Khi muốn đi đâu, phải xác định điểm khởi hành của mình, phương tiện di chuyển và hành trình của mình, rồi phải ra đi. Điều đó cũng đúng với sự du hành tâm linh: mục đích của nó là đưa ta đến chỗ sống một cuộc đời hoan hỷ hơn và bừng nở hơn, đồng thời hữu ích hơn cho những người khác, và điểm khởi hành là cái đời sống bình thường hàng ngày của chúng ta. Cái hàng ngày đầy rẫy những sự kiện đủ mọi loại tạo thành nguyên liệu cho công việc tâm linh, bởi vì chính qua sự đa dạng của những kinh nghiệm mà người ta có thể học và tiến hóa. Đời sống hàng ngày là một mỏ những bài học của trí huệ ban cho những ai muốn học chúng, bất kể trình độ giáo dục hay văn hóa.

Bài học đầu tiên chắc chắn cốt ở quên đi những thói quen xấu của chúng ta. Người ta có khuynh hướng lẩn tránh hay bỏ lỡ những vấn đề đặt ra cho chúng ta trong môi trường xã hội, nghề nghiệp hay gia đình, như thể người ta thử che dấu sự không thỏa mãn và khổ đau mà người ta cảm thấy nơi mình. Nếu người ta muốn thành thật với chính mình, người ta sẽ bắt buộc nhận ra rằng trong một nghĩa nào đó người ta vẫn còn tập đánh vần trong việc quản lý những khó khăn của cuộc sống hàng ngày. Có lẽ người ta thích thực hành những kỹ thuật thiền định ngoại lai trong hy vọng ngày nào có thể khinh thân hay bay lên, trong khi chắc hẳn ích lợi hơn nếu trước tiên học đứng vững trên đôi chân của mình. Một số người tự đánh giá đã nhiều tiến hóa, nghĩ rằng họ chẳng cần gì một lời giáo huấn, khuyên bảo, trong khi một cách vô thức họ tái sản xuất không ngừng cùng những bản in như nhau trong cuộc sống và luôn luôn tự tạo cùng những khó khăn. Thế nên ở đây chúng ta nhắm đến mục tiêu chính yếu là học chấp nhận và điều hành những tình huống thông thường của cuộc đời hàng ngày. Người ta không thể chờ đợi những tiến bộ thật sự trước khi biết rằng người ta cần một sự tập sự như vậy.

Đã hiểu sự cần thiết của một con đường, còn phải lên đường. Trong một thế giới lý tưởng, có lẽ có thể ăn ở một cách tiện nghi, một điếu xì gà trong tay, một ly rượu vang trong tay kia, bao quanh bởi những cô nàng lộng lẫy hay những tình nhân nồng nhiệt, và thanh thản chờ đợi tâm thức tỉnh dậy một mình. Thực tại không phải cũng mộng mơ như vậy: người ta chẳng đến đâu cả nếu không có một cố gắng tối thiểu. Không có giấc mộng nào, không có ám ảnh hoang đường nào có thể che chở cho chúng ta khỏi những khổ đau đang chờ đợi chúng ta nếu chúng ta không học đối mặt với cái hàng ngày bằng cách bình định tâm thức chúng ta.

Vậy người ta cần xét xem những phương tiện để thực hiện cuộc hành trình tâm linh. Việc đầu tiên là thuần hóa tâm thức mình để có một căn cứ vững chắc từ đó người ta có thể tiến bộ. Đó là căn bản. Thiếu một căn cứ như vậy, người ta sẽ không thể lợi dụng đầy đủ cơ hội hãn hữu cho sự phát triển mà cuộc đời làm đàn ông hay đàn bà mang lại. Điều phục tâm thức là một ưu tiên tuyệt đối: đối với chính mình, bởi vì đó là cách duy nhất để học điều hành một cách tích cực tất cả những gì cuộc đời mang lại cho chúng ta, bằng cách dùng mọi chất liệu của cuộc hiện sinh để làm sanh trưởng trong chính mình trí huệ và lòng bi. Nhưng cũng đối với những người khác, bởi vì một trong những mục tiêu chính của sự nuôi dạy tâm thức là thu hoạch lòng bi, cái cho chúng ta có thể giúp đỡ người khác, không phân biệt chúng sanh nào.

Một khi căn cứ này đã được lập, người ta sẽ có thể tiến hóa một cách xây dựng nhưng tiệm tiến, vì người ta không thể đốt giai đoạn. Dù người ta có thành công trong nghề nghiệp hay trong xã hội, phải chấp nhận rằng người ta chưa thật tiến hóa trên bình diện làm chủ tâm thức – những xúc động, những tư tưởng, những tình cảm của mình. Nếu người ta cần chế ngự tâm thức mình, đó là bởi vì bao giờ người ta còn sợ mất cái người ta có – tiền bạc, đồ vật, người thân, chưa nói đến chính cuộc đời mình – thì người ta còn khổ đau. Phải bắt đầu bằng sự bắt đầu.

Hãy tưởng tượng bạn tìm ra một cục kim cương nguyên sơ; nếu bạn biết mài giũa đẽo gọt, bạn có thể phát giác tất cả vẻ đẹp của nó và làm thành một đồ trang sức huy hoàng. Nhưng nếu bạn không làm chủ một cách khéo léo những kỹ thuật đẽo gọt, bạn sẽ làm hỏng hay làm vỡ nó, nó sẽ trở nên vô dụng và không giá trị. Những thực tập và những kỹ thuật thiền định được đề nghị ở đây là những công cụ cho phép làm việc với viên kim cương nguyên sơ là tâm thức; nếu người ta biết thao tác những dụng cụ đó khéo léo và cẩn trọng, người ta sẽ gọt giũa và đánh bóng nó để làm hiển lộ tất cả sự rực rỡ và thuần khiết của nó.

Có lẽ không phải là một viễn cảnh đặc biệt vui thích hay đầy khích lệ khi mỗi ngày đối diện với những người bao quanh bạn và những hoàn cảnh của cuộc đời thường nhật. Người ta thích nghe nói rằng người ta chẳng phải làm gì và mọi sự sẽ tự dàn xếp, ổn định, như trong những phim của Hollywood. Người ta có thể luôn luôn mơ mộng, nhưng chuyện đó chẳng tới đâu, người ta biết thế. Một ngày nào cũng phải bắt đầu nhìn thấy những sự vật như chúng là, và phải chấp nhận chúng như vậy, nghĩa là rất tầm thường, đối với đa số người. Đời sống hàng ngày được tạo thành bằng vô số sự việc rất bình thường: mỗi ngày chưng cất một ít liều bất hạnh hay hạnh phúc nhỏ hay lớn. Đôi khi người ta cảm thấy cả hai cùng lúc: sự vật có thể vừa chua chát vừa ngọt ngào. Không phải mùi vị của những sự việc là quan trọng, mà chính sự kiện chúng xảy đến: đó là chất liệu thô sơ, nguyên phát của sự sống, cái mà người ta đối mặt.

Nghịch lý thay, chỉ có những hoàn cảnh khó nhọc mới đặt vấn đề với chúng ta. Người ta có thể cảm thấy lo âu ngay cả khi mọi sự tiến hành tốt đẹp, bởi vì người ta sợ nó thay đổi. Người ta phải có thể hiểu và điều hành, xử lý mọi cái xảy đến, dù tốt hay xấu. Đôi khi người ta sẽ bắt buộc uốn mình theo những hoàn cảnh, trong khi những lúc khác có lẽ cần làm cái gì đó để cải thiện chúng. Nhưng cách nào thì chính chúng ta nắm những sự việc trong tay, không có ai làm điều đó thay chỗ chúng ta, dù đôi khi người ta nhờ được sự nâng đỡ và những khuyến khích của người khác. Rốt cuộc, người ta là người độc nhất có thể làm cái gì đó cho chính cuộc đời mình.

Một số người tỏ ra thành thạo trong nghệ thuật lẩn tránh những khó khăn, và mỗi người chúng ta có kỹ thuật ưa thích của mình: thay đổi công việc hay địa chỉ, có một người tình, đổi vợ, lao đến y sĩ, ăn mải miết những thẻ sô cô la hay để thì giờ gọi điện thoại cho bạn bè. Người ta cũng có thể tự ám ảnh hơn, dính chặt với truyền hình, dùng ma túy, ăn không biết no hay say sưa. Chẳng có cái gì hiệu quả; người ta đến mức không thể ngủ hay suy nghĩ; bỏ ăn bỏ uống và cảm thấy bất hạnh như đã bị bệnh nặng. Thậm chí người ta có thể định tự vẫn, điều cũng tiêu cực như giết người khác. Khi xem những bất hạnh nhỏ là quá trầm trọng, người ta có thể tự tạo ra những buồn phiền thực sự và trở nên càng bất lực hơn trong việc giải quyết chúng.

Khi tránh khéo hay trốn thoát những khó khăn, người ta tự tạo một sự xao lãng, khuây nguôi nhất thời, nhưng người ta không thể thanh toán chúng. Khi người ta bằng lòng chỉ làm điều mình thích và tránh mọi cái mình không thích, thì trái lại người ta càng có thêm những vấn đề rắc rối. Không nói đến những tổn hại tâm sinh lý mà việc đó gây ra, và sự thống trị càng lớn của những thói quen xấu người ta đã mang lấy và sau đó sẽ rất khó phá. Khi thả mình cho sự yếu đuối, người ta còn yếu đuối thêm và người ta giảm bớt những cơ may thoát khỏi những khổ đau.

Cần có một sự thụt lùi nào đó trong liên hệ với những sự việc của cuộc đời, và tránh những sự thái quá của khắc khổ và dễ dãi. Nếu người ta quá chặt chẽ và nghiêm trọng, người ta có khuynh hướng luôn luôn bi kịch hóa. Người ta mất đi bình dưỡng khí khôi hài. Ngược lại, nếu quá khinh suất và luôn luôn xem nhẹ, người ta sẽ sống trong một thế giới ảo tưởng. Cách nào đi nữa, người ta cũng sẽ bị cắt đứt khỏi những sự thật hàng ngày và không ý thức đến những tình cảm khởi lên trong chúng ta, như khi người ta ở dưới đế chế của một xúc tình mãnh liệt – giận dữ hay ghen tuông – hay người ta bị ám ảnh bởi quá khứ hay tương lai. Vậy người ta không thể làm việc một cách ích lợi trên chính bản thân mình nếu người ta mất cái nhìn thấy thực tại hiện tiền của những sự vật, thế giới trong đó người ta đang sống.

Cho đến bây giờ, người ta cứ lo toan tìm phương tiện để trốn tránh những vấn đề. Để hàng phục tâm thức, phải giáo dục lại và làm điều ngược lại: giáp mặt trực tiếp cái khó chịu hay nhọc nhằn với chúng ta, và làm điều đó một cách hiệu quả. Điều đó sẽ không thiếu lợi lạc với chúng ta, ít nhất vì chúng ta không phải điên đầu để sáng chế những phương tiện để tự trốn thoát mình! Có lẽ người ta thậm chí sẽ ngạc nhiên nhận ra rằng cái làm cho chúng ta sợ đến thế, hay cái xáo trộn chúng ta đến thế, rốt cùng không quá khủng khiếp, một khi người ta quyết định nắm lấy sừng con bò tót. Ý tưởng mà chúng ta có đối với những sự vật và những con người thường tệ hơn thực tế của chúng...

Một khi người ta sẵn sàng chấp nhận những sự việc y như chúng là, tất cả mọi sự được chuyển hóa, thậm chí cả những khó khăn hơn trong cuộc đời. Bên ngoài, chẳng có gì thay đổi; tuy nhiên, tất cả đều khác, vì người ta đã tự mình thay đổi thái độ. Khi người ta chấp nhận nhìn tình huống như nó là, người ta tự biết làm sao để đáp ứng với nó: chính những hoàn cảnh cung cấp cho chúng ta sự chỉ dẫn khi chúng ta không nhọc mệt làm méo mó chúng bởi những thiên kiến tiên định của chúng ta. Trái lại, khi người ta làm con đà điểu vùi đầu trong cát và không nhìn những sự việc thẳng mặt, luôn luôn trì hỗn chúng, tình huống chắc chắn chỉ tệ hơn. Người ta phải học định giá những sự việc đúng theo giá trị của chúng. Những sự việc có khó nhọc, dễ chịu hay hoàn toàn tầm thường, điều quan trọng là nhận biết mỗi tình huống thật sự là gì. Không làm méo mó và làm rắc rối nó bởi hệ thống lọc ngoắt nghéo của những phản ứng trí thức hay tình cảm của chúng ta. Ngay khi những xúc tình trộn lẫn vào, tất cả tri giác về tình huống của chúng ta lập tức méo mó. Thực tại mất dấu đằng sau sự diễn dịch về những sự kiện của chúng ta.

Phải tiếc mà nhận ra rằng, sống trong nền văn minh hiện thời của chúng ta, chúng ta được trang bị quá kém để chấp nhận những sự việc như chúng là. Trong khi đó một tâm thức lành mạnh thì sống trong một thế giới lành mạnh, một tâm thức an bình thì cảm nhận thế giới an bình. Những bài thực tập ở phần hai là để làm cho tâm thức lành mạnh, đẹp đẽ, bình an và hạnh phúc thay vì một tâm thức bệnh hoạn để chịu đựng một thế giới bệnh hoạn, đìu hiu, hỗn loạn và khổ đau.

Đức Akong Tulku Rinpoche

Việt dịch: Nguyễn An Cư 

Trích: Nghệ thuật để sống trọn vẹn ý nghĩa cuộc đời - Nhà xuất bản Thiện Tri Thức, 2001

]]> https://kimcuongthua.org/truyen-thua-kagyn/karma-kagyu/cho-vui-thich-khoc-than-cho-so-phan-minh-bay-diem-tu-tam-cua-atisha/feed/ 0 https://kimcuongthua.org/truyen-thua-kagyn/karma-kagyu/nhung-thuc-tap-nuoi-day-tam-thuc/ https://kimcuongthua.org/truyen-thua-kagyn/karma-kagyu/nhung-thuc-tap-nuoi-day-tam-thuc/#comments Wed, 14 Jul 2021 11:55:23 +0000 http://kimcuongthua.org/?p=10237 Continue Reading]]> Hãy nhanh chóng một cách chậm chậm và bạn sẽ mau đến đích.
~ Milarepa

Trong phần một của cuốn sách này, người ta đã quen biết với con cọp bên trong và người ta đã hiểu sự cần thiết phải điều phục nó. Phần hai này gồm những công việc thực hành: một toàn bộ những bài thực tập có mục đích chỉ cho chúng ta làm sao chế ngự tâm thức mình và trau dồi lòng bi một cách thực tiễn trong đời sống hàng ngày, vì chính ở trong lòng đời sống hàng ngày mà việc đó phải được làm. Những trách nhiệm nghề nghiệp hay gia đình của chúng ta không phải là một chướng ngại ngăn cản chúng ta làm việc trên chính mình; trái lại chúng là một mảnh đất tuyệt hảo, giàu vô số những cơ hội để học và để trưởng thành. Đó cũng là một chỗ kiểm nghiệm không bao giờ nói dối: thử thách của hàng ngày phát hiện nhanh chóng những yếu đuối và những thiếu sót của chúng ta và ngay sau đó người ta thấy cái cần phải tẩy xóa, làm lại hay làm vững chắc thêm. Không phải vuốt ve ý tưởng bỏ đi tất cả để ra đi tìm trí huệ: nó không ở đâu khác ngoài chính mình, ở nơi mà người ta đang ở. Bước đầu tiên tiến về sự trưởng thành có lẽ cốt ở không chối bỏ thực tại - của cái mà người ta là và của tình huống hiện tại - thay vì những giấc mộng mà chắc chắn người ta chẳng bao giờ thực hiện được và chúng chỉ là những bằng cớ của chủ nghĩa an nhàn bất động.

Tất cả chúng ta đều có một hành trang nào đó, từ khi sinh ra, đã học nhiều điều ích lợi, nhưng cũng mang lấy một số những thói quen xấu góp phần lớn vào những vấn đề và những khổ đau của chúng ta. Được nền giáo dục của chúng ta khuyến khích để phát triển bản ngã, người ta thường quen cho nó một ưu tiên luôn luôn, xem đấy là một chiều hướng tự nhiên. Người ta càng bị điều kiện hóa bởi những giá trị hiện đại bao nhiêu khi chúng thường ưu đãi chủ nghĩa cá nhân : sự quan trọng của quan niệm “nhân cách”, sự phá hủy gia đình và làm yếu sự liên đới cộng đồng, tuyên dương thành công vật chất và những lạc thú tiêu dùng với sự thành công đó.

Trong một thời gian đầu, sẽ ích lợi khi phân tích một ít những thói quen và sự bị quy định của mình để phân biệt cái gì cần giữ gìn và trau dồi và cái gì tốt hơn hết là nên bỏ. Đó sẽ là dịp để biết một số tính khí hiện thời của chúng ta thường là những thói quen xưa cũ, hay thậm chí những phản xạ gắn liền với chúng ta từ thời thơ ấu, mặc dầu chúng hoàn toàn không phù hợp với tình trạng tâm thức hiện thời của chúng ta nữa. Cũng giống như con bướm kéo theo sau nó những mảnh của con nhộng của mình.

Những bài thực tập sau sẽ cho chúng ta những phương tiện để đối mặt với mọi trường hợp của đời sống hàng ngày, một cách quân bình tốt nhất. Phải tìm ra một sự quân bình, một điều độ nào đó, để có thể nhận những sự vật như chúng đến, không tự chiến đấu để sửa sang chúng một cách thường trực bằng cách từ chối cái người ta không ưa và chỉ theo đuổi cái làm cho người ta thích. Chỉ sự kiện ngừng dứt cuộc chiến đấu vô bổ này sẽ cất nhẹ cho chúng ta khỏi một trọng lượng lớn lao của thất vọng và căng thẳng: luôn luôn khó khăn lắm khi chèo ngược dòng!

Thường người ta khổ đau vì họ phản ứng quá mạnh với điều đến với mình - vui hay buồn. Đây cũng thế, cần phải điều hòa để không để cho những biến cố tràn ngập: thế nên người ta học điều phục con cọp tâm thức để tìm thấy một sự ổn định bên trong và không hoàn toàn phụ thuộc vào sự thuận lợi của những hoàn cảnh bên ngoài nữa. Nếu ngày này qua ngày khác, người ta có can đảm giáp mặt với sự giận dữ hay khổ đau của mình trong những bài tập thiền định, cuối cùng người ta có thể đối mặt với chúng khi gặp chúng trong cuộc sống hàng ngày. Người ta dạy dần dần con cọp để không sợ lửa nữa, cho đến một ngày có thể nhảy qua một vòng lửa.

Những bài thực tập nhằm tạo ra một không gian, để hiểu rõ hơn cái gì đang xảy ra. Người ta tự cho mình một bước thụt lùi đối với những biến cố và những khó khăn của đời mình. Như bài thực tập Quả Cầu Cầu Vồng (số 15), với những quán tưởng của nó về những ánh sáng màu sắc khác nhau, có thể cho chúng ta học đối mặt với những cảm xúc mãnh liệt chúng rất thường làm cho chúng ta hụt hẫng. Những bài thực tập về Người Bạn (số 7) và Kẻ Thù (số 11) giúp chúng ta tương đối hóa ý nghĩ người ta tạo ra về tình bạn và thù oán. Người chúng ta xem như một kẻ thù về lâu sau này có thể trở thành người bạn quý nhất, vì nó cho chúng ta cơ hội học sự nhẫn nhục và lòng bi. Ngược lại, những người chúng ta gọi là “bạn”, không phải luôn luôn nhất thiết làm điều tốt cho chúng ta: họ có thể thậm chí là một chướng ngại trầm trọng cho sự phát triển bên trong nếu chúng ta quá luyến chấp vào họ, hay nếu tình thương yêu của họ quá có tính sở hữu.

