Nhờ các đệ tử của Khyentse Rinpoche, chẳng hạn Matthieu Ricard, bất cứ khi nào Rinpoche ban giáo lý, họ đều cố gắng ghi âm và ghi chép lại sau đó. Chúng tôi đã xoay xở để có được hơn 400 giờ giảng dạy của Ngài. Điều này vô cùng, vô cùng may mắn. Đấy là lý do chúng ta có những chỉ dẫn của Ngài vẫn tồn tại để có thể đi theo truyền thống thực hành của Ngài. Chúng ta không chỉ có những cuốn sách và tài liệu mà dòng truyền thừa vẫn tiếp tục. Nhiều vị Lama (đạo sư) trẻ đã đi theo hay được dạy dỗ bởi Dilgo Khyentse Rinpoche. Trong số đó có Dzongsar Khyentse Rinpoche và nhiều vị Lama thế hệ của tôi, những Tulku, các tâm tử của Ngài. Vì vậy, không chỉ những tài liệu mà dòng truyền thừa vẫn còn tiếp tục mạnh mẽ. Do đó, chúng ta không nên xem thường tất cả những điều này. Vô cùng, vô cùng quý báu!

Khi bạn đi theo truyền thừa của Dilgo Khyentse Rinpoche, Ngài luôn có cách nhất định trong việc hướng dẫn mọi người thực hành. Chúng tôi cố gắng hết sức để đi theo phong cách mà Ngài thường giảng dạy. Như vậy, điều đấy là đầu tiên bắt đầu bằng Ngondro – thực hành sơ khởi và đôi lúc, bạn cũng cần thực hành Shamatha, điều mà chúng ta cũng có những chỉ dẫn khẩu truyền của Khyentse Rinpoche đã được dịch [sang Anh ngữ]. Bởi chúng ta đang sống trong một thế giới điên cuồng, rất nhiều chuyện và hoàn cảnh đang diễn ra, không giống như thời xa xưa ở Tây Tạng, khi mà không có quá nhiều sao lãng như vậy và tâm thì an bình hơn nhiều. Bây giờ, chúng ta sống ở thành phố và mọi người phải làm việc. Tâm chúng ta rất phiền nhiễu. Vì vậy, kiểu giáo lý thiền chỉ này của Khyentse Rinpoche vẫn còn đó. Và Ngondro cần phải là tiêu điểm chính yếu của sự hành trì. Thực hành sơ khởi này cũng có thể được xem là thực hành chính yếu.

Với những vị muốn tiếp tục tiến xa hơn sau Ngondro, có nghi quỹ Rangjung Pema Nyingtik – các thực hành Đạo Sư, Bổn Tôn, Không Hành Nữ. Cội nguồn của ân phước gia trì là Đạo Sư; cội nguồn của thành tựu là Bổn Tôn và cội nguồn của các hoạt động là Không Hành Nữ. Sau giai đoạn phát triển, cũng có giai đoạn hoàn thiện, giáo lý Dzogchen; như vậy, các tài liệu đều có đủ. Tôi nghĩ thật tốt nếu chúng ta đi theo từng bước một, chậm rãi, dần dần đi theo con đường, không trực tiếp lao vào một kiểu tri kiến cao hơn. Dĩ nhiên, nó có vẻ rất dễ dàng và cuốn hút. Nhưng tôi nghĩ tốt hơn là giống như cách Khyentse Rinpoche thường giảng dạy – từng bước, từng bước một. Vì vậy, tôi cho rằng những vị thực hành truyền thừa này cần cố gắng đi theo từng bước.

Và quan trọng nhất là lòng sùng mộ Đạo Sư. Khi đã kết nối với truyền thừa, chúng ta cần phát triển lòng sùng mộ Đạo Sư càng nhiều càng tốt. Một cách để phát triển hay tăng trưởng lòng sùng mộ Đạo Sư là nhờ Đạo Sư Du Già. Và chúng ta cũng có những tài liệu khác, chẳng hạn như cuộc đời của Dilgo Khyentse Rinpoche, các đoạn ghi hình, những cuốn sách. Hãy cố gắng đọc, hiểu và thực sự cố gắng có lòng sùng mộ chân chính đó. Không có sự khác biệt giữa Phật, Guru Rinpoche và Khyentse Rinpoche.

Lý do mà truyền thống Phật giáo Tây Tạng nhấn mạnh rất nhiều vào lòng sùng mộ Đạo Sư là bởi Đạo Sư là ai đó mà chúng ta có thể gặp gỡ và lắng nghe và chúng ta theo cách nào đó có thể cảm nhận sự kết nối. Và sau đấy, Đạo Sư lại không khác biệt với Guru Rinpoche. Vì vậy, chúng ta trở nên thân thiết hơn với Guru Rinpoche. Tiếp đấy, Guru Rinpoche lại không khác với Phật. Vì thế, thực sự, bạn cảm thấy kết nối trực tiếp với Phật. Do vậy, ân phước gia trì này không phải là việc nghĩ đến Phật từ 2500 năm trước, Guru Rinpoche từ hơn 1000 năm trước, mà bạn cảm nhận ân phước gia trì của chư vị rất sống động trong chính vị đạo sư của bạn.

Cách thức để nhận được kiểu gia trì này là nhờ tiến hành thực hành Đạo Sư Du Già. Vì vậy, trong Ngondro có thực hành Đạo Sư Du Già. Khi bạn tiến hành thực hành Bổn Tôn (Yidam), điểm then chốt là hiểu rằng Bổn Tôn chính là hóa hiện của Đạo Sư. Sau đấy, chúng ta tiến hành thực hành [giai đoạn] hoàn thiện và chúng ta sẽ dần dần phát triển vị Đạo Sư bên trong của chúng ta, được hỗ trợ bởi Đạo Sư bên ngoài.

Đức Shechen Rabjam Rinpoche

Việt ngữ: Pema Jyana 

Trích: Rabjam Rinpoche’s Advice on ‘How to Follow Dilgo Khyentse Rinpoche’s Lineage’.

[1] Về Dilgo Khyentse Rinpoche, tham khảo: Tieu Sử Dilgo Khyentse Rinpoche (1910-1991)

Về mặt này thì cuộc đời của Khyentse Rinpoche là một kiểu mẫu toàn hảo. Ngoài hai vị Thầy chính của ngài, ngài đã học tập với hơn năm mươi vị Thầy kiệt xuất từ mọi trường phái của Phật Giáo Tây Tạng. Sau khi hoàn toàn hợp nhất những giáo lý vào cuộc sống của riêng ngài, khi ấy ngài đã có thể trao truyền chúng cho hàng ngàn đệ tử. Trong số những đệ tử đó, một số đã trở thành những vị trì giữ đích thực những giáo lý, những người thừa kế tâm linh, và hiện nay đang tiếp nối dòng truyền của ngài.

Sinh năm 1924, Trulshik Rinpoche không chỉ là một người nắm giữ dòng truyền thừa, ngài cũng là người nhận lĩnh chính yếu “kho tàng tâm” của Khyentse Rinpoche, như được đặc biệt tiên tri trong những bản văn của các kho tàng tâm này. Ngài cũng là vị truyền giới chính yếu các giới nguyện tu viện trong các dòng Nyingma và đã tôn phong cho vài ngàn tu sĩ.

Khoảng ba mươi năm trước, trong khi đang hành hương ở Nepal, một đêm Khyentse Rinpoche mơ thấy ngài đang leo lên một ngọn núi sừng sững. Trên đỉnh là một tu viện nhỏ. Ngài đi vào và nhìn thấy ở bên trong những vị Thầy ngày trước của ngài đang ngồi cạnh nhau – ba vị Lạt Ma chính của Tu viện Shechen là Shechen Gyaltsap Rinpoche, Shechen Rabjam, và Shechen Kongtrul. Khyentse Rinpoche lễ lạy các ngài và cất tiếng hát tụng bài kệ đau buồn, hỏi các vị Thầy là các ngài đã chịu đau khổ trong tay những người Trung Quốc ra sao (cả ba vị đã bỏ mạng trong ngục tù vào cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960). Cũng trong một bài kệ, các ngài trả lời bằng một giọng, nói rằng: “Đối với chúng ta sinh và tử như những giấc mộng hay sự huyễn hóa. Trạng thái tuyệt đối không màng tới sự thịnh suy”. Khyentse Rinpoche biểu lộ ước muốn được sớm gặp các ngài trong các Cõi Phật, bởi ngài đã nhìn thấy ít ỏi những gì còn lại trong một thế giới nơi các giáo lý biến mất nhanh chóng và hầu hết các vị Thầy chỉ là những kẻ lừa đảo mạo danh. Vào lúc đó, Shechen Kongtrul chăm chăm nhìn Khyentse Rinpoche với ánh mắt sắc nhọn và nói: “Con phải tận tụy làm việc để giúp ích chúng sinh và duy trì giáo lý cho tới hơi thở cuối cùng của con. Ba người chúng ta, hợp nhất làm một, sẽ đến với con như một Hóa Thân duy nhất, một người trợ giúp để hoàn thành những mục đích của con”. Không lâu sau đó, vào năm 1966, trưởng nữ của Khyentse Rinpoche là Chime Wangmo hạ sinh một bé trai, là người được Karmapa thứ mười sáu xác nhận là Hoá Thân của Shechen Rabjam.

Shechen Rabjam Rinpoche không chỉ là cháu ngoại của Khyentse Rinpoche mà cũng là vị kế thừa tâm linh thực sự của ngài. Rabjam Rinpoche được ông ngoại nuôi dạy từ lúc năm tuổi và nhận lĩnh mọi giáo lý ông ban cho trong hơn hai mươi lăm năm. Rabjam Rinpoche nói về mối liên hệ phi thường với vị Thầy - ông ngoại của mình:

“Nhận thức đầu tiên của tôi về Khyentse Rinpoche là nhận thức về một người ông kỳ diệu tràn đầy thương yêu. Thực ra ngài giống như cha và mẹ thực sự của tôi trong một con người. Sau đó, khi tôi lớn lên, nhận thức này dần dần biến thành lòng tôn kính, xác tín sâu xa, và cuối cùng thành niềm tin tưởng bất biến. Vì thế, Khyentse Rinpoche đã trở thành Đạo Sư tâm linh của tôi. Khi tôi bắt đầu nghiên cứu Kinh điển, tôi tìm thấy ở ngài mọi phẩm tính mà Kinh điển đã mô tả về một Đạo Sư đích thực và chứng ngộ. Sau khi ngài viên tịch, sức mạnh của sự hiện diện của ngài chẳng những không biến mất mà còn trở nên mỗi lúc một trùm khắp. Bây giờ tôi nhận ra là mình may mắn biết bao khi được gặp một người như ngài. Mục đích duy nhất của tôi là có thể duy trì các giáo lý của ngài và hoàn thành những điều ngài ước nguyện”.

Cho tới nay, mục đích mà Rabjam Rinpoche đang thực hiện này đã có những thành công đáng kể. Từ năm hai mươi lăm tuổi ngài đã phải gánh vác trách nhiệm nặng nề trông coi những tu viện rộng lớn của truyền thống Shechen ở Nepal, Tây Tạng, và Bhutan, cũng như trách nhiệm giám sát việc xây dựng tu viện khác tại Bodhgaya ở Ấn Độ, nơi Đức Phật đã đạt được Giác ngộ.

Dzongsar Khyentse Rinpoche, sinh năm 1961, là Hóa Thân chính của Khyentse Chokyi Lodro, một vị Thầy thân yêu khác của Khyentse Rinpoche. Khi Hóa Thân trẻ tuổi được xác nhận và được mời tới Sikkim để làm lễ đăng quang, Khyentse Rinpoche đi xuống biên giới Sikkim - Ấn Độ để đón chào ngài. Trong vài giờ ngồi xe trở ngược lên Gangtok, thủ đô của Sikkim, suốt cả quãng đường Khyentse Rinpoche đã ôm cậu bé trong lòng và trào nước mắt. Sau này những người có tham dự chuyến du hành đó đã hỏi ngài là vẻ buồn bã bộc lộ của ngài có phải do từ những linh tính về tương lai của vị Hóa Thân trẻ hay không. Nhưng ngài đã giải thích rằng những giọt nước mắt đó là nước mắt của sự hoan hỉ và sùng mộ, bởi trong vài giờ đồng hồ đó không phải ngài nhìn thấy cậu bé mà chính là Khyentse Chokyi Lodro ngày trước như thể trong thực tại. Sau này, Khyentse Rinpoche thường lễ lạy bất kỳ lúc nào ngài gặp vị Hòa Thân trẻ tuổi sau một thời gian dài vắng mặt - ngay cả trên một con đường đầy bụi bặm. Về sau, Dzongsar Khyentse Rinpoche trở thành đệ tử thân thiết của Khyentse Rinpoche và đã nhận lĩnh vô số giáo lý và sự nhập môn từ ngài. Dzongsar Khyentse Rinpoche hiện đang đứng đầu vài tu viện và Đại học tu viện ở Ấn Độ và Bhutan.

Sẽ chẳng lợi ích gì khi kể tên tất cả những đệ tử của Khyentse Rinpoche, là những người mà như cách diễn tả của Tây Tạng đã nói, nhiều như những vì sao trong bầu trời mùa thu. Tuy nhiên, trong số những người đáng chú ý nhất – ngoài Đức Đạt Lai Lạt Ma, mà chúng ta đã nói tới trước đây - là hai vị Choling Rinpoche, Namkhai Nyingpo Rinpoche, Jigme Khyentse Rinpoche, Dzigar Kongtrul Rinpoche, Senge Trakpa Rinpoche (một hành giả kiệt xuất đã trải qua nhiều năm trong ẩn thất), Orgyen Topgyal Rinpoche, và Taklung Tsetrul Pema Wangyal Rinpoche, vị này được nhiều người coi là nguyên mẫu của đệ tử lý tưởng và bản thân vị này cũng là một Đạo Sư có phẩm tính. Chogyam Trungpa Rinpoche, Sogyal Rinpoche, và vài đệ tử khác của Khyentse Rinpoche cũng đã trở thành những vị Thầy có ảnh hưởng ở Tây phương.

