Đề mục này gồm hai phần, thiền quán về Duyên khởi Tính không và giai đoạn hậu thiền với mục đích làm tăng trưởng những phẩm hạnh cao quý.

Thiền quán về Duyên Khởi Tính Không

Ở nơi thâm sơn tràn đầy hỷ lạc, rời xa chốn thành thị đầy xao nhãng, bỏ lại những nguồn thị phi, tham ái, tránh năm chướng ngại và mười bất thiện, an tọa trên tọa cụ trong tư thế liên hoa. Hai tay dưới rốn trong ấn thiền định, lưng thẳng, vai mở, cằm hơi nghiêng phía cổ, lưỡi chạm hàm trên, mắt nhìn thẳng đầu sống mũi, trong tư thế của đức Tỳ Lô Giá Na. Thở ra một hơi nhẹ và dài, rồi hít thở vào một cách tự nhiên.

Tiếp tới khởi dòng tâm nguyện như sau: “Vì lợi ích giải thoát cho tất thảy chúng sinh, nguyện con viên mãn Bồ đề tâm tối thượng”. Sau đó tiếp tục thiền quán phía trước trên đỉnh đầu là đức Phật Thích Ca. Sắc thân ngài rực rỡ ánh vàng với ba mươi hai tướng hảo và 80 vẻ đẹp tùy hình. Tay ngài trong thế ấn xúc địa, ngài đắp Y vàng rực rỡ và kiết già trên bảo tòa hoa sen. Tiếp tới hãy nhất tâm và tha thiết cầu nguyện tới các bậc tổ dòng truyền thừa

Tiếp tới an trụ trong trạng thái tâm không còn vọng tưởng về quá  khứ (ví như: Đừng để tâm hiện khởi các tư tưởng như trước đây mình đã nỗ lực thực hành nên bây giờ được ân hưởng trạng thái tốt lành này, rồi thì điều  này, điều kia từng diễn ra v.v...), đừng hướng tới tương lai (ví như: giờ đây mình đang nỗ lực thực hành pháp bảo thiêng liêng này, trong tương lai mình sẽ được quả ngọt này kia v.v…). Và cũng đừng để tâm tư duy hay phân tích mọi hiện tướng trước mặt và trong tâm (như thứ này là lợi ích, thứ kia là xấu ác, thứ này là đúng đắn, thứ kia là lầm sai”. Đừng để tâm bị chi phối bởi những định kiến như: “Thứ này phải thế này, điều này phải thế kia!” Đừng đơn giản bị quan kiến hư vô phủ định sự tồn tại của mọi sắc tướng chi phối: “Ồ, mọi thứ đâu có gì, chỉ là mộng huyễn mà thôi!” và cũng đừng giả trang thiền tướng, hư vọng về Tính không hay đặt danh, khái niệm cho tính không bằng các tư tưởng: “Ồ, đây chính là trí tuệ Tính không. Đây chính là tâm chân thật!”

Nếu như thế thì hành giả thiền quán ra sao? Nếu không đặt danh, khái niệm hóa mọi đối tượng, nếu không định tâm nơi một hình sắc? Hãy buông xả mọi định kiến, tư tưởng và chỉ đơn giản để tâm an trụ trong cảnh giới bình đẳng và vô niệm. Tổ Tsangpa Gyare đã dạy: “Tâm, không xáo động, là an nhiên. Nước, không khuấy động, là tinh khiết”.(2) Tổ Saraha đã dạy: Hãy để tâm thư thái, chẳng có gì cần thêm bớt, chẳng có gì cần làm cho sạch trong.

Ở phương diện các sắc tướng, chúng hiện khởi và vẫn đang tồn tại. Nhưng vì tồn tại do duyên giả hợp nên khi ta không thể truy tìm được tự tính cố hữu của chúng. Chúng tới từ hư không và tan biến thành hư không. Có một hành giả đang lắng nghe, suy tư chân lý nhưng cũng chẳng thể tìm được tự tính cố hữu của hành giả này. Ở phương diện thực hành, người thực hành hãy cứ để tâm tĩnh tại và tỉnh giác về mọi sắc tướng đang hiện khởi và vận hành. Miễn là biết tỉnh giác về chúng, thì chúng sẽ luôn được tự do trong bản chất vốn có của mình. Không có sự tách rời giữa đối tượng tỉnh giác và người tỉnh thức; đối tượng và chủ thể là bất khả phân. Đó là sự hợp nhất bất nhị của tỉnh thức và tính không.

Quá cứng nhắc nếu cố ép mình vào chính niệm và sẽ chỉ làm các dòng tư tưởng mỗi lúc một mạnh mẽ hơn. Nhưng nếu buông lung, người thực hành sẽ bị sự hấp dẫn các giác quan làm lạc lối. Bởi vậy phải cột phàm tâm bằng sự an định và tỉnh giác, khi ấy những phân biệt nhị nguyên tốt hay xấu, thiện hay ác, Niết bàn hay luân hồi sẽ không còn nền tảng kiến cố và dần tan biến vào hư không. Đây là trạng thái không thể dùng ngôn từ để mô tả mà mỗi hành giả cần phải tự mình trực tiếp chứng nghiệm.

Bản chất tâm chân thật của chúng ta không giống như trong tư duy luôn định hình các khái niệm, tri thức, định kiến phân biệt, mà là một thực tại rộng lớn không phụ thuộc vào không gian, vị trí hay bất kỳ đối tượng cụ thể nào. Nó là một tâm tỉnh thức rộng mở tới vô cùng, hiện diện ở khắp mọi nơi nhưng không phụ thuộc vào một nơi chốn cố định. Nó được ví như bầu trời rộng lớn, vốn sẵn có và thấm đẫm nơi thân, khẩu và ý của ta, thân thuộc tới đến nỗi chúng ta không bao giờ ngừng đặt câu hỏi về nó hay mong muốn nhận biết về nó. Bởi vì bản tâm chân thật hiện diện ở khắp mọi ngõ ngách trong đời sống của chúng ta như không khí ta đang hít thở, nên chúng ta vẫn luôn nghe thấy, chạm thấy và cảm thấy nó ở mọi nơi, mọi lúc. Hình ảnh tâm bản lai được ví như bầu trời rộng lớn không bờ mé và các đại dương vô tận, các kinh văn luôn có lời kệ cầu nguyện tới vô lượng vô tận, mặc dù tâm bản lai rộng lớn hơn vô cùng so với bầu trời và tất cả đại dương cộng lại.

Nếu như khi đang trong trạng thái hành thiền, tâm chưa thể tĩnh tại dài lâu, mà đôi khi lại xao nhãng, hãy tức thì nhận ra và thư giãn, không phản ứng hay ngụy tạo. dòng tâm khuấy động sẽ được an tĩnh ngay tại nơi chúng đang hiện diện, hòa nhập làm một, như nước rót vào nước. Hãy cứ để chúng như vậy, đừng phản ứng hay chối bỏ các dòng tâm phiền não dữ dội khi chúng hiện khởi. Đừng để chúng chi phối cũng đừng cố tìm cách đối trị chúng. Chúng ta chỉ cần nhận ra chúng đang hiện khởi và vận hành và thư giãn nơi chúng. Đây chỉ là cách các dòng phiền não tự hiện khởi và tan biến vào hư không.

Tổ Pagmodrupa đã dạy: “Ngay cả khi các tư tưởng hiện khởi, hãy đừng sợ hãi chúng. Bởi vì chúng là bản chất tự nhiên từ tâm bản nhiên thuần tịnh, chúng tới, rồi đi, tự nhiên không ngăn ngại, giống như mặt trời mọc rồi lặn”.(3)

Tổ Milarepa đã viết: “Khi đang an trụ trong bản tâm, các dòng tư tưởng hiện khởi chính là sự hiển bày diệu kỳ của dòng tâm”.

Trong Mật điển Đại Nhật Như Lai (Mahavairocana) có dạy: “Khi an trụ trong vô niệm, bầu trời quang minh rực rỡ sẽ hiện khởi”. Trong Sambhuti viết: “Tự các dòng tư tưởng tịnh hóa các dòng tư tưởng”.(4)

Như vậy, trong sự hành trì này, coi các dòng tư tưởng hiện khởi là chất liệu của con đường, trước hết người thực hành học cách tỉnh giác trước mọi hiện khởi trong tâm. Tiếp tới, duy trì và phát triển năng lực của sự tỉnh giác. Rèn luyện để không phản ứng hay bám chấp mà biết hòa hợp, để cho mọi hiện tướng tự hiện khởi và tự do như chúng vốn đang là. Phương pháp hành thiền này được gọi là hợp nhất Sắc tướng và Tính không hay Chân không Diệu hữu.

Đức Saraha đã dạy: “Ở phía trước, phía sau và khắp thảy mười phương, mọi sắc tướng đều là hóa hiện của chân không. Khi hòa nhập với bản tâm tối thượng, không còn phải nỗ lực, không phải tìm cầu. Mọi lời trì tụng, mọi pháp hành thiền, tất thảy luận điển cũng chỉ nhằm một pháp vị này”.

Khi đã thể nhập bản chất Chân không Diệu hữu của vạn pháp, luân hồi và niết bàn, tư tưởng và tính không, phiền não và trí tuệ, tất cả đều hợp nhất trong một bản thể  trong sáng, rực rỡ và rộng lớn vô bờ mé. Tiếp tới có thể lặng lẽ đứng dậy. Một khi tâm thức đã hòa nhập bản chất Tính không, hãy thực hành các thiện hạnh của thân, khẩu và ý càng nhiều càng tốt. Nếu trí tuệ Tính không không làm khởi phát và tăng trưởng từ bi tâm, sự nhẫn nại cùng tinh tiến thì cách thực hành đó không được coi là con đường đạo chân chính. Bởi vậy tâm từ, tâm bi và tâm Bồ đề cần phải được rèn luyện đồng thời và hợp nhất khi hành thiền về trí tuệ Tính không. Trong khi tâm thức đang an trụ trong bản chất trí tuệ Tính không, hãy khởi dòng tâm như sau: “Mong nguyện cho tất thảy chúng sinh có được niềm an lạc đích thực. Niềm an lạc đích thực ở đây có nghĩa là sự thành tựu tới quả Bồ đề viên tròn”.

Hãy để từ bi tràn ngập khắp dòng tâm và khởi tâm nguyện như sau: “Mong nguyện hết thảy chúng sinh tích lũy viên mãn nhị tư tưởng, để viên mãn quả Bồ đề tâm tối thượng”.

Tiếp tới hãy khởi dòng tâm từ bi như sau: Mong nguyện tất thảy chúng sinh được tự do khỏi những khổ đau khôn cùng của ba cõi tử sinh”. Và “Mong nguyện họ biết tận trừ những nhân của luân hồi, là những phiền não và tri kiến lầm sai”.