Những bài thực tập được đề nghị ở đây tạo thành một toàn bộ những kỹ thuật làm chủ tâm thức mà người ta có thể xem như một hình thức “trị liệu”. Đó là một trị liệu toàn thể (như đức Phật được tôn xưng là bậc Đại Y Vương - dịch giả) hơn là ý nghĩa của sự chữa trị hay đề phòng một bệnh trạng đặc biệt: một sự tái quân bình hay một sự tái giáo dục toàn diện. Dù người ta không bệnh theo nghĩa thường tình, người ta đã mất cảm thức bản năng của sự quân bình mà một số người thuộc tổ tiên xa xưa của chúng ta đã có. Khi làm cho cuộc đời chúng ta được dễ dàng, thuận tiện, văn minh đô thị cũng làm chúng ta mong manh dễ vỡ và xa cách những thực tại tự nhiên. Đến nỗi người ta bị bắt buộc học lại điều mà người ta không biết làm một cách tự phát nữa: học tôn trọng những nhịp điệu sinh học và môi trường tự nhiên mà chúng ta tùy thuộc vào, làm quân bình sự dinh dưỡng của chúng ta, tập thể dục để bù cho một cuộc sống quá ít hoạt động... Không đặc trưng sao khi thậm chí người ta cần phải học lại thở cho đúng, trong khi thở là một bản năng sinh lý sơ khai nhất nơi một con người? Chính trong mức độ những bài thực tập đề nghị ở đây có thể giúp tự giáo dục lại để tìm lại sự quân bình của mình mà người ta có thể nói đến một sự “trị liệu” - một sự can thiệp có ý thức với mục đích tái lập những cơ chế tự nhiên của sự quân bình. Thật ra, có nhiều cái có một giá trị trị liệu, chỉ cần người ta biết nhận ra và khai thác nó đúng đắn: thực phẩm người ta ăn, y phục người ta mặc, cách bước đi và tư thế ngồi, những cử động, những màu sắc và âm thanh chung quanh - tất cả những cái đó có thể có tác dụng trị liệu đối với chúng ta, nghĩa là giúp chúng ta tìm thấy một sự quân bình tốt hơn, nhất là giữa thân và tâm. Phần đông chúng ta làm việc với cái đầu hơn là với thân thể, điều này chỉ làm nặng thêm khuynh hướng tự nhiên của chúng ta là trải nghiệm thế giới qua những tư tưởng hơn là qua cách trực tiếp và đơn giản hơn. Người ta ít có cố gắng thân xác và có khuynh hướng tạo tác lo âu hơn...

Dầu danh từ người ta gán cho những thực tập này là gì - “thiền định” hay “trị liệu” - trong mọi trường hợp chúng có thể giúp chúng ta tái lập cảm thức những quân bình tự nhiên, đấy chỉ là nhờ sự thư giãn cần thiết trong việc thực hành chúng. Sự buông xả là cần thiết cho mọi hình thức trị liệu hay thiền định; khi người ta vừa có một cố gắng thể xác và người ta nghỉ một lát để uống một chút cà phê hay một tách trà, đó vừa là một chốc lát làm tươi mới lại vừa là thư giãn, điều đã hơi giống với một thực tập thiền định hay trị liệu, nếu người ta biết thư giãn tốt. Ngược lại, nếu người ta suốt ngày uống cà phê, thì không chỉ người ta không thư giãn mà còn căng thẳng và kích động hơn trước. Cũng thế, người ta sẽ không rút ra được gì hay từ những bài thực tập này nếu họ phóng mình vào trong đó mà hoàn toàn co rút và căng thẳng. Không phải một cái gì kỳ diệu làm cho bạn tức thời đi từ sự rối loạn qua một trạng thái ân sủng, nhưng những bài thực tập đòi hỏi một sự tập trung nào đó. Thế nên, khi cảm thấy căng thẳng, kích động, quan trọng là trước tiên tạo ra trong đầu khoảng không gian bằng cách thư giãn một ít trước khi bắt đầu những bài thực tập. Trong trường hợp đó, người ta có nhiều lợi lạc khi bắt đầu với một hoạt động thể xác nhẹ nhàng - một cuộc đi dạo, làm vườn, nấu ăn sơ sài - sau đó người ta cảm thấy bình an và thư giãn hơn, sẵn sàng làm việc với những “bắp thịt” tâm thức.

Những lời khuyên thực tiễn cho sự thực hiện những bài thực tập

Những bài thực tập được trình bày trong hình thức một chuỗi được yêu cầu đi theo thứ tự. Sự tiến hành những bài thực tập không phải được tổ chức theo lối tùy ý, nó là một tập sự tuần tự những khả năng tâm thức khác nhau. Vậy quan trọng là phải xem những thực tập này như một tổng thể và thực hành chúng lần lượt, theo một chương trình vạch sẵn. Không nên chờ đợi gì nhiều nếu người ta nhảy qua những bài thực tập người ta không thích, hay tập trung đặc biệt vào những bài thực tập người ta thích ý, hay bay chập chờn giữa nhiều cái. Đó là một toàn thể mà mỗi thành phần là cần thiết để bảo đảm sự liền lạc ổn cố và hiệu quả của tất cả. Nếu một lực sĩ chỉ làm việc với bụng và ngực, nó sẽ có một phần trên quá nở, đặt trên đôi chân cào cào, thay vì một thân thể hài hòa của một người trau dồi toàn thể những bắp thịt của nó một cách quân bình.

Hiển nhiên người ta nên thực hành những thực tập này càng đều đặn càng tốt, những lợi lạc tùy theo mức độ cố gắng mà họ đầu tư vào. Chúng ta hãy biết rằng nếu điều gì chúng ta giữ trong lòng, chúng ta luôn luôn tìm thấy phương tiện để làm điều đó: nếu những người làm việc suốt ngày từ chối sự êm ái của cái giường vào lúc bình minh để chạy bộ hay chơi quần vợt, chính là bởi vì họ tin rằng điều đó làm tốt đẹp cho họ, và họ sẵn sàng có cố gắng cần thiết để kiếm được lợi lạc phụ đó. Nếu người ta thấy rằng những thực tập có một xác đáng nào đó cho mình, người ta sẽ tìm ra thời gian để làm chúng, như những người chạy bộ buổi sáng sớm. Người ta càng đầu tư vào cái gì, người ta càng thành công trong cái đó. Điều đó muốn nói rằng, mọi thực hành đều ích lợi, dù nó có giới hạn thế nào, và dù người ta còn chưa có thể có một sự thường xuyên. Thậm chí, trong một thời gian đầu, người ta chỉ đọc những bài thực tập, người ta có thể có ý thích trở lại với chúng và thực hành chúng về sau, vào một lúc người ta thực sự cảm thấy chúng là nhu cầu.

Càng tiến trong chương trình những bài thực tập, có lẽ người ta sẽ có cảm tưởng rằng một số được thích hơn những cái khác, chuyện đó không có gì trầm trọng. Quan trọng là làm tất cả với hết lòng mình, cái này sau cái kia, mà không trú trong ý tưởng về một “kết quả”. Bạn chớ nản lòng khi gặp vài khó khăn và hãy đơn giản kiên trì trong sự thực hành của bạn. Ngược lại, nếu bạn đến một điểm mà bạn có cảm tưởng mình đang liên tục chiến đấu với chính mình, hay chiến đấu với bài thực tập đang đặt cho bạn những vấn đề nan giải, tốt hơn là ngưng lại và hãy tự cho mình một sự nghỉ mệt một hai ngày, trước khi làm lại. Thật vậy, người ta chẳng được gì khi cưỡng ép quá, vì việc đó chỉ làm mình thêm căng thẳng, trong khi trái lại, cần để tâm thức thư giãn tối đa. Trong thời gian nghỉ thực tập, chớ ngừng tất cả những thực hành mà hãy dùng ba cái đầu tiên, “Thư Giãn” (số 2), “Cảm Nhận” (số 3) và “Tự Mở Mình Ra” (số 4). Chúng sẽ giúp bạn thư giãn để trở lại với thực tập “khó” với tâm thức đã lại tươi mới.

Nếu bạn bị nhiều tư tưởng tấn công trong khi thực tập, chớ có lo âu. Ngay khi biết sự xao lãng của mình, bạn chỉ thư giãn, rồi tập trung trở lại vào đối tượng thiền định. Nếu như vậy không đủ, người ta cũng có thể nghỉ ngơi một chút hay làm những thực tập thư giãn, trước khi nắm lại sợi dây thực tập. Phải học cách nhận ra khi nào người ta sẽ quá cứng rắn hay trái lại quá dễ dãi, để giữ một mức độ trung dung.

Bạn sẽ nhận thấy có nhiều thực tập đặt nền trên một sự quán tưởng đức Phật. Không phải là Phật với tư cách là một nhân vật lịch sử và tôn giáo, mà với tư cách là biểu tượng chiến thắng của sự thanh tịnh nội tại của tâm thức - giác ngộ, thức tỉnh và tràn đầy lòng bi - đối với những nhiễm ô đã tạm thời che đậy sự thanh tịnh đó. Tuy nhiên, nếu biểu tượng này làm khó khăn bạn vì những lý do trí thức hay tôn giáo, để thay thế hãy tưởng tượng tinh túy của lòng bi vũ trụ, trong hình thức một quả cầu bằng ánh sáng thanh tịnh rực rỡ.

Những thực tập sau đây không có ý định cho bạn những năng lực siêu phàm, mà giúp bạn đối mặt với mọi trường hợp người ta phải đương đầu trong đời sống hàng ngày. Nếu bạn có cảm tưởng tiến bộ tốt hơn, nhất là trong việc giáp mặt những khó khăn của bạn, thì bạn đang ở trên con đường đúng. Thế nghĩa là, phải biết kiên nhẫn và không chờ đợi có tức khắc những kết quả ngoạn mục: người ta không thể xóa đi trong ngày một ngày hai những thói quen và những phản xạ ích kỷ có hàng bao nhiêu năm. Người ta sẽ tìm thấy một sự an ủi và khuyến khích nào đó khi tự nhớ lại rằng người ta không làm công việc này chỉ cho mình nó hay vì một kết quả tức thời, mà cũng cho tất cả những người khác, và với những lợi lạc bao la dài hạn, cho họ cũng như cho chúng ta.

Nếu mặc dù với một liều lượng cố gắng và kiên nhẫn đủ khá, người ta tiếp tục có nhiều khó khăn khi đối mặt với những sự việc hàng ngày, với trong mình hay xung quanh mình, người ta có thể tiếp xúc với tác giả (để tiếp xúc với tác giả về những bài thực tập, xem Phụ lục cuối sách) hay những người cộng tác với chương trình thực tập này. Người ta cũng có thể nhờ một vị thầy tâm linh giúp đỡ, hay tham dự một nhóm đã từng thực hành những bài tập này và họ có thể cho một sự nương tựa nào. Tuy nhiên, quan trọng là chớ lao ngay vào vòng tay của một “guru” đầu tiên vừa mới đến, và cần biết về giá trị của vị thầy hay của nhóm liên quan.

Khi chương trình những thực tập hoàn toàn chấm dứt, người ta có thể dùng theo ý muốn một thiền định nào đó đối với những khó khăn đặc biệt mà họ sẽ gặp. Mỗi bài thực tập đóng một vai trò riêng, và toàn bộ tạo thành một chuẩn bị tốt đẹp cho những ai muốn theo đuổi một hành trình tâm linh lâu dài và có kết quả. (Đối với đạo Phật, cái gì có ở đích cuối cùng phải đã có ở những bước đầu tiên. Những bài thực tập này đặt nền trên căn bản Phật tánh và đưa đến mục đích là Phật tánh, trí huệ và đại bi, vì thế giải thoát hay chứng ngộ viên mãn Phật tánh là sự khai triển và thành tựu rốt ráo những thực tập này ở mức độ cao nhất - ghi chú thêm của người dịch tiếng Việt).

Một điểm chót quan trọng: điều người ta học và hiểu về những thực tập không phải là để cho chữ nghĩa chết khô, mà để được đưa vào thực hành. Ích lợi gì khi thiền định về lòng bi trong một giờ đồng hồ nếu giờ phút sau đó người ta đã có một màn gây lộn với vợ hay cãi nhau với hàng xóm? Điều bạn đã học phải trở thành một bản chất thứ hai, một cái gì theo bạn khắp nơi và trong mọi hoàn cảnh. Để làm vững chắc động lực của bạn và tránh quy về chính mình, bạn hãy kết thúc mỗi thời làm việc với những thực tập bằng một ý nghĩ cho những người khác, theo chủ đề sau:

Tôi ước mong có thể áp dụng trong cuộc đời hàng ngày của tôi và chia xẻ với tất cả những ai khổ đau về thể xác hay tâm thức, tất cả điều gì tôi đã học hay hiểu hôm nay. Nguyện rằng những nỗ lực của tôi liên hiệp với năng lực của lòng bi vũ trụ để giúp đỡ họ vượt qua những khó khăn của họ và tìm thấy lại hạnh phúc.

Câu hỏi: Có nên tránh đặt ra những mục tiêu quá tham vọng khi người ta làm những thực tập?

Trả lời: Không ích lợi lắm khi hy vọng những kết quả quá lớn lao, bởi vì điều đó dẫn chúng ta đến chỗ hơi bắt ép những sự việc. Những thực tập không phải được làm để chuyển hóa đen ra trắng trong ngày một ngày hai, mà để cho người ta hòa nhập những giáo pháp vào đời sống hàng ngày.

Câu hỏi: Khi thầy nói đến cái ngã (cái ta) được làm mạnh thêm bởi giáo dục, đó có phải cùng một thứ với một cảm giác mạnh mẽ về bản sắc của nó? Có cái gì tốt đẹp trong cái ngã không? Nó không cần thiết với chúng ta để sinh hoạt bình thường trong thế giới này sao?

Trả lời: Rõ ràng người ta cần một cái ngã có chức năng nào đó, một cái gì để nói: “Tôi muốn đi đến chỗ kia, tôi phải làm điều đó”. Nhưng một khi cái ngã đã đóng vai trò thiết lập một bản sắc sơ khai này, không cần thiết phải bám vào nó nữa và phải sẵn sàng lìa bỏ nó, như khi người ta vứt bỏ một đôi giày cũ mòn. Vậy thì người ta cần một hình thức cái ngã nào đó lúc ban đầu, nhưng khi nó đã phục vụ xong, người ta không cần đến nó nữa.

Câu hỏi: Nếu vì lý do này hay lý do khác mà người ta không muốn quán tưởng đức Phật, người ta có thể thế chỗ bằng cách tưởng tượng đức Jesus hay một đạo sư vĩ đại khác mà người ta tin tưởng không?

Trả lời: Khi người ta nói đến một vị “Phật”, người ta muốn nói đến một người có mọi phẩm tính mà danh từ đó diễn tả : một người mà tâm thức hoàn toàn trong sạch và đã thức tỉnh với bản tánh thật sự của những sự vật, mà lòng bi là toàn khắp vũ trụ, và hoàn toàn tận tụy vì những người khác. Nếu đó là điều mà đức Jesus hiện thân đối với bạn, bấy giờ là như nhau khi hình dung Chúa hay Phật.

Câu hỏi: Nếu người ta bắt đầu thực hành những thực tập đều đặn và người ta phải ngưng chúng trong vài tuần hay vài tháng vì một lý do nào đó, người ta có thể bắt đầu làm lại từ chỗ người ta đã ngừng hay tốt hơn là bắt đầu trở lại hết?

Trả lời: Tất cả tùy thuộc vào cái mà bạn đã rút ra được từ những bài tập bạn đã làm. Nếu bạn có cảm tưởng bạn đã thâu hóa chúng khá tốt và chúng thật sự làm lợi lạc cho bạn, bạn có thể tiếp tục từ chỗ bạn đã dừng trước kia. Nếu không phải thế, tốt hơn là bắt đầu lại từ đầu.

Câu hỏi: Làm sao để tránh khỏi rơi vào những cạm bẫy của thực hành tâm linh, như sự kiêu mạn khi người ta cảm thấy có những tiến bộ? Tôi tự hỏi khi người ta thực hành một mình, với sách, không có thầy bên cạnh, người ta sẽ tiến bộ thiên lệch chăng?

Trả lời: Rất có thể hình ảnh mà bạn tạo ra về chính bạn từ khi sanh ra không tương đồng với thực tế, nếu bạn không bao giờ phân tích. Có thể bạn tự tạo ra một ý tưởng về mình hoàn toàn không có cơ sở nào cả, nhưng bạn không biết gì, hơn nữa không có ai đã nói với bạn hình ảnh ấy về bạn có trung thực hay không. Người ta có thể tự nhủ “tôi là ánh sáng”, hay là Phật hay là Chúa, nhưng rõ ràng đó chỉ là một tưởng tượng ảo giác. Thế nên rất ích lợi khi có người nói cho chúng ta rằng chúng ta không đẹp, không đức hạnh, không dị thường như chúng ta tin như vậy, bởi vì điều đó tránh cho chúng ta tin vào hình ảnh về mình mà chúng ta phóng chiếu và tránh cho chúng ta tiếp tục đồng hóa với nó. Và chính trong chiều hướng đó mà một vị thầy có thể làm cho chúng ta bớt loại sai lầm này khi lột trần những ảo tưởng của chúng ta và dẫn dắt chúng ta trong hướng đi đúng. Vậy thì quả là đúng rằng người ta có thể tự lừa dối mình khi chỉ tín nhiệm vào độc nhất một cuốn sách, bởi vì người ta có nguy cơ giải thích nó riêng biệt theo hình ảnh mà người ta tự tạo về mình, và một đường lối như vậy hoàn toàn nghèo nàn, kém cỏi. Tôi cũng thêm rằng một cuốn sách thế nào cũng có những giới hạn nội tại: nó cho một khuôn khổ quy chiếu tổng quát, xác định một lần cho tất cả trên giấy, trong khi cuộc sống thì thường trực biến đổi và mỗi trường hợp người ta gặp là độc nhất.

Câu hỏi: Vậy thì làm sao tránh loại vấn đề này khi người ta không làm việc dưới sự hướng dẫn của một vị thầy?

Trả lời: Hãy nhấn mạnh vào lòng bi đến mức nào bạn còn có thể, và hãy để bạn được hướng dẫn bởi nó trong khi chờ đợi gặp được một người nào biết đường lối mà chúng ta đang nói ở đây.

Câu hỏi: Một sự tăng trưởng những cảm xúc tiêu cực và những khó khăn có phải tất yếu là dấu hiệu là có cái gì không ổn trong thực hành hay đó là một tác dụng phụ của việc “chữa trị” đã đưa lên bề mặt những khuynh hướng có thức?

Trả lời: Khó mà nói một cách trừu tượng như vậy; đó có thể là cái này hoặc cái kia, hay cả hai. Có thể người ta luôn luôn có những phiền não này trong họ, nhưng người ta còn chưa biết bởi vì người ta ít ý thức đến cái gì xảy trong tâm thức. Khi người ta luôn luôn có khuynh hướng có một ý kiến quá tốt về mình, người ta chỉ thấy cái người ta muốn thấy - những mặt tốt. Đến nỗi rằng những phiền não có vẻ khởi lên chẳng từ đâu cả khi người ta lại ý thức đến chúng và tự phân tích. Có lẽ đó không phải là một nhận xét khích lệ lắm, nhưng dầu sao, cái đáng nói là chớ xem quá nghiêm trọng những tình cảm và những phiền não này khi chúng được tìm thấy ở trong mình. Chỉ cần ý thức cái gì đang xảy ra nơi mình, và nếu người ta không phân cực vào một cái gì, thì người ta không phải có những vấn đề lớn lao.

Câu hỏi: Hiện giờ có nhiều người đề nghị nhiều loại hệ thống “trị liệu”. Những hệ thống khác nhau này nói chung đều ích lợi, và chúng khác với đường lối đặt nền trên đạo Phật của ngài như thế nào?