Như thế, dòng truyền thừa của Khyentse Rinpoche vẫn còn lưu truyền mạnh mẽ, trí tuệ và lòng bi mẫn của ngài vẫn nồng ấm đủ để làm tan chảy quặng mỏ của sự sống của ta và lấy ra được chất vàng Phật tính tiềm ẩn trong đó.

Khyentse Rinpoche đã sống và hít thở những giáo lý của đạo Phật một cách kiên quyết. Vượt lên bất kỳ bối cảnh văn hóa đặc thù nào, ngài có khả năng thúc đẩy mọi người tra vấn một cách sâu xa những sự chọn lựa của riêng họ trong cuộc sống - và sau đó những tài nguyên bao la của sự chứng nghiệm thực tiễn và trí tuệ để dẫn dắt họ tới chỗ tìm ra con đường của riêng họ. Ngày nay những vấn đề cùng với những giáo lý chúng ta phải đương đầu thì vẫn còn tươi mới và thích đáng như trước đây. Khyentse Rinpoche luôn luôn nhấn mạnh rằng Phật đạo được coi là cái gì được sống tới cùng tột, một làn gió trong lành không ngừng thổi, một phương cách để kinh nghiệm những sự việc như chúng thực sự là.

Vào lúc đầu tôi coi Đạo Sư là vị Thầy,
Vào lúc giữa tôi coi Kinh điển là vị Thầy,
Vào lúc cuối tôi coi tâm của riêng tôi là vị Thầy.

Từ vị Thầy chỉ ra con đường giải thoát
Tôi nhận lĩnh những giáo lý linh thánh cho sự giải thoát của riêng tôi:
Thực hành của tôi là tránh làm tà hạnh và vun trồng đức hạnh.

Từ vị Thầy Bồ Tát
Tôi nhận lĩnh những giáo lý Đại Thừa linh thánh về cách phát triển tâm giác ngộ (Bồ Đề tâm):
Thực hành của tôi là yêu thương người khác hơn bản thân.

Từ vị Thầy Kim Cương Thừa,
Tôi nhận lĩnh những giáo lý Mật Chú Thừa, những quán đảnh, và giáo huấn:
Thực hành của tôi là nuôi dưỡng niềm tin, lòng tôn kính, và tri giác thanh tịnh.

Shabkar

Toàn bộ sự đột phá của giáo lý Đức Phật là để làm chủ tâm thức. Nếu bạn làm chủ tâm thức, bạn sẽ điều khiển được thân thể và ngôn ngữ, và nỗi khổ của riêng bạn và những người khác chỉ có thể đi tới chỗ kết thúc. Nhưng nếu bạn để mặc cho tâm thức tràn ngập những cảm xúc tiêu cực, thì cho dù hành động của thân thể và ngôn ngữ của bạn có vẻ hoàn hảo tới đâu chăng nữa, bạn vẫn còn ở rất xa con đường.

Việc làm chủ tâm thức được thành tựu nhờ sự tỉnh giác liên tục về mọi tư tưởng và hành động của bạn. Hãy thường xuyên truy xét tâm bạn, và ngay khi những tư tưởng tiêu cực xuất hiện, hãy khắc phục chúng bằng những cách đối trị thích hợp. Khi những tư tưởng tích cực xuất hiện, hãy củng cố chúng bằng cách hồi hướng công đức chúng mang lại, ước nguyện rằng tất cả chúng sinh được kiến lập trong sự Giác ngộ vô thượng. Khi nuôi dưỡng sự chánh niệm liên tục này trong những thực hành an định và quán chiếu, cuối cùng bạn sẽ có thể duy trì được việc nhận ra trí tuệ ngay cả giữa những hoạt động bình thường và những sự xao lãng. Như thế sự chánh niệm là nền tảng rốt ráo, phương thuốc chữa trị mọi phiền não sinh tử.

Sự thực hành Pháp đưa bạn tới một nơi ở đó bạn có thể duy trì cũng vẫn sự tỉnh giác không ngơi nghỉ đó dù ở trong hay ngoài những thời khóa. Đây là điểm cốt tuỷ của mọi giáo huấn tâm linh; không có nó, dù bạn trì tụng bao nhiêu thần chú và lời nguyện, dù bạn thực hiện bao nhiêu ngàn lần lễ lạy và đi nhiễu chăng nữa, chừng nào mà tâm bạn vẫn còn xao lãng thì không điều gì trong những thực hành đó có thể giúp bạn thoát khỏi những cảm xúc che chướng của bạn. Đừng lãng quên điều trọng yếu nhất này.

Khyentse Rinpoche

Anh dịch: Nhóm Dịch Thuật Padmakara

Việt dịch: Thanh Liên

Nguồn: Di sản tâm linh, sự chuyển hóa và tính liên tục

]]> https://kimcuongthua.org/truyen-thua-nyingema/di-san-tam-linh-su-chuyen-hoa-va-tinh-lien-tuc/feed/ 0 https://kimcuongthua.org/truyen-thua-nyingema/dai-duong-loi-khuyen-tuyet-dieu-de-thuc-hanh-nhap-that-co-tich/ https://kimcuongthua.org/truyen-thua-nyingema/dai-duong-loi-khuyen-tuyet-dieu-de-thuc-hanh-nhap-that-co-tich/#comments Mon, 18 Nov 2019 00:52:56 +0000 http://kimcuongthua.org/?p=9646 Continue Reading]]> Khi Tổ Jigme Lingpa[2] đang sống tại địa điểm cô tịch ở Tsering Jong – nơi cư ngụ chính yếu của Ngài, gần Chongye thuộc miền Nam Tây Tạng – Ngài có nhiều đệ tử, những vị đã duy trì nhập thất trong ba mươi năm. Chính vì họ và vì những hành giả tương lai mà Ngài biên soạn lời khuyên chân thành này, Đại Dương Lời Khuyên Tuyệt Diệu Để Thực Hành Nhập Thất Cô Tịch.

Khi con đọc bản văn quý báu này và luận giải của thầy về nó, hãy làm thế với động cơ hoàn hảo của Bồ đề tâm để thiết lập tất cả chúng sinh dưới bầu trời này trong cấp độ thù thắng của chư vị Kim Cương Trì và tri kiến sâu xa của Mật thừa.

Bản văn gốc bắt đầu bằng việc Tổ Jigme Lingpa cúng dường lời tán thán và thỉnh cầu sự gia trì:

Hiện thân của tất cả chư Phật vinh quang,

Chúa tể bi mẫn, Đạo Sư Liên Hoa Sinh,

Trụ trên đỉnh búi tóc xanh sậm của con

Và ban phước gia trì tâm con.

Đạo Sư Liên Hoa Sinh[3], cũng được biết đến là Guru Rinpoche, là đấng vinh quang với chính bản thân Ngài bởi đã đạt được sự chứng ngộ hoàn toàn và vinh quang với chúng sinh khác bởi lòng bi mẫn vô biên của Ngài. Như Ngài từng nói:

‘Ai thấy Ta thì thấy tất cả chư Phật.

Ai hoàn thành Ta thì hoàn thành tất cả chư Phật.

Ta là tinh túy của tất cả chư Thiện Thệ’.

Guru Rinpoche là hiện thân của tất cả chư Phật. Mặc dù tất cả chư Phật đều có cùng lòng bi mẫn dành cho mọi hữu tình chúng sinh, với chúng ta, Guru Rinpoche là vị từ ái nhất trong tất thảy bởi Ngài chọn hóa hiện trong thời đại suy đồi này vì chúng ta. Hãy quán tưởng Ngài trên đầu con và cầu khẩn Ngài ban phước gia trì để tâm con có thể hướng về Giáo Pháp, thực hành Pháp của con có thể tiến bộ trên con đường, sự mê lầm của con có thể được xua tan nhờ thực hành con đường và sự mê lầm có thể khởi lên thành trí tuệ.

Trong bản văn này, Tổ Jigme Lingpa đã thâu thập những điểm trọng yếu từ các chỉ dẫn tâm linh khác nhau và phát lộ tinh túy của chúng để giúp đỡ những nỗ lực đưa chúng vào thực hành của hành giả. Bản văn này thuộc thể loại được gọi là “Pháp Sơn” (richo[4]), dành cho những vị mong mỏi đưa giáo lý vào thực hành ở vùng núi non cô tịch. Trong quá khứ, khi tâm của mọi người tự nhiên hướng về thiện hạnh và hòa hợp với Giáo Pháp, những vị mong cầu giác ngộ sẽ tìm kiếm một đạo sư đầy đủ phẩm tính và sau khi tìm được Ngài, sẽ thỉnh cầu và thọ nhận toàn bộ giáo lý cần thiết để du hành trên con đường tâm linh.

Sau đấy, họ sẽ đến một nơi cô tịch và trở thành “những đứa con của núi non”, mặc sương là quần áo và đội động đá như là mũ của họ. Họ sẽ hoàn toàn từ bỏ tất cả những mối bận tâm với của cải, danh tiếng, tiện nghi và các lạc thú thế gian. Với sự xác quyết trọn vẹn về điều đang làm, họ sẽ nỗ lực trong cô tịch và nghèo khó. Thoát khỏi các xao lãng, họ sẽ chuẩn bị cho cái chết với sự giúp đỡ của lối sống khổ hạnh. Những giáo lý này ngày nay vẫn được giữ gìn. Nếu con thấu triệt và thực hành chúng với sự hiến dâng trọn vẹn, con sẽ xứng đáng với danh hiệu là hành giả của Giáo Pháp.

Bởi tất cả hành động chắc chắn sẽ đem đến kết quả, nếu con thực hành hết khả năng thì nhờ những nỗ lực của bản thân và ý định chân chính của con, con sẽ gặt hái những kết quả.

Tổ Jigme Lingpa đã đạt được sự chứng ngộ đầy đủ về Đại Viên Mãn và chinh phục thành trì bất diệt của giác tính. Ngài đã hiện thực hóa bốn thân (kaya) của Phật quả. Trong bản văn này, Ngài đang miêu tả cách thức mà bản thân Ngài đi theo con đường để chúng ta có thể nhận được lợi lạc từ kinh nghiệm của Ngài. Thậm chí nếu con không thể thực hành toàn bộ những giáo lý được nhắc đến ở đây, bất cứ điều gì mà con có thể áp dụng sẽ đều đem đến lợi lạc lớn lao, giống như vàng luôn luôn có giá trị, dù chỉ một mẩu nhỏ xíu.

Hãy nghe này, tất cả các con, những vị sở hữu niềm tin, giữ gìn thệ nguyện Samaya và nỗ lực từ sâu thẳm trái tim vì các lý tưởng tâm linh. Trong vòng luân hồi, không có khởi đầu hay kết thúc, với các hành động tiêu cực của con đóng vai trò là nguyên nhân, con đã rơi vào vòng ảnh hưởng của các điều kiện bất lợi. Mọi thứ mà con có thể nghĩ về [trong luân hồi] chỉ là một trải nghiệm sợ hãi và khổ đau. Chúng sinh sáu cõi phải trải qua điều này liên tục, giống như tù nhân bị ném vào ngục tối.

Lòng sùng mộ chí thành là cổng vào Giáo Pháp và là phẩm tính quan trọng nhất cần sở hữu. Không có nó, sẽ không có cách nào để đạt được bất kỳ sự hiểu chân chính hay sự chứng ngộ nào về Giáo Pháp, không cách nào để tiến bộ trên con đường và không cách nào để vượt qua các chướng ngại. Lòng sùng mộ là của cải đích thực của một hành giả, là bàn tay thu hoạch mọi thành tựu và bánh xe đẩy chúng ta đến với mục tiêu. Khi tâm con được khích lệ và chuyển hóa bằng cách nghe về tiểu sử của chư Phật và chư Thánh giả, con trải nghiệm niềm tin rõ ràng. Khi con mong mỏi noi theo tấm gương của chư vị và đạt giải thoát, con có niềm tin mong mỏi. Khi sự xác quyết sinh ra như là kết quả của thực hành tâm linh của bản thân con, con đạt được niềm tin xác quyết. Cuối cùng, khi niềm tin thực sự là một phần của con đến mức con không thể từ bỏ nó dù phải đánh đổi mạng sống thì con có niềm tin không thể đảo ngược.

Điều cũng vô cùng quan trọng là giữ gìn thệ nguyện Samaya thanh tịnh, ràng buộc thiêng liêng giữa đệ tử và đạo sư. Không giữ gìn thệ nguyện Samaya, chẳng có cách nào để đạt được những thành tựu hay siddhi thông thường và siêu việt. Trong Kim Cương thừa, người ta nói đến một trăm nghìn thệ nguyện Samaya. Tuy nhiên, nếu con xem đạo sư tâm linh của mình là một vị Phật thực sự, trân trọng những giáo lý của Ngài như tim con và tiến hành các chỉ dẫn của Ngài từng li từng tí, con sở hữu tinh túy của tất cả thệ nguyện Samaya.

Thậm chí nếu con có lòng sùng mộ và duy trì các thệ nguyện Samaya thanh tịnh, những hoạt động thế tục vẫn có thể trì hoãn sự tiến bộ của thực hành một cách đáng kể. Vì vậy, điều quan trọng với một hành giả là từ bỏ mọi xao lãng thô lậu và vi tế, cũng như mọi trói buộc với cuộc đời thế tục, để có thể thực hành trong sự cô tịch thích hợp của một khóa nhập thất. Thành ngữ nói rằng: “Ngay tại vị trí của con lúc này, hãy từ bỏ những trói buộc thế gian thô lậu và vứt bỏ cả những trói buộc vi tế”.