Tiếp tới hãy thiền quán những tia sáng rực rỡ theo hơi thở từ mũi phải của mình tuôn tràn tới mũi phải của tất thảy chúng sinh, hãy khởi dòng tư tưởng rằng tất cả khó khăn, chướng ngại của chúng sinh sẽ theo ánh sáng trở lại mũi phải của mình và nguyện: “Xin nhận mọi khó khăn, chướng ngại của chúng sinh và mong khổ đau của họ được tận trừ”. Tiếp tới hãy gửi tất cả những niềm an lạc theo hơi thở từ mũi trái trong hình thức ánh sáng rực rỡ lan tỏa tới tất thảy chúng sinh. Khởi dòng tư tưởng rằng: “Mình đang trao tặng mọi niềm an vui tới cho chúng sinh và họ đang thực sự được tận hưởng niềm an vui đó”. Khi biết thiền quán mình đang nhận thay những khó khăn, chướng ngại của chúng sinh, thực chất có nghĩa bạn đang ở trạng thái tâm hỷ lạc to lớn. Nếu người thực hành có thể viên mãn được tâm nguyện này, có nghĩa họ đang rèn luyện một cách trực tiếp nhất Bồ Đề tâm cao quý.

Sau khi thiền quán như vậy, hãy khởi nghĩ dòng tâm như sau: “Nương năng lực pháp thiền quán này, cùng tất thảy công đức tích lũy được, xin nguyện cho con và tất thảy hữu tình cùng thoát khỏi bể khổ luân hồi và đạt tới quả vị Phật rốt ráo”.

Bản kinh văn này là Những Khai thị tâm yếu về các giai tầng thiền quán Lý Duyên Khởi được trước tác bởi ngài Khunkhen Pema Karpo, dựa theo các pháp bảo của thầy tổ mình là ngài Pagmodrupa. Mong rằng những lời giáo pháp này được trải rộng, mang lại lợi ích giải thoát cho hữu tình.

Kyabgön Phakchok Rinpoche

Trích: Tuyển tập Pratyekabuddhayana giảng về Chín thừa cao quý (Nine Yanas), Lotsawa House, 2016.c. (Tạp chí nghiên cứu Phật học số 1-2021)

(1) Chương trình tu học tại các tự viên Bhutan, Tạp chí nghiên cứu Phật học, tháng 07, 2020

(2) The First Drukchen, Tsangpa Gyare Yeshe Dorje (gtsang pa rgya ras ye shes rdo rje), 1161–1211

(3) Pakmodrupa Dorje Gyelpo (phag mo gru pa rdo rje rgyal po), 1110–1170

(4) Mahāvairocanābhisaṃbodhi-sūtra 

Ngay từ đầu, mỗi thực hành đòi hỏi ba bước: văn, tư và tu. Trước hết, chúng ta cần thọ nhận giáo lý theo một cách thức chân chính. Thực sự nghiên cứu liên quan đến việc hiểu về một chỉ dẫn. Để làm điều này, chúng ta cần lắng nghe nó trực tiếp từ một vị mà vị đó là một phần của truyền thống còn tồn tại, người có sự trao truyền chân chính cho giáo lý này và người có thể truyền nó một cách rõ ràng. Khi đã thọ nhận giáo lý, chúng ta cần tự mình quán chiếu về nó. Chúng ta cần đạt được vài sự xác quyết và tin tưởng về giá trị và những phương pháp của giáo lý. Cuối cùng, chúng ta cần đưa giáo lý vào thực hành bằng cách làm bản thân quen với thực hành và hòa nhập nó vào cuộc đời. Tôi muốn nhấn mạnh điều này: sau khi hiểu giáo lý theo kiểu kiến thức và thiết lập nó với sự chắc chắn, điều quan trọng là cần xua tan mọi hiểu lầm và nghi ngờ mà bạn có thể có về nó. Sau đó bạn cần sử dụng nó theo cách thức riêng của bản thân, bằng cách thực hành. Đây là lúc mà giáo lý trở nên hữu dụng – bằng cách thực sự thực hành nó, không phải đơn giản biết về nó.

Việc đơn giản biết về một giáo lý và không sử dụng nó thì không đủ. Chỉ kiến thức thông thường là chưa đủ. Điều này giống như việc cố chữa một bệnh chỉ đơn giản bằng việc đọc về đơn thuốc, hay để thuốc lên bàn và nhìn vào nó, nhưng không uống nó. Không ai từng được chữa trị bằng việc nhìn vào một bình thuốc – bạn cần phải uống nó. Chúng ta cần áp dụng phương pháp chữa trị. Giống như vậy, những giáo lý là để thực hành.

Tất thảy các đạo sư của hai truyền thống Kagyu và Nyingma đều đồng ý rằng với những người mới bắt đầu trên con đường tâm linh, lòng từ bi, sùng mộ và hạnh xả ly không tự nhiên tới từ lúc này sang lúc khác. Nó đơn giản không xảy ra giống như vậy ngay từ đầu. Bạn cần bắt đầu bằng việc tạo ra những thái độ của lòng từ bi, sùng mộ và hạnh xả ly. Qua thời gian, từ bi, sùng mộ và xả ly sẽ đến tự nhiên hơn, và không còn cần phải tạo ra nữa.

Hạnh xả ly, mong ước muốn tự do, là phẩm tính mà mỗi hành giả Pháp cần để tiến bộ trên con đường. Không có nó, bạn sẽ không thể tiến bộ. Phần đầu tiên trong các thực hành dự bị nói chung giúp nuôi dưỡng mong ước giải thoát này. Bốn niệm chuyển tâm liên quan tới việc đối mặt với vài sự thật không thể tránh được, để bạn không muốn thứ gì khác ngoài giải thoát, và mục tiêu luân hồi tự nhiên được gạt sang một bên. Đó là lý do tại sao các thực hành dự bị lại quan trọng với việc trở thành một hành giả Pháp chân chính. Ở Tây Tạng, người ta nói rằng một người muốn trở thành hành giả Pháp, nhưng không muốn từ bỏ luân hồi, giống như người xây dựng tòa nhà nhiều tầng trên hồ nước đóng băng vào giữa mùa đông. Cấu trúc này dường như rất vững chắc, nhưng khi mùa đông tới và băng tan, toàn bộ tòa nhà sẽ chìm. Giống như vậy, bạn có vẻ rất ổn định trong thực hành, nhưng không có hạnh xả ly, thực hành của bạn sẽ đổ ngay khi những khó khăn và thử thách xuất hiện. Đó là lý do tại sao những hành giả Pháp nên tập trung ngay từ đầu vào sự xả bỏ, ý muốn giải thoát.

Trong quá khứ ở Tây Tạng, những cuốn giáo khoa về chỉ dẫn được thiết kế theo kiểu mà hành giả, những người bắt đầu thực hành dự bị chỉ nhận được các giáo lý về phần đầu tiên. Các giáo lý này dừng lại cho đến khi đệ tử hoàn thành thực hành của họ. Giáo lý tiếp tục khi đệ tử quay trở lại nhận chỉ dẫn tiếp theo. Sau khi nhận được chỉ dẫn đó, các đệ tử sẽ nghỉ và thực hành nó, và tương tự, cho đến khi họ hoàn thành toàn bộ các thực hành dự bị chung và riêng. Không điều gì được ban trước, và bạn không thể thực hành theo ý muốn riêng. Nếu bạn không thực hành, bạn không nhận được chỉ dẫn. Phương pháp tương tự được sử dụng cho giai đoạn phát triển của bổn tôn thiền định: bạn sẽ nhận được chỉ dẫn cho một phần đặc biệt của thực hành, và sau đó tu tập trong nó. Khi đã hoàn thành điều đó, bạn quay trở lại để nhận thêm chỉ dẫn. Ít nhất bạn cần hoàn thành các thực hành dự bị trước khi thọ nhận chỉ dẫn về Dzogchen [Đại toàn thiện] hay Mahamudra [Đại thủ ấn].

Hiện nay dường như có vẻ hơi khác. Nhiều người muốn bỏ qua mọi thứ và bước thẳng vào giai đoạn hoàn thiện. Cũng có những người mà, không hoàn thành bất cứ thực hành yidam hay dự bị nào, lập tức muốn thực hành du già liên quan tới các kinh mạch và năng lượng tinh tế. Tuy nhiên, tôi rất nghi ngờ về hiệu quả của cách tiếp cận này – liệu rằng người ta có hiểu thực sự, và liệu phương pháp này có đúng đắn và chân chính. Nhiều người vẫn thích nhảy bậc, bỏ qua mọi bước ở giữa.

Con đường Phật Đạo được vạch ra theo trình tự dần dần từ khi bắt đầu. Có một nguyên nhân đặc biệt cho điều này. Khi đã bước đi bước đầu tiên, sẽ dễ dàng hơn nhiều để bước tiếp bởi bạn đã đi một chút. Khi đã hoàn thành bước đầu tiên của thực hành, bạn đã đạt tới một cấp độ thành tựu nhất định. Như thế, sẽ khá đơn giản để bước tới cấp độ tiếp theo. Đây là lý do tại sao nó được thiết kế theo cách này. Nếu mọi người không muốn tôn trọng hệ thống này và cố gắng bỏ qua để tới những nơi xa lạ, khó khăn chắc chắn sẽ xảy ra.

Bạn có thể nhận một giáo lý đặc biệt, nhưng bạn cần áp dụng nó vào thực hành – và tôi có thể đảm bảo rằng sẽ không dễ để làm vậy. Nó không phải là không thể, mà nó đòi hỏi một sự tinh tấn lớn lao. Nhiều đệ tử thực sự thích thú thực hành Pháp, nhưng phần lớn không sẵn sàng dành thời gian và sức lực để tiến hành các thực hành cần thiết. Sau một thời gian, bạn có thể thấy rằng chẳng điều gì xảy ra, và bạn không thành tựu được gì. Lúc đó, bạn dễ dàng đổ lỗi cho giáo lý vì không đưa bạn tới đâu, trong khi thực sự, sự thiếu kiên nhẫn của bạn mới có lỗi. Vì thế, mặc dù bạn có thể thấy đôi khi khá nản lòng, có lẽ sẽ lợi lạc nhiều hơn khi bước dần dần ngay từ đầu.

Đạo sư Du già là một trong những thực hành dự bị quan trọng nhất. Thông qua Đạo sư Du già, chúng ta nhận được lực gia trì cho trao truyền chân chính của sự chứng ngộ. Sau khi trì tụng các lời khẩn cầu, thọ nhận bốn quán đảnh và hòa tâm với vị thầy, bạn nhận được gia trì cho phép bạn kết nối với tri kiến của giai đoạn hoàn thiện, điều mà không phải thứ gì đó bạn có thể đơn giản bước vào mà không nhận được một giảng giải.

Có một thành ngữ truyền thống từ những đạo sư vĩ đại:

Chứng ngộ đạt được nhờ con đường của gia trì.

Gia trì đạt được nhờ con đường của lòng sùng mộ.

Lòng sùng mộ đạt được nhờ con đường của những khẩn cầu.

Nói cách khác, bạn không thể đơn giản kết nối với trạng thái chứng ngộ mà không chuẩn bị gì. Để nhận ra giác tính nguyên sơ, bạn cần kết nối với nó thông qua sự gia trì, và gia trì tùy thuộc vào lòng sùng mộ, sự mở rộng và tín tâm của bạn. Bạn có thể vun bồi những phẩm tính này thông qua sự khẩn cầu, bằng việc ghi nhớ những phẩm tính vĩ đại của thầy bạn, được biết tới như là “cỗ xe trang hoàng vô tận những phẩm tính của đạo sư”, và diễn tả lòng sùng mộ của bạn dưới hình tướng một lời cầu nguyện hay khẩn nguyện. Đó là lý do cách mà lòng sùng mộ được sinh ra, cũng như cách mà bạn nhận được gia trì và đạt chứng ngộ.

