” của tất cả kinh nghiệm bình thường vào Pháp thân là : Phương diện “ Địa ” ban đầu của Phật quả . Trí huệ siêu việt biết bản tánh nền tảng này đúng như nó là . Đồng thời tri giác những sự vật trong sự đa thù của chúng . Như vậy sẽ bao gồm cái thức biết tất cả và giác ngộ toàn vẹn .

Hai phương diện của trí huệ siêu việt trở nên rõ ràng là : Sự hợp nhất những bí mật của tất cả các bậc chiến thắng và con cháu thừa kế của các ngài . Những cấp đầu tiên chứng ngộ con đường phương tiện thiện xảo là : Chúng hội các vị giữ gìn giáo pháp . Từ sự làm chủ địa thứ tám và các địa cao hơn của chứng ngộ là : Chúng hội của những bồ tát ; và Phật quả thật sự . Và là : Chư Phật và những cõi tịnh độ . Đó là con đường phương tiện thiện xảo giải thích : “ Địa ”của mọi kinh nghiệm bình thường .

Sự không nhận biết tánh giác vốn sẵn là : Maheshavara . Mọi khuôn khổ tư tưởng khởi lên từ là : Những Hộ pháp của những giáo lý và tám loại Thiên long . Với phương diện địa ban đầu của Pháp thân trở nên rõ ràng . Những phương diện của trí huệ nguyên sơ tối thượng và tự hữu sinh khởi là : Năng lực được xếp thành phạm trù . Như thế được làm thành con đường phương tiện . Nên thực hành Sadhana thực sự sẽ làm rõ ràng : Trạng thái giác ngộ tối hậu của Phật quả . Tất cả những Sadhana và Mandala được xếp vào và thành tựu trong đó .

Giai đoạn triệu thỉnh là : Làm rõ ràng bản tánh nền tảng . Có nghĩa : Làm chuyển di mọi hiện tượng ba cõi sinh tử đến sự phô diễn của thật tánh tối thượng và độc nhất . Thế nên , phải trụ vững trong địa một cách trực tiếp . Thoát khỏi sự chuyển dời và biến đổi trong ba thời là : Cầu xin sự ở lại ( thỉnh Phật trụ thế ) .

Hành vi đảnh lễ khi gặp “ sự  thấy ” mặt đối mặt là : Hành vi hoàn thành cảm thức sửng sốt khi gặp khuôn mặt thật sự của chính con . Vì phương diện địa ban đầu của Pháp thân là : Cái thấy hùng vĩ nhất của những cái thấy .

Sự phô diễn của những hiện tượng trong thật tánh thực tại là :
Hành vi tối thượng của cúng dường .

Sự tán thán tối hậu là :
Cảm thức của ngạc nhiên thán phục ;
Và tin chắc khi con thấy đúng như nó là :
Bản tánh nền tảng của Sinh tử và Niết bàn là Đại Toàn Thiện

Sự phô bày của Thân Giác Ngộ là :
Vô số hiện tượng hình tướng biểu lộ riêng biệt rõ ràng .

Sự phô diễn của Ngữ Giác Ngộ là :
Sự hoàn thiện và thành tựu trọn vẹn tự nhiên của chúng .

Sự phô diễn của Tâm Giác Ngộ là :
Bản thân hư không căn bản như tánh thanh tịnh bổn nguyên ,
Không bị giới hạn của những tạo tác ý niệm .

Đó là những đặc tính của tánh giác hay trí huệ vốn sẵn như Đại Toàn Thiện . Những phẩm tính tốt tự phát khởi nhờ thấu suốt : Sự phô diễn của các thân và tánh giác nguyên sơ . Không do tìm kiếm mà vốn đã hiện diện những phẩm tính thành tựu làm chủ đối với bốn loại hoạt động giác ngộ . Tương tự , hãy hiểu : Bốn quán đảnh đồng thời toàn thiện và trọn vẹn trong tự hữu của sắc tướng , ngữ , tâm trong những phẩm tính và những hoạt động giác ngộ .