Chư Bồ Tát cố ý tái sinh nhiều lần trong luân hồi vì lợi ích của hữu tình chúng sinh. Mặt khác, chúng sinh bình phàm bị kéo trở lại luân hồi nhiều lần một cách bất lực bởi ác nghiệp từ mối quan tâm đến các mục tiêu ích kỷ của họ, chẳng hạn ham muốn ép buộc về lạc thú, tiện nghi, của cải, quyền lực và danh tiếng.

Chỉ một vị Phật thực sự mới có thể biết thời điểm mà tam giới của luân hồi bắt đầu lần đầu tiên. Những vị trôi lăn trong luân hồi phải trải qua cái nóng và lạnh của các địa ngục, đói và khát của những tinh linh bị giày vò và cảnh nô lệ của loài súc sinh. Con người đau khổ vì sinh, lão, bệnh và tử, không trải nghiệm điều họ muốn và trải nghiệm điều họ không muốn, gặp phải kẻ thù và chia ly bạn bè. A Tu La đau khổ vì sự đố kỵ và xung đột gay gắt trong khi chư thiên đau khổ vì rơi vào các cõi thấp hơn sau khi tận hưởng cuộc đời trường thọ của mình một cách thiếu suy xét. Nói ngắn gọn, hữu tình chúng sinh liên tục bị phiền nhiễu bởi khổ đau. Khi một bậc giác ngộ nhìn vào luân hồi, Ngài thấy nó là một nhà tù, một hầm than hồng hay một ổ rắn độc. Người ta không thể tìm thấy bất kỳ cội nguồn hạnh phúc vĩnh cửu nào trong đó: nó thực sự là một nơi khủng khiếp!

Cho đến nay, chúng ta vẫn trôi lăn trong luân hồi. Nếu chúng ta không sửa chữa nguyên nhân của điều này bằng cách thực hành Giáo Pháp, chẳng có cách nào thoát khỏi nó; chúng ta như con ong bị nhốt trong lọ, bay lên bay xuống trong bất lực. Chúng ta đã làm điều gì sai trái để trở thành tù nhân của luân hồi? Câu trả lời là các ác hạnh.

Hiện tại, nếu con có bất kỳ bệnh tật vật lý hay phiền nhiễu tinh thần, hoặc trong trạng thái không mong muốn, con hoảng sợ, hoàn toàn buồn bã và hoang tưởng về mọi thứ, giống như người kiệt sức bởi sự buồn nôn. Vậy thì sẽ thế nào khi con trải qua những khổ đau của ba cõi thấp hơn? Chao ôi! Bây giờ, phương thức duy nhất để thoát khỏi những khổ đau này là hoàn thành mục tiêu rốt ráo của Giáo Pháp thù thắng; nếu không, chẳng còn cách nào.

Con chẳng thể chịu đựng chút đau đớn, chẳng hạn gai đâm hay bỏng nhẹ vì một tàn lửa. Nếu thứ gì đó trái ngược với những ham muốn của con, nếu con mất tiền hay thấy bản thân trong hoàn cảnh không dễ chịu, con trở nên buồn bã. Con nghi ngờ rằng mọi người muốn làm hại con và con trở nên ám ảnh với các vấn đề của bản thân đến mức con thậm chí trở nên chán ăn. Nếu con còn chẳng thể chịu đựng những khổ đau tầm thường đến vậy, điều gì sẽ xảy ra khi con đối mặt với khổ đau không thể tưởng tượng của địa ngục?

Nếu ai đó nói những lời tàn nhẫn với con – có khi chẳng gì khác hơn “Anh là một kẻ nói dối” – nó như mũi tên cắm vào tâm con và con nghĩ rằng, “Sao hắn dám nói vậy với tôi! Tôi sẽ không để hắn trốn thoát với điều đó!”. Thậm chí nếu con mắc phải một căn bệnh rất nhẹ, con cảm thấy không thoải mái và lao đến gặp bác sĩ.

Vì thế, cách thức duy nhất để chấm dứt luân hồi là thực hành Giáo Pháp. Giáo Pháp được trao cho các con, sẵn sàng để sử dụng. Bởi vậy, thực hành hay không thì tùy thuộc vào chính con; đạo sư không thể thực hành cho con. Nếu con thực hành với sự tận tụy trọn vẹn, con có thể đạt giải thoát trong chính đời này; nếu không, con có thể chuẩn bị nền tảng để đạt được nó trong vài đời, hay ít nhất, con sẽ có được chút yêu thích với Giáo Pháp, thứ cuối cùng sẽ dẫn dắt con trên con đường.

Lúc nhập thất, con thực hành bốn thời khóa mỗi ngày. Tại sao con lại làm vậy? Bởi con đang hy vọng đạt được quả vị của Phật Thích Ca Mâu Ni.

Nhưng nếu cách thức hành xử, nói năng và suy nghĩ của con không hòa hợp với Giáo Pháp, con chắc chắn sẽ không thể đạt được Phật quả. Phật nghĩa là người mà mọi lỗi lầm đều cạn kiệt và mọi thiện hạnh đều trổ hoa. Khi nhìn vào bản thân, con tìm thấy rất nhiều lỗi lầm và rất ít phẩm tính tốt lành. Vì vậy, để đạt được mục tiêu, điều bắt buộc là con phải tiêu trừ những điều chưa hoàn hảo và cố gắng phát triển các phẩm tính tốt lành, giống như vị vua thiết lập luật lệ công bằng trong đất nước của ông ấy.

Mục đích duy trì nhập thất của con không phải để sở hữu danh tiếng, kiếm sinh kế hay các mục tiêu thế tục khác: lý do của con là hoàn thành Giáo Pháp.

Những vị được thúc đẩy mạnh mẽ để thực hành Giáo Pháp không thực sự cần phải thọ nhận rất nhiều chỉ dẫn, chỉ cần những chỉ dẫn trọng yếu. Trong thời đại đen tối hiện nay, không có thời gian để nghiên cứu mở rộng, chẳng hạn nghiên cứu toàn bộ Tam Tạng và vô số luận giải về nó. Dẫu sao, ngày nay, người ta thiếu sự thông tuệ và tinh tấn cần thiết cho sự nghiên cứu như vậy. Bây giờ là lúc để thực hành các chỉ dẫn khẩu truyền cốt tủy của Thầy con, điều giống như bơ được làm từ sữa.

Luân hồi thì không có bắt đầu và sẽ tiếp tục mãi mãi nếu con không thoát khỏi vòng quay liên tục của nó bằng cách tuân theo những hướng dẫn của một bậc giác ngộ. Các nguyên nhân căn bản của luân hồi là vô minh và những che chướng tinh thần khởi lên từ nó: tham lam, bám chấp, thù ghét, sân hận, thiếu nhận thức, kiêu ngạo, đố kỵ và bủn xỉn. Tập hội những méo mó tinh thần này tạo thành các thói quen và tập khí mạnh mẽ, thứ tiếp tục tái xuất hiện trong ý nghĩ và hành vi của chúng ta, giống như một mẩu giấy bị cuộn lại cứ tiếp tục tự cuộn lại, ngay cả khi được ấn phẳng ra.

Nếu con thực hành Giáo Pháp, con phải làm thế với sự tận tụy và chân thành trọn vẹn; nếu không:

Con có thể nói rằng: “Mọi thứ là ảo ảnh”, và sau đó dành cả ngày cưỡi ngựa, uống bia và tận hưởng những thú vui. Tối đến, con khoác khăn choàng cotton [để cho thấy rằng con đang thực hành nội hỏa tummo], ồn ã thực hành bài tập thở như việc thổi ra vào một cái ống bễ, sau đó, chơi chuông và trống. Con sẽ không đạt giác ngộ nhờ hành xử như vậy.

Liệu chúng ta có thể đạt giác ngộ như thế? Không bao giờ! Nếu những vị với mắt trí tuệ chứng kiến hành vi như vậy, chư vị sẽ bàng hoàng và xem chúng ta là hoàn toàn điên rồ.

Vậy thì chúng ta thành tựu Phật quả như thế nào? Khi con thiết lập những ranh giới của khóa nhập thất bằng các dấu hiệu của bốn vị thiên vương, con hứa nguyện duy trì bên trong những ranh giới này trong khoảng thời gian nhập thất, không gặp gỡ ngay cả cha mẹ hay họ hàng. Con biết rằng nhờ phương pháp này, con có thể giải phóng bản thân khỏi đại dương khổ đau của tam giới trong luân hồi và có thể đưa cha mẹ con cùng mọi hữu tình chúng sinh vượt qua nó.

Nhưng tại sao con vẫn chưa trở thành một vị Phật? Điều gì giữ con trong luân hồi? Câu trả lời rất rõ ràng:

Nguyên nhân của việc trôi lăn trong luân hồi là chấp ngã

Các định nghĩa về “ngã” và cách thức mà tâm vô minh bám chấp vào nó như một sự thực là chủ đề của nhiều bộ luận mở rộng đến mức chẳng thể giải thích chi tiết ở đây. Về tinh túy, kẻ gây rối thực sự và nguồn gốc của luân hồi là quan niệm về “tôi” mà chúng ta gắn cho tổ hợp thân-tâm-tên gọi. Bởi cái “tôi” này, theo thói quen, chúng ta thấy cuốn hút với những cảm xúc dễ chịu và thoái thác những cảm xúc không dễ chịu. Các quan niệm về bạn và thù, tham luyến và thù ghét, được sinh ra và như thế, bánh xe khổ đau quay tròn. Mọi thứ bị bao trùm bởi vô minh – không nhận ra rằng mọi hiện tượng nói chung và “tôi” nói riêng đều không tồn tại cố hữu và có bản chất là tính Không.

Sự bám chấp căn bản của chúng ta liên quan đến thân thể, tâm và tên gọi của chúng ta. Sự xem xét chỉ ra rằng thân của chúng ta chỉ là sự kết hợp của thịt, máu, xương và dịch quan trọng; tâm chúng ta là sự kết hợp của các ý niệm; và tên gọi của chúng ta là sự kết hợp của các chữ cái và âm thanh. Không điều gì trong số này tạo thành một thực thể độc lập.

Khi du khách đến một nhà trọ vào ban đêm, anh ta bắt đầu lên kế hoạch cho ngày hôm sau. Giống như vậy, khi tâm trú ngụ trong thân, nó liên tục lên các kế hoạch bất tận, hình thành vô số ham muốn và vì thế trải qua vô số khổ đau.

Trong Thư Gửi Bạn, Tổ Long Thọ viết rằng: “Đấng Munindra [Đức Phật] nói rằng: ‘Ham muốn đem đến sự phá hủy, như trái Kimba’”. Chúng cần phải bị từ bỏ, bởi những dây xích này trói buộc tất cả chúng sinh trong tù ngục luân hồi.

Không bao giờ thỏa mãn, chúng ta trôi lăn trong thế giới của những tham luyến như bầy chó đói. Càng có nhiều, chúng ta càng muốn nhiều và càng bị giày vò nhiều thêm. Bị trói buộc bởi những ham muốn và nhu cầu không ngớt, chúng ta không có được sự rảnh rang để thực hành Giáo Pháp.

Ngay khi sinh ra, chúng ta muốn chút thức ăn; chúng ta muốn nói chuyện; chúng ta muốn thoải mái. Tất cả những thôi thúc tập trung vào ngã này đến từ sự chấp ngã. Đức Phật nói rằng đắm chìm trong ham muốn và cho phép chấp ngã trở thành thói quen thì giống như ăn trái Kimba, thứ có vị ngon lúc đầu nhưng cuối cùng lại trở thành chất độc chết người. Chúng ta liên tục tận hưởng những ý niệm và ham muốn; thế nhưng dù cho chúng ta sở hữu tất cả của cải của hàng tỉ vũ trụ, chúng ta vẫn nghĩ rằng: “Tôi cần thêm”. Luôn luôn ham muốn nhiều hơn những gì chúng ta có là ma vương trú ngụ trong tâm chúng ta và phá hủy hạnh phúc của chúng ta. Nếu chúng ta có thể ngừng đồng nhất với ngã, chúng ta tự do; nếu không thể, nó trói buộc chúng ta giống như cùm sắt. Tất cả sự bám chấp này đến từ ý niệm “tôi” và từ tham, sân, kiêu ngạo và mọi ý niệm khác mà ngã tạo ra. Chừng nào còn đồng nhất với ngã, chúng ta không thể thoát khỏi luân hồi. Tuy vậy, nếu chúng ta xem xét cái ngã này, chúng ta dễ dàng thấy rằng, thực sự, nó hoàn toàn không tồn tại.

Nói ngắn gọn, về chấp ngã: trong sự bám chấp với đất nước, nhà cửa, của cải và tài sản của con, con trì hoãn thực hành Giáo Pháp.

Nếu con thấy nhà cửa hay những của cải giá trị, chẳng hạn vàng bạc, là những thứ tốt lành sẽ đem đến sự an lạc vật lý và an bình trong tâm, thì con sẽ bám chấp vào chúng. Con trì hoãn thực hành Giáo Pháp, nghĩ rằng: “Ồ, trước tiên tôi cần kinh doanh một chút và để ra ít tiền” hay “Đầu tiên, tôi cần hoàn thành mọi hoạt động thế tục”.

Con tán thán Bổn tôn khi con tìm thấy chỉ cây kim hay vài sợi chỉ và trở nên thất vọng dù cho chỉ mất chiếc bút hay dây giày [nói rằng: “Thật tệ làm sao! Tôi sẽ làm gì đây? Đó là một cây bút tốt!”]. Đây đều là những hình tướng bên ngoài của chấp ngã.