Đức Jigten Sumgon, đạo sư Drikung Kagyu vĩ đại, Chúa tể của Ba cấp độ Tồn tại, đã viết đoạn sau đây:

Nếu ánh sáng mặt trời của lòng sùng mộ

Không chiếu trên ngọn núi tuyết của bốn thân đạo sư

Những dòng suối gia trì sẽ không chảy,

Bởi vậy hãy tinh tấn trong thực hành về lòng sùng mộ.

Xin hãy nhận ra rằng nếu bạn muốn hiện thực hóa bốn thân của trạng thái chứng ngộ, bạn cần tinh tấn trong sự mở rộng của lòng sùng mộ; nếu không thì, điều đó sẽ không xảy ra.

Lời trì tụng của truyền thống Kagyu hướng về Phật Kim Cương Trì, cũng được biết tới là Dorje Chang Chungma, nói rằng: “Lòng sùng mộ là cái đầu của thiền định, như các kinh văn có dạy”. Giống như phần quan trọng nhất của thân là đầu, không có cái đầu của lòng sùng mộ, sẽ chẳng có tu tập thiền định.

Thành tựu giả Ấn Độ, ngài Saraha từng viết một đoạn nói rằng:

Chỉ nhờ việc xua tan che chướng, tích tập công đức,

Và thọ nhận gia trì của một đạo sư tối thắng nhất,

Con sẽ chứng ngộ trí tuệ đồng sinh khởi, nguyên sơ và vĩnh cửu;

Vì thế như một sự huyễn hoặc, hãy biết cách thức của từng phương pháp khác.

Thật ngu dốt khi sử dụng một phương pháp khác để chứng ngộ trạng thái của giác tính nguyên sơ, như là cố gắng chỉ ra bản tính cơ bản của bạn là gì bằng việc sử dụng những quan niệm. Con đường duy nhất là con đường của sự gia trì và lòng sùng mộ với một đạo sư đầy đủ phẩm tính.

Trong những giáo lý của truyền thừa Drugpa Kagyu, có giáo lý gọi là Bốn Pháp Ấn. Đầu tiên là tri kiến, tức là Đại thủ ấn; thứ hai là thiền định, Sáu Pháp của Naropa; thứ ba là hành động, sáu pháp vị bình đẳng; và cuối cùng là bảy chỉ dẫn về sự trùng hợp tốt lành, thứ được cho là Đạo sư Du già quan trọng nhất. Đạo sư Du già là rất cần thiết ở từng cấp độ của con đường.

Trong giáo lý Drugpa Kagyu, có một thành ngữ khác: “Việc bạn có thể giải thoát nhờ thiền định hay không là vấn đề cần xem xét, nhưng không nghi ngờ gì bạn có thể giải thoát nhờ lòng sùng mộ”. Dĩ nhiên, người ta có thể giải thoát nhờ việc đơn giản nghiên cứu và thiền định, nhưng kết quả sẽ không đảm bảo. Tuy nhiên, nếu bạn thiền định với lòng sùng mộ hướng về vị thầy, không nghi ngờ gì bạn sẽ giải thoát.

Lòng sùng mộ với đạo sư và thực hành nghi quỹ đạo sư được đặc biệt nhấn mạnh trong giáo lý Nyingma. Guru Rinpoche, thường được biết tới là Padmasambhava nói rằng: “Chứng ngộ đạo sư là chứng ngộ trạng thái của tất thảy các Đấng Thiện Thệ”. Điều này nghĩa là nếu bạn chứng ngộ bản tính cơ bản của ngài, bạn sẽ chứng ngộ bản tính của chư Phật, bởi vì vị thầy có bản chất là chư Phật. Đó là lý do tại sao nghi quỹ đạo sư được tìm thấy trong các terma của tất cả các terton quan trọng.

Tinh túy Phật Đạo là tu tập trong giác tính nguyên sơ, trạng thái bình đẳng, tức trạng thái thiền định cơ bản. Đây là cái mà chúng ta cần trở nên quen với, và đây là cái mà chỉ dẫn chỉ-ra nói về. Đơn giản hãy thấy rằng, vị thầy gốc của bạn là người ban chỉ dẫn chỉ ra, bởi không ai khác biết cách làm thế. Người chỉ ra bản tính của bạn thực sự là Kim Cương Đạo sư của bạn. Vì thế, nếu bạn nhấn mạnh vào sự tu tập nghi quỹ đạo sư và lòng sùng mộ với đạo sư trước khi nhận được chỉ dẫn chỉ ra này, nó sẽ đem lại nhiều lợi lạc lớn lao.

Trước khi chúng ta chấp nhận ai đó là thầy, mọi kinh văn, bao gồm các Mật điển Kim Cương thừa, đều nói rằng chúng ta cần quán sát liệu rằng vị đó có đầy đủ phẩm tính của một đạo sư. Việc chấp nhận mù quáng một vị thầy có thể nguy hại giống như vô tình uống thuốc độc. Điều này không chỉ từ quan điểm của học trò. Lạt ma cũng cần quán sát liệu rằng học trò có đầy đủ phẩm tính, nếu không, sẽ khá nguy hiểm với cả thầy và trò. Cả hai cần phải thực sự đầy đủ phẩm tính.

Bên cạnh đó, chỉ dẫn cần phải hiệu quả. Nếu những nhân tố này xuất hiện đầy đủ, kết quả sẽ tốt lành và hoàn hảo. Điều quan trọng là xác thực tất cả trước khi bước vào bất cứ mối quan hệ nào với một vị thầy Kim Cương thừa. Đầu tiên, bạn cần phải kiểm tra tất cả những điều này một cách cẩn thận. Sẽ là không đủ nếu chỉ nương theo ai đó và phát hiện ra khi đã quá muộn, bởi có những người sẽ dẫn bạn theo hướng sai lầm nếu bạn chỉ đi theo một cách mù quáng. Vấn đề này được lặp lại nhiều lần trong các giáo lý, và việc kiểm tra trước là một truyền thống. Nếu không, chúng ta có thể thấy rằng vị thầy mà chúng ta đã theo trong một thời gian lại không có phẩm tính thích hợp, giống như thấy rằng nước chúng ta uống lại có độc.

Giống như vậy, vị thầy cần quyết định rằng học trò có sẵn sàng áp dụng giáo lý một cách tỉ mỉ, và rằng anh hay cô ta có đủ sức mạnh, lòng dũng cảm, từ bi, trí tuệ và sự từ bỏ để tiếp tục với hạnh tinh tấn. Đó chỉ có thể là người mà không theo đuổi những danh tiếng, cố gắng nhận một giáo lý đặc biệt để sử dụng nó vì mục đích cá nhân. Những giáo lý bị lãng phí cho người không bao giờ thực sự áp dụng chúng. Bước vào một mối quan hệ như vậy có thể giống như nhảy vào vực thẳm: cả thầy và trò kết thúc trong địa ngục.

Bởi tất thảy kinh văn đều nói rằng chúng ta phải cực kỳ cẩn thận trong việc thiết lập mối quan hệ thầy - trò, có lẽ đó là một điểm quan trọng! Khi ban đầu bạn có thể không cảm thấy đủ kính trọng hay sùng mộ cần thiết với vị thầy, bạn phải cố gắng phát triển nó. Lúc đầu, lòng sùng mộ có thể là giả, nhưng thông qua thực hành về sự mở rộng, bạn nên đạt tới điểm mà ở đó, bạn nhận thấy rằng bản tính của thầy giống như của tất thảy chư Phật trong ba thời. Về lòng từ bi hướng về bạn, hãy nhớ rằng lòng từ bi của thầy thậm chí còn lớn hơn chư Phật. Khi bạn đã phát triển kiểu sùng mộ này trong thực hành Đạo sư Du già, bạn được cho là đã thiết lập một nền tảng vững chắc cho thực hành chính yếu của Đại thủ ấn hay Đại toàn thiện.

Trulshik Adeu Rinpoche

Việt dịch: Pema Jyana

Trích: Tự do trong cảnh tù đầy

Nguồn: Lòng Sùng Mộ Và Hạnh Xả Ly

Lìa tán loạn thì thiện hạnh tự tăng.

Tâm trí lắng trong chân Pháp liền thấu đạt,

Thâm sơn thanh tịnh Bồ tát nương về.

Kệ thứ ba trong 37 Phẩm Bồ Tát Hạnh, câu đầu tiên sử dụng từ yulngen có nghĩa là đối tượng gây ra sự nhiễm ô hoặc gây ra các xúc tình tiêu cực. "Yul" có nghĩa là "đối tượng" và "ngen" có nghĩa là "xấu", đối tượng xấu. Nếu muốn dần dần giảm bớt các xúc tình phiền não và không bị chướng ngại thì những đối tượng tiêu cực này cần phải được cách ly.

Tiếp đến, trong câu thứ hai, "namyeng" có nghĩa là lang thang không có phương hướng, ý chí tâm lang thang hoang dã. Loại tâm này cần phải được giảm bớt hoặc xả bỏ để bạn có thể tỉnh thức. Nếu bạn có thể hướng tâm mình vào trạng thái hoàn toàn tỉnh giác thì công đức của những hành động tốt hay công đức của những thiện nghiệp hay hai tích lũy công đức và trí tuệ chắc chắn sẽ tăng trưởng. Những ý nghĩ lan man hoang dại, không được kiểm soát cần được loại bỏ và tâm thức của chúng ta nên được giữ khỏi sự xao lãng, chúng ta nên giữ tâm trong sáng thoát khỏi mọi sự quấy rối để có thể hoàn toàn tập trung một cách chuyên nhất vào giáo Pháp và sự thực hành. Thông qua sự tập trung này, tâm sẽ trở nên trong sáng không xao lãng và bạn sẽ có được sự tự tin trong việc thực hành của mình.

Trong thực hành có ba thứ mà chúng ta cần từ bỏ: đầu tiên là từ bỏ những đối tượng tiêu cực. Cái chúng ta gọi là tiêu cực ở đây mang nghĩa chúng khuấy động những xúc tình của bạn. Đó có thể là một người bạn, một kẻ thù hay một đối tượng khác. Thứ hai là từ bỏ tâm vô định không kiểm soát và thứ ba là sự xao lãng trong tâm của chúng ta. Ba điều này có thể được xả bỏ bằng cách sống đơn độc ở một nơi thâm sơn hẻo lánh. Ở những nơi đông đúc như trong thành phố, bạn sẽ rất khó thực hành bởi ba chướng ngại trên luôn xuất hiện trong tâm bạn. Trong một đám đông, bạn không bao giờ có thể xả bỏ được chúng. Đáng lẽ tôi không nên nói "Không bao giờ" bởi nếu ai đó có sức mạnh và trí tuệ thì họ có thể làm được điều này. Nhưng xả bỏ trong điều kiện nghịch duyên như thế lại là không thể với phàm tình chúng sinh, bởi những xúc tình này thực sự quá hoang dã và khó kiểm soát, chúng ta cần có sự hỗ trợ từ ngoại duyên bằng cách lánh xa nơi đô thị ồn ào để thiền định, suy ngẫm một mình và thực hành Pháp.