Hiểu và chứng ngộ trạng thái hoàn thiện toàn vẹn đúng như nó là . . . Chính là Đại Toàn Thiện . Trước đây con đã lang thang trong vòng luân hồi do thiếu cái hiểu như vậy . Cho dù xưa nay vốn đã toàn thiện . Nhưng bị che tối do không nhận biết tánh giác vốn sẵn . Giống như nước vốn tự do trôi chảy . Nhưng bị đóng thành băng hay như vàng và ngọc đã bị bỏ qua vì không nhận biết . Nên không dứt được cảnh đói nghèo .

Rốt ráo , tánh giác hay trí huệ nguyên sơ và những phẩm tính của nền tảng của hiện thể, Phật tánh là toàn thiện và viên mãn như năng lực nguyên sơ của nền tảng . Những diễn giải về điều này là những Mandala riêng biệt của những yếu tố nâng đỡ . Được nâng đỡ là : Những phương tiện thiện xảo đưa những người chưa được điều phục . Cho những người gán sự vật có tính thường còn . Và con đường tương đối của nỗ lực đi đến hư không căn bản vốn không có nỗ lực . Thế nên , được trang bị bởi ba yếu tố then chốt :

1-
Quang minh .

2-
Thanh tịnh .

3-
Tánh Không .

Từ đó người ta được đưa đến hư không căn bản của mục đích tối thượng ”

Nói xong ngài biến mất .

Tác giả: Đức Dudjom Lingpa

Việt dịch: Nguyễn An Cư

]]> https://kimcuongthua.org/truyen-thua-nyingema/tanh-giac-va-nhung-su-bieu-lo-cua-no/feed/ 0 https://kimcuongthua.org/truyen-thua-khac/nhan-ra-ban-tanh-cua-tam/ https://kimcuongthua.org/truyen-thua-khac/nhan-ra-ban-tanh-cua-tam/#comments Sat, 10 Oct 2015 17:08:51 +0000 http://kimcuongthua.org/?p=6134 Continue Reading]]> ORGYEN KUSUM LINGPA

Các giáo lý Dzogchen tiệt trừ ngay cả những che chướng vi tế nhất ngăn trở ta trong việc chứng ngộ Phật tánh. Đó là các che chướng thô, các che chướng vi tế và các khuynh hướng tập quán. Thêm vào đó, chúng ta có các che chướng xảy ra từ khi được thụ thai trong một tử cung. Giây phút tâm thức trung ấm được lôi kéo vào tử cung của bà mẹ nó, ở đó nó trú ngụ một thời gian nhất định, tâm thức trở nên hoàn toàn bị che chướng đến nỗi cho dù một cá nhân đã từng là một đại học giả trong đời trước, khi được sinh ra từ tử cung người ấy phải trải qua toàn bộ tiến trình học hỏi một lần nữa. Các bạn sẽ không nhớ lại kiến thức mà các bạn đã có trong quá khứ và thậm chí sẽ phải học lại vần abc. Cũng có sự che chướng xảy ra từ sự kết hợp tính dục, và cho tới khi ta có thể chuyển hóa các khuynh hướng tập quán thông thường nhờ sự thực hành thuộc giai đoạn phát triển, các che chướng này rất khó tẩy trừ.

Trong Dzogchen, chúng ta nương tựa vào cái thấy, thiền định, và hành động. Ba điều này phải được thành tựu trong đời này. Trong khi các bạn ở trên con đường, nhiều chướng ngại có thể xuất hiện, và các bạn phải học cách đưa chúng lên con đường đức hạnh và chuyển hóa chúng. Một chướng ngại ám chỉ bệnh tật và các loại quấy rầy khác nhau xảy ra, chẳng hạn như các tai nạn. Điều mà ta phải giải thoát là những niệm tưởng phiền não xuất hiện và khiến cho ta cảm thấy buồn hay vui hoặc bất kỳ điều gì khác. Khi bệnh tật xảy ra và các bạn có một niệm tưởng về sự khó chịu, các bạn phải giải thoát các niệm tưởng của mình khỏi chướng ngại đó. Chướng ngại sẽ nảy sinh, nhưng các niệm tưởng được giải thoát và đây là điều được nhắm tới bằng cách đưa các chướng ngại vào con đường. Để làm được như thế các bạn cần nhận ra các chướng ngại khi nó đang xuất hiện. Nhờ sự nhận ra này chướng ngại có thể được tự-giải thoát. Rất cần thiết phải vẫn tự do đối với việc mong cầu lẫn sự buồn phiền để tiến bộ theo con đường của thực hành Dzogchen.