Trả lời: Tôi không thể trả lời thay cho những người khác, nhưng tôi tưởng tượng có nhiều người đề nghị những biện pháp trị liệu lợi lạc, điều đó là tốt. Có những cái khác thành công ít nhiều, và một số thậm chí gây ra tai hại. Thật ra, phẩm chất của một phương pháp chữa lành tùy thuộc nhiều vào động cơ của nhà trị liệu, trong mức độ nhân cách của người ấy có một ảnh hưởng lớn trên những phương pháp của mình. Nhưng điều ấy còn tùy thuộc vào mức độ kinh nghiệm, và giá trị truyền thống mà người ấy dựa vào: có một khác biệt lớn lao giữa một hệ thống “gia đình” mà một người nào đó đã biến chế từ những ý tưởng riêng của mình và của những người khác rải rác đó đây, với những phát huy được truyền thừa bởi một truyền thống đã có những chứng cứ của nó. Trong nhãn quan Phật giáo, sự chữa lành được đặt nền trên những kỹ thuật tâm thức nhắm đến thu hoạch sự điều phục tâm thức. Điều này muốn nói rằng người nào biết làm sao hàng phục tâm thức - bằng kinh nghiệm cá nhân và không chỉ qua một hiểu biết lý thuyết - được đánh giá là có đủ thẩm quyền để dạy những phương pháp ấy.

Câu hỏi: Làm thế nào tôi có thể làm mạnh động lực của tôi, ý muốn thực hành lòng bi của tôi ? Tôi hoàn toàn tin sự cần thiết làm việc đó, nhưng luôn luôn có một cái gì ngăn cản tôi - sự lười biếng, những bế tắc trong tâm trí.

Trả lời: Điều quan trọng là làm hết sức mình, tính đến những điều kiện của riêng mình, hơn là chờ đợi được hoàn hảo để giúp đỡ những người khác. Khi giúp đỡ họ, người ta cũng tự giúp đỡ chính mình, và dù cho người ta lầm lẫn, người ta cũng có thể rút ra những bài học để tự cải thiện. Đặt sự thực hành của bạn trên ý tưởng rằng bạn sẵn sàng giúp đỡ mọi người nào cần đến bạn và làm tất cả những gì bạn có thể làm được trong chiều hướng đó tốt hơn là nói với những người khác: “Tôi rất thích giúp các bạn, nhưng tôi còn chưa hoàn toàn sẵn sàng”.

Câu hỏi: Đâu là sự khác biệt hay là mối tương quan, giữa trị liệu và thiền định?

Trả lời: Không có sự khác biệt giữa chữa lành và thiền định. Trị liệu muốn nói đến điều trị, chăm sóc, chữa lành, và cũng phòng ngừa những bệnh tật, những mất quân bình. Chúng ta hãy lấy một thí dụ đơn giản để phác họa: nếu bạn làm đứt tay và bạn dán miếng băng lên đó, thì ấy là một trị liệu vật lý; nếu đồng thời bạn lợi dụng điều đó để học không tự làm đứt tay một lần nữa, điều này thuộc về phương diện tâm thức của sự trị liệu. Mọi sự trị liệu liên hệ với phương diện tâm thức đều liên kết với thiền định.

Câu hỏi: Thế có phải muốn nói rằng, khi người ta biết thiền định đúng, tức là người ta đang làm trị liệu bằng cách thiền định?

Trả lời: Vâng, đúng thế. Nhưng điều đó cũng áp dụng cho những việc khác: ăn, ngủ, mặc quần áo, và thư giãn, tất cả những cái đó tham gia vào sự trị liệu theo nghĩa rộng - mọi cái đáp ứng đầy đủ cho những nhu cầu của chúng ta.

Câu hỏi: “Có lòng bi” hiểu cho đúng là thế nào?

Trả lời: Theo tôi, có lòng bi nghĩa là bao gồm tất cả mọi người vào trong cuộc đời của bạn. Để được như vậy phải hiểu rằng tất cả chúng ta không trừ một ai đều đi tìm hạnh phúc và đều tránh đau khổ và bất hạnh. Phiền não, đó là do vô minh của chúng ta về bản tánh đích thực của những sự vật mà người ta không thể tìm thấy hạnh phúc, trong khi người ta không ngừng có những khổ nhọc và khó khăn đủ mọi loại. Lòng bi, đó là tình thương vô điều kiện. Đó là ý chí giúp đỡ bất kỳ ai cần sự giúp đỡ của bạn, và với cùng một chăm sóc ân cần cho tất cả: người mà bạn giúp đỡ có thể là hữu ích cho bạn hay thậm chí giận dữ, hung bạo với bạn, hay tố cáo bạn những việc bạn không hề làm - tất cả chẳng thay đổi gì được ý chí muốn giúp đỡ họ. Ngược lại, những phản ứng như vậy chỉ làm cho ý chí đó mạnh thêm. Người ta không chờ đợi cái gì cho mình, không mong chờ một kết quả nào. Và nếu một tình cờ bi thảm khiến người ta ngồi tù vì điều người ta đã giúp đỡ một ai đó, lòng bi sẽ đưa đến sự vui mừng đã có thể mang lấy gánh nặng của người khác, đổi lấy hạnh phúc của mình. Thế đó là lòng bi thật sự, cái cho đi tất cả mà không chờ đền đáp.

Câu hỏi: Thầy đã nói có một lúc mà, nếu người ta thực hành đúng đắn những bài thực tập, người ta có thể tự nhủ người ta đang đi trong chiều hướng đúng. Thầy nghĩ điều đó như thế nào? Có những dấu hiệu cho phép người ta đánh giá những tiến bộ của mình không?

Trả lời: Tôi nghĩ rằng nếu bạn nhận thấy rằng khi thực hành những bài thực tập bạn đến chỗ sống những biến cố hàng ngày tốt hơn và đối mặt với chúng tương xứng hơn, đó là có một tiến bộ nào đấy. Nếu thực hành đúng đắn những bài thực tập, người ta sẽ có ít khuynh hướng tự tạo ra những vấn đề và tự đặt mình trong những tình huống khó khăn. Người ta sẽ phát triển cái tốt nhất của chính mình để trở thành một con người xứng đáng với danh từ này.

Chương trình làm việc

Đây là vài chỉ dẫn cụ thể sẽ cho bạn một ý tưởng về thời gian cần thiết để trải qua mỗi một thực tập, để bạn có thể tổ chức công việc của bạn.

Những điểm sơ khởi:

• Chúng ta hãy nhấn mạnh một lần nữa vào sự quan trọng cần theo thứ tự những bài tập và chỉ đi qua cái tiếp theo sau khi đã làm xong thời gian “học nghề” dự kiến cho mỗi bài.

• THỜI GIAN NHỮNG THỜI THỰC HÀNH tùy thuộc vào sự mong muốn của người ta muốn thực sự rút ra lợi lạc tối đa của những thực tập. Chẳng hạn nếu người ta quá bận và chỉ có nửa giờ một ngày cho chúng hay là có thời gian nhưng người ta không cảm thấy có thể tự bó buộc để theo trọn vẹn chương trình được yêu cầu thì làm sao? Tốt hơn là chẳng làm gì cả? Thật ra, mọi nỗ lực đều khó nhọc: cốt yếu là bạn tự định một thời khóa làm việc hàng ngày kéo dài bao lâu, theo những bổn phận bắt buộc của bạn, và giữ như vậy. Có lợi lạc hơn nhiều khi thực hành nửa giờ mỗi ngày, đều đặn, hơn là một giờ lúc này, hai giờ lúc khác. Chính sự liên tục của nỗ lực là điều quan trọng.

Lúc ban đầu, có lẽ người ta thích làm hai thời ngắn hơn là một thời dài; điều đó không thành vấn đề, miễn là đều đặn.

Thời gian tổng thể để thực hành một thực tập - vài ngày, một tuần hay hơn nữa - là một tối thiểu theo chỉ định; người ta không được gì cả nếu muốn đi qua quá nhanh đến bài thực tập tiếp theo.

Lịch và thời gian tối thiểu thực hành những bài thực tập

1. TƯ THẾ: vài phút trước khi bắt đầu mỗi thời làm việc. Tùy ý theo nhu cầu.
2. THƯ GIÃN (BUÔNG XẢ): một phần tư giờ, trước mỗi thời. Tiếp theo, tùy ý theo nhu cầu.
3. CẢM NHẬN: 1 tuần, một thời một giờ mỗi ngày.
4. TỰ MỞ MÌNH RA: 3 ngày, một thời 20 phút mỗi ngày. Tiếp theo, tùy ý, khi nào người ta cảm thấy quá co rút.
5. CẦU VỒNG: 1 tuần, một giờ mỗi ngày.
6. TẤM GƯƠNG :
Phần đầu - 1 tuần là tối thiểu; 15-20 phút một hoặc hai lần mỗi ngày.
Phần hai - 3 hay 4 tuần; 15-20 phút mỗi ngày.
7. BẠN: 3 đến 4 tuần; 45 phút mỗi ngày.
8. ĐỨC PHẬT BÊN TRONG: 1 tuần; một thời một giờ bốn mươi lăm phút mỗi ngày.
9. LÀM SỐNG ĐỘNG ĐỨC PHẬT BÊN TRONG: 4 tuần; một thời một giờ mười lăm phút mỗi ngày.
10. TRIỂN NỞ, THU RÚT: 3 tuần; một giờ mỗi ngày.
11. KẺ THÙ: 4 tuần; một giờ hai mươi phút mỗi ngày.
12. NHẬN TRÊN CHÍNH MÌNH SỰ KHỔ ĐAU CỦA CHA MẸ VÀ GIA ĐÌNH: 2 tuần; một giờ mười lăm phút mỗi ngày.
13. NHẬN TRÊN CHÍNH MÌNH SỰ KHỔ ĐAU CỦA XỨ SỞ MÌNH, NHŨNG BẠN BÈ VÀ THÚ VẬT: 2 tuần; một giờ mười lăm phút mỗi ngày.
14. NHẬN TRÊN CHÍNH MÌNH SỰ KHỔ ĐAU CỦA NHỮNG KẺ THÙ CỦA MÌNH: 4 tuần; một giờ rưỡi mỗi ngày.
15. KHỐI CẦU CẦU VỒNG: 6 tuần tất cả; một giờ mỗi ngày trong một tuần, cho mỗi màu.
16. LÒNG BI VŨ TRỤ: 4 tuần; nửa giờ mỗi ngày.

Đức Akong Tulku Rinpoche

Việt dịch: Nguyễn An Cư – Nhà xuất bản Thiện Tri Thức, 2001

Nguồn: Nghệ Thuật Để Sống Trọn Vẹn Ý Nghĩa Cuộc Đời
Kagyu Samye Ling 1987, L’art de dresser le tigre intérieur Akong Rinpoche, 1991 Sand, Paris

Hỏi: Làm thế nào những người không có vị Thầy tâm linh có thể sống trong thế giới và thực hành tâm linh một cách thiện xảo, và làm cách nào những người đã có một con đường có thể sống và làm việc trong một thế giới nơi những người khác không chia sẻ con đường đó?

Đáp: Những người không có vị dẫn đạo tâm linh và được thúc đẩy bởi một khao khát mãnh liệt có thể tự mình thực hành cho tới khi tìm thấy một vị dẫn đạo tâm linh tốt lành. Những ai có ý hướng làm những điều thiện lành thì sớm hay muộn cũng sẽ gặp một vị Thầy đầy đủ phẩm tính.

Với động lực để làm những điều lợi lạc và đi theo con đường tâm linh, nhờ thiện tâm và lòng bi mẫn, thân, ngữ và tâm ta có thể được sử dụng để phát triển thái độ chân chánh và các hành động đúng đắn (chánh hạnh). Ta cũng nên được thúc đẩy để phát triển ước muốn kiên định, mong ước tất cả chúng sinh đều kinh nghiệm hạnh phúc và thoát khỏi đau khổ. Kết quả là thân, ngữ và tâm ta sẽ trở thành sự hiển lộ của lòng bi mẫn. Đây là một thực hành tâm linh chuẩn bị căn bản mà ta có thể tự tu học không có sự trợ giúp của một vị dẫn đạo tâm linh.

Là Phật tử, chúng ta tin rằng ta không nên làm điều gì gây tổn hại cho người khác. Vì thế bạn nên luôn luôn tự mình làm một gương mẫu. Nếu có ai nói với bạn trong một cách thế tích cực, bạn kinh nghiệm hạnh phúc; vì thế, bạn nên nói với những người khác bằng một cách thức tương tự để họ cũng có thể có kinh nghiệm (hạnh phúc) đó. Khi bạn gặp một người giao tiếp với bạn không bằng ngôn từ, với động lực hoàn toàn từ ái và năng lực tâm linh tràn đầy bi mẫn, bạn cảm thấy sảng khoái, an lạc hơn. Tới lượt bạn, bạn nên nuôi dưỡng thiện tâm và lòng bi mẫn tương tự càng nhiều càng tốt, và sau đó hãy đem thái độ của thân, ngữ và tâm đó tới tất cả những người bạn gặp.

Vì thế đây là lời khuyên của tôi cho những người không có một vị dẫn đạo tâm linh: Bạn không nhất thiết phải ngồi xuống, thiền định đúng bài bản và thực hành quán tưởng. Việc biểu lộ thiện tâm từ ái và lòng bi mẫn có thể được thực hiện ở bất kỳ nơi đâu. Bạn luôn luôn có cơ hội để ứng dụng thiện tâm và lòng bi mẫn đối với người khác và để sử dụng thân, ngữ và tâm bạn trong chánh hạnh. Thái độ này rất mạnh mẽ và là thực hành tâm linh chuẩn bị toàn hảo. Sớm hay muộn, nhờ sức mạnh của động lực tích cực của bạn, bạn sẽ gặp vị dẫn đạo tâm linh đúng đắn, và cánh cửa sẽ mở ra con đường tâm linh.

Trong trường hợp thứ hai, bạn đã có thực hành tâm linh, và bạn bị xao lãng bởi những mối bận tâm thế tục. Điều quan trọng là bạn phải đi theo thiện tri thức, vị Thầy và không đi đó đi đây. Hãy lưu lại với một vị dẫn đạo tâm linh, là người mà bạn thực sự cảm thấy là chân chính, và đừng cố thay đổi các vị Thầy cho tới khi bạn có được sự thấu suốt chân thật trong tâm.

Thái độ Bồ Tát thì rất quan trọng; không có nó, bạn không thể thực hành Kim Cương thừa và Đại thừa. Khi tâm bạn hoàn toàn được thúc đẩy bởi thái độ thuần tịnh này thì thân, ngữ và tâm bạn hướng về sự tích cực tốt lành một cách tự nhiên. Từ viễn cảnh Đại thừa và Kim Cương thừa, cho dù bạn không thể ngồi yên trên nệm thiền trước bàn thờ bởi bạn có con cái, việc làm, và vì bạn có đủ thứ xao lãng trong thế gian, bạn vẫn có thể thực hành. Bạn phải nhận được một lời khuyên chân chính từ vị Thầy của bạn và có niềm tin nơi ngài và Giáo Pháp. Khi đó hoạt động của bạn trong thế gian sẽ hiến tặng một cơ hội tương tự để đạt được Giác ngộ như bạn có được trên nệm thiền.

Hỏi: Xin ngài giải thích làm cách nào thực hiện được điều đó?

Đáp: Để được hướng dẫn trong những tình huống như thế, chúng ta có thể hướng về Machig Labdron, một trong những Đạo sư Tây Tạng vĩ đại, người sáng lập thực hành Chod. Bà là một yogi và vị Thầy có thành tựu cực kỳ lớn lao. Mặc dù hầu hết giáo lý đạo Phật chỉ di chuyển từ Ấn Độ sang Tây Tạng, giáo lý của bà từ Tây Tạng trở ngược về Ấn Độ. Bà có một ít lời khuyên dạy vĩ đại về chủ đề này mà với tôi chúng dường như đầy đủ, phong phú và đơn giản. Bà nhắc nhở chúng ta rằng đời người chúng ta xen lẫn hạnh phúc và đau khổ. Trong chốc lát chúng ta thật hạnh phúc, nhưng hạnh phúc không kéo dài; chúng ta bám luyến vào hạnh phúc đó và thình lình nó trở thành đau khổ thật khó thoát ra. Đôi khi ta lại có hạnh phúc ngắn ngủi, nhưng điều này tạo thêm sự dính mắc và bám luyến, và như thế ta càng thêm đau khổ. Đây là kinh nghiệm của tất cả chúng sinh, nhưng loài người cảm nhận điều đó nhạy bén hơn.

Machig Labdron dạy: Đừng lo lắng. Nếu bạn đau khổ, bạn có một cơ hội tuyệt vời để thực hành. Hãy nhớ: “Nếu tôi hạnh phúc, tôi ước muốn tất cả chúng sinh không loại trừ ai được hưởng hạnh phúc mà tôi được trải nghiệm thật dễ chịu này. Cầu mong mọi người đều kinh nghiệm hạnh phúc này giống như tôi đã kinh nghiệm”. Theo cách này hạnh phúc trở thành sự tịnh hóa, thực hành thực sự, và công đức được tích tập. Kế đó: “Nếu thân hay tâm tôi đau đớn, cầu mong cùng với nỗi khổ của tôi, tôi nhận lấy nỗi khổ của tất cả chúng sinh không loại trừ ai”. Vì thế nỗi khổ của chúng ta cũng trở nên hữu ích như pháp tịnh hóa và mang lại cho ta một cảm thức sâu xa về Bồ Tát hạnh. Sự tiếp cận này rất ích lợi cho những người không có thời gian để thực hành chính thức trong một thế giới tràn đầy trách nhiệm và những xao lãng.

Một người có thể thực hành an tọa và tụng đếm các thần chú trong nhiều năm, và người khác có thể thực hành khi sống trong thế gian với kỹ thuật mà tôi vừa đề cập. Người thứ hai có thể đạt được giác ngộ sớm hơn bởi họ xử sự với đời sống hàng ngày như một thực hành tâm linh, chuyển hóa mọi hoàn cảnh thế gian thành các hiện tượng tâm linh. Người ngồi ở nhà suốt ngày có thể không thực hành đúng đắn; họ có thể mộng tưởng hão huyền, bị xao lãng và không thể thành tựu sự chứng ngộ.

Chúng ta luôn luôn có những cơ hội để tỉnh thức. Khi chúng ta thực hiện các trách nhiệm của ta đối với gia đình, tình thương của ta đối với những người thân vẫn mạnh mẽ bất chấp các vấn đề. Nếu ta nghĩ tưởng rằng tất cả chúng sinh cũng bình đẳng với gia đình ta thì một ngày nào đó ta sẽ có thể phụng sự tất cả những chúng sinh ấy trong một cách thế tương tự. Ví dụ như tại chỗ làm việc của bạn, do bởi nghiệp, một người bất đồng ý kiến với bạn. Nhờ nhận trách nhiệm về chuyện bất hòa, bạn nhận vào mình nỗi khổ này, tịnh hóa nó, và nguyên nhân của nỗi khổ được giải trừ. Thay vì như thế, nếu bạn cứ tiếp tục đeo đuổi cuộc tranh luận, bạn sẽ tạo thêm đau đớn và khổ sở. Vì thế điều tối quan trọng là nhận vào mình nỗi khổ của chúng sinh. Khi bạn làm điều này, tính ích kỷ của bạn sẽ suy yếu đi và bạn sẽ trở nên vô ngã hơn.

Như thế những người không có thời giờ thực hành nên ghi nhớ những lời dạy của Machig Labdron và cố gắng nghĩ về ý nghĩa tròn đầy và phong phú của giáo lý ấy khi bạn hoàn thành cuộc sống hàng ngày. Dứt khoát là bạn phải tỉnh giác, bạn phải tự nhắc nhở mình từ sáng cho tới tối về những nội quán sâu xa này, và bạn phải áp dụng ý nghĩa của chúng mỗi ngày. Cũng nhớ rằng bận rộn không phải là một lý do. Điều này đặc biệt đúng trong truyền thống Đại thừa. Ngay cả trong Kim Cương thừa, bạn nghĩ tưởng bản thân bạn như Bổn Tôn của sự nhập môn, bất kỳ âm thanh nào bạn nghe cũng đều là âm thanh của các thần chú, mọi chúng sinh là tập hội các Bổn Tôn. Và tuy thế mọi sự được nhìn và nghe thấy không có sự hiện hữu bẩm sinh. Đúng hơn, đó là sự hiển lộ của Pháp Thân, sự hiển lộ của tánh Không sâu thẳm. Nếu bạn có thể áp dụng tâm bạn theo cách này mỗi ngày thì việc bạn làm, việc bạn chăm sóc gia đình – tất cả những điều này trở thành thực hành của bạn, và bạn đang tiến bộ trong từng giây phút. Nhưng đôi khi các vấn đề của ta đến từ sự lười biếng, thiếu sự tin cậy và phó thác, niềm tin yếu ớt, và chần chừ do dự. Ta nghĩ rằng thực hành hàng ngày là điều tốt lành cần làm, nhưng không phải ngày hôm nay. Thình lình, một điều quan trọng tới gần và chúng ta ước muốn dấn mình kịch liệt vào thực hành; chỉ khi đó ta mới có được một quan điểm tâm linh. Thay vào đó, ta nên luôn luôn hiến dâng tất cả hạnh phúc cho người khác và sử dụng mọi đau khổ cá nhân để nhận lấy đau khổ của tất cả chúng sinh.