Tiếp đến, mặc dù không có gì sai khi ở bên cạnh bạn bè nhưng như tôi đã nói ban đầu, một người bạn sẽ gây ra rắc rối cho chúng ta. Rắc rối theo nghĩa là sự có mặt của họ có thể cản trở chúng ta thực hành và làm lãng phí thời gian. Nếu chúng ta dành một tuần cho bạn, chúng ta lãng phí một tuần. Nếu là hai ngày, chúng ta lãng phí hai ngày hoặc thậm chí nếu chỉ có một ngày thì ngày đó cũng bị bỏ phí. Bởi vì chúng ta chưa tự kiểm soát được tâm và những ham muốn của mình nên bất cứ duyên nào từ bên ngoài cũng có thể khiến chúng ta xao lãng ngay lập tức. Do đó, chúng ta cần phải tuân theo lời khuyên này một cách cẩn thận.

Với những Bậc đã đạt tới mức độ tu tập cao cấp và hoàn toàn có thể tự kiểm soát xúc tình phiền não, các ngài không cần tới nơi thâm sơn để cô lập mình. Một trong những bậc Thầy của tôi nói rằng Ngài thích sống giữa đám đông hơn bởi tiếng ồn và tất cả mọi hỗn loạn mang đến cho Ngài rất nhiều sự hỗ trợ. Sự hỗ trợ trong nghĩa Ngài có thể kiểm soát mọi thứ và phát triển trí tuệ hiểu biết của chính mình. Hơn nữa, theo ý nghĩa của thiền định, điều này khiến trí tuệ của Ngài thêm sắc bén. Vì thế mà Ngài luôn ở giữa những nơi đông đúc và ồn ào, Ngài thích sống ở trung tâm thành phố, nơi diễn ra nhiều hoạt động nhất. Còn đối với chúng ta, do chưa thể kiểm soát hoàn hảo thân tâm nên chúng ta rất cần một nơi cô tịch để tĩnh tu.

Tiếp theo nói, "Sống hoàn toàn một mình". Ở đây, có hai cách giải thích: sống một mình về mặt vật chất và sống một mình về mặt tinh thần. Trên khía cạnh vật chất bên ngoài thì môi trường lý tưởng cho hành giả thực hành là một nơi cô tịch, yên tĩnh. Nhưng trước hết bạn cần phải biết làm thế nào để cô lập về tinh thần mặc dù trên phương diện địa điểm thì nơi hẻo lánh là rất quan trọng. Trên thực tế, nếu bề ngoài bạn nhập thất ở trên núi mà bên trong tâm thức vẫn lang thang nơi thành thị thì hoàn toàn sai lầm. Là một hành giả trên con đường Bồ tát đạo, bạn có thể sống bất kể nơi đâu, làm bất kể việc gì nhưng điều quan trọng là bạn không được bám chấp vào những nơi chốn hay hoàn cảnh đó.

Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa

Trích: 37 Phẩm Bồ Tát Hạnh - NXB Tôn Giáo, 2011

Nguồn: Phẩm 3: Thâm sơn thanh tịnh là nơi phù hợp để tĩnh tu

]]> https://kimcuongthua.org/truyen-thua-kagyn/drukpa-kagyu/tham-son-thanh-tinh-la-noi-phu-hop-de-tinh-tu/feed/ 0 https://kimcuongthua.org/tin-tuc/ngai-khamtrul-rinpoche-cung-tang-doan-toi-tham-viet-nam-tu-ngay-31122019-19012020/ https://kimcuongthua.org/tin-tuc/ngai-khamtrul-rinpoche-cung-tang-doan-toi-tham-viet-nam-tu-ngay-31122019-19012020/#comments Tue, 31 Dec 2019 13:49:59 +0000 http://kimcuongthua.org/?p=9696 Continue Reading]]> Ngài Khamtrul Rinpoche cùng tăng đoàn Truyền thừa Drukpa sẽ đến thăm, giảng pháp và cử hành các khóa lễ tại Việt Nam. Trong pháp hội có cử hành quán đảnh và các nghi lễ hiếm quý theo truyền thống kim cương thừa, kính mong quý Tăng Ni Phật tử sắp xếp thời gian tham dự để đón nhận năng lượng gia trì từ Pháp Hội. Nguyện cầu cho Rinpoche tôn quý cùng quý tăng đoàn khang ninh thọ trường và lợi ích chúng sinh cho đến khi luân hồi rỗng cạn.

Chi tiết chương trình:

Ngày 31/12/2019: Đón Tăng đoàn tại Sân bay Tân Sân Nhất

Từ ngày 01-03/01/2020: Tại Quan Âm Tu viện (384 Trường Sa, P,2. Q. Phú Nhuận, Tp. HCM)

Ngày 01/01/2020: Khóa chuyên tu Tara trì niệm 01 triệu biến thần chú Tara cầu nguyện gia đình hưng thịnh, quốc thái dân an, quán đảnh cộng đồng Mandala Lục độ mẫu Arya Tara.

Ngày 02/01/2020: Tiếp tục Khóa chuyên tu Tara trì niệm 01 triệu biến thần chú Tara cầu nguyện gia đình hưng thịnh, quốc thái dân an, quán đảnh cộng đồng Mandala Hồng độ mẫu Tara (Red Tara)

Ngày 03/01/2020:

Sáng: Giảng pháp và quán đảnh cộng đồng Mandala Tam đại Hộ pháp (Mã Đầu Minh Vương, Kim Cương Thủ và Điểu Thần)

Chiều: Nghỉ

Ngày 04/01/2020: Sáng: đoàn bay đi Hà Nội (đoàn sẽ lưu trú tại chùa Quế Lâm)

Ngày 05-08/01/2020: Khóa chuyên tu Tara và khóa lễ Dolma Yultok khiển trừ chướng ngại, khó khăn tại Chùa Quế Lâm, xã Sông Lô, Thành phố Việt Trì, Tỉnh Phú Thọ

Đăng ký tham gia khóa chuyên tu theo đường link sau: http://bit.ly/nhapthatquelam2020

Ngày 09/01/2020:

Sáng: đoàn tham quan và chia sẻ Phật pháp với chư Tăng tại chùa Pháp Long Uyển Tự, (xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc)

Chiều: đoàn lên chùa Phù Nghì Tịnh Thất Tây Thiên. (Đoàn nghỉ đêm tại Tịnh Thất Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc)

Ngày 10/01/2020: Chia sẻ Phật pháp với chư Ni tại Tịnh Thất Tây Thiên. Đoàn nghỉ đêm tại Tịnh Thất Tây Thiên

Ngày 11/01/2020:

Sáng: Khóa lễ gia trì công trình xây dựng và khiển trừ chướng ngại tại chùa Thiên Ân (xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc)

Chiều: đoàn bay đi Tp. Hồ Chí Minh

Ngày 12/01/2020:

Sáng: pháp thoại với doanh nhân, chủ đề: “Trí tuệ Cảm xúc và sự thay đổi theo thời gian” (Quan Âm Tu Viện kết hợp với Hội Nữ Doanh Nhân Tp. Hồ Chí Minh – HAWEE tổ chức).

Chiều: (14h00): pháp thoại với giới trẻ: “Làm thế nào để trở thành Phật tử trẻ thành công trong cuộc sống” tại Quan Âm Tu Viện

Đăng ký tham gia pháp thoại theo đường link sau: http://bit.ly/phapthoaigioitre2020

Ngày 13/01/2020: Đoàn tham quan du lịch miền Tây

Ngày 14-17/01/2020: Khóa chuyên tu hành giả Thiên Long (Dragon yogis retreat) tại Quan Âm Tu Viện. (Dành cho các hành giả chuyên tu đã hoàn tất phần thực hành Ngondro từ cấp 1-3)

Đăng ký tham gia khóa chuyên tu theo số điện thoại: 0909928621 (Xuân Dung)

Ngày 18/01/2020: Chia sẻ Phật pháp và giao lưu với Ban giám đốc tập thể nhân viên khách sạn The Myst Đồng Khởi, số 8, Hồ Huấn Nghiệp, P. Bến Nghé, Q.1, Tp. HCM

Ngày 19/01/2020: Đoàn dời Tp. Hồ Chí Minh tại Sân bay Tân Sân Nhất.

Lịch trình chi tiết như sau:

Chương trình của Tăng đoàn tại Miền Nam:

? Ngày 1 (18.10.2019). 21h30 tối, đón tăng đoàn tại sân bay Tân Sơn Nhất (TP HCM).

? Ngày 2 (19.10.2019). Cả ngày từ 8h30 sáng: Pháp hội Moenlam Chenmo - Cầu nguyện Quốc Thái Dân An - Hòa bình thế giới. Vũ điệu Kim Cương.
Địa điểm: Tổ đình Bửu Thạnh (đường Nguyễn Duy Trinh, phường Long Tường, Quận 9, TP HCM).

?Ngày 3 (20.10.2019). Cả ngày từ 8h30 sáng: Pháp hội Quan Âm và cầu nguyện Quốc Thái Dân An.
Địa điểm: chùa Thanh Long (TP Biên Hòa). Và tới thăm một số chùa ở Biên Hòa.

? Ngày 4 (21.10.2019). Sáng: Đoàn tới thăm Thượng Tọa Thích Thanh Phong (chùa Vĩnh Nghiêm). Sau đó rời TP HCM.

Chiều: 15h đón đoàn tại sân bay Nội địa - Nội Bài

Chương trình của Tăng đoàn tại Miền bắc:

? Ngày 1 (21.10.2019) Chiều: 15h đón đoàn tại sân bay Nội địa - Nội Bài

? Mọi chi tiết xin liên hệ BTC:
Henry Quý: 0982863311
Admin: Molamchenmo2019@gmail.com

~ BTC Molam Chenmo

Được sự chấp thuận của Ban Tôn Giáo Chính Phủ, Trung Ương Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam và các cơ quan chức năng, Tăng đoàn Phật Giáo Ấn Độ do H.E Khamtrul Shedrub Nyingma Rinpoche cùng Tăng chúng đến thăm và trao đổi phật pháp tại Việt Nam từ ngày 14/9/2019 đến ngày 28/9/2019. Ban tổ chức hoan hỷ thông báo lịch trình và kính thỉnh Chư Tôn Đức Tăng Ni, quý vị Phật tử xa gần về tham dự Pháp hội trân quý cát tường này.

Lần này, chính vì suy nghĩ mang tính “xuất thế gian” như vậy mà chúng tôi đã cùng nhau hội tụ tại một nơi vô cùng linh thiêng ở Tự viện Núi Druk Amitabha nhưng không hề thông báo rộng rãi để nhiều người biết. Thêm vào đó, thậm chí tôi còn không muốn bận tâm in một tờ thông bạch nào, hay gọi một cuộc điện thoại nào cho ai để thông báo. Thế nhưng thật lạ, mọi người bắt đầu kéo đến. Giờ đây chúng tôi bắt đầu phải lo lắng về vấn đề sắp xếp chỗ nghỉ, nấu ăn và thậm chí phải lo cả chỗ đậu xe. Tất nhiên, bên cạnh đó, tôi cũng rất hoan hỷ vì có rất nhiều người đã thu xếp để tới tham dự cùng với chúng tôi, vì điều này sẽ vô cùng lợi lạc.