Như tôi, đã nói hôm qua, Ba Lời Đánh vào Điểm Trọng yếu tương ứng với tên của ba đạo sư vĩ đại. Cái thấy là Longchen Rabjam, “sự bao la vô hạn vĩ đại”. Thiền định là Khyentse Ozer, “các tia sáng của trí huệ và tình thương”. Hành động, hay sự hoạt động, là Gyalwe Nyugu, “con trai của các đấng Chiến Thắng”. Với cái thấy này về sự bao la vô hạn vĩ đại, thiền định về các tia sáng của trí huệ và tình thương, và hành động của tất cả các đấng Chiến Thắng, ta sẽ có năng lực trong đời này để tẩy trừ sự bám chấp và dính mắc nhị nguyên, gốc rễ của vô minh, và cội nguồn của việc bám chấp vào một bản ngã. Quả thật, ta không chỉ có thể tẩy trừ mà còn có thể tiêu diệt hoàn toàn độc tố này từ tận gốc rễ của nó. Không nhận ra được cái thấy thì việc tiệt trừ này sẽ không thể có được, và vì thế tiến trình này phải thật rõ ràng.

Ta phải hiểu rõ bản tánh nền tảng của tánh Không, cũng chính là sự hiểu biết về bản tánh của tâm. Sự hiểu biết bản tánh nền tảng của tánh Không có hai phần: ta phải phát triển sự xác tín vào sự vô ngã của cái ta và sự vô ngã của mọi sự xuất hiện. Điều này có nghĩa là ta tiệt trừ tâm thức nhị nguyên của sự bám nắm vào một cái ta và sự dính mắc vào các sự xuất hiện. Khi đó, ta có thể nhận thức được rằng mọi sự xuất hiện thì không hiện hữu.

Được bao gồm trong “mọi sự xuất hiện” là sáu tri giác: sự thấy, nghe, ngửi, nếm, xúc chạm và ý thức, chúng bao gồm căn bản của kinh nghiệm khách quan. Tất cả những tri giác này không hiện hữu từ quan điểm của bản tánh nền tảng của tánh Không. Và cực chủ thể của tri giác, có nghĩa là bản thân ta, thì không hiện hữu. Một khi hai trạng thái của sự vô ngã hay không hiện hữu này được nhận thức, ta ở trong một vị trí để được giới thiệu một cách đúng đắn vào cái thấy của Dzogchen. Đây là cái thấy về bản tánh bẩm sinh của ta như giác tánh nội tại, thoát khỏi sự tin tưởng rằng có một cái ta thực sự hiện hữu và có thực của các sự xuất hiện.

Tiến trình của sự xác quyết điều này là trước tiên khám phá sự không hiện hữu của cái ta (bản ngã). Để thực hiện, ta phải mổ xẻ thân xác ta, ấy là nói vậy, trong một cố gắng định vị cái “ta” này, bản ngã này, quan niệm về cái ngã này, để xem nó hiện hữu trong đầu ta, trong tứ chi hay các bộ phận khác của cơ thể, hoặc ở trong ngũ uẩn (sắc, thọ, tưởng, hành, thức), và theo đuổi sự nghiên cứu này cho tới khi ta đi tới kết luận rằng bản ngã thực sự không hiện hữu. Sau đó, ta bắt đầu nhận thức sâu xa thân xác như một nhà khách và tâm như một người khách trong căn nhà đó. Vào lúc chết, tâm và thân tách lìa, nhưng khi chúng ta còn sống thì chúng ở trong sự hợp nhất toàn hảo. Chính là trong lúc các bạn còn sống các bạn phải thấu suốt chân tánh của mối tương quan của chúng. Thân xác ở đây trong thế giới này. Nó là một sản phẩm của thế giới này, một sản phẩm của các yếu tố (các đại), và nó tan rã trở lại vào thế giới loài người này, ở đó nó tan hoại. Tâm thức đi sang đời sống kế tiếp, trạng thái trung ấm và được Yama, Thần Chết, mời đi tiếp. Thần Chết xuất hiện cùng các sứ giả của ông ta và đưa tâm thức tới trạng thái tái sinh kế tiếp. Cái thực sự dẫn dắt tâm thức là các tích tập thuộc nghiệp tích cực và tiêu cực của ta. Nếu ta có thiện nghiệp trỗi vượt thì ta sẽ được tái sinh trong các tầng cấp hiện hữu cao hơn, trong các cõi trời và cao xa hơn nữa. Nếu ta có các tích tập tiêu cực trỗi vượt thì ta sẽ tái sinh trong các cõi thấp. Với sự hiểu biết này, các bạn có thể hiểu rõ tầm quan trọng của việc học pháp Dzogchen.