Hãy nhớ kỹ khi giữ quan điểm Kim Cương thừa: mọi hình tướng bất khả phân với hình tướng của các Bổn Tôn, mọi âm thanh bất khả phân với thần chú; nhưng mọi hình tướng và âm thanh không có hiện hữu bẩm sinh, là một sự biểu lộ của tính Không. Đó là cách thức thực hành Kim Cương thừa.

Lạt ma Lodu Rinpoche an trụ tại Kagyu Droden Kunchab, một trung tâm Giáo Pháp để thực hành Phật Giáo Đại thừa và Kim Cương thừa, có trụ sở ở 1892 Đường Fell (gần Clayton) San Francisco, CA 94117. Lạt ma trông nom việc dịch thuật nhiều bản văn thực hành (Sadhana) và đã biên soạn vài quyển sách: Giáo lý Bardo (có thể mua được nhờ Nhà Xuất bản Snow Lion), Tinh túy của Giác tri và Vô tri, Thành tựu Giác ngộ, Trì giữ Giới nguyện Bồ Tát, và Kính lễ Kalu Rinpoche (có thể tìm được ở Nhà Xuất bản KDK).

Lama Lodu Rinpoche

Khi ta thiền, thái độ đầu tiên là đi tìm sự yên tĩnh và an ổn, điều này dựa trên sự thích bình yên của cái ngã. Chúng ta cố loại bỏ các tư tưởng, cho rằng thiền là sự không có khái niệm. Sự đi tìm dễ chịu không kìm hãm được chỉ mang đến buồn ngủ, một sự hôn trầm hơi giống trạng thái tâm của một số súc vật đang ngủ, chúng ta có cảm giác là một thiền giả lớn, trong khi thực ra chúng ta đang ngủ trong một lớp sương mù hơi mờ mịt, nhưng dễ chịu. Đây là một cái bẫy phải tránh.

Một cái bẫy khác trong sự thiền là cương quyết muốn ngưng lại những dòng tâm thức. Sự cố gắng hủy bỏ đi sự chuyển động của các tư tưởng đòi hỏi một cố gắng không thể tưởng tượng. Chúng ta cố gắng không lay động, thu mình lại, để ngăn các tư tưởng lay động nơi ta. Chúng ta còn thở nhẹ nữa. Ta hết sức tránh động đậy, và tư thế chúng ta cho thấy điều đó. Chúng ta cố dồn nén các tư tưởng và cố ngăn chúng xảy đến. Trong một thời gian đầu, mình làm được điều này. Khi dồn nén tâm, ta làm khựng lại tất cả các năng lực của thân. Các năng lực không lưu thông nữa, tất nhiên có một sự không chuyển động. Chúng ta rất hài lòng và nghĩ: “ta đã thành công, đó là thiền, không có gì động đậy nữa”. Nhưng do phát triển ý đó và nhất là sự vui do đã được cái mà ta tìm cầu với biết bao nhiêu cố gắng, tạo nên nhiều lay động. Ta phải cố gắng nhiều hơn nữa để trấn giữ lại sự lay động thêm vào ấy. Càng lúc chúng ta càng căng thẳng, co quắp và lo âu. Điều đó làm tâm rối loạn, thân căng thẳng, và sau cùng sẽ mang đến nhiều đau khổ.

Vì sao trong trạng thái ấy chúng ta khổ? Ta khổ vì ta gắn bó các tư tưởng. Chúng ta đã chặn chúng lại. Chúng không đi ra được, không giải thoát được và tất nhiên, chúng không biến đi được. Ở lại đó, chúng làm ta rối loạn. Điều này hơi giống như chúng ta cầm một sợi dây thừng với một cái gì chuyển động ở đầu bên kia, ví dụ một con chó lớn. Con chó bị giữ bằng dây đó, kéo chúng ta về bên phải, kéo chúng ta về bên trái. Nó lôi chúng ta đi mọi phía, và chúng ta không làm gì được để chống lại. Nếu bây giờ chúng ta để sợi dây đó đi, thì con chó sẽ làm điều gì nó muốn. Cũng thế, thân và tâm chúng ta có thể yên ổn nhưng vì chúng ta cố giữ, chặn lại các tư tưởng, điều này như thể chính chúng ta tự cột mình vào một sợi dây. Tất cả các lay động đó của tâm làm chúng ta rối loạn và cho ra những đau khổ.

Rốt cuộc thiền là gì? Người ta dùng các kĩ thuật, nhưng thiền không thể đồng hóa với các kĩ thuật ấy. Thiền không phải là sự tập trung lên các hình dáng hay màu sắc khác nhau. Thiền là rời bỏ hết tất cả các ràng buộc, tất cả các ngăn ngại giam giữ tâm lại: các thói quen, các khuynh hướng, các luyến ái gò bó tâm khiến nó khổ. Thiền là để tất cả những gì giam giữ và giới hạn tâm lại, được ra đi dần dần, khiến tâm tìm lại được sự tự do tự nhiên, sự thoải mái ban đầu.

Tất cả các trở ngại ấy, tất cả các sự giới hạn ấy, tất cả các luyến ái ấy không bị bên ngoài áp đặt vào bên trong. Đó không phải là các yếu tố kích thích, làm cho tâm bị bó buộc. Chính tâm tự cột lại, tự giới hạn, tự vặn vẹo trong các mâu thuẫn của nó. Phải làm việc từ trong ra ngoài. Sự buông bỏ không tiến hành bên ngoài, nhưng ngay ở bên trong chúng ta. Nếu trong tâm không còn nắm bắt điều này hay điều kia, chính tâm từ bên trong, tự giải thoát. Khi tự giải thoát, nó tìm lại được bản chất ban đầu của nó. Chúng ta tự đặt mình trong bản chất ấy một cách thanh tịnh, tự nhiên, không xảo thuật, bằng cách để tâm tự nhiên, không ép buộc nó bằng bất cứ giá nào. Nó bèn an trú và chúng ta ở trong một cảm giác dễ chịu, hạnh phúc và có không gian, trong đó mọi hình thức luyến ái tan ra từ bên trong ra bên ngoài.

Người ta nói về những nguồn gốc của luyến ái: đó là các vật luyến ái vì có luyến ái, chứ không phải vì các vật. Vậy, phải tháo bỏ luyến ái từ bên trong. Những vật ấy không còn là những vật của sự luyến ái nữa mà là những vật. Không còn chuyển động của khái niệm để muốn nắm bắt hay vứt bỏ chúng đi. Không còn dòng tâm thức, như vậy không còn xáo động trong tâm. Tâm tìm lại được sự bình an vì không còn bị xáo trộn bởi chuyển động của các tư tưởng. Nó trở nên bình lặng, an trú, tự ổn định. Đó là ý nghĩa của Si-nê trong tiếng Tây Tạng: “Si-wa” có nghĩa là làm yên đi, “Nê-pa” là sự ổn định, nghĩa là làm yên các cảm xúc nảy sinh từ luyến ái và sự ổn định tự nhiên của tâm trong trạng thái của nó.

Làm sao để thoát khỏi các tư tưởng? Không thể bằng cách cấm chúng. Khi chúng ta hiểu rằng tương lai chưa đến, nó không có, quá khứ không còn nữa, nó không có, và hiện tại là một lúc không định nghĩa được giữa quá khứ và tương lai, vậy nó không là gì hết, thì chúng ta hiểu rằng không có gì để tâm có thể chạy theo. Một khi đã hiểu được như vậy, tâm không còn đi tìm nữa. Sự xáo động của tâm là cái gây nên cái mà chúng ta gọi là các tư tưởng. Vậy, chúng lắng dịu đi và nếu không còn sự luyến ái ấy đối với quá khứ, hiện tại và tương lai, làm sao có thể có một cái “tôi” vốn là khái niệm và tư tưởng chuyển động? Chúng ta bị nhiều xáo trộn trước hiện tại, quá khứ và tương lai rất nhiều tư tưởng, nuối tiếc, hối hận và nhớ tưởng nảy sinh từ quá khứ, những hi vọng và lo sợ sinh từ tương lai. Hiện tại không là gì cả. Thời gian là một ảo tưởng, các phút nối tiếp nhau. Thời gian luôn thay đổi. Rốt cuộc tương lai là quá khứ của ngày mai. Hiện tại, quá khứ, tương lai là những khái niệm chỉ tạo nên các tư tưởng, các hi vọng và lo sợ làm xáo trộn tâm. Tốt hơn là hãy cho qua tất cả các khái niệm ấy, hãy rời bỏ chúng để tìm lại sự vững vàng và yên ổn của tâm.

Lama Gendun Rinpoche

Trích: Thầy và Đệ tử, NXB Phương Đông

Nhận thức - Tri giác

Nhận thức/ tri giác thì sẵn có, cắm rễ sâu trong tâm thức. Nếu ai đó cấu véo ta, ta sẽ thấy đau, không có đức tin hay quan niệm nào cần có ở đây; chỉ đơn thuần là như vậy

Tri giác xảy ra ngay lập tức, trước khi một ý nghĩ được tạo thành, khi có ai đó nhìn vào một bông hoa, nhận thức hay là cảm nhận sẽ tạo một hình ảnh trong tâm thức, điều này khiến nảy sinh một ý nghĩ: “bông hoa”. Nhưng tới lúc này thì bông hoa thực sự mà mình thấy đã là quá khứ rồi - giống như một hình ảnh chớp hiện trong bộ phim chiếu rạp. Cũng như vậy đối với mọi việc trong đời sống, ví dụ như, khi người ta khổ sở nghĩ về một mối tình đổ vỡ, nhưng bản chất thì, mối duyên mà họ vẫn đang khổ vì thì đã qua đi từ lâu rồi.

Nhận thức và Khái niệm có liên hệ chặt chẽ, theo một cách nào đó, nhận thức như là phần cứng, và khái niệm như là phần mềm. Hiểu theo cách rộng hơn, nhận thức bao hàm sự đánh giá và tính chủ quan. Ví dụ như, Nghĩ về ông A; ông B thấy là ông ấy thật dễ mến, trong khi đó đối với bà C thì lại thấy ông A khó chịu. Dễ mến hay khó chịu đều không thực  là phẩm chất của ông A. Phẩm chất ấy tồn tại trong tâm thức của ông B và bà C. Những tri giác này thì luôn thay đổi, tô điểm bằng ý định, tâm trạng hay những kinh nghiệm của chúng ta trước đó.

Khái niệm - Quan niệm

Khái niệm/quan niệm thì không thực, do con người tạo ra, nảy sinh từ văn hoá, tôn giáo, triết lý, và tín ngưỡng dân gian. Chúng thì luôn chuyển đổi. Ví dụ như ở Thái Lan, nếu ai đó để lộ lòng bàn chân là một điều rất thô lỗ trong khi việc đó ở Mỹ thì lại là hành động chấp nhận được. Cũng như thế, những suy nghĩ đánh giá của ta về việc gì đó - cho rằng việc ấy là tốt hay xấu, có lý hay vô lý - thì cũng chỉ đơn giản là quan niệm. Nói một cách sâu hơn, tất cả những gì ta cho là chân thật thì cũng chỉ đơn thuần là quan niệm.

Ta mở vòi nước, có thứ gì đó chảy ra. Ta nói: đây là nước, nước có thể uống được. Nhưng trong thực nghĩa thì không phải như vậy; nước chỉ là một từ hoặc là một hình ảnh, cả từ đó và hình ảnh đó đều không uống được. Một cách khách quan thì, không có mối liên hệ nào giữa thứ chảy ra từ chiếc vòi, đây là thứ thật có, và từ nước, đây là khái niệm ta đặt cho thứ ấy, mối liên hệ giữa thứ chảy ra từ cái vòi và từ ngữ nước chỉ tồn tại trong não bộ của ta.

Ví dụ về nước đưa đến cho ta một ví dụ về thấy biết lý trí, điều này rõ ràng hơn khi đề cập đến lĩnh vực cảm xúc, hay trong mối liên hệ với người xung quanh. Bởi nhầm lẫn giữa những gì thực có và quan niệm, ta giam mình trong sự khổ sở thay vì cởi mở tâm mình để thoát khỏi mọi vấn đề vướng mắc.

Đa vũ trụ

Trong khi chúng ta nhìn vào sự vật theo cả hai cách khách quan và chủ quan, cái nhìn chủ quan của chúng ta thường mạnh mẽ và lấn át hơn. “Chân lý” của một người được hình thành bởi những niềm tin thường được tự củng cố; dẫu những niềm tin đó không thể tác động được chân lý đích thực sau cùng và duy nhất. Thực ra, dù chủ quan hay khách quan, chân lý của chúng ta thay đổi tùy vào thời gian, không gian và quan điểm hiện hành.

Ví dụ, một số học giả tin rằng Đức Phật đã dạy các môn đệ rằng thế giới phẳng và mặt trời quay quanh trái đất. Có thể Đức Phật đã dạy như vậy thật; đó là những niềm tin phổ biến vào thời đại đó - thực tại của thời gian đó - và đức Phật là người rất tế nhị trước các chuẩn mực văn hóa. Tuy nhiên, trong những bài giảng sau này cho một chúng hội nhỏ hơn, những đệ tử đã tiến xa hơn trên đường tu học, Đức Phật nói rằng Trái đất có thể được nhìn thấy trong nhiều cách khác nhau tùy thuộc vào nghiệp của chúng ta.

Tương tự, quan điểm của chúng ta về vũ trụ cũng đã thay đổi theo thời gian, từ “trái đất là trung tâm vũ trụ” đến “đa vũ trụ”. Trong khi các nhà khoa học hiện đại bắt đầu tin tưởng, thì Đức Phật từ lâu đã dạy rằng có nhiều hơn một vũ trụ. Thật vậy, có hàng ngàn vũ trụ - mỗi một vũ trụ nằm bên trong một vũ trụ to lớn vô tận, với số lượng nhiều như số cát sông Hằng. Toàn bộ vũ trụ của ta là một hạt cát mà thôi. Tuy nhiên, trong hệ thống đó, một thay đổi dù rất nhỏ cũng có thể thay đổi lộ trình của một hành tinh, một dòng sông, một cuộc đời. Không có gì là vĩnh viễn; mọi thứ đều có thể.

Thực tại tương đối

Những sự thực có thể nắm bắt được của cuộc sống - như các mối liên kết và phụ thuộc lẫn nhau của mọi suy nghĩ, hành động, và hoàn cảnh - là những điều ta có thể nhận thấy dễ dàng khi phân tích và quán sát. Và chính nhờ phát hiện ra điều đó giúp chúng ta có thể bắt đầu bẻ gãy những vòng quay luẩn quẩn, để chúng ta có thể sống với những mong ước tích cực.

Chúng ta hãy bắt đầu bằng các liên kết nền tảng giữa tất cả chúng sinh: Chúng ta đều thở chung một bầu không khí, cư ngụ trong cùng một sinh quyển, bước đi trên cùng một trái đất. Và tất cả chúng ta đều kiếm tìm hạnh phúc, yên bình và an ổn.

Tri thức của chúng ta cũng phụ thuộc lẫn nhau. Chúng ta cùng học một người thầy, mà bản thân ông ấy cũng đang chia sẻ kiến ​​thức học lại từ nhiều người thầy khác, từ gia đình, bạn bè và những kinh nghiệm cá nhân. Rồi từ đó, cách chúng ta hiểu, diễn dịch và thực hành những lời dạy này lại phụ thuộc vào vốn tri kiến của chúng ta hiện có.

Thậm chí những thứ có vẻ đối lập cũng phụ thuộc lẫn nhau: ngày và đêm, nóng và lạnh, tốt và xấu chỉ tồn tại trong mối quan hệ đối đãi với nhau. Đến và đi trong thực tế, là cùng một hành động; nó chỉ tùy thuộc vào phương hướng mà chúng ta đang nhìn.

Và trên hết, cuộc sống của chúng ta vào bất kỳ thời điểm nào đều là kết quả của tất cả những suy nghĩ và hành động của ta cho đến giây phút đó, và chúng tiếp tục làm nền tảng để tạo nên những nghiệp tương tự trong tương lai. Khi nghiệp của chúng ta làm là tốt đẹp, trải nghiệm của chúng ta là tốt đẹp và chúng ta tiếp tục có nhiều cơ hội để làm những điều tốt đẹp; điều này cũng đúng đối với các nghiệp bất thiện.

Thông qua việc tu tập, bất cứ ai đều có thể thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn tiêu cực, bằng cách tận dụng thời cơ ngay giữa giai đoạn cảm thọ và giai đoạn nắm giữ cảm thọ (để cảm thọ chi phối mình). Cơ hội này không phải là điều đến một lần duy nhất trong đời, nó có thể xảy ra bất cứ lúc nào, lặp đi lặp lại, mỗi ngày.

Thực tại tuyệt đối

Thực tại tuyệt đối là sự thật tuyệt đối là nền tảng (bản chất) của mọi sự hiện hữu – nhưng đó là điều chúng ta chỉ nhận ra và thấu hiểu thông qua việc tu tập. Trong khi thực tại tương đối tồn tại trong thế giới khái niệm, thực tại tuyệt đối tồn tại vượt ra ngoài thế giới khái niệm. Đây là điều rất khó nắm bắt - giống như tình cảnh của một người đứng trên mặt đất cố gắng đo chiều dài của một chiếc máy bay đang chao liệng trên trời; nhìn nó trông như dài chỉ độ năm phân.

Sự thực tuyệt đối không phụ thuộc vào người đang quán sát, thời điểm quan sát, cũng như các điều kiện hay hoàn cảnh mà nó được quan sát. Đơn thuần là thứ vốn là.

Chỉ bằng việc hiểu thấu những khía cạnh của thực tại tương đối, chúng ta cũng đã có thể tạm thời giải phóng khỏi những khổ đau và tuyệt vọng. Bằng việc hiểu thấu thực tại tuyệt đối, ta hoàn toàn giải phóng bản thân, đạt được cái thấy sâu sắc và trí tuệ chân thực.

By Trungram Gyaltrul Rinpoche

Nguồn: http://dharmakaya.org/teachings/wisdom/

Mặc dù thể xác và tâm trí khác nhau theo quan điểm về bản chất của chúng, nhưng chúng ta vẫn không thể tách bạch chúng. Đó là bởi thực tế là chừng nào chúng ta còn sống, thể xác sẽ lệ thuộc vào tâm trí và ngược lại, tâm trí không tách khỏi thể xác. Đó là lý do vì sao chúng ta xem chúng là một đơn vị. Tuy nhiên, chúng ta hoàn toàn có thể tách biệt hai thứ này. Bởi thế ở đây chúng ta sẽ phân tích tâm trí một cách riêng biệt.

Tâm trí được mô tả là tám tập hợp của nhận thức. Dĩ nhiên, về mặt bản chất thì tâm trí chỉ có một, tuy nhiên, nó có thể được phân chia thành tám khía cạnh khác nhau của nhận thức, mỗi khía cạnh có những đặc tính riêng biệt.

Chừng nào chúng sinh hữu tình còn cư ngụ trong sự hiện hữu có điều kiện, được gọi là giai đoạn bất tịnh⁷, tâm trí sẽ thể hiện bản thân của nó dưới dạng bát thức (tám tập hợp của nhận thức). Kết quả của việc thực hành đạo pháp và tập trung thiền định (Phạn ngữ samadhi) là tám dạng nhận thức sẽ được thanh lọc. Khi đó chúng sẽ chuyển hoá và nhờ đó tự bộc lộ theo năm dạng tính giác bản nguyên. Để hiểu được bản chất của năm dạng tính giác này, trước hết chúng ta phải nhìn vào tám tập hợp nhận thức.