Tất cả bốn trường phái chính của Phật giáo Tây Tạng đều tuân theo những giáo lý chân chính của Phật Thích Ca Mâu Ni. Tuy nhiên, con có thể đã bước qua cánh cửa Giáo Pháp và gia nhập một trong những trường phái này, chẳng hạn truyền thống Nyingma, và chưa tìm hiểu sự sâu sắc của những giáo lý, con nghĩ rằng: “Trường phái này sở hữu ân phước gia trì của Guru Rinpoche; nó thực sự rất tốt. Các trường phái khác – Gelug, Sakya và Kagyu – không tốt bằng”. Và con cảm thấy khinh thường và thù địch với những vị đi theo con đường của các trường phái khác.

Thấy các thành viên của truyền thống mình là chư thiên còn những vị theo truyền thống khác là ma quỷ và không xem xét các phẩm tính của bản thân, con nghĩ rằng: “Chẳng phải tôi cũng thích hợp để thay thế vị trí của Phật Thích Ca Mâu Ni”. Tất cả đều là những hình tướng bên trong của chấp ngã.

Con có thể nghĩ rằng: “Tôi là một hành giả Nyingma, vì thế, cũng chẳng nguy hại gì nếu tôi uống rượu; cũng chẳng vấn đề nếu tôi có bạn gái hay trai; cũng chẳng sao nếu tôi không cắt tóc; chẳng cần phải từ bỏ thế gian” và v.v... Con có thể xem thường các trường phái khác và những vị đắp y tu sĩ. Con có thể nói rằng: “À! Hãy nhìn mấy người này đi! Bề ngoài họ trông rất đẹp đẽ, nhưng bên trong thì chả có gì. Họ chẳng thể nào là Phật tử”.

Con chẳng bao giờ khách quan xem xét cấp độ hành trì của bản thân, chẳng hạn con đã làm được bao nhiêu và đã đạt đến mức độ hiểu biết nào; nhưng với sự kiêu mạn, con bất cẩn cho rằng con là một hành giả vĩ đại. Thậm chí nếu chính Đức Phật có đang giảng dạy ở đây, con vẫn muốn ngồi phía trên Ngài. Đã phát triển một chút yêu thích với Giáo Pháp hay đã tiến hành vài hành động tốt lành, con nghĩ rằng: “Chẳng có hành giả Giáo Pháp nào như tôi trên thế gian!”.

Bám chấp vào sự quán tưởng trong giai đoạn phát triển là rắn chắc, có thiên kiến trong sự phát khởi Bồ đề tâm, thực hành giai đoạn hoàn thiện trong một cấu trúc mang tính quan niệm – con nói rằng vạn pháp là trống rỗng và không có tự-tính, nhưng bám chấp vào bản tính tính Không, như người phụ nữ đẹp đẽ bám luyến với thân thể của cô ấy, và nhìn nhận nó bằng tâm vô cùng chật hẹp và không rõ ràng, nghĩ rằng: “Không ai đạt đến cấp độ thiền định của tôi; vì thế, tôi không cần hỏi lời khuyên hay tham vấn bất kỳ ai”. Như vậy, cuộc đời của con sẽ bị lãng phí vô ích. Đây đều là những hình tướng bí mật của chấp ngã.

Khi con thiền định về Kyerim, giai đoạn phát triển, thay vì xem Bổn tôn là sự hiển bày của trí tuệ – xuất hiện nhưng rỗng rang, rỗng rang nhưng vẫn xuất hiện – con bám chấp vào nó là sự thực rắn chắc. Con thiền định về chư Bổn tôn an bình là những cô gái xinh đẹp và chàng trai đẹp đẽ; con thiền định về chư Bổn tôn phẫn nộ là những người giận dữ. Con liên tục phân biệt giữa mọi người. Con nghĩ rằng những người thích con – họ hàng và bạn bè của con – thì rất tốt và những người làm trái ý con một chút thì là kẻ thù. Đó là dấu hiệu cho thấy con chưa phát triển chút Bồ đề tâm nào.

Trong thực hành Dzogrim, giai đoạn hoàn thiện, nếu con có vài kinh nghiệm tâm linh, con lập tức nghĩ rằng con đã đạt được một cấp độ chứng ngộ cao, rằng con sánh ngang với chư thành tựu giả trong quá khứ; và nếu không có kinh nghiệm nào xuất hiện, con nghi ngờ giáo lý và đạo sư và trở nên thiếu nghiêm túc trong sự hành trì.

Ví dụ, con nghĩ: “Ồ! Tummo – điều đó rất tốt để giữ ấm”. Hoặc: “Nếu tôi chỉ mặc áo choàng cotton, mọi người sẽ nghĩ rằng tôi là một Yogi vĩ đại”.

Con sẽ điều phục cái ngã thế nào nếu con nghĩ rằng: “Chẳng có gì tốt đẹp trong thiện hạnh; chẳng có gì sai trái trong tội lỗi; chẳng cần phải tích lũy công đức; vô ích khi tịnh hóa bản thân. Tôi chỉ cần ngậm miệng và nhìn bầu trời”.

Mặc dù miệng con tràn ngập những từ ngữ sâu xa về tính Không, nếu tâm con chứa đầy sự bám chấp vào sự thực rắn chắc với tham luyến và thù hận, con đang lừa dối bản thân như bà lão tưởng tượng rằng bà ấy là một cô gái trẻ.

Để chứng ngộ tính Không, tinh túy của giáo lý, cần phải buông bỏ mọi tham luyến với cái ngã. Ban đầu, con chỉ giống như một cô gái quyến rũ, nhìn vào gương, tỉ mỉ rửa mặt, cẩn thận trang điểm và làm tóc, nghĩ rằng: “Tôi giống như một công chúa tuyệt trần”. Con có những tham luyến mạnh mẽ và sự bám chấp với thiền định và không gì hơn một sự hiểu mang tính lý thuyết về tính Không. Chừng nào còn bám chấp, ngã còn hiện hữu. Khi những che chướng như vậy xảy ra, sẽ có bóng tối tinh thần hay vô minh. Như đạo sư Sakya vĩ đại – Tổ Kunga Nyingpo[5] được Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi khai thị trong một linh kiến: “Khi có bám chấp, sẽ không có tri kiến”.

Ví dụ, con thực hành Giáo Pháp một chút và nghĩ rằng: “Làm sao có hành giả nào vĩ đại như tôi?”. Hoặc con giữ chút giới luật và nghĩ rằng: “Trên đời này làm gì có tu sĩ nào hoàn hảo như tôi?”. Hay con duy trì nhập thất vài năm và nghĩ rằng: “Sự thiền định và thấu suốt của ai có thể sánh với tôi?”. Giữ những thái độ như vậy, thờ ơ việc tìm kiếm sự hướng dẫn từ bất kỳ ai, con cảm thấy chẳng cần thỉnh cầu giáo lý dù cho Đức Phật có xuất hiện thực sự trước con. Vì thế, cả cuộc đời con trở nên vô nghĩa.

Nói ngắn gọn, cách duy nhất để trở thành một hành giả chân chính là từ bỏ mọi hình tướng bên ngoài, bên trong và bí mật của chấp ngã.

Lời khuyên thẳng thắn của Ta là: nếu con mạnh mẽ từ bỏ bám chấp với quê hương, của cải và tài sản của con, một nửa Giáo Pháp đã được hoàn thành.

Vào thời điểm thích hợp để tiêu trừ lỗi lầm và chướng ngại của đệ tử, đạo sư có thể liên tục giận dữ và rầy la. Nhưng thực sự, Ngài giống như cha mẹ hiền từ, người sửa chữa lỗi lầm của con cái bằng cách la mắng chúng và nhờ đó giúp đỡ chúng tiến bộ. Khi một người mẹ thô bạo túm lấy đứa con để ngăn nó làm đau bản thân, ý định của bà là làm lợi lạc cho đứa con về lâu dài. Chính với ý định này mà “lời khuyên thẳng thắn” trong bản văn này được ban bởi Tổ Jigme Lingpa. Bằng cách chấp nhận sự thật trong tính ngay thẳng của Ngài từ sâu thẳm bên trong con, con gần như chắc chắn sẽ đi đến kết luận rằng: “Về các vấn đề trong đời này, nếu tôi có thể hoàn thành chúng thì tốt; nếu không cũng chẳng thành vấn đề. Điều tôi thực sự muốn là hoàn thành Giáo Pháp. Cho đến bây giờ, tôi đã nghĩ rằng những đối tượng của tham luyến này là hữu ích với tôi; bây giờ, dù điều gì xảy ra, tôi không muốn bất kỳ thứ gì”. Nếu con có thái độ như vậy, một nửa của sự thực hành Giáo Pháp của con đã được hoàn thành.

Tổ Jigme Lingpa nói thêm rằng:

Ban đầu, bằng cách bước qua cánh cửa của giáo lý tuyệt đối và có khả năng từ bỏ chấp ngã như nhổ vào trong bụi, Ta đã đến được thành trì của trạng thái tự nhiên. Ta bắt đầu tập hợp đoàn tùy tùng các đệ tử, trở thành một cội nguồn lợi lạc cho chúng sinh khác, rèn luyện học trò bằng ý định căn bản của Ta [về lòng bi mẫn] và ban những giáo lý. Ta chỉ giữ vài thứ cần thiết tức thì, chỉ đủ y áo để bảo vệ bản thân khỏi cái lạnh và không nói rằng: “Sau này, Ta sẽ cần của cải này” hay “Ta sẽ cần nó nếu Ta ốm hay chết”, hoặc “Ta sẽ cần nó để cử hành các nghi lễ nếu Ta đau ốm”, “Ta phải để ra thứ gì đó để sử dụng cho những vật phẩm cúng dường tang lễ khi Ta chết”.

Như thế, Ta chẳng bận tâm đến việc lo lắng về các phương tiện hỗ trợ tương lai, mà chủ yếu dâng cúng dường lên Tam Bảo, chuộc lại mạng sống của động vật, phục vụ và kính trọng Tăng đoàn, bố thí cho người ăn xin và v.v...

Chúng ta có thể đọc trong những miêu tả chi tiết về cuộc đời của Tổ Jigme Lingpa cách thức mà Ngài luôn luôn sử dụng bất cứ tài nguyên nào mà Ngài có với sự hào phóng lớn lao. Bất cứ khi nào Ngài đến các thánh địa như Samye hay Lhasa, Ngài cúng dường hàng nghìn, hàng nghìn ngọn đèn và dọc đường, Ngài thường mua động vật để giải phóng và cứu mạng chúng. Ngài dâng cúng lớn lao và cúng dường trà cho các cộng đồng tu sĩ cũng như dâng nhiều món quà vật chất khác. Và Ngài không bao giờ không bố thí cho bất kỳ người ăn xin nào.

Bản văn tiếp tục:

Ta đã không lãng phí những món cúng dường của người sống và [những vị đại diện cho] người đã khuất bằng cách trao chúng cho các nguyên nhân không xứng đáng và Ta cũng không tích lũy chúng giống như ong tích mật trong tổ. Bởi Ta chẳng mang theo của cải lớn lao bên mình, Ta không cảm thấy bối rối trước những vị đến gặp Ta.

Tổ Jigme Lingpa đang giải thích cách mà Ngài không bao giờ mang theo hay sở hữu nhiều hơn các nhu yếu phẩm tối thiểu. Tất cả những đệ tử trực tiếp của Ngài đều có thể xác nhận sự buông bỏ của cải của Ngài. Ở đây, Ngài nói với tất cả chúng ta, các đệ tử muốn theo dấu chân Ngài.

Chúng ta đều sẽ chết, hãy nhớ điều đó.

Các con có thể nghĩ rằng: “Tôi muốn chăm sóc bạn bè, thoát khỏi kẻ thù, tích lũy nhiều tiền bạc, trở nên nổi tiếng và chinh phục thế giới”. Nhưng thậm chí nếu con trở thành chủ nhân của một thung lũng chứa đầy vàng, thậm chí nếu danh tiếng và tên tuổi của con lan khắp thế gian, khi cái chết xảy đến, vẫn chẳng có điều gì còn lại về con ngoài một xác chết được đem đến nghĩa địa. Cái chết là vị thầy tốt nhất cho tất cả những hành giả Giáo Pháp. Hãy suy nghĩ xem trạng thái tâm của con sẽ thế nào khi mà hơi thở của con sắp ngừng.

Thầy yêu cầu các con hãy nhớ điều này mọi lúc và vào mọi dịp. Đặc biệt khi con đang nhập thất: từ ngay khoảnh khắc con thức dậy vào buổi sáng, hãy luôn nghĩ rằng, “Cái chết, cái chết”. Trong lúc làm vậy, con sẽ đạt đến một sự hiểu rõ ràng rằng chẳng có hoạt động thực sự lợi lạc nào ngoài Giáo Pháp; và con sẽ không thể không hiến dâng bản thân cho nghiên cứu, quán chiếu và thiền định. Đây là cách duy nhất để đạt được sự tin tưởng vững chắc khi đối diện với cái chết.

Bởi tự thân Giáo Pháp thì thoát khỏi sự thiên vị, hãy cố gắng có nhận thức thanh tịnh về mọi người. Nếu con xem xét mọi truyền thống, mỗi truyền thống thực sự đều sâu xa theo cách thức riêng; nhưng với Ta, tri kiến Đại Viên Mãn thật tốt và mọi lỗi lầm căn bản đều tan hòa vào hư không.

Có nhiều truyền thừa Giáo Pháp khác nhau. Ở Xứ Tuyết Tây Tạng, có bốn trường phái chính, thứ trung thành hoàn hảo với truyền thống của Phật Thích Ca Mâu Ni. Truyền thống này nói rằng, về tinh túy:

‘Không làm điều ác,

Làm các việc lành,

Điều phục tâm mình:

Đó là giáo lý của Đức Phật’.