Có nhiều truyền thống Dzogchen khác nhau. Trong truyền thống của tôi, sự nhấn mạnh nằm ở việc có được sự xác quyết của cái thấy bằng cách nhận ra giác tánh nội tại. Một khi giác tánh nội tại được nhận ra, nó phải được duy trì bằng sự thiền định. Nhờ sức mạnh của thiền định, hành động của ta thiện lành một cách tự nhiên. Dĩ nhiên, ta còn phải thực hiện các thực hành như các sự lễ lạy, cúng dường mạn đà la, sáu ba la mật, và v.v… và ta vẫn còn phải quan tâm tới việc từ bỏ ác hạnh và tích tập thiện hạnh. Có những người nói rằng một khi hành động hay sự hoạt động đã được chứng ngộ thì không cần thiết phải thực sự làm bất cứ thực hành nào với thân thể của các bạn, và các bạn có thể thực hành sáu ba la mật với tâm các bạn. Nhưng khi chúng ta nói về hành động có tính chất giác ngộ thì điều này bao gồm cả hoạt động vật lý, nó phải được thực hiện với một tâm thức không bao giờ dao động khỏi sự tỉnh giác của cái thấy, nó là sự nhận ra bản tánh của các bạn như giác tánh nội tại. Như vậy, khi các vọng tưởng xuất hiện, chúng được tự giải thoát ngay khi xuất hiện. Đó là sự thiền định, bởi nhờ việc hộ trì nhận biết của các bạn về giác tánh nội tại mà các ý niệm xuất hiện và được tự-giải thoát một cách tự nhiên. Cái thấy của Dzogchen hủy diệt sự phóng tâm. Thiền định cho phép ta chịu đựng mọi khía cạnh của nghịch cảnh và hành động được giải thoát khỏi các giới hạn của sự mong cầu và phiền muộn. Kết quả là sự đạt được trạng thái Phật quả. Và bởi vì tất cả chúng ta phải đau khổ vì sự sinh, già, bệnh, và chết nên cực kỳ quan trọng là phải thọ nhận các sự ban phước của giáo lý Dzogchen, và khi thực hành Dzogchen rất cần thiết và lợi lạc nếu thực hiện các thiện hạnh với thân thể ta. Khi thực hành Dzogchen các bạn còn cần tận lực để học hỏi con đường Sutra (Kinh) và nhận thức bản tánh của tánh Không theo sự tiếp cận kinh điển, bởi lẽ bất kỳ điều gì được học hỏi từ các thừa khác sẽ nâng cao cái thấy Dzogchen của các bạn.