Điều tuyệt vời nhất trong lần vân tập này là mặc dù mọi thứ vô cùng đơn giản song vẫn tràn đầy sự gia trì. Vì vậy nên cho dù có nghe tới hàng ngàn lần mọi người nói với nhau rằng “Tôi không biết được rằng ở đây lại tổ chức đại đàn quán đỉnh”, trên bình diện tương đối, tôi cảm thấy tự hào, bởi lẽ đây là một dấu hiệu cho thấy tôi đã không bị tác động bởi các pháp thế gian trần lụy.

Bàn về các pháp thế gian, Phật Pháp không bao giờ được dùng để thực hành với động cơ đem ra buôn bán nhằm mang lại danh tiếng hay tài bảo cho một cá nhân nào đó. Tất nhiên, để trở nên thành đạt trên thế gian này, chúng ta cần có của cải, danh vọng và sức khỏe, chúng ta cần rất nhiều thứ! Nhưng tôi nghĩ tất cả những thứ này cần được làm ra bởi những phương tiện khác, thay vì đem Phật Pháp ra kinh doanh. Một khi bạn đã bắt đầu mang Phật Pháp ra kinh doanh nhằm thỏa mãn những tiện nghi cá nhân cho mình thì đó đã là sự thực hành các pháp thế gian, mà theo tôi thiết nghĩ hoặc có thể nói rằng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sẽ vô cùng phản bác cách làm đó. Động cơ chính của Đức Phật Thích Ca khi thuyết giảng giáo pháp ở Triyana chính là để tiêu trừ những động cơ và thái độ như vậy. Thế nhưng ngày nay đa phần trong chúng ta lại thường nuôi dưỡng những cách hành xử như vậy mỗi khi chúng ta thực hành Phật Pháp.

Cho dù cuộc sống của bạn có rực rỡ sắc màu đến bao nhiêu, cho dù bạn có giàu có hay nổi tiếng đến thế nào, nhưng chừng nào bạn vẫn còn ở trong vũng bùn đó thì hoàn cảnh của bạn thực sự đang rất đáng lo ngại. Đôi khi, nhất là những lúc như lúc này, khi tôi quan sát nhân duyên hy hữu này khi bác tôi là người chủ trì các khóa lễ, tôi hoan hỷ vô cùng vì thấy chính mình cùng những hành giả trên Núi Druk Amitabha, chúng tôi đã cùng nhau sống vượt lên hoàn cảnh mà không cần phải đem Giáo Pháp ra kinh doanh. Bác tôi thực sự là một bậc thượng sư vĩ đại, ngài trao truyền cho chúng tôi những giáo pháp vô cùng quý báu với cả tấm lòng nhiệt tình, còn đại chúng cũng rất tuyệt vời, những thiếu niên nhỏ tuổi với tâm chí thành tha thiết, những sư ni đang tu tập tại tự viện Druk Amitabha của chúng tôi, cùng với rất nhiều chư tăng hiện đang thực hành dưới sự chỉ dẫn nghiêm khắc của tôi tại tự viện nơi đây. Tôi cho rằng tất cả chúng hội, bao gồm cả thượng sư và các đệ tử, đều có tinh thần xuất thế, theo nghĩa ai nấy đều mang động cơ thanh tịnh và cư xử rất mực thước, bởi lẽ một cách rất tự nhiên, họ chẳng có nhiều những thái độ trần lụy thiếu tích cực, nhất là trong những sự kiện thiêng liêng như lần này. Nếu như việc thực hành Giáo Pháp không phải vì mục đích giải thoát mà để thành danh trong xã hội hay vì mục đích chính trị, thì đâu còn được gọi là Giáo Pháp nữa. Tôi tin rằng nếu như vậy, thà chúng ta cứ tập trung vào những hoạt động thế gian khác để thỏa mãn ý thích cá nhân và đừng làm liên lụy đến Giáo Pháp thì lại hơn. Hãy để cho Giáo Pháp được giữ nguyên chức năng là vị thuốc đối trị mọi khổ đau trong luân hồi, đừng biến Giáo Pháp trở thành độc dược. Nếu Giáo Pháp bị đem ra kinh doanh vì lợi ích cá nhân thì rồi cả dòng truyền thừa cũng sẽ bị mang ra mua bán như vậy, và ngay cả tâm hồn cũng như tinh thần của bạn rồi cũng sẽ bị đem bán.

Tôi không ngụ ý rằng con người không bao giờ được mong cầu tiếng tăm, thực phẩm hay của cải. Điều tôi muốn nói ở đây là con người không nên đem Giáo Pháp ra bán để thỏa mãn những tham muốn trần tục của riêng mình. Đây mới là điều duy nhất mà tôi cố gắng muốn mọi người hiểu được. Tất cả các bạn nên hiểu tôi đang muốn hướng tới điều gì. Nói ra điều này một cách rõ ràng minh bạch ở đây cũng là cách để giúp tôi tự kéo chính mình ra khỏi vũng lầy. Trong khi viết nên những dòng chữ này, tôi có hai tâm nguyện lớn, thứ nhất là để tự giúp mình vượt lên khỏi sự lộn xộn này, và thứ hai là mong rằng điều này sẽ giúp cho nhiều người hiểu ra rằng Phật Pháp Thực sự có ý nghĩa gì, Phật Pháp cần phải được thực hành như thế nào, và động cơ thuyết pháp tại vườn Kỳ Đà của Đức Phật Thích Ca là gì.

Trong những ngày này, bác tôi và cũng là bậc thầy truyền quán đỉnh luôn thúc giục, sách tấn chúng tôi cần phải cầu nguyện cho sự bình an của thế giới và cho mọi chúng sinh trên thế gian này. Tôi không nghĩ là ngài biết nhiều về tất cả những thảm họa mới xảy ra gần đây, vì ngài chẳng biết gì về internet. Ngài thuộc lớp người thế hệ trước không sử dụng những công nghệ mới. Thế nhưng nhờ vào sự toàn tri nên ngài biết rõ sự cần thiết của những lời cầu nguyện này. Mỗi buổi sáng, buổi chiều và buổi tối, ngài đều sách tấn chúng tôi phải cầu nguyện và hồi hướng. Tôi vô cùng thán phục sự toàn tri của ngài. Con người chúng ta sống trong thế giới hiện đại có thể biết được nhiều điều nhờ vào công nghệ tiên tiến. Thế nhưng mặc dù không được tiếp xúc với thông tin, ngài vẫn rất quan tâm lo lắng cho những gì đang xảy ra. Nhờ vào sự động viên sách tấn của ngài,chúng tôi đang thực hành rất nhiều khóa lễ nguyện cầu an bình cho thế giới.

Tôi vẫn luôn nói rằng bất kể chúng ta cầu nguyện gì và như thế nào đều cần phải được nâng đỡ bằng thiện hạnh. Nếu không, những lời cầu nguyện sẽ không bao giờ ứng nghiệm! Thay vì thế, rồi sẽ có vô số thảm họa xảy đến ở khắp nơi, như bạn đã thấy nếu như theo dõi thời sự. Chúng ta rất khôn khéo nên đổ cho rằng đó là những thảm họa thiên nhiên, nhưng tất cả những thảm họa đó đều bắt nguồn từ chúng ta. Chính con người chúng ta đã tạo ra nguyên nhân gây nên những thảm họa đó, Chính vì vậy mà chúng ta cần tự đào tạo lẫn nhau thay vì cứ đổ tại thiên nhiên. Thiên nhiên vốn rất tươi đẹp và không phải tự nhiên có những phản ứng tiêu cực như vậy, chính chúng ta mới là nguyên nhân tạo nên thiên tai. Chúng ta cứ bám vào cái từ thiên tai và cho rằng những thảm họa này là do tự nhiên, điều này thật đáng buồn. Tôi vẫn luôn cảm thấy hơi buồn cười khi nghĩ về sự cố chấp và vô trách nhiệm của loài người chúng ta.

Với tất cả những ai đọc được thông điệp này, tôi xin kiến nghị mỗi người hãy thực hành những thiện hạnh YÊU THƯƠNG và làm những điều THIỆN LÀNH với ĐỘNG CƠ CHÂN CHÍNH THANH TỊNH.

Đức Gyalwang Drukpa

Nguồn: Phật Pháp là vô giá

Trở ngại khi không sống được như những kỳ vọng hay khi mắc sai lầm

Khi bạn mắc sai lầm hoặc cảm thấy mình đang khiến bậc Thầy thất vọng, bạn bắt đầu nghĩ rằng giác ngộ tâm linh là điều xa vời mà có thể ta không bao giờ với tới. Một số người thậm chí nghĩ rằng, vì đằng nào cũng chẳng thể đạt giác ngộ, vậy thì hãy tạm gác giác ngộ sang một bên, hãy cứ thoải mái trôi lăn, lặn ngụp trong luân hồi, tha hồ tạo nghiệp và sống không ràng buộc. Đôi khi, vì căng thẳng stress, chúng ta đã quên đi những giây phút đầy cảm hứng đạo vị khi được quy y dưới bậc Kim cương Thượng sư tôn quý hay những thời khắc đầy hỷ lạc của hiểu biết, sẻ chia bên huynh đệ Kim cương. Tất cả những cảm nhận tốt đẹp và tích cực này bắt đầu biến mất sau một thời gian phát tâm đầy hứng khởi.

Con đường trưởng dưỡng tâm linh mà chúng ta đang cùng nhau tiến bước đầy những gập ghềnh sỏi đá, hầm hố ổ gà. Bởi vậy ta nên thận trọng nắm tay nhau, cùng nhau tiến bước với trái tim ấm áp, chân thành và thấu hiểu. Không có gì là không thể làm được, trừ phi chúng ta cho rằng điều đó là không thể!

Chúng ta cần thành thực với bản thân 

Nói đúng hơn là chúng ta cần thành thực với lương tâm của mình. Gần đây, tôi được nghe kể có những người nói rằng họ đang cống hiến toàn bộ cuộc đời cho thực hành tâm linh, bất cứ điều gì họ làm cũng đều vì lợi ích chúng sinh. Tôi thực sự muốn vỗ tay cổ vũ cho điều này, bởi đó là một nhiệm vụ không dễ dàng. Nhưng nếu nhìn vào những việc họ đang làm, đôi khi bạn thấy những việc đó gây tổn hại tới người khác. Thậm chí họ mượn cả danh nghĩa Phật pháp để làm những điều này.

Bạn thực hành tâm linh nhằm mục đích rèn luyện tâm, trưởng dưỡng nội tâm bên trong chính bạn, không phải để rèn luyện người khác và cũng không liên quan gì tới tri thức hiểu biết nhiều hay ít. Thực hành tâm linh chính là rèn luyện khả năng trải rộng tình yêu thương, để cái “tôi” bản ngã ngày một bé lại, trở nên khiêm nhường hơn cho tới khi cái “tôi” hòa nhập với vũ trụ làm một. Nếu còn nhìn thấy có sự phân biệt sâu sắc giữa “ta” và “người” và còn tiếp tục chỉ nhìn thấy lỗi lầm của người khác, thì điều đó có nghĩa bạn còn cần nỗ lực rất nhiều - bạn mới chỉ cất bước trên con đường tâm linh nhiều chông gai và một chặng đường dài vẫn còn chờ phía trước.