Hãy xem tất cả những vị đã bước qua cánh cửa của giáo lý Phật Đà là đáng kính trọng. Hãy nghĩ rằng: “Anh ấy thuộc về Tăng đoàn. Cầu mong anh ấy nhìn tôi với lòng bi mẫn”. Thực sự, nếu con đang đi theo và thực hành con đường của một truyền thống đặc biệt, chẳng có lý do nhỏ bé nhất nào để khinh miệt, xem thường hay mong muốn loại trừ bất kỳ truyền thống Giáo Pháp nào khác. Thật sự, nếu con nỗ lực với sự tinh tấn lớn lao trong truyền thống Giáo Pháp mà con lựa chọn và đạt đến đỉnh cao, con tự nhiên sẽ đạt được những phẩm tính của các truyền thống khác. Mục tiêu cần đạt được là một và giống nhau với tất cả trường phái. Vì vậy, hãy luôn luôn rèn luyện tâm con để thấy được sự thanh tịnh trong tất cả. Đừng bao giờ chỉ trích các hành động của những bậc tôn quý, dù họ là ai. Nói ngắn gọn, con phải có sự tin tưởng với truyền thống của mình mà không có chút thù hận nhỏ nhất nào với các truyền thống khác.

Một vị Yogi, người có kinh nghiệm nội tại thực sự, sẽ nhìn tất cả theo tinh thần của những lời dạy của Tổ Jetsun Milarepa: “Thế giới bên ngoài chính là cuốn sách của Ta; Ta chẳng cần những cuốn sách được viết bằng mực đen”. Sẽ đến một thời điểm mà mọi thứ xuất hiện trước con sẽ trở thành minh chứng hay sự xác nhận cho những giáo lý. Khi tâm bên trong vững chắc, mọi hiện tượng bên ngoài sẽ xuất hiện là bạn của con và con không bao giờ cảm thấy khó chịu hay không thoải mái về bất kỳ thứ gì khác. Mọi thứ sẽ trở thành sự tăng cường cho thực hành của con.

Tổ Jigme Lingpa đang nói rằng Ngài có thể tận hưởng những cơn sóng ân phước gia trì từ mọi truyền thống bởi Ngài không chút bộ phái. Ngài cũng không bị vấy bẩn bởi mười bốn lỗi lầm của Mật thừa, chẳng hạn chỉ trích các tri kiến tâm linh khác hay tuyên bố giáo lý bí mật cho đám đông mọi người.

Khi thiết lập nền tảng của những thực hành sơ khởi, con không nên từ bỏ chúng bằng cách nói rằng: “Mọi thứ đều trống không”, do đó đánh mất hành động của con trong tri kiến.

Nếu con chỉ nói về tri kiến tính Không nhưng cùng lúc lại hành xử một cách thiếu suy nghĩ, người ta nói rằng hành động của con bị lạc trong tri kiến. Nếu con tin rằng bởi mọi thứ có bản chất là tính Không, sẽ ổn nếu làm bất cứ điều gì con muốn và cũng chẳng khác biệt dù hành động của con là thiện hay bất thiện, thì hành động của con trở nên “bị lạc trong tri kiến”. Tất cả chư đạo sư vĩ đại đều nói điều ngược lại – rằng con càng hiểu về tri kiến tính Không, con càng tỉnh thức và cẩn trọng về luật nhân quả. Trong Đại Viên Mãn, mọi thứ đều tập trung vào tri kiến, điều là đỉnh cao chân chính của chín thừa. Điều quan trọng là hiểu tri kiến và hành động là gì và không nhầm lẫn chúng. Hành động hay hành vi dựa vào thân và khẩu trong khi tri kiến liên quan đến tâm.

Chẳng có gì nguy hiểm trong việc có tri kiến cao. Nhưng nếu mà do đó, các hành động của con trở nên quá rời bỏ luật nhân quả, các hành vi sai trái và lỗi lầm sẽ trút xuống như mưa.

Con cần cẩn thận quán sát luật nhân quả, thậm chí liên quan đến những hành động nhỏ nhất của con. Đức Phật miêu tả những kết quả gây hại của các bất thiện hạnh cũng như những lợi lạc của các thiện hạnh. Sự hành trì và hành động của con có hòa hợp với những giáo lý của Ngài hay không? Nếu không, hãy sám hối các lỗi lầm của con và sửa chữa những hư hỏng mà chúng gây ra và từ nay trở đi, hãy quán sát các hành động của con.

Sau đó, về sự hành trì thực sự, con cần sống ở một vùng hoang vắng, không có người quen, đồng hành cùng với bạn của con – sự tỉnh thức và thề sẽ duy trì dòng chảy của trạng thái tự nhiên không tạo tác.

Núi non là những địa điểm mà không ai sống. Tại sao con muốn đến đó? Không phải để săn bắt động vật hoang dã, cũng chẳng phải để ngắm cảnh hay giải trí, mà vì “Giáo Pháp trên núi”. Trong những vùng hoang vắng như vậy, con không có họ hàng, bạn bè hay kẻ thù để đối phó và không có những công việc vô ích để theo đuổi. Vì vậy, con tự do để hiến dâng bản thân hoàn toàn cho sự hành trì tâm linh. Khi Tổ Jetsun Milarepa đang cư ngụ một mình trong động Trakar Taktso, Ngài thực tế chẳng có quần áo và thức ăn, ngoại trừ cây tầm ma mà Ngài thấy ngay cổng vào hang động. Chẳng có gì phiền nhiễu sự thiền định của Ngài. Ở một nơi cô tịch như vậy, bạn bè của con là tỉnh thức và hỷ lạc bên trong, chứ không phải những người mà con bám luyến.

Khi con đã đến một vùng hẻo lánh trên núi, con chỉ cần an trú mọi lúc trong sự đơn giản của bản tính tâm. Nếu bất kỳ sự kiện gây phấn khởi nào xảy ra – dù do bạn bè, của cải, sự kính trọng hay danh tiếng đem đến – đừng nghĩ rằng: “Ồ! Hãy xem bây giờ tôi có gì!” và trở nên phấn khích bởi những điều hão huyền như vậy. Đừng nuôi dưỡng bất kỳ mong đợi nào, hy vọng có được thứ gì đó nằm ngoài điều con đã có.

Nếu bất kỳ hoản cảnh khó khăn nào xảy ra – chẳng hạn chướng ngại, thiên tai, bệnh tật hay bất cứ khó khăn nào khác – con có thể trở nên rất nản lòng, nghĩ rằng: “Bây giờ tôi sẽ không thể tiếp tục”. Nếu con để chân con bị trói buộc bởi những chướng ngại như thế, con sẽ chẳng thể đi xa.

Con cũng sẽ ấp ủ những hy vọng, nghĩ rằng: “Khi nào các kinh nghiệm và chứng ngộ tâm linh xuất hiện?”. Để có những kinh nghiệm và chứng ngộ tâm linh, con sẽ phải nỗ lực suốt đời. Chúng chắc chắn sẽ không đến sau khi cố gắng chỉ một ngày hay thậm chí một năm. Vì vậy, đừng có bất kỳ mong đợi thiếu kiên nhẫn nào liên quan đến kết quả thực hành. Sau khi thiền định một chút, con có thể nghĩ rằng: “Ồ, tôi chẳng có dấu hiệu, linh kiến, kinh nghiệm hay chứng ngộ nào. Có lẽ, sau tất cả, những giáo lý này chẳng hề đúng”. Đừng nuôi dưỡng những nghi ngờ gây hại như thế.

Nếu con nghe nói về những tin tốt hay xấu, thứ khuấy động hy vọng và sợ hãi, đừng xem chúng là thật. Chẳng chối bỏ hay chấp nhận chúng. Hãy như một người chết, người mà chúng ta chẳng thể nói gì với.

Khi ai đó đã chết, anh ta sẽ không hạnh phúc nếu người khác tán dương; anh ta cũng chẳng tức giận nếu ai đó chỉ trích. Anh ta đã đi đến nơi nào đó trong sáu cõi. Sau khi con dành nhiều năm nhập thất, mọi người có thể nghĩ rằng con chắc hẳn đã đến được một cấp độ chứng ngộ cao. Người khác có thể nói rằng con chỉ vừa lãng phí thời gian. Đừng quan tâm điều mà mọi người nói về con và sự hành trì của con – hãy cứ bền bỉ.

Tất cả những gì con cần nghĩ là: “Tôi phải đến một nơi cô tịch để thực hành Giáo Pháp. Nếu tôi chết ở đó, mọi chuyện đều ổn”. Tại sao con cần phải suy nghĩ về điều gì khác? Điều này sẽ trở nên rõ ràng trong tâm khi con

Suy nghĩ về tính khó khăn để đạt được một thân người, tính khó khăn để gặp được Giáo Pháp và về tính hiếm có của những đạo sư chân chính.

Hãy nhìn vào quốc gia mà con đang sống. Có bao nhiêu người đã từng nghe thuật ngữ “Tam Bảo” hay âm thanh OM MANI PADME HUM? Và bao nhiêu người không? Con có thể đánh giá đúng tính hiếm có của việc được nghe Giáo Pháp và tính hiếm có hơn nhiều của việc gặp gỡ một đạo sư chân chính? Nhưng thậm chí những vị được gọi là hành giả Giáo Pháp cũng hiếm khi biết cách theo chân đạo sư tâm linh một cách đúng đắn: họ sống với nhiều mong mỏi, nhiều lỗi lầm và nhiều ý nghĩ hoang dại. Sử dụng thân người để đạt được các mục tiêu tầm thường thì giống như trữ rác trong một cái bình vàng.

Con không thể thực hành Giáo Pháp bằng cách dựa vào những ý tưởng của bản thân. Con phải có sự hướng dẫn của một đạo sư tâm linh – và không phải là bất kỳ đạo sư nào, phải là một đạo sư chân chính. Khi con thọ nhận những giáo lý của Ngài và bắt đầu thực hành chúng, con sẽ gặp phải nhiều chướng ngại – những trò gian trá của ma vương, Mara.

Hãy nghĩ về nhiều cách khác nhau mà Ma vương có thể thâm nhập.

Khi tâm con rời xa khỏi Giáo Pháp, đó là ma vương. Ma vương không phải thứ gì đó với miệng rộng, mở to và mắt hung dữ. Nếu con không có sự tin tưởng với Giáo Pháp, nếu con không bền bỉ trong Giáo Pháp và chỉ nghĩ về việc trải qua cuộc đời một cách thoải mái, con sẽ có một ma vương nguy hiểm hơn nhiều ngay trong tâm con. Để thoát khỏi nó,

Hãy suy ngẫm về sự thật rằng tất cả đều sẽ chết.

Con có chắc rằng con sẽ sống thêm mười năm nữa? Quên nó đi! Con thậm chí chẳng thể đảm bảo rằng con sẽ sống thêm năm phút nữa. Nếu con có thể đảm bảo rằng con sẽ thoải mái hoàn thành tất cả công việc và vẫn đủ thời gian còn lại cho Giáo Pháp, sẽ ổn nếu chờ vài năm rồi mới thực hành; nhưng nếu con chờ đợi, con chỉ đang đánh lừa bản thân. Hãy nhìn xem có bao nhiêu xác chết được đưa đến nghĩa địa mỗi ngày chỉ trong một thành phố lớn. Con vẫn thờ ơ với cái chết. Đừng mù quáng. Hãy suy ngẫm nhiều lần về tính bất ngờ mà cái chết có thể xảy đến.

Hãy suy nghĩ về khổ đau và sự áp bức mà những người thế gian phải chịu đựng.

Hãy nhìn xem cách mà họ cặm cụi, làm việc trên đồng, chăm sóc họ hàng, tránh hay đánh bại kẻ thù. Họ làm việc với đủ loại máy móc; họ không thể ngủ ngon ban đêm. Thậm chí trước khi mặt trời mọc, họ đang lo lắng về cách kiếm sống. Nếu họ phải chịu đựng dù chỉ một phần trăm khó khăn như vậy vì thực hành Giáo Pháp, họ sẽ dễ dàng đạt được giải thoát. Về con, hãy vứt bỏ mọi hoạt động và những mối bận tâm thế tục. Hãy để lại những thứ nặng nề ngay ở đây và vứt bỏ những thứ tầm thường càng xa càng tốt.

Vì thế, con cần phải có nỗi khiếp sợ luân hồi giống như người mắc bệnh gan với đồ ăn béo ngậy. Nếu con không giữ điều này trong tâm thì có những bữa ăn ngon, một thí chủ tốt, quần áo ấm, nơi thoải mái và các cuộc trò chuyện dễ chịu sẽ chỉ chuẩn bị con cho một cuộc đời thế tục; và trước cả khi bắt đầu thực hành Giáo Pháp, con đã tạo ra những chướng ngại. Hơn thế nữa, người ta nói rằng: “Con có thể nhướn mày và nói theo cách thức tâm linh về sự chứng ngộ cao, nhưng nếu con chưa điều phục ma quỷ của chấp ngã và tham luyến lạc thú, các dấu hiệu sẽ xuất hiện trong hành vi của con và cũng có thể được phát hiện ra trong những giấc mơ”. Hiểu điều này là rất quan trọng.

Con có thể trông rất ấn tượng, với đôi mắt liên tục nhìn lên bầu trời giống như một thiền gia vĩ đại, tuyên bố rằng: ‘Tri kiến của tôi là Đại Viên Mãn” – nhưng nếu con thiếu sự ổn định bên trong, con sẽ vấp phải chướng ngại đầu tiên trên con đường của con.