Đây là một giáo lý dễ hiểu, có thể được ban cho những người bình thường, và không cần một thời gian dài để thành tựu hay đòi hỏi thật nhiều điều phức tạp. Nó được truyền dạy bởi ba dòng truyền thừa: dòng truyền dạy tâm-truyền-tâm, dòng truyền dạy nhờ các biểu tượng và dòng khẩu truyền. Về sự truyền dạy, tất cả các truyền thống Dzogchen được bao hàm trong hai phạm trù được gọi là trekchod và tošgal. Trekchod có nghĩa là “cắt đứt thấu đến tánh thanh tịnh nguyên thủy” và tošgal nghĩa là “vượt qua tới hiện diện tự nhiên”. Sự cắt đứt để đi đến tánh thanh tịnh nguyên thủy có nghĩa là chứng ngộ cái thấy. Sự vượt qua tới sự hiện diện tự nhiên có nghĩa là sự nhận ra bốn thị kiến của thực hành tošgal. Bốn thị kiến này là : gặp gỡ Pháp tánh (dharmata), kinh nghiệm mở rộng, rigpa đạt tới mức độ viên mãn của nó, và sự tiêu tan các hiện tượng trong chân tánh của chúng. Kết quả của sự tu tập này là thân cái-bình-trẻ-trung, là nơi ngơi nghỉ bất biến của đấng bảo hộ nguyên sơ, Đức Saman-tabhadra (Phổ Hiền).

Truyền thống Dzogchen này là một pháp môn người ta thường nói là không thể truyền bá rộng rãi, nhưng ở Tây Tạng, tôi dạy Dzogchen trên một căn bản quy củ, đặc biệt cho những người lớn tuổi. Có khoảng sáu tới bảy trăm người lớn tuổi ở Golok đến học giáo lý Dzogchen với tôi. Những người Tây Tạng già này không thể nghe và nhìn rõ, nhưng họ là các hành giả hảo hạng. Và rồi có mọi thanh niên đến thọ nhận giáo lý Dzogchen, họ luôn luôn nói họ yêu thích được nghe Pháp và Pháp cực kỳ hấp dẫn đối với họ biết bao, nhưng một khi rời khỏi phòng của tôi họ không thực hành do bị phóng tâm bởi những thứ khác. Tôi biết rằng trong tương lai tôi sẽ bị chỉ trích bởi người ta sẽ nói rằng tôi đến Mỹ và giảng dạy rộng rãi pháp Dzogchen, và đây là điều tôi sẽ phải đối phó. Tuy nhiên, xin hãy hiểu rõ rằng tôi đến đây là vì lợi lạc của chúng sinh và tôi có một mục đích, một lý do để có mặt nơi đây, tôi dự định hoàn thành mục đích ấy và đó đúng là những gì tôi đang làm.

Tôi có một vài lời khuyên cho các lama và các nhà sư có mặt ở đây hôm nay. Các lama và nhà sư cần có một chứng ngộ nào đó về Dzogchen, đặc biệt là nếu họ sắp nhận lãnh các sự cúng dường để làm các thực hành nhân danh người đã chết. Nếu họ không có bất kỳ chứng ngộ Dzogchen nào thì làm sao họ có thể dẫn dắt một tâm thức từ trạng thái bardo đi tới trạng thái cao hơn của sự giải thoát, hoặc thậm chí chỉ đơn giản trợ giúp người khác tẩy trừ các chướng ngại? Các chướng ngại phát sinh từ các ý niệm và vì thế nếu người nào đó không có bất kỳ chứng ngộ Dzogchen nào thì sẽ có thêm các ý niệm được tạo ra và vị lama hay nhà sư sẽ không có năng lực để loại trừ ý niệm mà trước hết chúng gây nên chướng ngại. Điều rất quan trọng là phải thực hành Dzogchen để thành tựu tất cả các thực hành này vì sự lợi lạc của những người khác và đó là lý do tại sao tôi đang ban tặng các giáo lý này ở đây. Ít nhất, ta cần có Bồ đề tâm. Điều tiên quyết quan trọng nhất đối với Dzogchen là Bồ đề tâm.

Đức Orgyen Kusum Lingpa

Việt dịch: Liên Hoa

Hiệu đính: Nguyễn Minh Tiến

Nguồn: Trích từ tác phẩm Kho tàng các giáo huấn siêu việt - Về tri giác của trí tuệ nguyên thủy 

Nhà xuất bản Tôn giáo

Thực hành thiền Đại toàn thiện trong cuộc sống hằng ngày chỉ đơn giản là phát triển một sự chấp nhận hoàn toàn và thảnh thơi, một sự rộng mở không giới hạn trước mọi hoàn cảnh.