Việc hiểu được cách chuyển hóa của nhận thức sang tính giác bản nguyên cũng giúp chúng ta hiểu được cách trải qua con đường đi đến Phật quả và loại kết quả mà mỗi con đường có thể mang lại. Hơn nữa, điều này còn chứa đựng lợi ích nhất thời đối với việc thực hành thiền định nhằm biết cách thiền định thực hiện chức năng như thế nào. Điều này đúng với thiền định theo một vị bổn tôn cũng như những dạng hành thiền tập trung khác, chẳng hạn như thiền chỉ hay nội quán sâu sắc. Những khi chúng ta để cho tâm trí thư giãn trong tự nó, sẽ rất hữu ích nếu biết về các đặc tính và sự phân chia của tám dạng nhận thức.

Đối với thiền định dựa trên bản chất của tâm trí, bạn thường yêu cầu sự hướng dẫn rõ ràng từ đạo sư. Một số hành giả có đủ may mắn để ngay lập tức nhận ra bản chất đích thực của tâm trí, trong khi những người khác thì chỉ nhận thức được sự khích động từ nó, một trải nghiệm nhất định về tâm trí đích thực. Nếu không biết chính xác tâm trí và nhận thức hoạt động như thế nào, trải nghiệm của những hành giả sẽ tan biến sau vài ngày. Sự hiểu biết về tâm trí và tám dạng nhận thức có được thông qua dạng bát nhã cao nhất (Phạn ngữ prajna)⁸ của sự nghe và suy niệm. Khi thật sự thiền định theo cơ sở này và thoáng thấy bản chất của tâm trí, chúng ta có thể liên tục gia tăng trải nghiệm về nó thông qua sự thiền định về sau. Đó là lý do vì sao việc hiểu biết về bát nhã là điều cực kỳ hữu dụng.

Một người mới bắt đầu – người cho rằng thể xác là một vị bổn tôn và không hiểu biết về những đặc tính riêng biệt của nhận thức – sẽ nghĩ rằng họ có thể nhận thấy bổn tôn trong quá trình hành thiền, như thể được nhìn thấy trực tiếp bằng mắt. Tuy nhiên đôi mắt có cách tiếp nhận những dạng thức cụ thể thô sơ hơn nhiều. Những người mới bắt đầu quả thật hành thiền với hy vọng đạt được sự minh bạch này. Dẫu vậy, điều đó sẽ không xuất hiện, do thiền định dựa trên bổn tôn sẽ không diễn ra thông qua nhận thức của mắt mà thông qua trung gian của con mắt tâm trí. Đối tượng của nhận thức tâm trí ít rõ ràng hơn, Nhận thức bổn tôn hầu như không hoạt động giống như nhận thức của đôi mắt. Đó là lý do vì sao một số người hành thiền cảm nhận về một hình ảnh tâm trí mơ hồ nghĩ rằng họ không thể thiền định đúng cách dựa trên bổn tôn. Kết quả là họ hình thành các ác cảm đối với thiền định. Tuy nhiên những người hiểu rằng mỗi loại nhận thức được cảm nhận theo cách khác nhau sẽ biết rằng hình ảnh tâm trí không rõ ràng như những hình ảnh được tiếp thu bằng mắt thường, và do đó, họ hài lòng với thiền định. Họ biết cách hành thiền, và do đó việc hành thiền của họ suôn sẻ.

Khenchen Thrangu Rinpoche

Trích: Sống mỗi ngày với Phật Pháp 

Tiếp theo cần phải không lầm lẫn cái gì nên nhận lấy và cái gì nên từ bỏ thuận theo nghiệp và luật nhân quả. Những kết quả của bất kỳ hành động nào (thân, ngữ, tâm) được làm bởi bất kỳ chúng sinh nào đều chín tới trong chính cá nhân chúng sinh đó. Hơn nữa, nếu con phạm vào mười hành động không đức hạnh con sẽ tái sinh vào một trong những cảnh giới bất hạnh. Do mắc vào những hành động bị sai sử bởi ba độc, mức độ lập đi lập lại, đối tượng của hành động đó là ai, và bản thân hành động đó trầm trọng ra sao, con sẽ tái sinh vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Khi đã sinh vào đó, con phải trải nghiệm khổ đau không cùng. Do mắc vào hành động đức hạnh lớn, trung bình, hay nhỏ, con sẽ tái sinh hoặc vào cõi Vô Sắc, cõi Sắc hay như một vị trời trong cõi Dục. Bởi thế trong mọi thời hãy xem xét ba cửa thân, ngữ, tâm của con.

Những sự kiện căn bản của luật nhân quả là hạnh phúc sinh thành từ những hành động đức hạnh hay nghiệp “trắng” và khổ đau từ những hành động không đức hạnh hay nghiệp “đen”. Hơn nữa, bất cứ cái gì bạn làm đều chín thành trên chính bạn; nếu bạn giết người, hậu quả sẽ không chín thành nơi cha mẹ hay con cái bạn, mà chỉ ở nơi bạn. Bởi thế bạn phải từ bỏ những hành động ác độc và nhận lấy những hành động tốt nếu bạn muốn làm lợi lạc cho chính bạn và những người khác.

Mười hành động không đức hạnh được phân thành ba cái của thân (giết, trộm cướp, tà dâm), bốn của ngữ (nói dối, nói chia rẽ, nói xúc phạm, gay gắt, và nói tầm phào), ba của tâm (tư tưởng tham muốn vật sở hữu của người khác, chứa chấp ác ý, và chấp vào những tà kiến như không tin nhân quả).

Mười hành động đức hạnh chỉ là không làm mười điều không đức hạnh ở trên. Tuy nhiên mười hành động đức hạnh đặc biệt là cứu mạng chúng sinh, thực hành bố thí, giữ chặt chẽ giới luật và khuyến khích những người khác làm như vậy, nói sự thật không gây ra lầm lẫn, giảng hòa những tranh cãi và hòa giải những người thù ghét nhau, nói lời ngọt ngào êm dịu, nói lời ý nghĩa như chỉ dạy hay cầu nguyện, ít tham muốn và biết đủ, có thiện ý đối với những người khác và có chánh kiến với niềm tin thuần thành vào những giáo pháp.

Nếu bạn cứu mạng chúng sinh và không giết hại, cuộc đời của riêng bạn sẽ thọ, còn nếu giết hại cuộc đời bạn sẽ ngắn và đầy bệnh tật. Nếu bạn rộng lượng và không trộm cướp, bạn sẽ giàu có. Nhưng nếu bạn trộm cướp bạn sẽ nghèo và luôn luôn bị ăn trộm. Do giữ giới và từ bỏ tà dâm bạn sẽ có một hình tướng ưa nhìn và những tương quan vợ chồng và bạn bè tốt đẹp. Nhưng nếu bạn gây tai hại bởi sự tà dâm, bạn sẽ xấu xí, có những cuộc hôn nhân nghèo nàn và vợ chồng không chung thủy. Nói sự thật, không dối trá, những người khác sẽ tin lời bạn nói. Nhưng không ai chú ý hay tin lời bạn nếu bạn luôn luôn dối trá. Nếu bạn không nói lời chia rẽ và cố gắng đoàn kết người ta, những tương quan với những bạn bè sẽ luôn luôn bền chặt. Tuy nhiên, nếu bạn gây ra chia rẽ, bạn sẽ có thêm những kẻ thù, là mục tiêu cho sự ghen ghét và có ít quan hệ với những người khác. Nói dễ chịu và không thô bạo, những người khác sẽ nói hòa nhã với bạn. Nhưng bạn sẽ chỉ nhận sự xúc phạm và nghe những lời khó chịu nếu bạn cứ xúc phạm những người khác. Nếu bạn nói có ý nghĩa, không tầm phào, bạn sẽ nghe những điều có ý nghĩa; trong khi nếu tiếp tục nói tầm phào, bạn sẽ chỉ nghe những lời vô nghĩa.

Nếu bạn bằng lòng và không tham lam, bạn sẽ không khao khát điều gì. Nhưng nếu bạn luôn luôn thèm khát những sở hữu của người khác, bạn sẽ thành một người ăn xin luôn luôn muốn có. Có thiện ý và không ma mãnh với người khác, người ta sẽ đối xử tử tế và quan tâm đến bạn, trong khi ác ý chỉ đem đến cho bạn sự nghi ngờ và làm hại từ người khác. Cuối cùng, nếu bạn có quan điểm đúng đắn, không méo mó, trí thông minh và trí huệ của bạn sẽ tăng trưởng và tâm thức bạn bao giờ cũng sắc bén. Tuy nhiên, bám chấp vào những tà kiến cong vạy bạn sẽ ngu si, hạn hẹp và đầy nghi ngờ.

Hậu quả của nghiệp có thể phân theo nhiều cách, như trong bản văn. Cách khác là theo những vọng tưởng điều động những hành động của bạn. Nếu bạn hành động dưới ảnh hưởng mạnh mẽ của kiêu mạn, bạn sẽ tái sinh làm một chúng sinh cõi trời; từ ghen ghét làm một a tu la; từ tham muốn làm một con người; từ ngu si làm một súc sinh; từ keo kiệt làm một ngạ quỷ; từ sân hận làm chúng sinh địa ngục. Bởi thế hãy cố gắng loại trừ những vọng tưởng và thực hành những hành động đức hạnh để giải thoát khỏi sáu cõi sinh tử và cuối cùng đạt Giác Ngộ.

Bất cứ hành động đức hạnh nào con làm, hãy cố gắng tăng trưởng và mở rộng nó. Bất cứ hành động không đức hạnh nào con phạm, hãy cố gắng đoạn trừ nó. Nói cách khác, không lầm lẫn cái gì cần từ bỏ cái gì cần nhận lấy, đi vào và xa lìa cái gì, hãy cắt đứt dòng tương tục những hành động xấu nơi ba cửa thân ngữ tâm. Đây là ý nghĩa những giáo lý của Phật và mục tiêu của những thực hành, và con cần hành động tùy theo Pháp. Bởi thế, khi con đã học một cách chi tiết về cái nên làm và cái nên bỏ theo nghiệp và luật nhân quả, con hãy tự tu theo đó. Đây là thực hành sơ bộ thứ sáu: những giáo lý nghiệp và luật nhân quả.

Đức Karmapa thứ 9 Wangchug Dorje

Việt dịch: Đương Đạo

Trích: Đại Ấn - Thiền Xóa Tan Bóng Tối Vô Minh, NXB Thiện Tri Thức, 2001

Đúng là thiền định đóng vai trò quan trọng trong truyền thống Phật giáo. Không nghi ngờ gì về điều đó. Điều tương tự cũng đúng với việc nghiên cứu các tư tưởng và triết học Phật giáo. Nhưng theo nhiều cách, đạo đức và đức hạnh là nền tảng của con đường Phật giáo.

Đức Phật đã sống một cuộc đời từ ái, khiêm nhường và bi mẫn. Ngài hoàn toàn đại diện cho những giáo lý mà Ngài ban và Tăng đoàn xung quanh Ngài đã nương theo tấm gương của Ngài. Có nhiều lần khi các đệ tử sa ngã và hành xử không thích hợp – đôi lúc khá vui nhộn – nhưng những rắc rối này được sử dụng làm cơ hội để làm sáng tỏ các giá trị quan trọng và cho cộng đồng thấy cách thức sống một cuộc đời đức hạnh. Từ thuở sơ khai của Phật giáo, hành động đạo đức đã là trung tâm của con đường giống như việc thiền định, nghiên cứu và quán chiếu.

Ngày nay, khi người ta hỏi tôi về đạo đức là lúc những vụ tai tiếng hay tranh cãi xảy ra trong các cộng đồng Phật giáo. Bất chấp tầm quan trọng rõ ràng của bất bạo động và lòng bi mẫn trong truyền thống Phật giáo, nhiều đệ tử không chắc chắn về cách giải quyết những tình trạng này. Tôi có thể thấy tại sao họ trở nên bối rối. Có nhiều truyền thừa và trường phái Phật giáo khác nhau, và thật khó để theo dõi tất cả những giáo lý, thực hành và cấu trúc đạo đức khác nhau.

“Chúng ta sử dụng những nguyên tắc bất bạo động và đại bi như thế nào để dẫn dắt bản thân trong các vấn đề quan trọng như tìm ra một vị thầy chân chính và giải quyết những thử thách không thể tránh khỏi khởi lên trong đời sống của một cộng đồng?”

Điều này đặc biệt đúng trong truyền thống Tây Tạng, khi mà chúng ta có ba cách tiếp cận khác nhau – thứ mà chúng ta gọi là Yana – “thừa” – thứ hòa quyện vào với nhau thành một con đường của thực hành Phật giáo. Chúng là thừa Cơ Bản của sự giải thoát cá nhân, Đại thừa của lòng bi mẫn lớn lao và Kim Cương thừa của giác tính không thể phá hủy. Sự kết hợp này là một trong những khía cạnh độc đáo và đẹp đẽ của Phật giáo Tây Tạng, nhưng không phải lúc nào nó cũng khiến mọi thứ trở nên đơn giản.

ĐẠO ĐỨC TRONG PHẬT GIÁO TÂY TẠNG

Trong Phật giáo Tây Tạng chúng ta thực hành ba thừa cùng nhau và điều đó bao gồm cả thực hành đạo đức. Tôi sẽ làm sáng tỏ điều này.

Nguyên tắc đạo đức căn bản nhất trong thừa của sự giải thoát cá nhân là bất bạo động, hứa nguyện tránh làm hại người khác bằng mọi giá.

Khi chúng ta thêm vào Đại thừa, chúng ta không quên về bất bạo động, mà tiến thêm một bước với thực hành Bồ đề tâm. Đây là hứa nguyện giúp đỡ mọi chúng sinh đạt giác ngộ hoàn toàn.

Cuối cùng, Kim Cương thừa đem đến quan niệm về nhận thức thanh tịnh. Trong thực hành Kim Cương thừa, chúng ta duy trì vững chắc trong bất bạo động và động cơ vị tha của Bồ đề tâm, nhưng có tri kiến thuộc về kết quả. Chúng ta xem mọi người và mọi thứ là hiện thân của giác ngộ. Chúng ta cam kết thấy bản thân, người khác và thế giới xung quanh chúng ta là căn bản thanh tịnh, trọn vẹn và hoàn hảo.

Lý tưởng về nhận thức thanh tịnh này được đại diện trong nguyên tắc của thệ nguyện Samaya, những hứa nguyện chính thức mà một hành giả Kim Cương thừa trung thành. Có nhiều chi tiết về Samaya, nhưng một cách đơn giản, tinh túy của Samaya là thực hành nhận thức thanh tịnh với tất cả khả năng.

Nhiều người hiểu sai về Samaya và nghĩ rằng nó chỉ liên quan đến việc thấy vị thầy là một vị Phật, một bậc giác ngộ hoàn toàn. Đó là một phần của Samaya, nhưng nó bỏ qua điểm then chốt. Samaya là về việc thấy mọi người và mọi thứ thông qua thấu kính của nhận thức thanh tịnh. Mục đích duy nhất của việc thấy vị thầy là Phật là để chúng ta có thể thấy những phẩm tính giác ngộ này trong chính chúng ta, trong người khác và trong thế giới xung quanh chúng ta. Nó là một công cụ giúp chúng ta đạt được sự xác quyết về sự thanh tịnh của bản tính chân thật của bản thân.

Thực hành Kim Cương thừa đặt nền tảng trên những lý tưởng về bất bạo động và đại bi. Không có Kim Cương thừa nào mà không có chúng. Vì thế, làm sao chúng ta sử dụng những nguyên tắc này để dẫn dắt bản thân trong các vấn đề quan trọng như tìm ra một vị thầy chân chính và giải quyết những thách thức không thể tránh khỏi khởi lên trong đời sống của một cộng đồng?

VẤN ĐỀ THỰC HÀNH

Điểm đầu tiên mà tôi muốn nói có lẽ rất rõ ràng. Thực hành của chúng ta cần đem lại điều tốt nhất trong chúng ta – những con người. Nó cần phát huy trí tuệ bên trong, sự sáng suốt căn bản và phạm vi đạo đức, thứ mà chúng ta đều có (dù chúng ta chú ý đến nó hay không).

Vì vậy, cách thức cơ bản nhất để đánh giá sự hành trì của chúng ta là mức độ mà chúng ta tiến gần hơn đến những lý tưởng đơn giản của sự từ ái, khiêm nhường, chân thật và trí tuệ. Là những cá nhân hay là các cộng đồng, nếu chúng ta thấy bản thân đang di chuyển về hướng khác, thứ gì đó đã chệch hướng. Không ai trong chúng ta hành xử hoàn hảo trong mọi trường hợp, nhưng theo thời gian, cần phải có sự chuyển biến rõ ràng hướng về các giá trị nhân văn căn bản và phổ quát này.

Điều này đặc biệt đúng về chư đạo sư tâm linh. Chư đạo sư Phật giáo là những hình mẫu tiêu biểu và người dẫn dắt trong các cộng đồng, và họ đại diện cho truyền thống Phật giáo với thế giới phi-Phật giáo. Là những đệ tử của giáo lý Phật Đà, nếu chúng ta nỗ lực để từ ái, khiêm tốn và sùng mộ sự hành trì, thì điều đó sẽ chỉ hợp lý khi những bậc dẫn dắt của chúng ta là đại diện cho những phẩm tính này. Chư vị cần truyền cảm hứng cho chúng ta bằng lòng từ ái và sùng mộ. Chư vị cần truyền niềm tin bằng sự chăm lo và quan tâm mà chư vị dành cho người khác. Dĩ nhiên, chúng ta không nên mong chờ sự hoàn hảo, nhưng hiển nhiên là người dẫn dắt người khác cần thực hành điều mà họ thuyết giảng.

TÌM KIẾM MỘT VỊ THẦY CHÂN CHÍNH

Về việc tìm kiếm một vị thầy chân chính, có bốn điều đặc biệt quan trọng.

Đầu tiên là vị thầy cần phải là một phần của dòng truyền thừa chân chính. Những đạo sư chân chính không quảng bá bản thân; họ quảng bá dòng truyền thừa. Nếu một vị thầy khoe khoang về những phẩm tính và sự chứng ngộ và phô diễn sự hành trì của bản thân, đó có thể là dấu hiệu cho thấy điều gì đó không đúng. Nhưng nếu một vị thầy đã nghiên cứu và hành trì dưới sự dẫn dắt của những đạo sư đáng kính khác và tôn kính dòng truyền thừa bằng cách giữ gìn các giá trị và truyền thống của nó, đó là một dấu hiệu tốt. Chỉ dòng truyền thừa thì không khiến vị thầy trở nên chân chính, nhưng nó quan trọng.

“Một vị thầy chân chính thì đáng tin cậy và đặt nhu cầu của đệ tử lên trên.”

Phẩm tính thứ hai cần tìm kiếm là sự tận tụy với việc nghiên cứu và hành trì. Điều này khá hiển nhiên. Bạn sẽ không học dương cầm từ một người không phải là một người chơi giỏi, phải không? Dĩ nhiên là bạn sẽ không. Điều tương tự cũng đúng ở đây. Nếu bạn đang tin tưởng ai đó với sự an lạc tâm linh của mình, bạn cần chắc chắn rằng người này trực tiếp biết về con đường. Để làm điều này, họ cần phải có sự tận tụy rõ ràng với sự hành trì và rèn luyện của bản thân.

Phẩm tính quan trọng thứ ba là lòng bi mẫn. Là đệ tử, chúng ta cần cảm thấy tin tưởng rằng vị thầy đứng về phía chúng ta – rằng chư vị muốn chúng ta hạnh phúc và thành công và thực sự quan tâm đến chúng ta và sự tiến bộ của chúng ta trên đường tu.

Sự tin tưởng mang tính quyết định ở đây. Một vị thầy chân chính thì đáng tin cậy và đặt nhu cầu của đệ tử lên trên. Dấu hiệu của một vị thầy sở hữu phẩm tính này là các đệ tử cảm thấy an toàn và được bảo vệ trong sự chăm lo của Ngài. Họ biết rằng dù điều gì xảy ra trong cuộc đời, đạo sư sẽ luôn ở đó để dẫn dắt và giúp đỡ họ.