Như người ta thường nói: “Dấu hiệu của thông tuệ là tự kiểm soát; và dấu hiệu của một kinh nghiệm tâm linh chín muồi là không còn những cảm xúc phiền não”. Điều này nghĩa là tương ứng với mức độ thông tuệ và uyên bác, người ta cũng trở nên điềm tĩnh, an bình và được thuần phục – chứ không phải một người khinh suất ngập tràn kiêu căng ngạo mạn. Dù sự hành trì của con tiến bộ nhiều theo năm tháng đến thế nào, con sẽ chẳng bận tâm đến thoải mái và không thoải mái; con sẽ chẳng có chút kiêu ngạo nào. Con sẽ luôn luôn an bình, không phiền nhiễu bởi các sự kiện bên ngoài, với tâm khiêm nhường, vượt khỏi hy vọng và nghi ngờ và bàng quan với tám mối bận tâm thế tục: được và mất, lạc thú và đau đớn, tán dương và đổ lỗi, nổi tiếng và không tên tuổi. Thành ngữ nói rằng: “Trong thực hành tâm linh, khó khăn đến lúc đầu; trong các vấn đề thế gian, chúng đến vào lúc cuối”. Điều này nghĩa là khi con từ bỏ các vấn đề thế tục và hiến dâng bản thân hoàn toàn cho sự hành trì, con có thể gặp phải vài chướng ngại bên ngoài và trong; nhưng con càng tinh tấn, con sẽ càng thấy hạnh phúc. Trái lại, các hoạt động thế tục có thể lúc đầu khiến con thỏa mãn phù du và giả tạo, nhưng chẳng mấy chốc con sẽ trở nên thất vọng cay đắng.

Con có thể đánh giá mức độ tiến bộ của sự hành trì từ những giấc mơ. Người ta nói rằng: “Không có thêm những giấc mơ tiêu cực là dấu hiệu của việc đã làm chủ hoàn toàn thiền định và không có sự khác biệt giữa đời này và sau là dấu hiệu của việc đã làm chủ tri kiến”. Những nhận thức của trạng thái thức thì liên quan đến đời này và những nhận thức của trạng thái mộng thì liên quan đến trạng thái chuyển tiếp giữa chết và đời sau – trung ấm Bardo. Nếu thực hành ban ngày của con, chẳng hạn thiền định về một Bổn tôn hay về tri kiến Đại Viên Mãn, đi vào trong giấc mơ của con và như thế, con có thể thiết lập sự liên tục của thực hành trong suốt cả trạng thái thức và mộng, con sẽ có thể làm chủ các trải nghiệm khởi lên trong trạng thái Bardo. Ví dụ, khi nằm mơ thấy một nguy hiểm lớn lao, nếu con nhớ đạo sư và Ngài đến giúp con trong giấc mơ, điều tương tự sẽ xảy ra khi con gặp phải các trải nghiệm khủng khiếp của Bardo.

Người ta nói rằng: “Chấp nhận đồ cúng dường từ lương của một quan chức cao cấp hay từ những người quyền lực đem đến các kết quả tiêu cực”.

Hãy thận trọng với ham muốn của con về các vị bảo trợ và thí chủ. Nếu không, thậm chí nếu con có đủ sự hỗ trợ để thực hành yên tĩnh, con sẽ liên tục theo đuổi của cải như chú chó lạc bận rộn chạy khắp nơi tìm kiếm những mẩu thức ăn.

Khi con nghĩ đến việc đi đâu đó, trước khi bước ra khỏi cửa, hãy kiểm tra thái độ và động cơ của con: liệu con có sắp làm điều gì đó thực sự xứng đáng? Nếu đúng, hãy tiếp tục; nếu không, hãy ở lại nơi con ở.

Nếu con suy nghĩ cẩn thận về nguồn gốc của của cải và tài sản của họ, làm sao chúng có thể làm lợi lạc sự hành trì tâm linh của con?

Ở Tây Tạng và những nơi khác, nhiều hành giả cần nhận được sự hỗ trợ từ các thí chủ hay người quan trọng. Hãy nhớ đến câu nói: “Ở đâu có quyền lực, ở đó có lỗi lầm”. Những người quyền lực và quan trọng như vậy có được của cải bằng cách đánh thuế lên mọi người hay bằng vũ lực. Nếu con thực hành theo cách thức hoàn hảo và sự hiểu của con tăng trưởng vững chắc, các lỗi lầm liên quan đến của cải mà con có thể thọ nhận từ những người như vậy sẽ biến mất.

Người ta cũng nói rằng: “Lạm dụng những món cúng dường là lưỡi dao với sinh lực. Quá ham đồ ăn cắt đứt sinh mạng của giải thoát”.

Cuối cùng, điều này sẽ là sức nặng kéo con xuống đáy sâu của địa ngục. Vì thế, hãy quán chiếu thật kỹ: chỉ dựa vào của bố thí làm phương tiện sinh sống và từ bỏ việc tâng bốc người khác.

Con cần từ bỏ việc vun bồi sự công nhận, nghĩ rằng: “Tôi phải tìm cách để có chút tiền hay dành được một vị trí tốt”. Như Đức Phật từng nói: “Những bậc thiện đức cần nương tựa vào đồ bố thí”. Hơn thế nữa, dù các thí chủ dâng cúng thứ gì, nếu họ dâng cúng dồi dào, con không nên nghĩ rằng: “Ồ, anh ta là một người rất tốt”; và nếu họ không cúng nhiều, con không nên nghĩ rằng: “Anh ta là một kẻ bủn xỉn chẳng có gì tốt đẹp”. Hãy chỉ đi khất thực, không ấp ủ bất kỳ ý nghĩ nào như vậy. Đây là thực hành san bằng tất cả công đức: những hành giả có được công đức nhờ nỗ lực trong Giáo Pháp và thí chủ có được công đức bằng cách giúp đỡ những hành giả làm thế.

Như chư Phật trong quá khứ thường nói: Hãy dùng lượng thức ăn thích hợp, tiết chế thời lượng ngủ nghỉ và duy trì sự tỉnh thức nhiệt thành.

Nếu con ăn quá nhiều thức ăn, những lỗi lầm tinh thần của con sẽ tự động khởi lên; nếu con không ăn đủ, con sẽ đánh trống, trì tụng và cử hành các nghi lễ trong làng và chỉ khiến đầu con quay tròn. Sau đấy, con sẽ nói rằng: “Nếu tôi không làm điều này, tôi sẽ chẳng có đủ thức ăn”, và con sẽ trở nên điên cuồng hơn cả chó ngoài đường. Vì vậy, hãy cẩn thận để ăn lượng chính xác. Đồ uống có cồn là cội nguồn của mọi lỗi lầm, bởi thế, chỉ uống một chén, không hơn. Nếu con không thể không dùng thịt, hãy chỉ ăn một lượng thích hợp và thực hành du già thức ăn theo lời khuyên của Ta trong “Cách Tiến Hành Các Hoạt Động Hàng Ngày”.

Tất cả những hành giả vĩ đại trong quá khứ, những vị duy trì cô tịch trên núi, giống như Tổ Jetsun Milarepa, dĩ nhiên đã ăn thức ăn, nhưng chỉ lượng tối thiểu cần thiết để duy trì sự sống. Nếu con ăn quá nhiều, những cảm xúc của con sẽ tăng lên và con sẽ dễ buồn ngủ.

Đừng ăn quá nhiều và đừng uống quá nhiều. Thịt có được khi phải trả giá bằng khổ đau lớn lao của những chúng sinh đang sống; tốt nhất là nên tránh. Nếu con không thể, hãy nhận thức về tính tiêu cực của nó và tiến hành vài lời cầu nguyện vì con vật mà con đang ăn. Về những thức ăn khác, đừng chỉ tống vào họng, mà hãy dùng thức ăn như một món cúng dường dâng lên chư Bổn tôn trong đàn tràng thân thể của con. Thậm chí nếu con không phải là một vị Tăng hay Ni, đừng dùng quá nhiều rượu bởi nó sẽ làm suy yếu sự tỉnh thức của con và dẫn con đến mọi kiểu hành động tiêu cực. Đức Phật nói rằng một tu sĩ uống chỉ một giọt rượu cũng có thể không còn là môn đồ của Ngài. Nếu con uống, con không thể hoàn thành ngay cả những hoạt động căn bản nhất của đời sống hàng ngày, chứ đừng nói đến việc thực hành các giai đoạn phát triển và hoàn thiện.

Hãy nghỉ ngơi tùy theo nhu cầu riêng của con, có lẽ khoảng ba giờ, nhưng đừng bao giờ ngủ quá nhiều.

Trong tất cả các hoạt động của mình, con phải áp dụng sự hiểu về thiền định trong các giai đoạn hậu thiền định và làm phong phú sự thiền định của con bằng các trải nghiệm trong đời sống hàng ngày, để cả hai cùng nhau phát triển mạnh mẽ và sâu sắc hơn. Nếu con quên tất cả về thiền định ngay khi rời nệm thiền định, làm sao con có thể mong mỏi tiến bộ trên con đường? Các điểm then chốt của Kim Cương thừa là giữ sự chứng ngộ tri kiến trong mọi hành động và nhận thức mọi hiện tượng là sự hiển bày của Bổn tôn, mọi âm thanh là các thần chú và mọi ý nghĩ là sự hiển bày tự nhiên của giác tính. Sự hiểu đó không thể bị ngăn trở bởi chấp ngã.

Khi miêu tả cách tiến hành thực hành tâm linh hàng ngày, dĩ nhiên thật khó để thiết lập một chuẩn mực duy nhất, bởi có những chúng sinh với căn cơ cao, trung bình và thấp. Tuy nhiên, Ta sẽ lấy khóa nhập thất ba năm và năm tháng của Ta ở Palgyi Riwo làm ví dụ. Trong khóa nhập thất này, Ta thức dậy ngay trước bình minh, tỉnh dậy rất mạnh mẽ và trục xuất hơi thở cũ chín lần để tách những tinh túy thanh tịnh và bất tịnh của yếu tố khí. Sau khi kết thúc các thực hành sơ khởi, Ta cầu nguyện chí thành đến mức nước mắt tuôn rơi.

Sau đấy, trong một thời công phu kéo dài cho đến giữa sáng, Ta thiền định về thực hành Prana [khí] của giai đoạn hoàn thiện từ pho giáo lý Drolthig Nyengyu phi phàm[6]. Ban đầu, điều cần thiết là phát khởi lòng dũng mãnh chịu đựng những đau đớn từ những sự di chuyển của khí; nhưng sau một thời gian, tất cả những nút thắt sẽ được tự nhiên giải phóng và khí hồi phục lại dòng chảy tự nhiên của nó. Đã kiểm soát ba mươi hai kinh mạch bên trái và ba mươi hai kinh mạch bên phải [tại luân xa rốn], Ta có thể phát hiện ra sự thay đổi theo mùa trong khoảng thời gian của ngày và đêm.

Những vị đã trở thành các chuyên gia về thực hành khí sẽ biết khi nào mặt trời và trăng sắp mọc hay lặn đơn giản nhờ các thay đổi xảy ra trong kinh mạch và năng lượng của họ. Họ cũng có thể hòa quyện khí bên trên (năng lượng sinh lực hay tiếp sức) và khí bên dưới (năng lượng đi xuống, dọn dẹp). Khi hai thứ này hợp nhất, người ta có thể di chuyển khí đến bất cứ nơi nào trong thân thể mà họ mong muốn.

Các khí đi lên và đi xuống được hợp nhất và một bình chứa lớn, tròn giống như bầu đựng nước thực sự có thể thấy bằng mắt[7]. Đây là cội nguồn mà từ đó các dấu hiệu thông thường và siêu việt của con đường được hiện thực hóa.

Thậm chí nếu con lộn ngược một chiếc bình chỉ có một lỗ rất nhỏ, nước sẽ không chảy ra ngoài. Giống như vậy, khi ai đó đã hoàn toàn làm chủ việc giữ gìn những năng lượng bên trong như Tổ Jigme Lingpa đã làm, người đó sẽ không đánh mất dịch trọng yếu. Tổ Jigme Lingpa đã chứng ngộ tinh túy của Tiểu thừa và Đại thừa. Chúng ta có thể thấy trong tiểu sử của Ngài mức độ nhiệt thành và sự bền bỉ lớn lao mà Ngài đã thực hành và những kinh nghiệm và chứng ngộ của Ngài thì tuyệt vời đến nhường nào. Ngài nói rằng:

Vì thế, nếu con chỉ giữ hơi thở trong khoảng thời gian ngắn và quán tưởng không rõ ràng, điều quan trọng là không khoe khoang về sự hành trì của bản thân.

Khi thực hành về kinh mạch và năng lượng, trước tiên, con trải qua một giai đoạn gian khổ, đau đớn và nhiều khó khăn. Sau đó là một giai đoạn của ham muốn hỷ lạc lớn lao. Cuối cùng, con trở nên thoát khỏi bám chấp và trải qua sự hợp nhất của hỷ lạc bất biến và tính Không.

Những sự quán tưởng không rõ ràng thì chẳng mấy hữu dụng, bởi vậy, con phải tập trung nhất tâm và ngăn tâm con khỏi việc bị cuốn đi bởi các ý nghĩ lang thang.

Giữa sáng, Ta dùng trà hay súp, và sau đấy cúng Sur, sự cúng dường nhờ đốt. Kế đó, Ta bắt đầu một thời khóa của các thực hành tiếp cận và thành tựu[8].

Trong lúc trì tụng thần chú và thành tựu của giai đoạn phát triển, khi thiền định về một Bổn tôn, trước tiên, con cần quán tưởng rõ ràng và chuẩn xác hình tướng, màu sắc và các khía cạnh khác nhau của Bổn tôn mà không bám chấp vào đó. Không chỉ sự quán tưởng về mọi chi tiết (mặt, tay, v.v...) cần phải rõ ràng mà con cũng cần nghĩ rằng hình tướng mà con quán tưởng được thấm nhuần bởi và có thể hoàn toàn hiển bày trí tuệ, lòng bi và sức mạnh của tất cả chư Phật. Nói ngắn gọn, con phải tin chắc rằng không có khác biệt giữa sự quán tưởng của con và Bổn tôn thực sự. Sự quán tưởng của con không đơn giản là một người đẹp đẽ với nhiều trang sức hay một ma quỷ trông giận dữ, mà thay vào đó, đó là một sự hiển bày của những vị Phật hoàn toàn giác ngộ.