Chúng ta nên nhận ra sự rộng mở này như là một sân chơi của những cảm xúc của chúng ta và quan hệ với mọi người mà không có sự giả tạo, cố gắng điều khiển hay sắp đặt kế hoạch.

Chúng ta nên trải nghiệm mọi điều một cách toàn thể, không bao giờ rút lui vào trong bản thân chúng ta như một con chồn giấu mình trong hố của nó. Sự thực hành này giải phóng vô vàn năng lượng vốn thường bị bó hẹp lại bởi tiến trình cố gắng duy trì những điểm quy chiếu cố định. Sự liên hệ quy chiếu là quá trình chúng ta rút khỏi kinh nghiệm trực tiếp trong cuộc sống hằng ngày.

Có mặt trong thời khắc hiện tại có thể ban đầu gây ra sự sợ hãi. Tuy nhiên, bằng việc đón chào những cảm xúc sợ hãi cùng với toàn thể sự rộng mở, chúng ta vượt qua những chướng ngại được tạo nên bởi những khuôn mẫu cảm xúc theo thói quen.

Khi chúng ta dấn mình vào thực hành khám phá không gian, chúng ta nên phát triển cảm giác mở rộng hoàn toàn chính chúng ta tới toàn thể vũ trụ. Chúng ta nên mở rộng bản thân chúng ta bằng sự đơn giản và trần trụi tuyệt đối của tâm. Đó là cách thực hành mạnh mẽ và thường xuyên để gỡ bỏ mặt nạ của sự tự bảo vệ.

Trong sự tham thiền của mình, chúng ta không nên phân tách giữa nhận thức và đối tượng của sự nhận thức. Chúng ta không nên giống như con mèo đang rình chuột. Chúng ta nên nhận ra rằng mục tiêu của tham thiền chẳng phải “đi sâu vào bản thể” của chúng ta hay rút lui khỏi thế giới. Sự hành trì nên được tự do và phi khái niệm, không bị gò bó bởi sự tự quán tâm  hay sự tập trung.

Không gian của trí tuệ bao la, không có khởi thủy và tự sáng tỏ này là nền tảng của hiện hữu –  sự khởi đầu và sự kết thúc của mọi hỗn độn. Sự hiện diện của tính giác trong trạng thái nguyên thủy không thiên vị đối với giác ngộ hay không giác ngộ. Nền tảng của hiện hữu này, vốn được biết đến như tâm bổn nguyên hay thanh tịnh, là cội nguồn mà từ đó mọi hiện tượng xuất hiện. Nó được biết đến như là mẹ vĩ đại, như thai tạng của mọi tiềm năng mà trong đó, mọi thứ khởi sinh và tan biến trong trạng thái tự hoàn thiện và tuyệt đối tự nhiên.

Mọi khía cạnh của hiện tượng là hoàn toàn trong sáng và rõ ràng. Toàn thể vũ trụ là rộng mở không chướng ngại –  mọi thứ thâm nhập lẫn nhau.

Nhìn mọi thứ trần trụi, rõ ràng và tự do khỏi những che ám, không có gì để đạt được hay chứng ngộ. Bản tính của hiện tượng xuất hiện một cách tự nhiên và thể hiện tự nhiên trong sự tính giác phi thời gian. Mọi thứ hoàn hảo như nó vốn là. Mọi hiện tượng xuất hiện trong sự duy nhất của chúng như là một phần của một nhịp điệu luôn thay đổi. Những nhịp điệu này sống động với ý nghĩa và tầm quan trọng tại mỗi thời khắc; tuy nhiên không có ý nghĩa gì nếu bám chấp vào những ý nghĩa đó ngoài thời khắc mà chúng thể hiện chính mình.

Đây là vũ điệu của năm đại mà trong đó vật chất là biểu hiện của năng lượng và năng lượng là biểu hiện của tính không. Chúng ta là biểu hiện cho sự giác ngộ của chính chúng ta. Bằng sự không cố gắng hay thực tập bất cứ điều gì, sự giải thoát hay giác ngộ đã có mặt ở đó rồi.