Phẩm tính thứ tư và cũng là cuối cùng liên quan trực tiếp nhất đến đạo đức. Một vị thầy chân chính cần giữ gìn các giới luật và thệ nguyện. Trong truyền thống Tây Tạng, điều đó nghĩa là chư vị duy trì bất cứ giới luật tu sĩ hay cư sĩ nào đã thọ nhận, trung thành với Bồ Tát giới của Đại thừa và giữ gìn các Samaya của Kim Cương thừa.

Điều này không phải là một chiến công nhỏ bé, mà nó rất quan trọng. Có nhiều chi tiết về điều này và là đệ tử, chúng ta có thể không biết chính xác các giới luật mà một người nắm giữ. Nhưng chúng ta có thể hỏi han và kiểm tra xem liệu có bất cứ nghi ngờ nào về hành vi hay hành động của một vị thầy. Đó là một điểm khởi đầu tốt.

Trong thời đại hiện nay, không dễ dàng để tìm thấy một vị thầy hoàn hảo. Thời của Đức Phật, khi mọi người dường như đạt giác ngộ chỉ nhờ việc xuất hiện, đã qua từ lâu. Chúng ta không thể tìm thấy một vị thầy đại diện hoàn hảo cho cả bốn phẩm tính này, nhưng họ cần phải có chúng ở một mức độ nào đó. Nếu vị thầy hoàn toàn thiếu đi một hay nhiều hơn những phẩm tính này, có lẽ tốt nhất là rời đi.

RỜI BỎ MỘT VỊ THẦY

Bốn phẩm tính này là hướng dẫn chung tốt lành cần tuân theo khi tìm kiếm một vị thầy. Nhưng ngay cả khi chúng ta nỗ lực hết sức để tìm kiếm một vị thầy, thông thường chúng ta chỉ biết vị thầy sau khi trở thành học trò của Ngài. Trong thế giới hiện đại, phần lớn chúng ta không có một tu viện hay chuyên gia Phật giáo ngay dưới phố. Chúng ta không phải lúc nào cũng biết mọi chi tiết về một vị thầy, hay thậm chí có ai đó mà chúng ta có thể hỏi. Vì vậy, chúng ta cần làm gì khi phát hiện ra rằng một vị thầy không giống như điều chúng ta đã hy vọng?

Nhiều đệ tử của Phật giáo Tây Tạng nhầm lẫn cho rằng họ không thể, hoặc không nên, rời bỏ một vị thầy khi đã có một cam kết với Ngài. Điều này không đúng. Mục đích bao trùm của mối quan hệ đạo sư-đệ tử là nó cần làm lợi lạc đệ tử. Nó không phải vì lợi ích hay lợi nhuận của vị thầy. Nếu bạn đã cố gắng hết sức và thấy rằng nó không phải một kiểu tốt đẹp, bạn có thể tìm kiếm một vị thầy khác. Đây không phải là một vấn đề hay sự thất bại của cá nhân. Nó là một sự đánh giá.

Cách tốt nhất để rời bỏ là làm vậy mà không nói xấu vị thầy hay tạo nhiều khó khăn cho những người có thể được lợi lạc từ vị thầy và cộng đồng. Hãy rời đi một cách thuận hòa, hay ít nhất là đừng rời đi với sự bất hòa. Đơn giản ra đi với sự khiêm nhường và không cảm thấy tồi tệ về sự thật rằng nó đã chẳng đi đến đâu.

Một lời cảnh báo mà tôi muốn thêm vào ở đây là, điều quan trọng là thành thật với bản thân. Rời bỏ một vị thầy hay cộng đồng, thứ có vẻ như là không tốt, là điều có thể hiểu được, nhưng nếu bạn thấy mỗi vị thầy đều không xứng đáng với thời gian của bạn, thì bạn có thể cần xem xét sâu xa hơn về những kiểu mẫu của chính mình để xem điều gì đang diễn ra. Có thể thật khó để tiến bộ trên con đường nếu bạn tìm kiếm sự hoàn hảo.

NHỮNG VI PHẠM ĐẠO ĐỨC NGHIÊM TRỌNG

Tuy nhiên, sẽ là một vấn đề khác nếu vị thầy đang phạm phải những vi phạm đạo đức nghiêm trọng. Rời bỏ vị thầy một cách ôn hòa sẽ ý nghĩa nếu đó chỉ là vấn đề thích hợp giữa vị thầy và đệ tử. Khi vấn đề là người ta đang bị tổn thương hay luật pháp bị vi phạm, tình thế trở nên rất khác.

“Nếu ai đó đang bị làm hại, sự an toàn của nạn nhân được đặt lên hàng đầu. Điều này không phải là một nguyên tắc của Phật giáo. Đó là giá trị nhân văn căn bản và không bao giờ được vi phạm.”

Trong trường hợp đó, sự vi phạm các quy tắc đạo đức cần phải được nhắc đến. Nếu sự lạm dụng thân thể hay tình dục xảy ra, hoặc có sự không đúng về tài chính hay bất cứ vi phạm đạo đức nào khác, vì lợi ích của các đệ tử, cộng đồng và rốt ráo là đạo sư, cần phải đề cập đến các vấn đề. Trên tất thảy, nếu ai đó đang bị làm hại, sự an toàn của nạn nhân được đặt lên hàng đầu. Điều này không phải là một nguyên tắc của Phật giáo. Đó là giá trị nhân văn căn bản và không bao giờ được vi phạm.

Sự đáp lại thích hợp tùy thuộc vào hoàn cảnh. Trong vài trường hợp, nếu vị thầy đã hành xử không thích hợp hay gây hại nhưng công nhận sai lầm và hứa sẽ tránh nó trong tương lai, thì việc giải quyết vấn đề một cách nội bộ có thể là thỏa đáng. Nhưng nếu những vi phạm đạo đức xảy ra trong thời gian dài, hoặc nếu sự lạm dụng là nghiêm trọng, hay vị thầy không sẵn lòng chịu trách nhiệm, sẽ là thích hợp nếu công khai hành vi này.

Trong những trường hợp này, sẽ không phải là một sự vi phạm Samaya khi đưa ra ánh sáng những thông tin đau đớn này. Nói rõ những hành vi phá hoại là một bước cần thiết để bảo vệ những người đang bị làm hại hay có nguy cơ bị làm hại trong tương lai và bảo vệ sự an toàn của cả cộng đồng.

TRÍ TUỆ CUỒNG

Truyền thống Kim Cương thừa có lịch sử về những vị Yogi và Yogini và đạo sư lập dị, những vị sử dụng các phương pháp khắc nghiệt để dẫn dắt học trò. Câu chuyện Tổ Marpa yêu cầu Milarepa xây dựng rồi phá hủy một chuỗi các tháp đá có lẽ là ví dụ nổi tiếng nhất về điều này. Truyền thống “trí tuệ cuồng” này có thể là đúng đắn, nhưng không may thay, nó thường được sử dụng như một sự hợp lý hóa cho hành vi phi đạo đức, điều chẳng liên quan gì đến trí tuệ hay bi mẫn.

Điều quan trọng nhất cần biết về những phong cách giảng dạy lạ thường này là chúng hướng đến việc làm lợi lạc đệ tử. Nếu chúng không đặt nền tảng trên lòng bi mẫn và trí tuệ, chúng không đúng. Các hành động dựa trên lòng bi mẫn và trí tuệ – dù cho chúng có vẻ kỳ quặc, lập dị hay thậm chí phẫn nộ – vẫn không khơi dậy sự lo sợ hay băn khoăn. Chúng khiến lòng bi mẫn và trí tuệ nở hoa trong đệ tử.

“Chúng ta cần phân biệt những vị thầy lập dị hay khiêu khích – nhưng một cách rốt ráo thì bi mẫn và thiện xảo – với những vị thực sự đang làm hại đệ tử và gây ra sự tổn thương.”

Nói cách khác, những kết quả của “trí tuệ cuồng” chân chính luôn tích cực và có thể thấy được. Khi một vị thầy sử dụng cách tiếp cận cực đoan dựa trên lòng bi mẫn, kết quả là sự phát triển tâm linh, không phải là sự tổn thương. Tổn thương là một dấu hiệu đúng đắn cho thấy hành vi “trí tuệ cuồng” đang bỏ qua trí tuệ để thấy điều gì thực sự làm lợi lạc đệ tử, lòng bi mẫn đặt lợi ích của học trò lên trước hoặc cả hai.

Cũng cần phải chú ý rằng những phong cách giảng dạy khắc nghiệt mà chúng ta thấy trong lịch sử Kim Cương thừa xảy ra trong bối cảnh là một mối liên hệ tâm linh chín muồi giữa đạo sư và đệ tử. Chúng không phải điều gì đó thông thường. Marpa không bắt tất cả đệ tử xây tháp đá. Thực sự, Ngài đối xử với các đệ tử khác rất khác với cách Ngài đối xử với Milarepa. Nhưng Ngài thấy được tiềm năng của Milarepa và biết cách tiếp cận nào sẽ làm lợi lạc Ngài nhiều nhất. Phần còn lại thuộc về lịch sử. Milarepa đạt giác ngộ và là một trong những bậc thầy vĩ đại nhất của Tây Tạng.

Những phương pháp giảng dạy khắc nghiệt chỉ được sử dụng với những học trò rất trưởng thành và trong bối cảnh là mối quan hệ của sự tin tưởng và sùng mộ ổn định, bên cạnh đó chúng còn là cách thức cuối cùng. Chúng ta biết rằng có bốn kiểu hoạt động giác ngộ: tức tai, kính ái, tăng ích và hàng phục [phẫn nộ]. Hoạt động phẫn nộ chỉ được sử dụng với những người không dễ tiếp thu với các cách tiếp cận tinh tế hơn. Vì vậy, phong cách này không phải một quy tắc tiêu chuẩn, mà là thứ gì đó chỉ được dùng trong những hoàn cảnh nhất định.

Như thế, chúng ta cần phân biệt những vị thầy lập dị hay khiêu khích – nhưng một cách rốt ráo thì bi mẫn và thiện xảo – với những vị thực sự đang làm hại đệ tử và gây ra sự tổn thương. Đây là hai điều rất khác biệt, và điều quan trọng là chúng ta không gộp chúng vào với nhau. Có nhiều vị thầy thúc ép và xúi giục đệ tử để giúp họ biết về tâm họ, nhưng đó không phải là lạm dụng. Sự lạm dụng về thân thể, tình dục và tâm lý không phải là những công cụ giảng dạy.

KIM CƯƠNG THỪA TRONG THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI

Bởi thế giới được liên kết với nhau, đạo đức trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Một mặt, chúng ta, những hành giả Phật giáo đang giới thiệu giáo lý của Đức Phật đến thế giới. Bất kỳ ai cũng có thể tìm hiểu về vị thầy này hay Tăng đoàn kia chỉ với vài cú nhấp chuột và tìm kiếm nhanh chóng bằng Google. Đây là một điều tốt, bởi nó khiến toàn bộ truyền thống trở nên rõ ràng hơn. Hành vi đạo đức – và những vi phạm đạo đức – trở nên có thể thấy hơn so với quá khứ.

Hiển nhiên là khi trường học, doanh nghiệp hay cơ quan công cộng khác được mong chờ sẽ tuân thủ những điều lệ về hành vi và luật lệ của địa phương, các tổ chức tâm linh cần phải là hình mẫu về hành vi đạo đức. Và chư đạo sư thậm chí còn phải hơn thế. Xuyên suốt lịch sử, một trong những vai trò quan trọng nhất của chư đạo sư và Tăng đoàn Phật giáo chính là điều này. Chư vị là kiểu mẫu hành vi đạo đức cho các cộng đồng mà chư vị phụng sự.

Phật giáo Kim Cương thừa được người Tây Tạng nghĩ đến như một kho tàng quý báu. Nó là di sản tâm linh và món quà của chúng ta với thế giới. Bởi các giáo lý và thực hành của truyền thống này đang lan tỏa toàn cầu, điều quan trọng là chúng ta hiểu truyền thống và cách thức làm việc với những giáo lý mạnh mẽ của nó.

Như tôi vừa nói, cốt lõi của truyền thống Kim Cương thừa là chúng ta nỗ lực để đại diện cho nhận thức thanh tịnh. Chúng ta xem các ý nghĩ và cảm xúc của mình – thậm chí những thứ khó khăn – là sự hiển bày của giác tính bất tận. Chúng ta xem mọi người là Phật và đối xử với họ như vậy. Chúng ta xem thế giới mà chúng ta đang sống là một cõi Tịnh độ, giác ngộ như nó là.

Truyền thống đối xử với mọi thứ và mọi người như thể chúng ta đang gặp gỡ một vị Phật bằng xương bằng thịt là thực hành chính của chúng ta trong Kim Cương thừa. Nó là huyết mạch của truyền thống và là tiêu chuẩn đạo đức cao nhất mà chúng ta có thể mong mỏi. Trong thời đại hiện nay, với sự vô minh và xung đột xung quanh, thế giới cần điều này hơn bao giờ hết.

Nguồn Anh ngữ: https://www.lionsroar.com/treat-everyone-as-the-buddha/

Pema Jyana chuyển dịch Việt ngữ.

Mọi sai sót là lỗi của người dịch, xin thành tâm sám hối trước Tam Bảo, Tam Gốc. Mọi công đức có được xin hồi hướng tất cả hữu tình chúng sinh.

Để tâm nguyện trở nên mạnh mẽ và quyết định của mình không xoay chuyển, ta nên tạo duyên để bản thân mình gần gũi với lời dạy của Đức Phật. Ta nên hiểu tỉnh thức vượt thoát khổ có nghĩa là gì? và giác ngộ có lợi ích như thế nào đối với bản thân và người khác?. Hiểu thấu về giác ngộ đem đến hướng đi rõ ràng trong đầu và trái tim ta tràn đầy niềm tin tưởng và lòng thành kính. Khi đó con đường đến sự tỉnh thức trở nên dễ dàng.

Khó khăn sẽ nảy sinh khi chúng ta không có một cam kết chắc chắn. Mặc dù chúng ta có thể hiểu là mình đang ở giai đoạn bước ngoặt, và bước một vài bước thăm dò đi về phía pháp, sau một thời gian ta lại có thể nói với bản thân: “ Ngày trước cũng không đến nỗi tệ” và quay trở lại những theo đuổi ở thế gian, chỉ không lâu sau đó ta thấy: “ thế này thì thật khổ, cuối cùng thì Pháp vẫn tốt hơn cả”. Nếu ta bị giằng co bởi đời sống thế gian và con đường tỉnh thức, khó khăn chắc chắn sẽ nảy sinh. Tuy nhiên, ngay khi ta bắt đầu trân quý những giá trị và phẩm chất của giác ngộ và hướng tâm hoàn toàn về đó, chúng ta bắt đầu tự tiến bộ.

Để tìm thấy con đường tỉnh thức từ những nền tảng mù mờ, nhầm lẫn, chúng ta không những cần có một quyết định rõ ràng,  ta cũng cần một vị thầy tâm linh, cũng như các phương pháp tu tập và những bạn đồng hành trên con đường tu tập.

Ta sẽ gặp được những điều kiện trên khi ta dấn thân vào pháp tu được gọi là “Quy Y”. Quy y là một hành động tự trong tâm hướng về cốt tủy của Pháp. Mỗi pháp tu đều bắt đầu từ đây. Ta quy y nơi tâm giác ngộ, quy y nơi giáo pháp và quy y nơi cộng đồng bạn tu chỉ dẫn ta trên con đường giải thoát. Chúng ta tìm kiếm nơi họ phước lành, giúp đỡ và bảo hộ, đồng thời ta cũng mong ước tất cả chúng sinh cùng nhận được sự giúp đỡ tương tự. Trong nội tâm, ta quy y cho tất cả chúng sanh và cùng với tất cả chúng sanh. Khi quy y, ý nguyện vị tha trở thành cốt tuỷ của sự tu tập. Nhưng nếu chỉ tụng niệm, lễ nghi thì không đủ, mục đích của ta là xây dựng được ước nguyện sâu xa hướng tới giải thoát và Phật Quả vì tất cả chúng sanh.

Để quy y, ta cần một niềm ước ao tin tưởng nơi Tam Bảo: nơi Đức Phật, đích đến ,vv… Nơi phẩm chất phi thường của giác ngộ, nơi giáo pháp cũng là con đường của ta, và nơi tăng thân, cộng đồng của những người cùng tu tập sẽ giúp đỡ và hướng dẫn ta trên hành trình của mình.

Về mặt thực tại, quy y bảo vệ ta khỏi những vấn đề ta có thể gặp phải trong cuộc sống. Về mặt tự tánh, quy y giúp ta giải thoát bản thân hoàn toàn khỏi thế giới điều kiện nhờ thực hành pháp. Bước vào pháp tu quy y, ta từng chút từng chút một tích lũy tự do và sử dụng sự tự do ấy để làm lợi ích cho người khác.

Ý nguyện chân thật, tận tâm mong muốn tiến bộ nhanh chóng để ta có khả năng giúp đỡ người khác tốt hơn, là những điều kiện tiền đề để thâm nhập được vào con đường tỉnh thức và cuối cùng ngộ ra Phật Tánh. Tận sâu trong tâm, ta mong ước giải thoát tất cả chúng sanh khỏi khổ đau của họ, chúng ta biến ý nguyện này thành hành động bằng cách nghiên cứu pháp, quán chiếu và thực hành pháp bằng cả thân, khẩu, ý.  Đây là điều đem lại cho cuộc đời ta ý nghĩa thực sự: thực hành pháp để giải thoát tất cả chúng sanh khỏi khổ đau. Chỉ với mục đích như vậy, ta bước tới con đường tâm linh.

Nếu chúng ta thực sự muốn giúp đỡ tất cả chúng sanh, ta phải đạt tới giác ngộ. Chỉ khi đó ta mới ở vị trí có thể dẫn dắt chúng sanh trên con đường hướng tới giác ngộ. Một bậc giác ngộ toàn hảo đã ngộ ra sự tự do tuyệt đối của Phật – họ đã phá bỏ mọi che chướng và phát triển tất cả các phẩm chất giác ngộ, Các vị Phật thì đã hoàn toàn thoát khổ bởi vị họ không còn nhìn thực tại theo cái nhìn nhị nguyên và không còn chìm trong sự xô đẩy của phiền não. Đó chính là ý nghĩa của từ “ thoát khỏi mọi che chướng”. Khi tất cả những che chướng bị phá bỏ hoàn toàn, phẩm chất của Phật Tánh sẽ biểu hiện sáng rõ.

Những phẩm chất của Phật là sự biểu hiện của tâm tỉnh thức, các bậc giác ngộ sẽ cùng lúc thành tựu ý nguyện lợi lạc chúng sanh và hoá hiện vô vàn các hoá thân khác nhau để giúp đỡ chúng sanh. Do đó, giác ngộ mang lại ích lợi nhất cho bản thân, bởi vì ta đạt tới tự do hoàn toàn, và cùng với đó, mang tới ta khả năng tốt nhất để giúp ích người khác, tâm tỉnh thức cùng lúc hoá hiện tất cả các phẩm chất của từ bi.

Để đạt tới giác ngộ, ta cần con đường dẫn lối. Đức Phật đã chỉ ra con đường này. Thúc đẩy bằng lòng từ bi, Ngài đã dạy rất nhiều các phương pháp khác nhau để đạt tới mục tiêu cao quý nhất, bắt đầu từ đời sống hiện tại mà ta đang có. Sau đó, phương pháp và những lời giảng của ngài được viết lại và biên soạn thành các bộ kinh, luận bao gồm cả lời dạy trực tiếp từ Đức Phật và các bài bình giảng của các học trò của ngài sau này. Những Kinh Luận trên là nền tảng của truyền thừa qua chữ viết, đi cùng với đó là dòng truyền thừa khẩu truyền xác thực.

Trong truyền thừa khẩu truyền, bắt nguồn từ Đức Phật, pháp tu và hướng dẫn được truyền từ thầy sang trò. Người trò quán chiếu áp dụng vào thiền tập cho tới khi họ đạt tới chứng ngộ như thầy của mình. Bằng cách này, không chỉ từ ngữ mà ngay cả ý nghĩa thực sự của lời Đức Phật được tiếp nối, duy trì cho tới tận ngày nay, và đó là Phật Pháp ta hiện có.