Trong giai đoạn phát triển, bản chất của Bổn tôn thoát khỏi bám chấp; sự hiển bày, tức hình tướng của Bổn tôn, chói ngời; và lòng bi là sự tập trung rõ ràng vào phóng tỏa và hòa tan trở lại của những tia sáng. Chỉ bằng cách duy trì sự tỉnh thức về những điều này mà các giai đoạn phát triển và hoàn thiện mới được hoàn thành.

Bên trong, con cần thiền định về sự hợp nhất mật thiết của các hình tướng và tính Không. Trong khi quán tưởng Bổn tôn, con cần nhận thức toàn bộ thế giới hiện tượng là sự hiển bày nhưng cùng lúc lại rỗng rang. Như thế, con sẽ kết hợp các giai đoạn phát triển và hoàn thiện. Chỉ riêng giai đoạn phát triển sẽ không thể dẫn con đến sự thành tựu rốt ráo.

Bằng tâm, hãy tiến hành quán tưởng giai đoạn phát triển; bằng khẩu, hãy trì tụng các thần chú; và hãy khiến thân con trở thành bình chứa thích hợp cho định bằng cách giữ tư thế thẳng và cân bằng tốt. Thỉnh thoảng, hãy phát khởi lòng sùng mộ chí thành, nghĩ rằng Thầy của con và Đạo Sư Liên Hoa Sinh là một. Lúc khác, hãy tập trung sự chú ý của con vào khuôn mặt, các tay và mọi chi tiết về trang sức, y áo, v... của Bổn tôn; khi khác, hãy tập trung vào sự phóng và thu lại các tia sáng. Đừng bao giờ sa ngã vào nhận thức bình phàm. Nếu con chỉ cầm một tràng hạt trong tay và trì tụng thần chú bằng miệng trong khi tâm lại lang thang đây đó, ngập tràn tham và sân, điều đó sẽ chẳng hữu ích chút nào.

Ngày nay, vài hành giả lười biếng thực hành mà chẳng có chút nỗ lực nào, như ông lão đếm Mani. Đó không phải là cách thức đúng đắn.

Ở đây liên quan đến vài cư sĩ ở Tây Tạng, những vị trì tụng thần chú Mani [Om Mani Padme Hum] theo thói quen, chẳng mấy tập trung, không thọ nhận bất kỳ chỉ dẫn nào và không gắn bất kỳ sự thiền định đặc biệt nào với nó.

Đã trải qua những thực hành khác nhau này, Ta kết thúc thời khóa công phu thứ hai ngay trước buổi trưa.

Sau đó, Ta cúng dường Torma nước, trì tụng Sám Hối Lỗi Lầm, Tự Nhiên Viên Thành Ước Nguyện, Phật Đỉnh Tôn Thắng, Thân Trí Tuệ Thù Thắng và v.v... và kết thúc bằng các đà ra ni, thần chú và lời cầu nguyện từ cuốn Nhật Tụng[9].

Kế đấy, nếu cần phải viết gì đó, Ta sẽ nhanh chóng biên soạn khoảng tám trang. Tiếp theo, nếu không có gì đặc biệt trong tâm, Ta sẽ thiền định về thực hành Thogal. Lúc ăn trưa, Ta thổi nhiều thần chú và đà ra ni đặc biệt lên thịt, phát khởi lòng bi mẫn và dâng những lời cầu nguyện. Sau đó, Ta thực hành du già thức ăn bằng cách quán tưởng các uẩn và đại là chư Bổn tôn và trì tụng Kinh điển tịnh hóa cúng phẩm được thọ nhận[10].

Khi tiến hành sự cúng dường thức ăn theo Kim Cương thừa, con cần quán tưởng chư Bổn tôn của các Mandala an bình và phẫn nộ tại những luân xa khác nhau trên thân: bốn mươi hai Bổn tôn an bình ở luân xa tim, năm mươi tám vị phẫn nộ ở luân xa trán, tập hội Trì Minh Vương ở luân xa cổ họng và v.v... Hãy ăn thức ăn theo cách mà con cử hành lễ hỏa tịnh, tưởng tượng rằng hai tay của con là những dụng cụ nghi lễ được dùng để dâng các thành phần khác nhau. Hơn thế nữa, khi con nuốt thức ăn, hãy tưởng tượng rằng con đang đưa cúng phẩm vào lửa (thứ ở đây là nội hỏa hay tummo). Tinh túy của thức ăn sau đó trở thành một món cúng dường dâng lên chư Bổn tôn của các uẩn, đại và xứ của đàn tràng thân thể con. Sau đấy, hãy trì tụng các Kinh điển tịnh hóa, thần chú và đà ra ni và danh hiệu của chư Phật. Bất cứ thứ gì còn sót lại cần được trao cho những vị khách mời thấp hơn, các tinh linh gây hại mà chúng ta có món nợ nghiệp.

Kế đấy, Ta tiến hành hai hay ba trăm lạy và tụng những lời cầu nguyện từ nhiều Kinh điển và Mật điển.

Trong một khóa nhập thất kéo dài, rất tốt cho thân thể nếu tiến hành hai hay ba trăm lạy mỗi ngày. Con cũng cần tụng nhiều lời nguyện, chẳng hạn Phổ Hiền Hạnh Nguyện và Lời Nguyện Phổ Hiền.

Sau đó, Ta lập tức ngồi xuống và thực hành thiền định cũng như trì tụng Bổn tôn của Ta một cách miên mật. Nhờ đó, Ta có thể hoàn thành các thực hành về nhiều bộ Bổn tôn. Lúc chạng vạng, Ta cử hành một lễ cúng dường tiệc Ganachakra, dâng cúng Torma và hoàn tất các thực hành kết thúc và sự hóa tán của giai đoạn hoàn thiện. Tiếp đấy, Ta dâng nhiều lời cầu nguyện mạnh mẽ để có thể nhận thấy tịnh quang và cũng tụng nhiều lời cầu nguyện, chẳng hạn Tự Nhiên Viên Thành Ước Nguyện, mãnh liệt và không phân biệt vì bản thân và mọi chúng sinh. Sau một thời khóa thiền định khí, Ta bắt đầu du già giấc ngủ.

Con cần nằm ngủ về bên phải trong tư thế sư tử trong lúc quán tưởng một bông sen đỏ bốn cánh ở luân xa tim. Ở giữa của bông sen này, hãy thấy Bổn Sư của con trong hình tướng Guru Rinpoche. Ngài phóng vô số hào quang tràn ngập căn phòng và soi sáng toàn bộ không gian khắp mười phương. Sau đấy, khi con cảm thấy con đang thiếp đi, hãy nghĩ rằng mọi hiện tượng của vũ trụ tan thành ánh sáng và tan vào đạo sư của con trong luân xa tim. Kế đó, thân thể của con cũng tan thành ánh sáng và tan vào đạo sư và chính vị thầy cũng tan thành cầu vồng biến mất dần trong bầu trời. Hãy ngủ thiếp đi trong lúc duy trì trong trạng thái đó.

Bất cứ khi nào thức dậy, Ta không rơi vào sự vô minh mà nhất tâm giữ sự chú ý tập trung và nhờ làm vậy, Ta có thể đạt được tiến bộ trong thực hành.

Nói ngắn gọn, trong suốt ba năm này, Ta luôn luôn ăn cùng một lượng thức ăn và chỉ đắp một chiếc khăn choàng cốt-tông. Không một lời nào đi qua cánh cửa nhỏ bên trong của ẩn thất và khi những người hộ thất đến, họ không đi qua cánh cửa bên trong đó. Bởi Ta có nhận thức xả ly và chán nản luân hồi cùng một sự tỉnh thức sắc sảo về tính bất định của cái chết, Ta chẳng thốt một lời tán chuyện hay nói chuyện vô nghĩa.

Tuy nhiên, các đệ tử của Ta, khi nhập thất, con có thể đã đặt một dấu hiệu bên cửa, nhưng các ý nghĩ của con thì cứ lang thang; nếu có một tiếng ồn bên ngoài, con hành xử như một người quan sát và con lắng nghe bất kỳ tiếng lảm nhảm nào. Nếu con gặp ai đó tại cánh cửa bên trong, con thảo luận tin tức từ Trung Hoa, Tây Tạng, Mông Cổ và khắp mọi nơi. Sáu giác quan của con lang thang khắp nơi bên ngoài và con đánh mất tất cả sức mạnh của sự nhập thất. Con chạy theo các đối tượng và nhận thức bên ngoài, những thành tựu của con tan biến ở bên ngoài và con mời gọi các chướng ngại vào bên trong. Nếu con rơi vào những thói quen này, thời gian nhập thất của con sẽ trôi qua mà tâm con chẳng có chút tiến bộ nào. Đừng bao giờ rời khóa nhập thất mà chỉ bình phàm như trước kia con đã từng.

Thậm chí nếu con đã dành nhiều năm nhập thất, nếu con thấy rằng tâm con thậm chí trở nên hoang dại hơn trước kia và không hòa quyện với Giáo Pháp, con chỉ lãng phí thời gian của mình.

Con không nên quá căng thẳng (tập trung quá mạnh mẽ) hay quá thư giãn (ngủ thiếp đi hay trở nên hoàn toàn xao lãng khỏi thiền định). Cứ duy trì trong sự đơn giản không thay đổi, sự tươi mới của khoảnh khắc hiện tại, bản tính bất biến của tâm, thứ là vị Phật đích thực.

Con phải phát triển sự quyết tâm để dù đang làm gì, bản tính trọng yếu của tâm con thì không thể diễn tả, vượt khỏi sự hiểu biết, không quá chặt, không quá lỏng; nó vượt khỏi thiền định, tuy nhiên không có chút xao lãng dù nhỏ nhất. Trong lúc nhập thất, dù con ốm yếu, đau đớn hay hấp hối, thực hành các giai đoạn phát triển hay hoàn thiện, biên soạn hay trì tụng những lời cầu nguyện hàng ngày – không thay đổi, thiết lập, chỉnh sửa hay làm hỏng giác tính hiện tại này, con không bao giờ nên rời khỏi nó. Khi con rời khỏi nó, các ý nghĩ khác nhau có thể khởi lên và dưới sức ảnh hưởng của chúng, sự kiêu mạn của việc là “thiền gia vĩ đại” sẽ tăng lên.

Con có thể nghĩ rằng: “Tôi biết Giáo Pháp. Tôi đã gặp gỡ nhiều đạo sư”. Con sẽ vạch trần những lỗi lầm của các đạo hữu, tích lũy của cải và tạo ra các hoàn cảnh phiền nhiễu, để thời gian của con trôi qua khi làm nhiều chuyện nhưng chẳng làm gì đúng đắn. Kẻ ngu dốt sẽ nói rằng: “Anh ta là một người với công đức lớn lao và đem lại vô số lợi lạc cho chúng sinh”. Khi con bắt đầu ăn bột Tsampa[11] được cúng dường [để làm] Torma, đó sẽ là một dấu hiệu chắc chắn rằng ma vương đã sở hữu con.

Như người ta thường nói:

‘Hướng tâm con về với Giáo Pháp.

Hướng Giáo Pháp về cuộc đời thanh đạm, khiêm nhường.

Hướng cuộc đời thanh đạm, khiêm nhường này về ý nghĩ về cái chết.

Hướng cái chết xảy ra ở một địa điểm hiu quạnh'.

Tất cả những hành giả của Giáo Pháp cần xem bốn cam kết này của chư vị Kadampa tôn quý như là ngọc báu vương miện của họ và các chướng ngại (ma vương) sẽ không thể cản trở họ.

Vứt bỏ tất cả những ý nghĩ khác, con chỉ nên quan tâm đến Giáo Pháp. Con không cần nghĩ về của cải, danh tiếng và quyền lực, mà chỉ nên vun bồi sự khiêm nhường. Hãy làm điều này không chỉ trong vài tháng nhập thất mà trong trọn cuộc đời, cho đến khoảnh khắc cái chết xảy đến. Khi cái chết xảy đến, sẽ là vô ích khi ở cùng nhiều người thế tục; tốt hơn là chết trong một hang động trống không, nhất tâm miệt mài trong thực hành tâm linh. Với cấu trúc tâm như vậy, các chướng ngại của ma vương sẽ chẳng có chỗ nào để tóm lấy con.

Hơn thế nữa, nếu con nói về các kinh nghiệm, chứng ngộ hay giấc mơ, bàn tán những tin tức về Giáo Pháp và các khó khăn của những thực hành nhập thất của con hay đề cập đến lỗi lầm của những vị trong cùng truyền thừa và có cùng tri kiến với con với những người không có cùng thệ nguyện Samaya, lấy ví dụ, thì các thành tựu của con sẽ tan biến và hành vi này sẽ chỉ để phơi bày lỗi lầm của chính con. Vì thế, hãy khiêm cung, hòa thuận với mọi người, mặc quần áo rách rưới và đừng bận tâm đến các vấn đề thế tục. Trong sâu thẳm con người con, con không nên sợ hãi ngay cả Tử Thần.

Đừng đánh mất điều mà con đã đạt được bằng cách than phiền rằng: “Tôi đã nhập thất lâu như vậy nhưng chẳng bao giờ nhận được kinh nghiệm hay chứng ngộ nào; bạn không nên mong chờ bất kỳ kết quả nào từ thực hành này!”. Hãy thực hành với niềm hoan hỷ lớn lao. Cùng lúc, con cần hoàn toàn thoát khỏi hy vọng và sợ hãi, nghĩ rằng: “Nếu cái chết xảy đến hôm nay, tôi vẫn tự tin”.