Hành trì thiền Đại toàn thiện mỗi ngày chỉ là bản thân cuộc sống mỗi ngày. Bởi trạng thái kém phát triển không tồn tại, do đó không cần thiết phải hành xử theo bất kỳ một cách đặc biệt nào hay cố gắng để đạt được bất kỳ điều gì ở trên hay ở dưới điều mà chúng ta đang là. Không nên có cảm giác phấn đấu để đạt tới một “mục tiêu tuyệt vời” hay một “trạng thái cao cấp” nào đó.

Cố phấn đấu đạt tới một trạng thái như vậy là một chứng loạn thần kinh, nó chỉ điều kiện hóa chúng ta và phục vụ cho việc làm chướng ngại dòng chảy tự do của Tâm. Chúng ta cũng nên tránh việc nghĩ về bản thân của chúng ta như những người không có giá trị –  chúng ta vốn tự do và không điều kiện. Chúng ta về thực chất đã giác ngộ và chẳng thiếu điều gì.

Khi dấn mình vào tham thiền, chúng ta nên cảm thấy nó tự nhiên như ăn, thở và đi vệ sinh. Việc đó không nên trở thành một sự kiện đặc biệt hay theo nghi thức, bị thổi phồng lên bởi sự hệ trọng và trang nghiêm. Chúng ta nên hiểu rằng thiền vượt hơn khỏi nỗ lực, thực hành, mục đích, mục tiêu và tính nhị nguyên của giải thoát và không giải thoát. Thiền luôn lý tưởng; không cần thiết phải sửa chữa bất cứ điều gì. Bởi bất cứ điều gì khởi lên đơn thuần chỉ là trò chơi của tâm thức như vậy, không có thiền không đạt yêu cầu và không cần thiết phải đánh giá những niệm tưởng là tốt hay xấu.

Do đó, chúng ta nên đơn giản chỉ cần ngồi. Đơn giản là ở lại tại vị trí riêng của bạn, trong điều kiện riêng của bạn đúng như nó vốn là. Hãy quên những cảm xúc tự ý thức, chúng ta không cần phải nghĩ “tôi đang thiền đây.” Sự hành trì của chúng ta nên phi nỗ lực, không căng thẳng, không cần cố gắng để kiểm soát hay gượng ép và không cần cố gắng để trở nên “an lạc”.

Nếu chúng ta nhận ra rằng chúng ta đang làm phiền chính bản thân mình bằng bất kỳ cách nào trong những cách trên, chúng ta dừng thiền và đơn giản là nghỉ ngơi, thư giãn một lúc. Sau đó, chúng ta lại tiếp tục hành thiền. Nếu chúng ta có “những trải nghiệm thú vị”  trong hay sau lúc hành thiền, chúng ta nên tránh làm chúng trở nên đặc biệt. Dành thời gian nghĩ về những kinh nghiệm chỉ đơn giản là một sự phân tâm và một sự cố gắng để trở nên mất tự nhiên. Những kinh nghiệm này đơn thuần là dấu hiệu của sự thực hành và nên được coi là những sự kiện thoáng qua. Chúng ta không nên cố gắng trải nghiệm lại chúng bởi như vậy chỉ làm sai lệch sự tự phát tự nhiên của tâm thức.

Mọi hiện tượng đều tươi mới một cách hoàn hảo, duy nhất tuyệt đối và hoàn toàn tự do khỏi tất cả những khái niệm về quá khứ, hiện tại và tương lai. Chúng được kinh nghiệm trong sự không có thời gian.

Dòng tương tục của sự khám phá mới, sự phát lộ và nguồn cảm hứng phát sinh tại mọi thời khắc chính là sự biểu hiện của sự sáng tỏ của chúng ta. Chúng ta nên học để thấy cuộc sống mỗi ngày như một mạn đà la – những viền tua sáng tỏ của kinh nghiệm, tỏa ra một cách tự nhiên từ bản tính rỗng không của bản thể chúng ta. Những khía cạnh của mạn đà la của chúng ta là các đối tượng hằng ngày trong kinh nghiệm sống của mình chuyển động trong điệu vũ hay trò chơi của vũ trụ. Bằng hình ảnh tượng trưng này, người thầy nội tại phát lộ ý nghĩa sâu sắc và tối hậu của bản thể. Do đó, chúng ta nên tự nhiên và không gò bó, chấp nhận và học từ mọi điều. Điều này cho phép chúng ta nhìn thấy mặt hài hước và mỉa mai của các sự kiện mà thông thường sẽ khiến chúng ta nổi cáu.