Tăng là nơi trì giữ Phật Pháp được truyền lại, là đoàn thể những người được nhận pháp, hiểu Pháp và hành trì Pháp. Họ có thể là thiền sư, bậc thầy hoặc bạn tu - những người thực tâm tu hành, tuỳ vào mức độ giác ngộ về Pháp và năng lực, họ là những đồng hành vô cùng quý giá và mang đến sự giúp đỡ lớn lao.

Mục đích của ta là giác ngộ thành Phật, những chỉ dẫn và pháp tu trên đường thành Phật là Pháp, đoàn thể những ai nguyện giúp đỡ người khác trên con đường tâm linh là Tăng, họ cũng là những người trì giữ Pháp và truyền đạt lại. Ba yếu tố trên là điều thiết yếu nếu ta muốn đạt tới giác ngộ. Mục tiêu tối thượng của ta là Thành Phật, và ta có thể nghĩ rằng vậy ta chỉ Quy Y Phật là đủ, tuy nhiên, Pháp và Tăng là chốn nương tựa không thể thiếu để thành Phật Quả. Vì vậy, ta quy y cả ba nơi, gọi là Quy Y Tam Bảo. Phật Pháp Tăng thì quý báu như những viên Ngọc Như Ý, nơi xứng đáng nhận được sự tôn kính và biết ơn.

Tất cả các vị Phật và Bồ Tát trong quá khứ đã đi theo cách này và quay về nương tựa quy y Tam Bảo. Họ đã nương tựa nơi Tăng và thực hành Pháp, cuối cùng đạt đến giác ngộ. Không có ai trong số họ tự tìm thấy con đường, mà không có sự chỉ dẫn về pháp tu và đích đến, ngay cả khi họ đã tu tập trong nhiều đời trước. Tất cả chúng sanh cần phương pháp và hướng dẫn cũng như bạn đồng hành để giải thoát bản thân khỏi những ngộ nhận, mê lầm, để ngộ ra trí tuệ tỉnh thức hoàn toàn. Do vậy, quy y nơi Tam Bảo là không thể thiếu , đây chính là quy luật tâm linh vũ trụ

Khi quy y, ta hướng năng lượng của thân, khẩu và ý tới sự thực hành Pháp, với sự quyết tâm mạnh mẽ dấn thân vào những việc thiện làm lợi lạc cho bản thân và cho tất cả chúng sanh trong vũ trụ.

Chúng ta quy y không chỉ cho bản thân mà còn để đạt tới nhanh chóng khả năng dẫn dắt tất cả chúng sinh thoát khổ.

Quy y bao gồm cả thái độ, tinh thần cởi mở, tin tưởng nơi đích đến là sự giác ngộ và sự thực tập hàng ngày mà qua đó ta tìm thấy đường đi của mình hướng tới tinh thần cởi mở và tin tưởng trên. Chúng ta quán tưởng (tưởng tượng) tất cả chúng sanh trong không gian, loài người cũng như không phải loài người, cùng hội tụ xung quanh ta và ta đang hướng tất cả họ cùng tìm về nơi nương tựa. Không gian phía trước mặt ta, là chúng hội Chư Phật và Bồ Tát, cùng với tất cả cội nguồn quy y khác. Ta đưa tâm ý chú tâm về phía họ và phát khởi lòng tin tưởng nơi khả năng giải thoát chúng sanh khỏi khổ luân hồi của chư Phật, Bồ Tát, nơi năng lực bảo hộ chúng ta khỏi mọi sự sợ hãi khổ đau.

Với niềm tin tưởng, bao quanh ta là chúng sanh khắp pháp giới, ta đọc niệm câu quy y. Ta quán tưởng đầy khắp không gian phía trước, là ánh sáng tỏa ra từ cội gốc của sự nương tựa đáp lại lòng tin tưởng nơi ta. Ánh sáng đó tan hoà vào ta mang theo sự phước lành của thân, khẩu ý của chư Phật và làm thức dậy trong ta niềm kính ngưỡng sâu sắc tới họ. Tràn đầy lòng sùng mộ và tin tưởng, ta tiếp tục thực hành các pháp tu khác, những pháp tu này lại làm sâu rộng thêm sự hiểu biết và trân quý nơi ta về pháp Quy Y.

Phật, Pháp Tăng, Tam bảo là sự biểu hiện của Giác Ngộ, và biểu hiện ở những cấp độ khác nhau. Khi chúng ta trở nên ý thức được những phẩm chất của giác ngộ và bắt đầu nhìn thấy năng lực cứu khổ của Tam Bảo là vô cùng quý báu và không thể thiếu, ta bắt đầu buông bỏ tính kiêu mạn và thái độ lợi thân. Ta nhận ra rằng ta không thể tự tìm thấy con đường tỉnh thức, và ta tin tưởng nương tựa nơi năng lực gia trì của Tam Bảo.

Khi ta mở lòng với năng lực gia trì của Tam Bảo và nỗ lực đúng đắn trong thực hành, thì những che chắn như là cái nhìn nhị nguyên sẽ dần bị xua tan và phẩm chất của trí tuệ bản lai của tâm sẽ hiển lộ không chướng ngại.

Khi ta cởi mở,  tâm ta tràn đầy bình an và hỷ lạc, và tâm sẽ tự biểu lộ bản tánh sáng tỏ, sống động tự nhiên của nó. Tự tin và trí tuệ sẽ thay thế những rối mờ phiền não. Ta biết chính xác những gì ta phải làm, không hề bị phá bĩnh bởi sự ráng sức của bản ngã. Nếu ngược lại, ta theo đuổi sự thực hành pháp như một một người đang trong chiến trận và nghĩ như vậy: “ tôi phải thực hành, tôi phải chiến thắng, tôi phải đạt đến giác ngộ” khi ấy bám chấp bản ngã đã chiếm được lãnh địa trung tâm. Ta đánh mất “ giác ngộ” cho những khái niệm xa vời đủ loại. Mắc kẹt trong nỗ lực tham, cố gắng để phù hợp với hình ảnh bậc thánh hay hình ảnh giác ngộ, ta không còn muốn nghe đến điều gì khác nữa.

Nếu như ta gặp phải khó khăn trở ngại, ta không tự chất vấn bản thân nhưng một mực khẳng định đó là do lỗi của vị thầy hoặc là do sự chỉ dẫn của Pháp có vấn đề. Nhưng nếu mọi việc đều diễn biến tốt đẹp, ta trở nên kiêu hãnh và suy nghĩ tự mãn: “tôi tu tập giỏi, tôi chắc chắn là một nhà tu hành đích thực”. Thực tế thì, ta chẳng có chút tiến bộ nào, do quá chắc chắn về ý niệm của ta về giác ngộ khiến ta đóng luôn cánh cửa hướng tới sự giác ngộ thực sự. Tâm trở nên vô cùng nhỏ hẹp, cục bộ, sự gia trì không tới được với ta, và sự tu hành của ta để mất hoàn toàn điểm then chốt.

Nếu ngược lại, ta phát triển thái độ rộng mở và đón nhận, và từ sâu thẳm trong tâm, ta hướng bản thân đến với sự an lành của tất cả chúng sanh, như vậy thì tỉnh thức không còn quá xa. Chúng ta trở nên cởi mở trong mọi tình huống, ta ứng xử với tình huống như một sự phước lành và chấp nhận chúng với tâm buông xả. May mắn cũng như khổ đau không còn khuấy dậy tâm kiêu mạn hay buồn nản- Ta đón nhận chúng như là những món quà giúp ta hoá giải những trở ngại gây ra bởi nghiệp.

Khi ta quy y, ta từ bỏ kiêu mạn; từ bỏ tâm chỉ biết bản thân và hướng tới một thứ mạnh mẽ hơn bản thân mình: Giác ngộ, Tam Bảo là biểu hiện của tâm Giác ngộ. Cùng lúc đó, ta cũng hướng bản thân đến với bậc thầy tâm linh, người hội tụ đủ  3 yếu tố trong mình: Phật, Pháp Tăng – nền tảng của con đường Phật Pháp, niềm tin tưởng của ta nơi họ là cốt tủy của sự thực hành. Nếu không có niềm tin tưởng, tự ta sẽ thấy mọi khó khăn xuất hiện là khổ và chướng ngại và ta nhanh chóng đánh mất lòng can đảm. Nhưng nếu ta hướng về Tam Bảo với một niềm tin tưởng không đổi dời, thì mọi khó khăn sau đó sẽ chuyển hoá, trở thành sự giúp ích cho sự phát triển những phẩm chất tâm linh.

Bản thân thầy cũng có kinh nghiệm xúc động về năng lực của việc quy y trong lần trốn thoát của thầy khỏi Tây Tạng. Cùng với một nhóm những người đồng hành, thầy đang trên đường đi xuyên qua dãy núi. Đến cuối thung lũng, với cả hai mặt đều là những núi đá thẳng đứng, nhóm của thầy đã gặp quân lính Trung Quốc, họ cắm trại ở chân thung lũng và chắn hết đường sang bên kia núi. Sợ hãi và lo lắng bao phủ đoàn người đi, mọi người đều cho rằng không thể tiếp tục chuyến vượt biên qua Ấn độ. Mọi thứ trông như thể không có hy vọng để trốn thoát, quân lính thì rất đông và có đầy đủ vũ khí. Thầy đã cầu nguyện tới Tam Bảo và chậm chạp bước tiếp, thầy tin tưởng rằng Tam Bảo sẽ bảo hộ thầy. Đoàn người dần tới gần quân lính, và bước qua họ, gần đến nỗi thầy có thể nghe tiếng họ nói chuyện và ngửi thấy mùi thuốc lá họ đang hút. Nhưng tuyệt đối không xảy ra chuyện gì, họ có vẻ như không biết sự hiện diện của cả nhóm.

Từ lúc đó trở đi, Thầy và các bạn đã không còn chút sợ hãi, thay vào đó là sự tin tưởng  và chắc chắn rằng Tam Bảo thực sự luôn ở đó với thầy và đem đến sự bảo hộ khi cần thiết. Mặc dù thầy đã tới rất gần quân lính Trung Quốc, nhưng cả nhóm vẫn có thể vượt qua đèo để tới Ấn Độ mà không có thêm khó khăn nào. Đó là do niềm tin của thầy nơi pháp Quy Y. Sự bảo hộ của Tam Bảo luôn hiện hữu, bất cứ ai trong số chúng ta đều có thể nhận được, chỉ phụ thuộc vào niềm tin của ta nơi họ. Đối với một số các con, suy nghĩ này có vẻ thông thường, với một số khác có thể sẽ thấy cách nghĩ này  hơi kỳ lạ và các con tin rằng mình không thể nghĩ như vậy hoặc chưa sẵn sàng để thực hành pháp theo cách này. Tuy nhiên, thứ con đang nghĩ có thể là sự lầm tưởng lớn, bởi vì tâm của tất cả chúng sinh đã sẵn có những phẩm chất của giác ngộ, và ta có thể mang những tâm giác ngộ này ra bằng một chút ít nỗ lực. Tất nhiên là, trong khi thực hành thì có những khác biệt khác nhau giữa những người khác nhau.

Chúng ta nên tu tập tâm linh theo nhịp phù hợp, hài hoà với bản thân và với khả năng của chính mình.

Nhờ biết đến Pháp, ta có được cái thấy mới về thế giới và nhiệm vụ của ta ở chốn này. Chúng ta nên thâm nhập cái thấy mới này một cách nhẹ nhàng, hơn là lao nhanh như thác đổ. Chúng ta không nên ép uổng bản thân phải làm những điều tốt và đặt ra yêu cầu quá mức cho chính mình như là: “từ giờ trở đi, tôi chỉ sống cho giáo Pháp”, như thế ta chỉ tự tra tấn mình khi liên tục quở trách bản thân vì đã không đạt tới mục tiêu đề ra.

Chúng ta cần sự thả lỏng cũng như nhẫn nại với bản thân, khắc nghiệt với bản thân trong trường hợp này là hoàn toàn không phù hợp. Tốt hơn là ta nên có sự chuyển hoá từ từ những xu hướng của mình một cách nhẹ nhàng không áp đặt - không tạo lập một mục tiêu quá cao hoặc mục tiêu không thể đạt tới sẽ dẫn tự trách bản thân. Chúng ta không được rơi vào trạng thái tâm tự dằn vặt mình khi ta tự đặt cho mình mục tiêu không thể với tới. Phật Pháp thì không yêu cầu sự không thể, chỉ cần ta thay đổi cách nhìn của mình.

Thực tế thì khi ta biết đến Pháp và có thể đã gặp được thầy cho thấy hạt giống của duyên nghiệp có mặt trong ta, một tiềm năng mà ta nên tạo không gian để lớn mạnh. Điều quan trọng là, chúng ta nên phát triển niềm tin tưởng vào Tam Bảo như là phương tiện và mục tiêu tới Pháp, bởi vì đó là cách để tâm của ta có thể thay đổi và biểu hiện những phẩm chất của nó.

Những Phật tử mà tiềm năng của họ đã đạt đến độ chín lớn lao, người mang theo họ kho tàng quý báu của năng lượng thiện lành, họ có thể thể nhập và cốt tuỷ của sự tu tập một cách dễ dàng và với niềm tin không xoay chuyển. Người khác chỉ có thể trân quý Pháp và cảm thấy hoan hỷ vì có một thứ tồn tại trên đời được gọi là Pháp, điều này khiến công cuộc tâm linh trở nên có thể. Niềm hỷ lạc và sự thu hút của Pháp ảnh hưởng tới họ sẽ làm bừng lên sự tiến bộ tâm linh và dần dần dẫn dắt họ tới niềm tin tưởng, tới cảm phục sâu sắc và tiến tới tham dự vào sự thực hành và tu tập.

Do vậy, ứng dụng Pháp là nỗ lực rất cá nhân bắt đầu từ nơi mình đang đứng. Bắt đầu bằng việc phát triển niềm thành kính nơi Tam Bảo, quy y nơi Tam Bảo và làm lớn mạnh tâm tỉnh thức, trong ý nguyện và trong hành động cụ thể. Phật Tánh là tiềm năng của sự giác ngộ thì đã nằm sẵn trong mỗi chúng ta, Những che chướng phủ kín Phật Tánh sẽ dần dần bị xoá bỏ.

Có thể ta sẽ không thể tưởng tượng được rằng ta có thể giác ngộ mục tiêu cao cả như là Phật Tánh và nghĩ rằng Phật Tánh ở rất xa, có thể ta còn nghĩ là hoàn toàn không thể đạt tới. Tuy nhiên, khi chúng ta biết con đường và phương tiện, Phật Tánh không ở quá xa. Thực tế thì, Phật Tánh đang ở rất gần, Bởi vì Tâm là là sự giác ngộ, Tâm thực đã là Phật, Chỉ vì sự vô minh, với những màng che đậy, nên ta như người mù trước bản tánh thực sự.

Tilopa, một trong những bậc giác ngộ vĩ đại của Ấn Độ, đã diễn đạt theo cách sau: “ Bởi vì vô minh, chúng sanh thấy sự khác biệt giữa bản thân họ và giác ngộ, và tìm kiếm ở bên ngoài họ. Đây là điều khiến họ khổ sở. Thật bất hạnh”

Để có thể biểu lộ giác ngộ trong ta, ta phải hướng toàn bộ đời sống tới sự hạnh phúc của chúng sanh. Chỉ khi ta từ bỏ cuộc chiến mang lại lợi ích cho bản thân, ta mới có thể kết thúc hành trình quanh quẩn trong luân hồi. Vì vậy, ngay từ khi khởi đầu bước trên hành trình tâm linh, chúng ta nên phát tâm Bồ Đề, ý nguyện vững vàng hướng toàn bộ năng lượng của ta tới mục tiêu giải thoát tất cả chúng sanh khỏi khổ. Chúng ta nên nhận ra ở đâu có không gian, ở đó có chúng sanh, và tất cả họ đều có nghiệp riêng nơi họ.

Nghiệp đã khiến tâm của họ bị dày vò bởi nhiều phiền não khác nhau, khiến họ phải trải nghiệm vô vàn những khổ sở ở những cõi sống khác nhau. Tất cả những chúng sinh đó, trong vô hạn kiếp sống, đã từng là cha và mẹ của những chúng sinh khác vô số lần. Và khi họ là cha và mẹ ta trong những đời sống trước đây, họ cũng chăm sóc ta bằng sự quan tâm, tình thương, và dịu dàng như là cha mẹ đã đối với ta trong kiếp này.

Ta có thể trân quý tình thương của chúng sanh mà ta đã nhận trong tất cả đời quá khứ khi quán chiếu đến sự chăm sóc của cha mẹ ta trong đời này.

Một vài người trong số chúng ta không biết làm thế nào để trân quý lòng từ bi của cha mẹ và nghĩ rằng họ sinh ra ta trên cõi đời này chỉ vì bản thân họ và như vậy họ có trách nhiệm đối với sự khổ đau của chúng ta. Sự thiếu thốn lòng biết ơn này chỉ ra rằng ta đã không quán chiếu đủ sâu sắc chiều sâu của lòng tận tuỵ. Khi mà ta đang lang thang sau khi phải rời bỏ thân xác cũ, ta tuyệt vọng tìm kiếm nương náu nơi thân xác mới là tử cung của người mẹ. Mẹ đã nuôi dưỡng ta từ trong bào thai bằng chính nguồn dinh dưỡng của mẹ và sinh ra ta cũng là lúc bà đau đớn tột cùng. Ta hoàn toàn không có mảnh vải che khi ta được sinh ra và không mang theo được thứ gì. Không có cha mẹ, ta có thể rơi vào muôn vàn nguy hiểm. Ta không có chút hiểu biết gì về thế giới và hoàn toàn phụ thuộc vào tấm lòng yêu thương của những người quanh ta.

Nhờ có sự chăm sóc của cha mẹ mà ta còn sống, mẹ chăm lo, bảo vệ ta khỏi đói, rét và tắm rửa cho ta. Mẹ địu ta trên người và mặc quần áo. Mẹ nỗ lực đáp ứng đủ nhu cầu  và dỗ dành khi ta khóc. Cha mẹ giữ chúng ta tránh xa khỏi lửa bỏng, nước sâu và vách núi cao. Họ dạy ta cách bước đi và chăm sóc khi ta ốm. Họ lo lắng cho ta với sự tận tụy và có lúc họ phải thực hiện những hành động có hại cho bản thân họ để có thể giúp ta. Họ ban cho ta lòng từ tâm và dạy ta cách tồn tại trong đời để ta có thể chăm lo cho chính mình. Nhờ có họ, ta trở nên lớn lên thành người trưởng thành khỏe mạnh và đầy đủ năng lực để hòa đồng và liên hệ được với những người khác.

Tất cả chúng sanh đã từng là cha mẹ ta trong một kiếp nào đó trong quá khứ, và tất cả họ đều giống ta, họ ước mong hạnh phúc, và mong tránh khỏi khổ đau. Mặc dù mong muốn có được hạnh phúc, họ lại không thể tìm thấy. Bị luẩn quẩn trong vô minh, họ không nhận ra rằng để có thể trải nghiệm hạnh phúc họ phải thực hiện các hoạt động thiện lành và để tránh khỏi khổ đau họ phải buông bỏ những hành động bất thiện. Bởi vì mối liên hệ nhân và quả đã không hiện rõ đối với họ, trong khi đi tìm kiếm hạnh phúc họ lại tiếp tục thực hiện các hành động bất thiện, và do đó lại dẫn đến khổ. Và bởi vì như vậy, họ tiếp tục lang thang từ đời này sang đời khác, tiếp tục kinh nghiệm khổ đau không dứt.

Khi ta ý thức được khổ đau của họ, ta phát triển cách nhìn của một vị Bồ Tát: ước nguyện giải thoát tất cả chúng sanh trong cõi luân hồi và giải thoát khỏi quả của nghiệp. Ta quyết tâm từ giờ trở đi cống hiến mọi năng lực của mình tới mục tiêu cuối cùng này. Sự cam kết của ta không chỉ là những lời sáo rỗng. Hơn hết, quyết tâm như là một động lực để thay đổi bản thân đến tận gốc rễ, động lực có thể hoá giải mọi tâm vị kỷ. Khi chúng ta thực sự nắm được điều này, ta không còn là chủ của đời sống mình nữa. Đời sống ta khi đó không còn phục vụ mục đích cá nhân mà được dành để cống hiến toàn bộ tới sự giải thoát của tất cả chúng sanh.