Hành trình tâm linh là hành trình nhìn nhận lại chính mình

Đầu tiên, bạn cần hiểu rằng bạn sẽ được hạnh phúc khi đem lại hạnh phúc cho người khác. Hiểu biết thông qua trải nghiệm chứ không chỉ trên lý thuyết suông sẽ giúp bạn phần nào nhìn nhận chiếu soi lại chính mình và giúp con đường tâm linh gập ghềnh của bạn trở nên bằng phẳng, dễ đi hơn. Mỗi ngày, khi đối xử với người khác tử tế hơn một chút, bạn dần sẽ trở thành một người tốt hơn. Đây là một phương pháp thực hành có hiệu quả về lâu dài, nhưng bạn cần kiên trì, nhất quán. Sự thực hành này cũng giúp bạn tỉnh giác trong phút giây hiện tại, và là cách khiến con đường tâm linh của bạn bớt đi chướng ngại và trở nên rộng mở.

Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa

Nguồn: Hành trình tâm linh là hành trình nhìn lại chính mình

Gió lòng lay động lũ cuồn thân.

Sân hận oán hờn tựa lửa thiêu.

Với kẻ không ưa tâm hiềm giận,

Vô minh quên hẳn Chân giáo pháp,

Nên còn thủ xả mãi si mê.

Nay giã từ quê hương bám chấp,

Xả ly chấp trước Phật tử hành.

Có một loài côn trùng mà tôi không nhớ tên là gì có thể tiết ra nước bọt vô cùng dính kết từ miệng. Thứ nước bọt này sẽ từ từ bao phủ khắp toàn thân và hậu quả là đến lúc nào đó loài côn trùng bị giết chết bằng chính nước bọt của chúng. Tự bản thân chúng gây ra điều đó. Tôi cũng không biết vì sao điều này xảy ra, nhưng đó chính là nghiệp. Chúng tôi luôn nêu ví dụ này ra vì điều này rất giống với những gì chúng ta đang làm. Chúng ta tự xiềng xích chính mình bằng sự bám chấp cho tới khi chúng ta không biết làm thế nào để cử động được. Không chỉ vậy, chúng ta còn không thể có lựa chọn nào cả. Cho dù bị thiêu đốt bởi lửa sân giận, chìm đắm trong biển tham dục hay ngập tràn sự căm ghét, cách nào chúng ta cũng luôn đau khổ. Và sau hết, đôi khi chúng ta có thể nhận thức được điều này song đến lúc đó gấn như không thể nào thoát ra khỏi được nữa.

Hạnh xả ly là giáo pháp vô cùng tinh tế và thâm diệu, không dễ dàng để đàm luận chút nào. Để có thể xả ly, bạn hẳn phải rất thông minh hoặc rất ngốc nghếch, những người ở khoảng lưng chừng khó có thể làm được điều này. Đa số những người ngờ nghệch đang cố gắng bắt đầu. Chẳng hạn một số từ phương Tây, những nước hiện đại, văn minh như Nhật Bản, khi nghe thấy xả ly là điều quan trọng, họ liền rời bỏ tất cả và bỏ đi. Rồi họ làm như đang thực hành và xả ly song thực chất họ chẳng hề xả ly thực sự mà chỉ càng bị chìm đắm sâu hơn. Họ có thể thử tới Ấn Độ - thông thường nơi thích hợp nhất là Ấn Độ hoặc Nepal vì chi phí ở đây không quá đắt đỏ. Chỉ với 100 đô la Mỹ, họ có thể sống tử tế và vui vẻ trong suốt ba tháng và họ rất hài lòng cho rằng mình đã thực sự "xả ly". Song đó không phải là cách để xả ly. Xả ly cần phải đi kèm với trí tuệ hay sự thấu hiểu từ bên trong.

Xả ly chân thực cần phải được hình thành từ hiểu biết thực sự, không phải theo cách mà tôi vừa mới kể. Xả ly cần phải song hành với không bám chấp. Không bám chấp cũng phải bắt nguồn từ sự xả ly từ bên trong, xả chấp từ bên trong - hay sự thấu hiểu sâu sắc thế nào là xả ly và không bám chấp. Sự xả ly bên ngoài là cần thiết song điều quan trọng hơn là sự xả ly và không bám chấp từ bên trong, đó là điều chúng ta đang thiếu. Là những hành giả thực hành giáo pháp, chúng ta cần chú trọng tới điều này bất kể chúng ta đang làm gì. Chẳng hạn, những người tới Nepal và cho rằng mình đang thực hành sự xả ly, song họ sống ở đây chẳng qua vì cuộc sống ở đây không quá đắt đỏ và dễ dàng. Tôi không hề nói tất cả những người làm như vậy đều là vô nghĩa, nhưng vấn đề cốt lõi ở đây là họ có thực sự xả ly hoàn toàn hay vì những lý do khác? Những câu hỏi như vậy thậm chí còn không nên đặt ra bởi xả ly phải là sự xả chấp thực sự, xả ly thực sự. Sự xả ly từ bên trong cần được trưởng dưỡng trước tiên, rồi sau đó, sự xả ly bên ngoài có được trưởng dưỡng hay không còn tùy thuộc vào hoàn cảnh.

Sự xả ly từ bên trong cần phải được trưởng dưỡng thông qua sự hiểu biết về tính không, chẳng hạn như hiểu biết về sự hiện hữu của một ngôi nhà. Trong kinh điển nói rằng để có thể giải thoát, hành giả thực hành Bồ tát hạnh cần phải rời bỏ ngôi nhà của mình và đi tới những nơi không còn phát sinh xúc tình của sự bám chấp. Ngôi nhà được coi là nơi tạo ra rất nhiều ham muốn, rất nhiều sự ganh ghét và rất nhiều xúc tình tiêu cực. Nếu bạn không có sự xả ly từ bên trong thì việc rời bỏ Nhật Bản để sang Mỹ chẳng hạn có thể gây ra cho bạn nhiều rắc rối và thậm chí còn nhiều xúc tình hơn. Cho dù sống ở Mỹ bạn có thể thoải mái về vật chất hơn, song việc rời khỏi Kyoto để đến San Francisco mua một ngôi nhà khác liệu có nghĩa lý gì? Rồi bạn cũng sẽ mua một ngôi nhà, kế đó là tìm một cô vợ hoặc một anh chồng, xây dựng gia đình và mua một chiếc xe hơi và rồi bạn cũng sẽ giống hệt như khi bạn ở Kyoto. Vì vậy, điều tôi muốn nói ở đây là trước khi rời bỏ ngôi nhà của bạn, bạn cần phải phá tan mọi ảo tưởng và xả ly vạn pháp từ bên trong. Bạn cần hiểu biết về điều đó cho dù bạn có đang ở Nhật Bản, Mỹ, Ấn Độ Hay bất cứ đâu. Dần dần, chúng ta sẽ có thể giảm bớt được sự bám chấp nặng nề của mình.

Chúng ta tự xiềng xích chính mình bằng sự bám chấp. Hạnh xả ly là giáo pháp vô cùng tinh tế và thâm diệu, xả ly cần phải đi kèm với trí tuệ hay sự thấu hiểu từ bên trong và phải là sự xả chấp thực sự. Sau đó, sự xả ly bên ngoài có được trưởng dưỡng hay không còn tùy thuộc vào hoàn cảnh.  

Có thể bạn sẽ nói: "Tôi đồng ý về chuyện San Francisco, nhưng đối với Nepal thì sao? Đất nước này nằm trong dãy Himalaya linh thiêng và rõ ràng là có rất nhiều thánh địa với điều kiện thuận lợi như tự viện hay các bậc Thượng sư. Ở đó chẳng hề có đường xá đẹp đẽ, xe cộ hay nhà cửa to đẹp cũng như những của cải vật chất khác khiến con người bám chấp. Như vậy có giống nhau đâu". Liệu như vậy có tốt hơn không? Điều này còn phải xem xét. Bạn có thể đi đến Nepal hay bất cứ nơi nào khác trên dãy Himalaya và sống trong hang động, bỏ lại phía sau một đất nước văn minh như Nhật Bản và sống trong hoàn cảnh thiếu thốn nguyên sơ không hề có điện, đường nhựa cho xe chạy, thậm chí chẳng có đường mòn để đi bộ, không có thức ăn ngon, nhưng nếu bạn không có sự xả ly từ bên trong thì hãy thử hình dung xem điều gì sẽ diễn ra?

Theo kinh nghiệm của tôi thì có rất nhiều thứ khiến cho bạn có thể bị bám chấp. Tôi đã sống trong hang rất nhiều lần trong những quãng thời gian dài và cố gắng thử thiền định, song tôi vẫn bám chấp. Có thể ở đó có một phiến đá tảng tự nhiên có mặt thật phẳng nơi tôi đặt nến. Những phiến đá khác có thể gồ ghề hoặc tròn hơn khiến tôi bám chấp vào phiến đá kia. Tôi vẫn còn nhớ chuyện này. Tôi thực sự bám chấp vào nó và điều này thật vô nghĩa. Không chỉ có phiến đá đó thôi mà là toàn bộ cái hang đá ấy, tôi đã sống trong đó nhiều tháng và giờ đây nó đã trở thành cái hang của tôi. Và tôi bắt đầu khởi nghĩ: "Mình có một nơi nhập thất thuận tiện quá, quãng thời gian mình sống trong cái hang này thật là tuyệt vời!". Điều này cho thấy tôi đã bám chấp vào cái hang. Nếu vậy thì tốt hơn hết là tôi nên ở Kyoto hay San Francisco, tại sao tôi lại phải vào hang động nếu như sự bám chấp từ bên trong vẫn còn đó?

Như vậy, khi ở trong hang động hay ở bất cứ một nơi hẻo lánh nào khác, tâm của bạn vẫn có thể phiêu du tới Kyoto, hay vào thành phố, có thể vào một sàn nhảy hay một quán bia. Điều này có nghĩa là thân thể của bạn ở trong hang nhưng tâm thì không. Bạn có thể đang trì tụng hoặc thiền định với thân mình nhưng điều cốt tủy lại là tâm của bạn, thân của bạn ở đâu không quan trọng, điều quan trọng là tâm, là ý thức, là những dòng tâm thức nối tiếp nhau đi tới Niết bàn. Thân xác có thể bị thiêu hủy hay an táng trong vài năm nữa song điều đó chẳng thành vấn đề, bởi nếu thân ở một nơi, tâm lại ở một nơi khác thì đây không phải là sự xả ly mà chúng ta đang đàm luận hay được nhắc tới trong giáo Pháp. Khi kinh điển nói rằng bạn cần phải rời bỏ nhà mình, điều đó có nghĩa là cả thân và tâm của bạn đều phải thực hành như vậy. Bạn phải tới một nơi không hề có sự xuất hiện của các xúc tình: không sân giận, không tham luyến, tràn đầy an lạc.