Trong thiền, chúng ta có thể nhìn xuyên qua những ảo tưởng về quá khứ, hiện tại và tương lai –  kinh nghiệm của chúng ta trở thành sự liên tục của cái bây giờ. Quá khứ chỉ là một ký ức không đáng tin cậu còn neo lại cho tới hiện tại. Tương lai chỉ là sự phóng chiếu về những quan niệm hiện tại của chúng ta. Hiện tại bản thân nó biến mất ngay khi chúng ta cố nắm bắt nó. Do đó, tại sao lại phải bận tâm với sự cố gắng thiết lập một ảo ảnh về nền tảng vững chắc?

Chúng ta nên tự giải thoát mình khỏi những ký ức về quá khứ và những định kiến về thiền. Mỗi thời khắc thiền đều duy nhất hoàn toàn và đầy tiềm năng. Trong những thời khắc này, chúng ta không thể đánh giá sự hành thiền của chúng ta theo kinh nghiệm quá khứ, lý thuyết khô cứng hay những lời khoa trương rỗng tuếch.

Đơn giản là dấn mình trực tiếp vào thiền trong thời khắc hiện tại này, với toàn thể hiện hữu của chúng ta, thoát khỏi do dự, chán ngán hay phấn khích, đó chính là giác ngộ.

Việt ngữ : Bảo Châu

Hạnh phúc không thể được tìm thấy

qua cố gắng và ý chí lớn lao,
mà đã sẵn hiện tiền, trong sự buông xả trống trải và để mặc.

Chớ có ráng sức,
không có cái gì để làm hay không làm.
Cái gì chốc lát khởi lên trong thân tâm
không có chút quan trọng thực sự nào,
không có chút thực tại nào.
Tại sao đồng hóa với, và trở nên bám chấp vào nó,
đặt phán xét lên nó và lên chính chúng ta ?

Tốt hơn là đơn giản
để cho toàn bộ trò chơi xảy ra riêng phần nó,
khởi lên và lặng xuống như những cơn sóng –
không biến đổi hay mó tay vào bất cứ cái gì –
và nhận thấy mọi sự tan biến và lại xuất hiện
như thế nào, trở đi trở lại như huyễn thuật,
thời gian không có lúc chấm dứt.

Chỉ sự tìm kiếm hạnh phúc của chúng ta
ngăn cản chúng ta thấy nó.
Nó giống như một cầu vồng sống động bạn theo đuổi
mà không bao giờ nắm bắt được,
hay như một con chó rượt theo cái đuôi của mình.

Dù an lạc không hiện hữu
như một sự vật và nơi chốn hiện thực,
nó luôn luôn hiêïn tiền
và đi cùng bạn mỗi một phút giây.
Chớ tin vào thực tại
của những kinh nghiệm tốt xấu,
chúng như khí hậu phù du của ngày hôm nay,
như những cầu vồng trong bầu trời.

Muốn nắm bắt cái không thể nắm bắt,
bạn tự làm kiệt sức mình vô ích.
Ngay khi bạn mở trống và buông xả nắm tay siết chặt của
sự bám nắm này,
không gian vô biên là ở đấy – rỗng rang, mời mọc và
thoải mái tiện nghi.

Hãy dùng lấy cái trống rộng này, cái tự do và thoải mái
tự nhiên này.
Chớ tìm cái gì khác hơn nữa.
Chớ đi vào rừng rậm um tùm
tìm kiếm con voi Giác ngộ vĩ đại,
nó vốn đã an nhiên trong nhà
ở trước lò sưởi của bạn.
Không có gì để làm hay không làm,
không có gì để động sức,
không có gì để muốn,
và không có gì thiếu sót, trệch sai –

Emaho ! Kỳ diệu !
Mọi sự xảy ra tự chúng.

.