Một khi tâm nguyện tỉnh thức đã được khơi dậy rõ rệt, một cách thuần khiết, vấn đề tiếp theo là áp dụng vào trong mọi hành động của thân khẩu ý. Sự áp dụng những ước nguyện của mình vào hành động thực tế được gọi là dấn thân vào tâm giác ngộ” – ta cam kết dấn thân vào con đường giác ngộ. ví như chuyến đi tới Ấn độ, ước muốn đi và thực sự bước đi, Một khi ta đã cam kết bước đi trên con đường này, ta thực phát tâm không thoái chuyển của các vị Bồ Tát, ta sẽ không bỏ cuộc giữa đường và tiếp tục tu tập cho đến khi giác ngộ Phật Tánh.

Quyết định này cần có lòng dũng cảm và sức mạnh của tâm – rụt rè và nhút nhát trước những khó khăn và trở ngại thì không phù hợp. Chúng ta nên thực hành bằng sự nhẫn nại và hoan hỷ, không bao giờ nghi ngờ khả năng đạt tới giác ngộ và dẫn dắt tất cả chúng sinh tới giác ngộ. Khi mà tâm thuần khiết Bồ đề, tâm giác ngộ, sinh khởi trong ta, thì mọi hành động, bao gồm cả những hành động thông thường, trở thành phương tiện để đi tới sự chứng ngộ.

Khi ta không ngừng hỏi bản thân, làm thế nào để giúp người khác, ta không còn phải lo lắng về điều kiện của mình, mọi thứ sẽ tự nhiên được chăm lo.      

Phát tâm tỉnh thức sẽ mạnh mẽ hơn khi ta chính thức nhận bồ tát giới dưới sự hướng dẫn của một vị thầy tâm linh. Khi ta nhận giới này, ta quán tưởng tất cả Phật và Bồ tát trong không gian trước mặt, và ta nguyện trước Phật và Bồ tát rằng ta sẽ thực hành tâm tỉnh thức trong mọi hoàn cảnh. Ta nguyện sẽ theo bước chân của họ trong mọi tình huống, và nỗ lực không ngừng để hành động vì lợi ích của tất cả chúng sanh, cho tới khi tất cả chúng sanh đạt tới giác ngộ. Ta nguyện sẽ không bao giờ quên bỏ lời nguyện của mình và sẽ làm mọi thứ có thể trong năng lực của mình để tiếp tục rộng mở tâm. Bằng cách dấn thân vào các pháp thực hành để đem đến sự an lành cho người khác, ta sẽ thấy sự nhận biết của ta về tự tánh tâm sẽ cùng lúc lớn mạnh theo. Khi ta ngộ ra tự tánh tâm hoàn toàn, ta trở thành Phật, có thể hoá hiện ra vô vàn hình tướng khác nhau để làm lợi lạc chúng sanh.

Chúng ta có thể nghi ngờ rằng liệu  hoàn toàn bỏ mặc những lợi ích bản thân và chỉ hướng tới phục vụ sự an lành của người khác có dẫn tới giác ngộ. Tuy nhiên, không có gì để nghi ngờ về điều này - Đức Phật là một ví dụ điển hình khi mà ngài đã hoàn toàn buông bỏ lợi ích bản thân và toàn tâm ý hướng tới sự giác ngộ. Shantideva, bậc hành giả nổi tiếng ở Ấn Độ viết: Đức Phật dạy: “ kẻ ngốc sẽ lo sự an lành của chính mình và không ngừng lang thang trong luân hồi. Người trí sẽ chăm lo sự an lành của người khác và đạt tới sự giác ngộ”.

Người trí sẽ không chìm trong vấn đề và khổ đau. Họ sẽ nhận lấy những khó khăn của người khác và cho đi những điều kiện thuận lợi và thành công. Họ từ bỏ những thái độ bất thiện và nhờ những hành động thiện họ hiến mình không thoái lui vì lợi ích của người khác. Khi ta hành động theo cách này, ta phát triển thêm nữa tâm từ bi và trí tuệ, cho tới khi tâm bi tới tất cả chúng sanh trải rộng trong toàn bộ ta. Đây là chắc chắn là con đường đến sự tỉnh thức.

Nếu, ta chỉ nghĩ đến bản thân ta trước, ta luôn ở trong tình trạng chưa thành thục. Chúng ta không ý thức được cơ hội ta đang có để hành động vì lợi ích của người khác, bởi vì mối quan tâm chính của ta là trở nên quan trọng hơn, ảnh hưởng lớn hơn và bảo vệ danh tiếng của ta. Ta cố gắng để thu hút những điều kiện thuận lợi, thu thập thành công, và chuyển những khó khăn cho người khác.  Trước nhất là quan tâm tới lợi ích của bản thân, ta có ý định mở rộng thêm lợi ích của bản thân, ngay cả khi việc đó dẫn tới làm hại người khác. Làm như vậy, ta hoàn toàn đánh mất tâm tỉnh thức và quay vòng quay luân hồi và sự khổ ở luân hồi.

Để tâm tỉnh thức vững vàng, ta cần sự cẩn trọng lớn           

Chúng ta, trong mỗi khoảnh khắc nên nhớ tới ước nguyện của mình, tự hỏi bản thân: lúc này đây ta đang làm việc vì sự thúc đẩy của tâm lợi lạc chúng sanh, hay ta đang làm việc vì sự thúc đẩy của tâm muốn lợi ích cho mình?  có phải tôi đang cố gắng sử dụng và điều khiển người khác, sử dụng họ cho mục đích của chính tôi, hay có phải tôi đang làm hại họ? trừ phi ta thành thực kiểm tra bản thân theo cách này, chúng ta đang đi vào con đường nguy hiểm là tưởng rằng ta đang có tâm tích cực lợi tha, trong khi thực tế ta chỉ làm mọi việc cho bản thân mình, và chẳng có chút thực lòng nào lo đến lợi ích của người khác. Nhận ra những xu hướng bất thiện giúp ta đối phó với chúng kịp lúc và tránh được những hành động bất thiện. Theo cách này, tâm vì chúng sanh sẽ dần lớn mạnh.

Nếu ta muốn giúp người khác, quan trọng là ta không duy trì tâm tự ca ngợi bản thân. Mọi hành động vì lợi ích của người khác chỉ dừng lại ở sự giả vờ chỉ làm lớn mạnh tâm chấp ngã, và quay tiếp vòng khổ sở. Do đó, chúng ta nên phá bỏ xu hướng mọi việc chỉ  xoay quanh cái tôi và dần dần thoát khỏi tính ích kỷ. Quyết tâm chắc chắn rằng sẽ không bao giờ làm hại ai, ngược lại làm mọi việc có thể để giúp họ, đây là nền tảng của sự tỉnh thức.

Thông thường, khi quy y và phát triển tâm tỉnh thức được giảng giải tách biệt, như là hai bước khác nhau. Nhưng thực ra, hai bước này xảy ra cùng lúc. Khi chúng ta quy y, ta ý thức rằng mọi chúng sinh đều đang bị trói buộc trong vô minh và khổ, ta hỏi bản thân mình đâu là sự bảo hộ tốt nhất cho họ. Sự bảo hộ tốt nhất là quy y nơi Tam Bảo, và ta do vậy đã khơi dậy tâm Bồ Đề, niềm ước mong đạt tới giác ngộ nhanh nhất có thể để ta có thể mang đến sự bảo hộ cho tất cả chúng sanh và giải thoát họ.

Quy y và thức tỉnh tâm Bồ Đề đi cùng nhau bởi vì nguyện ước làm lợi lạc tất cả chúng sanh là nền tảng và từ đó tạo hình  con đường, sự tu tập của ta sẽ phát triển phụ thuộc hoàn toàn vào ước nguyện của bản thân. Về mặt này, quy y là sự biểu hiện của Bồ Đề tâm hành, và là bước đi đầu tiên của một vị Bồ Tát

Ta có thể chọn mục đích quy y vì bản bản thân mình hoặc quy y vì lợi ích của người khác. Bên ngoài, sự tu tập có thể nhìn giống nhau, nhưng kết quả thì hoàn toàn khác biệt, ta hãy cùng nhìn vào ví dụ về hai người cùng trồng một cây ăn trái. Cả hai cùng đào một hố sâu, đặt vào bên trong gốc gây, và chăm bón hàng ngày. Nhưng người trồng cây trong sân nhà mình nghĩ: đây là đất của tôi, và khi cây trổ quả, tôi sẽ là người hưởng thụ. Cây và trái cây này là của tôi”  mục đích của người này khi trồng cây là mang lại hạnh phúc cho chính bản thân.

Người đàn ông khác cũng trồng một cây ăn trái, ông ta chọn một nơi công cộng và nghĩ: đất này và cây này nữa, là của mọi người. Nguyện tất cả những ai ngang qua được hưởng trái và nghỉ dưới bóng mát của cây” anh ta thấy mình chỉ là người làm vườn, đang làm những việc lợi ích cho người khác. Tâm của anh ta mở rộng, hào phóng và anh ta không có gì để đề phòng.

Người đàn ông kia thì ngược lại, vì sợ hãi ai đó sẽ lấy trộm trái cây của mình, nên phải trông chừng có khi phải lập hàng rào. Khi quả càng đến ngày chín, sự lo lắng của ông ta càng lớn. Ông có thể trở nên hung dữ, nếu ông nghi ngờ có ai đó có ý định lấy trộm. Cả hai người này đều trồng cây đến ngày hái quả nhưng tâm của người không vì bản thân mình được thấy là nhẹ nhàng và tự do hơn. Nếu cây trổ quả, anh ta sẽ cảm thấy hoan hỷ khi nhiều người đến và hái trái. Rõ ràng là trồng cây đã đem lại hai kết quả khác nhau trong trường hợp này, bởi vì mục đích của hai người khác nhau khi bắt đầu làm việc. Điều tương tự cũng xảy ra khi ta quy y và tu tập thẩm nhập các pháp. Quy y chỉ vì muốn bản thân được an toàn trở thành trở ngại trên con đường giác ngộ, bởi vì mục đích quyết định kết quả.

Khi chúng ta bắt đầu hiểu những phẩm chất vĩ đại ở trong Phật Pháp Tăng, một niềm hoan hỷ  lớn lao xuất hiện nơi tâm ta, cùng với đó là tâm khát ngưỡng được theo bước trên con đường Phật Pháp, theo tăng đoàn và các vị Phật giác ngộ. Tâm hỷ lạc cùng với nguyện ước này trở thành trung tâm trong đời sống của chúng ta.

Mức độ phát triển tâm linh phụ thuộc vào sự cởi mở của tâm: Bồ Tát cống hiến hết trái quả của sự thực hành của mình tới người khác. Khi chúng ta thực lòng phát khởi tâm nguyện của con đường đại thừa, sự tu tập tâm linh của ta sẽ đạt đến kết quả tích cực không đo đếm được.  Đó là bởi vì khi chúng ta thực hành pháp của Đức Phật hoàn toàn vì sự giải thoát của chúng sinh, một nguồn năng lượng hỷ lạc và không cạn kiệt sẽ toả ra từ đó. Tâm hỷ lạc được nuôi dưỡng bởi niềm tin tưởng của ta ở Tam bảo và lòng từ bi của ta tới tất cả chúng sanh, cùng với đó lá sự quyết tâm cống hiến bản thân cho sự tu tập. Khi đó sự quyết tâm của ta không trở thành những lời sáo rỗng, mà trở thành nguồn lực chân thật, nảy sinh từ tâm hỷ lạc.

Tâm hỷ lạc sẽ xóa tan mọi tuyệt vọng trong đời sống ta. Ta thực sự hạnh phúc vì đã gặp được Pháp, kết quả của những thiện lành ta gom được trong đời trước và lòng từ của các bậc thầy. Ta đã được thọ nhận quy y, ta đã có được cách tiếp cận với khả năng giác ngộ, và ta có tất cả cơ hội để sử dụng đời sống của mình một cách tốt nhất và ý nghĩa nhất. Tràn ngập năng lượng hoan hỷ, ta có thể cống hiến bản thân trên con đường tâm linh mà không thoái lui cho đến khi ta ngộ ra Phật Quả, và tất cả phẩm chất của giác ngộ. Ta sẽ không còn thấy khó khăn như là sự nguy hại đến hạnh phúc của bản thân mà ta coi khó khăn như là một thử thách để phát triển hơn nữa trên con đường tìm hạnh phúc cho tất cả chúng sinh.

Ta hướng tâm tới sự an lành của tất cả chúng sinh, mang lại cho ta sức mạnh để vượt thoát tất cả khó khăn, trở ngại.     

Hết lần này đến lần khác, ta làm mới nguyện ước đạt tới giác ngộ để lợi lạc tất cả chúng sanh, và ta không cho phép bản thân đánh mất lòng can đảm khi rơi vào suy nghĩ nghi ngờ bản thân như: “liệu mình có khả năng đạt tới mục đích này không”. Khi ta không có chút nghi ngờ, ta sẽ tràn đầy hỷ lạc, và sự thực hành của ta sẽ hoàn toàn tự nhiên. Khi mà ta càng thấm đượm hỷ lạc, ta sẽ thấy rõ ràng hỷ lạc đến từ Pháp, đến sự tốt lành tiềm ẩn trong ta - khi ấy tâm hoan hỷ càng lớn, cho tới khi chúng trở nên không thể giới hạn. Niềm hạnh phúc này bao phủ ta và từ ta lan tỏa mạnh mẽ ra xung quanh.

Tâm ta trở nên nhẹ nhàng và an nhiên, niềm tin tưởng của ta nơi Pháp lớn mạnh bền vững. Ánh sáng nội tâm gạt bỏ những trở ngại, và xu hướng tâm chỉ biết thân mình, và ta trở nên nhạy cảm hơn với nỗi khổ của người khác, nhưng tâm ta không bị tối hay bị cuốn vào sự khổ của họ. Ta cảm nhận một cách rõ ràng làm thế nào để giúp họ có được sự an lành. Pháp cho ta sự can đảm, sự tu tập của ta trở nên dễ dàng, như là đang tự vận hành, không cần đến sự thúc ép hay mệt nhọc.

Tâm hỷ lạc như là một ngọn lửa lớn, không thể kìm hãm lại – ngọn lửa đó  sẽ cháy từ bên trong, và tiêu huỷ mọi trở ngại.

Khi ấy sẽ chẳng còn chỗ cho sầu não, trì trệ, nghi hoặc, hay những suy nghĩ tự tra tấn bản thân. Niềm tin lớn mạnh đem lại sự sáng tỏ, năng lượng sẽ toả ra xóa tan tâm chấp ngã và tâm nghi hoặc. Tâm tự nhiên hướng tới sự tu tập. Ta không còn phải hỏi bản thân: có nên hay không nên? chẳng lẽ tôi lại không cần chút thời gian cho bản thân hay sao? khi mà sự chắc chắn của ta đã sâu sắc như vậy và niềm hỷ lạc có mặt, khi đó sự tu tập của ta không cần phải nỗ lực. Mọi thứ sẽ tự đi vào đúng chỗ của nó.

Tại sao ta có đôi khi kinh nghiệm sự nặng nề, uể oải, hay đau đầu, thứ cản trở ta  thực hành pháp? Tại sao lại có lúc ta thấy rất khó khăn hoặc có thể là không thể thực hành? sự tu tập trở nên khó khăn bởi vì ta đã không ngừng xoay quanh bản ngã, do vô minh, tham, và sân. Ta trở thành tù nhân bị giam giữ trong lưới phiền não. Ta căng thẳng và liên tục nghi ngờ khả năng thực hành pháp và sự phát triển của lòng sùng mộ chân thật. Ta nghĩ: tôi nhất định phải làm tốt điều này. Tôi phải hoàn thành pháp này để trở thành một người tu tập giỏi” ta hoàn toàn bị xâm chiếm bởi suy nghĩ về bản thân và tự mang lại cho mình nỗi sầu khổ đến nỗi có khi ngay cả tụng một câu chú cũng không thể. Pháp thứ rất dễ dàng lại trở thành hết sức khó khăn và có khi còn trở thành một gánh nặng. Điều này xảy ra bởi vì ta đã bị bao phủ bởi sự tham, tham tu tập tốt, tham trở thành người tốt và thành công trong sự tu tập.

Sự bám chấp vào ngã là gốc rễ của mọi vấn đề. Chúng ta không thể điều chỉnh để bản thân tự do tự bên trong, ta cảm thấy bị kéo đi về hai hướng cùng lúc. Một mặt, ta theo đuổi sự tự do mà ước muốn giải thoát bản thân khỏi sự bám chấp vào bản ngã , và một mặt khác, ta vẫn nắm giữ những điều ở thế gian bằng cả hai tay. Những khó khăn sẽ được cởi bỏ khi ta buông bỏ mọi hy vọng tìm thấy chút ít hạnh phúc trong túi mình ở thế giới này. Khi đó mọi thứ sẽ tự chúng đi lên, như trái bóng bay khi mà dây buộc bị tuột. khi mà những thứ nặng nề giữ ta lại bị cắt bỏ, tu tập sẽ trở nên dễ dàng, niềm tin và hỷ lạc sẽ đẩy lên trên.

Để trái bóng bay của sự thực hành bay lên, ta phải cắt dây buộc chúng vào tâm ngã chấp và thả bay bản thân vào không gian rộng mở của chốn nương tựa Tam Bảo         

      Trong đời sống hành ngày, ta có khả năng nỗ lực phi thường khi ta thực sự mong muốn thành tựu thứ gì đó, và ta kiên trì đến kinh ngạc, ngay cả khi ta phải đối mặt với những trở ngại dữ dội. Khi ta nảy sinh ý tưởng trong đầu, ta không còn biết đến mệt mỏi và không cần cả nghỉ ngơi. Ta cực kỳ nhiệt huyết - và tất cả vì những mục tiêu thế gian! ngược lại, khi đến với tu tập, ta nhanh chóng thấy Pháp yêu cầu quá mức, trở nên khó chịu và có khi còn giận dữ, và bỏ cuộc ngay khi khó khăn mới phát khởi.

Những gì chúng ta còn thiếu và những gì ta phải phát triển, đó là tâm nguyện thực sự hướng tới Pháp. Một động lực chân thật như vậy sẽ phát khởi tâm hỷ  và đưa tới sự thực hành tự nhiên, qua đó càng nhiều hơn nữa sự tự tin, lòng kính ngưỡng, từ bi nảy sinh. Khi đó con đường của chúng ta trở nên rất dễ dàng. Ta không còn phải hỏi bản thân: “ tôi nên tu tập bao lâu nữa? bởi vì câu trả lời đã rõ ràng: “ cho tới khi ta đạt tới đích cuối” sự tu tập của ta cần một sức mạnh thực sự – ta hoàn toàn buông bỏ bản ngã cho sự tu tập. niềm hỷ lạc của ta lớn tới mức, vào thời điểm cuối cùng, không còn có ai đó, không có tôi, chủ thể hay người tu tập. Mọi thứ tự nó vận hành. Trong trạng thái tâm thấu suốt, tâm ta kinh nghiệm sự tự do tuyệt đối. Con đường của sự quy y chân thật dựa vào tâm nguyện không vì bản ngã, dựa trên tâm từ và tâm bi.

Đức Gendun Rinpoche

Heart Advice of Mahamundra Master – Lời Tâm Huyết của Đạo Sư Đại Thủ Ấn

Viên Lạc chuyển ngữ

]]> https://kimcuongthua.org/truyen-thua-kagyn/karma-kagyu/quy-y-va-tam-tinh-thuc/feed/ 0 https://kimcuongthua.org/truyen-thua-kagyn/7228/ https://kimcuongthua.org/truyen-thua-kagyn/7228/#comments Sat, 11 Feb 2017 07:02:28 +0000 http://kimcuongthua.org/?p=7228 Continue Reading]]>