Trong kinh điển có viết "Ghét bỏ kẻ thù và tham luyến bạn hữu", đây là hai đối tượng căn bản khiến chúng ta phiền não. Tham luyến bạn hữu cũng bao gồm cả gia đình, vợ chồng, còn sự căm ghét là đối với kẻ thù. Những xúc tình này nảy sinh từ sự bám chấp bên trong của bạn, chứ không phải từ ngôi nhà. Nếu bạn có thể phá hủy hoặc giảm bớt những bám chấp này thì bạn có thể cứ ở lại nhà của mình cũng không việc gì, ngôi nhà không phải là thứ gây ra phiền phức. Nhưng nếu bạn không thể hạn chế được những xúc tình ấy thì thông thường việc thay đổi nơi chốn sẽ hỗ trợ bạn rất nhiều. Đây cũng là kinh nghiệm của bản thân tôi. Cho dù sự bám chấp vẫn có ở đó song việc thay đổi nơi chốn có thể sẽ làm giảm bớt phan duyên khiến bạn có sự bám chấp chặt chẽ với một ai hay một thứ gì đó, nó làm giảm bớt các duyên để xúc tình bám chấp không quá mạnh mẽ cho dù thực sự bạn vẫn còn chút bám chấp vào thứ này hay thứ khác. Dựa trên kinh nghiệm mà nói thì điều này cũng giúp ta rất nhiều.

Việc thực hành hạnh xả chấp tại gia đình hay ở một nơi có nhiều đối tượng ái chấp hay kẻ thù - những người có thể sẽ làm khởi sinh xúc tình nơi bạn - sẽ gây thêm khó khăn trên bước đường thực hành Pháp. Nương lại quá lâu ở một nơi, với một người, trong một hoàn cảnh nhất định sẽ có thể gây nhiễu loạn cho hành giả thực hành Bồ tát hạnh và họ cần phải hạn chế việc thiết lập những mối liên hệ có thể ràng buộc họ.

Như thế nếu đứng trên quan điểm tâm linh thì việc thay đổi chỗ ở thường xuyên sẽ là việc nên làm và thuận lợi cho sự thực hành. Việc này dường như đối lập với cách nói hay lối suy nghĩ của thế tục. Giống như tôi đã nói ở trên, chúng ta thường tận hưởng cảm giác dễ chịu của một cuộc sống ổn định: Cha mẹ mong muốn cho con trai hoặc con gái của mình có đời sống ổn định nên con cái họ cũng thường mong đợi điều đó. Ổn định, theo một nghĩa, tức là họ sẽ tìm kiếm một người vợ hoặc một người chồng, rồi mong đợi một em bé ra đời, rồi lần lượt là một ngôi nhà, một công việc, và con đường đó sẽ trở thành xiềng xích của chính họ. Họ không hề biết rằng họ đang tự choàng xích vào cổ chính mình rồi họ còn bấm thêm một ổ khóa vào sợi dây xích đó, do vô minh nên họ vui vẻ với điều đó.

Đây là cách làm điển hình của chúng sinh trong luân hồi. Đó là nguyên do vì sao khi lấy chồng lấy vợ, đám cưới bao giờ cũng là một sự kiện lớn nhất trong cuộc đời của họ. Đó là sự kiện lớn nhất vì họ nghĩ rằng đó là điều tốt đẹp nhất. "Chúng ta tổ chức lễ cưới rồi chờ đợi sự ra đời của một đứa trẻ". Xét từ góc độ của cuộc sống thế tục, điều này thật tuyệt vời, nhưng trên bình diện tâm linh, điều này thật vô nghĩa. Có lẽ tôi không nên nói là vô nghĩa, vì có thể điều đó sẽ mang đến lo lắng, phiền muộn cho bạn, nhưng quả thực nếu quán xét kỹ chúng ta sẽ thấy tất cả chỉ là sợi xích trói của luân hồi. Tôi đang chỉ nói theo kinh nghiệm của cá nhân và bạn hoàn toàn có quyền kiểm chứng xem điều này có đúng hay không, bạn không cần phải tin vào những gì tôi trải nghiệm. Tuy nhiên, luân hồi thực tế đang vận hành theo cách như vậy. Đây không phải là điều mà chúng ta phải thay đổi ngay lập tức, đó không phải là vấn đề cấp bách hay khẩn cấp nhưng đó là một điều thú vị để suy ngẫm và cùng luận bàn.

Để trở thành một hành giả vĩ đại chân chính thì ngoài việc thực hành giáo Pháp của đức Phật, chúng ta phải tránh tự trói buộc xiềng xích quanh mình, chúng ta phải tránh bất cứ môi trường nào tạo duyên cho điều đó xảy ra. Một khi đã bị xiềng xích trói quanh, bạn gần như không thể gỡ nó ra được nữa. Tuy nhiên nếu đã trót trói buộc mình, bạn cần biết rằng chúng ta vẫn còn có hy vọng. Phật pháp vô cùng thiện xảo, linh hoạt nhiệm mầu bởi trong mọi khó khăn chúng ta sẽ luôn có giải pháp. Nếu biết xả bỏ từ bên trong thì chúng ta có thể thực hành Phật pháp trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa

Trích: 37 Phẩm Bồ Tát Hạnh, NXB Tôn Giáo, 2021

Nguồn: Thực hành xả ly từ bên trong

Câu đầu tiên xưng tán Bậc Thượng sư Avalokiteshvara (ND: Đức Quán Thế Âm). Vì sao lại là Đức Avalokiteshvara mà không phải đức Phật Thích Ca hay các vị Bồ tát khác? Bởi vì Avalokiteshvara là vị Phật hiện thân của lòng Đại từ Đại bi. Tinh túy của Ngài là tâm từ bi và cũng là căn bản của tất cả chư Phật. Không có một đức Phật nào không có tâm từ và tâm bi cũng như không có con đường nào đưa tới Phật quả mà không trải qua sự thực hành trưởng dưỡng những phẩm hạnh vĩ đại của từ bi. Vì vậy, chúng ta cung kính đảnh lễ đức Phật - hiện thân của lòng từ bi chứ không phải là chư Phật hay vị Bồ tát nào khác.

Đức Nagarjuna (1) dạy rằng: lòng từ bi giống như người ta cần tưới nước khi xới đất làm đồng, khi những cây trồng bắt đầu nảy mầm và ngay cả khi cây đang lớn. Cũng như vậy, lòng từ bi rất quan trọng đối với một hành giả khởi đầu trên con đường tu tập tâm linh cho đến mãi sau này khi tiến lên con đường Thập địa. Ngay cả khi chứng đạt Phật quả thì tâm đại bi vẫn là căn bản cho hết thảy chúng sinh. Bởi thế, tâm từ bi cần thiết từ giai đoạn đầu, giai đoạn giữa và giai đoạn cuối trên hành trình tâm linh. Do tầm quan trọng của tâm đại từ bi nên chúng ta quy y Đức Quán Thế Âm hay vị Phật của lòng bi mẫn.

Là những chúng sinh phàm tình còn đầy vô minh, chúng ta chưa đủ trí tuệ để trực tiếp nhận ra lòng từ bi chân thật. Vì vậy, những hình tướng bên ngoài của Đức Avalokiteshvara trong các bức tranh Thang-ka hoặc các bức ảnh sẽ giúp cho chúng ta dễ quán tưởng các Ngài. Hình tướng bên ngoài của một Bản tôn Từ bi hoặc một Bản tôn An bình đều là sự thể hiện hay hiện thân của lòng đại từ bi.

Tác phẩm đặc biệt này hướng dẫn về các công hạnh nên làm hay không nên làm của chư Bồ tát. Những lời hướng dẫn vô cùng rõ ràng. Tác phẩm do một Bồ tát người Tây Tạng, Đức Nulchu Thogmed Zangpo (1245 - 1369), một bậc Thầy về Kinh điển và logic biên soạn. Chính Ngài đã giác ngộ lòng từ bi chân thật một cách vô cùng sâu sắc. Tác phẩm mà Ngài đã từ bi ban cho chúng ta xuất phát từ tâm giác ngộ của Ngài. Tuy nghi quỹ này dạy về 37 Phẩm hạnh của chư đại Bồ tát nhưng đây là sự thực hành cần thiết cho tất cả những ai muốn tìm về cội nguồn hạnh phúc chân thật.

Tất cả chúng ta về bản chất đều là Bồ tát nhưng vì vô minh nên chúng ta vẫn chưa phải là những Bồ tát hoàn thiện cho dù rất nhiều người trong số chúng ta đã phát nguyện thọ giới Bồ tát. Chúng ta thuộc về truyền thống Đại thừa Phật giáo, thậm chí chúng ta còn nhận mình là hành giả Kim cương thừa, thế nhưng nếu hoàn toàn chưa hiểu gì về Đại thừa thì làm thế nào chúng ta có thể chứng ngộ được Kim cương thừa? Điều này là không thể! Bởi vì chúng ta vốn là Bồ tát dù đã hoàn hảo hay chưa nên chúng ta vẫn cần thực hành theo hướng dẫn trong tác phẩm này.

Bốn câu này là một lời hứa về khả năng chứng ngộ Phật quả, song để đạt được điều đó nhất thiết cần có sự thực hành. Phật tính vốn sẵn có nơi tất cả chúng sinh nhưng để thành tựu Phật quả không thể tự thành mà cần phải có Nhân, Nhân đó chính là sự thực hành. Không một đức Phật nào có thể đạt được giác ngộ mà không cần thực hành - đó là lý do vì sao giáo pháp này đã được giảng dạy. Điều quan trọng cần biết là hết thảy chư Phật đã đạt tới giác ngộ đều nhờ thực hành theo con đường giáo pháp một cách chính xác và vững chãi. Tất cả chúng sinh đều sẵn có Phật tính nên chúng ta đều có tiềm năng giác ngộ nhưng nếu không nhờ vào những phương tiện thiện xảo đặc biệt thì bước đường thực hành để đạt giác ngộ dù vô cùng cố gắng cũng sẽ có muôn vàn chướng ngại, khó khăn.

Những lời hướng dẫn này vô cùng quan trọng và tối cần thiết. Con đường Bồ tát hay nương theo bước chân của các vị Bồ tát là sự thực hành cơ bản để đạt được giác ngộ. Con đường Bồ tát là con đường từ bi. Cho dù chúng ta có làm gì, có nói gì cũng đều phải xuất phát từ tình yêu thương và lòng bi mẫn. Điều này có nghĩa là chúng ta không được để lòng ích kỷ xen vào, chúng ta cần phải tránh xa sự chấp ngã, ích kỷ.

Có người hỏi tôi giữa Trời và Phật có mối liên hệ gì. Nói về chư Phật, chúng ta không nói tới tự tính Phật mà chúng ta muốn nhắc tới những chúng sinh đã đạt tới Phật quả. Chúng ta nói tới một con người giống như bạn hay như tôi - một con người bình thường - song đã chứng đạt Giác ngộ nhờ vào sự thực hành theo con đường của đức Phật. Đã có hàng triệu chúng sinh nhờ vào sự nỗ lực thực hành theo giáo pháp một cách chân chính mà trở thành đức Phật hay những Bồ tát giác ngộ. Để đạt được như vậy, chúng ta cũng phải làm giống như các ngài. Chẳng có một đức Phật nào được Trời ban cho Phật quả, chẳng một đức Phật nào thành tựu giác ngộ ngay từ ban đầu. Chẳng có ai tình cờ đạt được giác ngộ mà không cần thực hành và đi theo con đường giáo pháp.

Nói về Phật có hai khái niệm. Phật tính là khái niệm hoàn toàn khác với khái niệm tôi đang đề cập tới ở đây. Phật tính là tự tính chân thật, là Pháp thân (Dharmakaya) hay cốt tủy của vạn pháp. Còn chư Phật, những người đã đạt giác ngộ giống như đức Phật Thích Ca Mâu Ni hay đức Phật A Di Đà và chư Phật khác - cũng như các bậc Bồ tát như Ngài Milarepa (2), rất nhiều chư Bồ tát ở Ấn Độ như Ngài Padmasambhava (3), hết thảy các Ngài đều đã thực hành và đạt được giác ngộ giải thoát. Chẳng một vị nào trong số họ đã giáng xuống từ trên Trời mà không cần thực hành. Điều này có thể cho chúng ta niềm hy vọng rằng, nếu đi theo con đường thực hành giáo Pháp chân chính thì một ngày nào đó chúng ta cũng sẽ đạt được Giác ngộ như các Ngài. Và chẳng có lý do nào ngăn cản điều đó trở thành hiện thực. Giác ngộ có thể thành tựu ngay trong đời này và thậm chí chỉ trong một hoặc hai năm, song chúng ta cần có sự hướng đạo đúng đắn.

Khi nhắc tới phẩm hạnh của chư Phật thì có hai phẩm hạnh quan trọng là tự lợi và lợi tha mà các Ngài đã viên mãn. Thứ nhất, các Ngài đã trưởng dưỡng được trọn vẹn tình yêu thương, tâm từ bi, sự hiểu biết và trí tuệ. Thứ hai là năng lực của các Ngài có thể giúp đỡ mọi chúng sinh nhờ vào tâm từ bi thông qua giáo pháp và những phương tiện thiện xảo khác. Nếu không có sự thực chứng thì các Ngài sẽ không thể cứu độ được chúng sinh. Chúng ta cần phải nhận biết hai thành tựu này. Đây chính là hai phẩm hạnh quan trọng nhất của một đức Phật. Giờ đây tôi sẽ giải thích một cách ngắn gọn về công hạnh của chư Bồ tát.

Chư Phật có vô số phẩm hạnh trong đó có hai phẩm hạnh quan trọng là tự giác và giác tha. Thứ nhất, các Ngài đã trưởng dưỡng trọn vẹn tình yêu thương, tâm từ bi, sự hiểu biết và trí tuệ. Thứ hai, năng lực của các Ngài có thể giúp đỡ mọi chúng sinh nhờ vào tâm từ bi, thông qua giáo pháp và những phương tiện thiện xảo khác. Nếu không có sự thực chứng bản thân thì các Ngài sẽ không thể thực sự cứu độ chúng sinh.

Pháp thực hành của chư Bồ tát bao gồm những gì?

Chư Bồ tát được gọi là Phật tử tức là con Phật, đức Phật có con từ Thân mà sinh, từ Khẩu hoặc từ Tâm Mà sinh. Chư Bồ tát chính là những người con tâm linh từ tâm đức Phật sinh thành. Chư A la hán - những đại hành giả của Phật giáo Nguyên thủy - là những người con tâm linh từ khẩu Phật mà sinh. Theo lịch sử, khi còn là một Hoàng tử, Ngài có một người con tên là La Hầu La , đây là người con từ thân Phật mà sinh. Khi nói tới công hạnh hay sự thực hành của chư Bồ tát thì đó chính là giáo pháp. Giáo pháp là sự thực hành của chư Bồ tát. Chư Bồ tát là Tăng bảo còn đức Phật là Phật bảo.

Đức Phật là Bậc đã tuyên thuyết giáo Pháp. Khi chúng ta nói tới sự thực hành pháp, chúng ta muốn nhắc tới việc đi theo con đường của chân giáo pháp. Giáo pháp chân chính cần phải được bồi đắp và thực hành dưới nhiều góc độ khác nhau. Tam thừa Phật giáo bao gồm Nguyên thủy, Đại thừa và Kim cương thừa đều hoàn toàn dựa trên khả năng nội tại và trong phạm vi hiểu biết của mỗi người. Điều này thoạt nghe có vẻ giống như toa hạng nhất, hạng nhì hay hạng ba trên một con tàu, song thực chất không phải như vậy.

Chúng ta thường hiểu rằng Kim cương thừa được ví như toa hạng nhất là cỗ xe đi nhanh nhất, Đại thừa cũng rất vĩ đại song không nhanh bằng và Nguyên thủy Phật giáo là cỗ xe chậm nhất, gần giống như đi bộ. Thật ra không phải như vậy mà việc tu tập theo thừa nào hoàn toàn tùy thuộc vào thiện căn chủng tử bên trong của bạn phù hợp với căn cơ nào. Nếu bạn có chủng tử Kim cương thừa thì bạn sẽ thực hành theo Kim cương thừa. Nếu bạn có chủng tử Phật giáo Nguyên thủy thì các bạn theo Phật giáo Nguyên thủy. Nếu bạn có chủng tử Đại thừa thì bạn sẽ theo Đại thừa. Nhưng bạn cần phải chuyên tâm trên con đường đã chọn, con đường và bạn không thể tách rời, nhờ đó bạn có thể chuyển mình hướng về tự tính giác ngộ. Việc lựa chọn đi theo một thừa nào, dù là Phật giáo Nguyên thủy, Đại thừa hay Kim cương thừa thực sự tuỳ thuộc vào căn cơ và sự thực hành của bạn. Theo sự phát triển thực hành của mình, bạn sẽ tự nhiên tìm được pháp môn phù hợp nhất với mình.

Sự phát triển mà tôi muốn nói tới ở đây là sự phát triển của chính bản thân bạn. Ví dụ, sự trưởng dưỡng nơi bạn về lòng từ bi hay tinh túy của đạo Phật. Nếu bạn có thể trưởng dưỡng tâm từ bi chân thật và mạnh mẽ thì thực sự chẳng gì có thể ngăn cản bạn vươn tới một Thừa cao hơn. Như vậy con đường đạt tới Phật quả là trưởng dưỡng tình yêu thương, tâm từ và tâm bi. Phật quả không phải chỉ dành cho một số người hoặc loại trừ những người khác. Không, Phật quả hoàn toàn tự do, sẵn dành cho tất cả chúng sinh không phân biệt quốc tịch, giới tính hay bất kỳ tiêu chí nhị nguyên nào khác. Duy chỉ có một ngoại lệ chắc chắn đó là Phật quả sẽ không dành cho những ai không thực hành tu tập.

Tôi nói như vậy bởi vì khi bàn luận về những bậc Đại thành tựu giả như Ngài Milarepa hay những đại thành tựu giả khác, chúng ta thường có xu hướng nghĩ rằng chẳng bao giờ họ có thể thành tựu như các Ngài. Tôi vẫn thường trông đợi người ta hỏi: "Làm sao chúng con có thể đi theo con đường đó để thành tựu được như các Ngài?". Đó chính là điều mà mọi người nên quan tâm, thế nhưng không mấy ai biết đặt ra. Họ nói về cách hiểu của họ như thể các bậc Thượng sư bỗng dưng từ đâu đó hiện ra. "Chúng con không siêu việt, làm sao chúng con có thể giống như các Ngài được? Chúng con không dám mong mình có thể được như các Ngài". Việc thiếu tự tin khiến họ tuy chưa đi vào Pháp đã sớm nản lòng, thoái chí.

Thật sai lầm khi nghĩ rằng chúng ta không thể giống như các Ngài. Những suy nghĩ kiểu như: "Chúng con đầy những nhiễm ô, ham muốn, sân giận, ganh ghét, làm sao chúng con có thể giống như các Ngài được?" là những suy nghĩ bị hạn chế bởi vô minh. Thực tế là chúng ta sẽ không bao giờ có thể phát triển trên con đường tâm linh nếu cứ đeo gánh mặc cảm tự ti như vậy. Ngược lại, chúng ta phải biết động viên khích lệ chính mình, biết tin tưởng rằng chúng ta hoàn toàn có thể chứng đạt Giác ngộ. Nhất định chúng ta cần có một thái độ tự tin lạc quan như vậy. Thực sự, chúng ta cần theo giáo pháp chân chính bởi điều này vô cùng quan trọng, đây cũng là điều sẽ được giải thích trong phẩm kinh này. Nếu không có tiềm năng để đạt tới giác ngộ, tại sao chúng ta lại cần phải thực hành? Tại sao chúng ta lại học giáo pháp như thế này? Và nếu chúng ta thực sự không có tiềm năng lớn lao thì tại sao chúng ta lại được truyền trao phẩm kinh này?

Trước hết, nếu đích đến của hành trình không phải là Giác ngộ thì tất cả những giáo huấn này sẽ chỉ là một bài lý thuyết suông mà chúng ta chẳng cần gì phải biết. Nếu không có khả năng giác ngộ thì tại sao lại cần biết về Phật, Pháp và Tăng? Thay vì thế, tốt hơn chúng ta hãy vui vẻ ở lại luân hồi và làm một việc gì khác. Nếu không có chút hy vọng trở thành Phật, trở thành một chúng sinh vĨ đại, nếu tiềm năng giác ngộ không có thực, thì tại sao chúng ta phải nỗ lực?

Trên thực tế, giáo pháp đã được truyền trao cho chúng ta bởi chúng ta có tiềm năng rất lớn có thể đạt tới giác ngộ ngay trong đời này. Bằng cách theo giáo pháp chân chính, chúng ta có thể giống như những bậc Đại thành tựu giả mà chúng ta đang nhắc tới đây. Như vậy, bạn có quyền hy vọng, và không chỉ hy vọng, hãy tin tưởng một cách vững chắc kiên cố rằng nhất định các bạn sẽ thành tựu giống như các Ngài. Chúng ta có những lý do để hoàn toàn tin tưởng lạc quan như thế. Tiềm năng đã có sẵn ở đó, bởi chúng ta quả đã vô cùng may mắn khi có được thân người.

Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa

Trích: 37 Phẩm Bồ Tát Hạnh, NXB Tôn Giáo, 2011

Nguồn: Phát nguyện tu tập theo con đường Bồ Tát

(1) Bồ Tát Long Thọ - vị học giả người Ấn giác ngộ vào khoảng thế kỷ thứ 2 và là bậc sáng lập trường phái Trung Quán Luận hay triết học Phật giáo về tính không, Bồ Tát Long Thọ cùng với Ngài Vô Trước(Asanga) được xem là hai vị có ảnh hưởng lớn nhất trong Phật giáo Đại thừa.

(2) Milarepa: (1040 - 1123) - Một trong những hành giả Yogi và thi sĩ lừng danh được sùng bái nhất trong lịch sử Kim cương thừa, đồng thời là đệ tử lỗi lạc của đức Marpa, thực hành và đạt giác ngộ chỉ trong một đời. Các bài thi ca của Ngài khi du phương hóa độ được kết tập thành cuốn "Tuyển tập một trăm ngàn thi ca của Milarepa" vô cùng nổi tiếng.

(3) Guru Padmasambhava: nghĩa đen là "Bậc Thượng sư Hóa Sinh Từ Hoa Sen" và cũng được kính ngưỡng gọi là Guru Rinpoche - bậc Thầy Tôn quý. đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã từng huyền ký việc hóa thân của Ngài và Ngài đã trở thành một người truyền bá hoằng dương giáo pháp Kim cương thừa.