Bên ngoài, bằng cách xuất hiện thậm chí còn an bình hơn cả Vua Thiên Nga, Yulkhor Sung[12], con cần có thể gây ấn tượng tích cực với người khác.

Nếu bên ngoài con tự-kiểm soát và hòa nhã trong khi bên trong, con có sức mạnh và sự tin tưởng về thực hành của mình, đã chuyển hóa bản thân, con sẽ có khả năng chuyển hóa chúng sinh khác. Con cần có thể khiến cho người ta nghĩ rằng: “Ồ, một hành giả Giáo Pháp cần phải giống như anh ấy”.

Nói ngắn gọn, ai đó thực hành Giáo Pháp chỉ nên nương tựa bản thân và không nên nhận lời khuyên từ bất kỳ ai ngoại trừ một đạo sư chân chính. Thậm chí lời khuyên của cha mẹ, dù chân thật đến đâu, sẽ không đúng. Hãy giống như thú hoang sổ lồng.

Con cần liên tục kiểm tra xem liệu con có thành công trong việc sử dụng giáo lý để điều phục những cảm xúc phiền não của con hay không. Nếu bất kỳ thực hành nào có kết quả trái ngược, làm tăng những cảm xúc phiền não của con và sự ích kỷ, nó không thích hợp với con và con cần từ bỏ nó. Khi con đã bắt đầu thực hành, đừng tuân theo lời khuyên của bất kỳ ai. Hãy giống như con thú hoang nhảy ra khỏi bẫy và chạy nhanh nhất có thể. Con phải hoàn toàn thoát khỏi luân hồi, chứ không phải nửa trong nửa ngoài.

Khi con đang thực hành nhập thất, đừng phá vỡ hứa nguyện; hãy giống như cây cọc cắm vào đất cứng, được đóng vững chắc. Nếu con nhận tin xấu hoặc nếu các hoàn cảnh xấu xảy ra, đừng hoảng sợ; con cần mù tịt như người điên.

Khi con đã bắt đầu thực hành, hãy rất mạnh mẽ và ổn định. Con cần sở hữu lòng quyết tâm và sức mạnh bên trong đến mức con sẽ không phá vỡ lời hứa duy trì nhập thất dù phải đánh đổi mạng sống. Nếu người ta chỉ trích con, đừng mất sự hăng hái. Nếu họ tán dương con, đừng phấn khích về điều đó. Hãy giống như người điên, kẻ chẳng quan tâm xem liệu người ta nói điều tốt hay xấu. Đừng để bất cứ điều gì ảnh hưởng đến lòng quyết tâm của con.

Khi con ở cùng nhiều người, đừng để chính niệm của con sa ngã về những thứ bình phàm.

Khi con thấy bản thân giữa một đám đông, đừng bao giờ đánh mất chính niệm. Hãy duy trì trạng thái của sự đơn giản không tạo tác và nhớ những chỉ dẫn của đạo sư.

Con cần giống như một người mẹ bị tách khỏi đứa con mới sinh. Một người phụ nữ vừa sinh con cực kỳ yêu thương và ân cần với đứa bé; và nếu ai đó lấy đứa bé đi dù chỉ trong thời gian ngắn, bà ấy không thể ngừng suy nghĩ về con. Giống như vậy, con không nên rời khỏi chính niệm và sự cảnh giác.

Con cần rèn luyện trong việc nhìn nhận mọi sự tồn tại hiện tượng là vô cùng thanh tịnh.

Đừng phân biệt giữa hiện tượng thanh tịnh và bất tịnh; hãy cứ nhận ra sự thanh tịnh vô cùng nguyên sơ của vạn pháp.

Khi con thiền định về khí và giai đoạn hoàn thiện, con không bao giờ được đánh mất sự tập trung, giống như người xâu kim. Thậm chí nếu cái chết có xảy đến một cách bất ngờ, không có bất kỳ buồn bã hay hối tiếc nào và chẳng còn gì chưa hoàn thành trong tâm, con cần giống như con đại bàng bay vút lên bầu trời.

Thậm chí nếu cái chết giáng xuống con hôm nay như tia sét, con phải sẵn sàng chết mà không buồn bã hay hối tiếc, không còn chút bám víu vào điều gì bị bỏ lại đằng sau. Duy trì trong sự nhận ra tri kiến, con cần rời bỏ đời này như chim đại bàng bay vút vào bầu trời xanh.

Khi chú đại bàng bay lên bầu trời bao la, nó không bao giờ nghĩ rằng: “Cánh của tôi sẽ không thể nâng đỡ tôi; tôi sẽ không thể bay xa đến thế”. Giống như vậy, khi hấp hối, hãy nhớ đạo sư của con và những chỉ dẫn của Ngài và trung thành với chúng với sự tin tưởng trọn vẹn.

Nếu con có bảy điểm trọng yếu này, con sẽ đạt được thành tựu rốt ráo của những Đấng Chiến Thắng, chư Phật của quá khứ và mong ước của Ta sẽ được viên thành. Như thế, các con sẽ khiến đời người này trở nên ý nghĩa và đã bước qua cánh cửa của Giáo Pháp thù thắng, con sẽ đạt được kết quả cuối cùng.

Trong tất cả những cúng dường con có thể dâng lên bậc thầy, không có gì làm hài lòng Ngài hơn sự hành trì tâm linh chân chính. Bởi lẽ đó, để hoàn thành những mong ước của Ngài và khiến đời người này trở nên ý nghĩa, hãy bước vào con đường của Giáo Pháp và thực hành theo những chỉ dẫn của đạo sư.

A la la ho!

Ta, Dzogchenpa Longchen Namkhai Naljor, vị Yogi của Hư Không Bao La, đã viết lời khuyên chân thành này, dựa trên kinh nghiệm của bản thân, cho hành giả Yogi oai hùng Jalu Dorje, “Thân Cầu Vồng Kim Cương”, người đã trở thành bình chứa xuất sắc cho Mật thừa nhờ niềm tin và lòng sùng mộ. Ta yêu cầu tất cả các con giữ nó bên gối.

Nếu con có thể thực hành theo những chỉ dẫn cốt tủy này, con sẽ luôn luôn hòa hợp với Giáo Pháp và trở thành một hành giả hoàn toàn thanh tịnh. Đó là lý do Tổ Jigme Lingpa nói lúc kết thúc bản văn này là hãy “giữ nó bên gối”, nghĩa là hãy đặt nó gần bên và đọc đi đọc lại nhiều lần. Hãy cố gắng hành xử theo nó mỗi ngày, hoan hỷ và cầu nguyện đến bậc thầy để có thể làm tốt hơn nữa vào hôm sau.

Nếu con làm trái với những chỉ dẫn này, hãy nhận ra lỗi lầm, dâng lên sự sám hối, trì tụng thần chú trăm âm của Đức Kim Cương Tát Đỏa và thề rằng điều đó sẽ không bao giờ xảy ra lại. Đừng bao giờ rời xa giáo lý này. Hãy nghĩ về nó như một vị giữ kỷ luật, người dõi theo các hành động của con và nhớ rằng đây là tinh túy của tất cả những gì cần thực hành.

Mặc dù Tổ Jigme Lingpa đã hòa tan thân vật lý của Ngài vào cõi giới tuyệt đối của Pháp thân, những chỉ dẫn tâm linh mà Ngài để lại sánh ngang với sự hiện diện thực sự của Ngài với những vị thấu triệt chúng. Nếu con cố gắng áp dụng những giáo lý này, dù cho con chưa thành công lúc bắt đầu, con chắc chắn sẽ thành công bằng cách bền bỉ. Chẳng có gì không thể làm chủ được nhờ sự chăm chỉ. Vì thế, thực hành hay không thì tùy thuộc vào con.

Dilgo Khyentse Rinpoche[1]

Việt dịch: Pema Jyana

Nguồn: Đại dương lời khuyên tuyệt diệu để thực hành Nhập thất cô tịch

Dilgo Khyentse Rinpoche đã ban những giáo lý này vào ba dịp: hai lần ở Pháp vì lợi ích của những vị sắp bước vào một khóa nhập thất ba năm và một lần ở Nepal, tại Tu viện Shechen, theo thỉnh cầu của hành giả Lobsang Dorje. Bản chép lại hiện nay dựa trên phiên bản đầu tiên được ban ở Pháp, kèm theo vài đoạn trích từ những giáo lý được ban ở Nepal.

Những giáo lý này được chuyển dịch [sang Anh ngữ] bởi Matthieu Konchog Tenzin, do Patricia Deakins ghi chép lại và hiệu đính ban đầu bởi John Deweese, Nur Richard và Shirin Gale. Chúng được Kendra Crossen hiệu đính lại cho phiên bản này. Bản văn gốc của Tổ Jigme Lingpa được David Christensen chuyển dịch và chỉnh sửa đôi chút cho phiên bản hiện tại.

Rất nhiều kiểu nhận thức khác nhau về mọi thứ xung quanh bạn trong cuộc đời này khởi lên trong tâm. Ví dụ, hãy nhìn vào các mối quan hệ của bạn với người khác. Bạn nhìn nhận vài người theo cách tích cực – bạn bè, họ hàng, thí chủ, những vị bảo hộ; trong khi cũng có những người bạn cho là kẻ thù – người chỉ trích và nói xấu bạn, đánh đập, lừa dối bạn. Quá trình bắt đầu với các giác quan, nhờ đó mà tâm nhận ra rất nhiều hình dạng, âm thanh, vị và cảm xúc khác nhau. Khi tâm nhận thức về các vật bên ngoài này, nó phân loại chúng. Những thứ nó thấy dễ chịu, thì nó sẽ thích thú, trong khi những thứ khó chịu, nó sẽ cố gắng tránh. Như thế tâm chịu khổ đau vì không có được thứ dễ chịu mà nó muốn, và phải trải qua những điều khó chịu nó muốn tránh. Nó luôn bận rộn đuổi theo những hoàn cảnh dễ chịu mà nó muốn tận hưởng, hay cố gắng thoát khỏi những điều không muốn, mà nó thấy rất khó khăn và khó chịu. Nhưng các trải nghiệm vật dễ chịu hay khó chịu không phải các chức năng vốn thuộc về các đối tượng mà bạn nhìn nhận. Chúng chỉ khởi lên trong tâm.

Hãy lấy ví dụ về quá trình nhìn một vật. Đối tượng là một vật đặc biệt ở thế giới bên ngoài, cơ quan nhận thức là đôi mắt, và cái nhìn nhận hình ảnh và phân loại của nó là thức. Nếu bạn gặp một người xinh đẹp, một người họ hàng thân thiết, hay một bức tượng linh thiêng, bạn cảm thấy vui vẻ. Nếu bạn gặp thứ gì đó xấu xí, hay một người thiếu thiện chí đến trêu đùa hay tấn công bạn, bạn cảm thấy buồn, lo lắng hay tức giận. Mọi nhận thức này đều khởi lên trong chính tâm. Chúng bị gây ra bởi đối tượng được nhìn nhận, nhưng tự chúng không xuất hiện trong đối tượng đó, chúng cũng không đến từ đâu khác ngoài tâm.

Nói chung, tâm là nô lệ của các nhận thức nhị nguyên của nó. Phân chia mọi thứ thành dễ chịu và khó chịu, nó không ngừng cố gắng trải qua điều dễ chịu và thoát khỏi điều khó chịu – chẳng hề biết rằng đó không phải là cách để đạt được hạnh phúc và thoát khỏi khổ đau. Ngu dốt khiến tâm không ngừng tạo ra cảm xúc thích và không thích. Bạn tham gia vào vô số các hoạt động thế tục với không chút bền vững nào hơn các bức tranh trên nước. Quá bận tâm với các xao lãng này, bạn dùng hết cả đời và lãng phí thân người quý giá này với những tự do và thuận duyên mà bạn đang tận hưởng.

Vì thế tâm tạo ra mọi thứ, và bởi vậy việc duy nhất phải làm là làm chủ tâm. Như ngài Tilopa dạy ngài Naropa[1] rằng:

Không phải cái con nhìn nhận đánh lừa con

Chính sự bám chấp đánh lừa con

Hãy cắt bỏ sự bám chấp đó, Naropa!

Nếu bạn làm chủ tâm, nó sẽ duy trì tự nhiên trong thiền định, an bình và tỉnh thức. Bạn sẽ có thể lang thang trong đám đông mà không bị xao lãng và cuốn đi bởi tham luyến hay thù ghét. Nhưng nếu bạn không làm chủ được tâm, và bị ảnh hưởng và điều khiển bởi các tập khí, thậm chí ở nơi yên tĩnh thuộc miền nhập thất hẻo lánh những ý nghĩ của bạn cũng nối tiếp nhau như những gợn sóng. Các kỷ niệm về quá khứ sẽ trở lại sống động trong tâm – như là các kế hoạch, quyết định và suy đoán về tương lai. Bạn sẽ giành toàn bộ thời gian để chạy theo những ý nghĩ và quan niệm, rất nhiều hành động tinh thần mà không có lợi ích cho thực hành.

Tâm đã được kiểm soát thực sự là suối nguồn đích thực của hạnh phúc. Nhưng để làm chủ được tâm, bạn cần biết nhiều hơn cách nó vận hành. Vậy, tâm là gì?

Khi bạn nhìn thấy một hình dạng đẹp đẽ, một người bạn hay họ hàng, một cảm xúc hạnh phúc khởi lên và bạn nghĩ rằng: “Thật vui khi được gặp họ!”. Đó là tâm, trong một khía cạnh. Một kiểu khác là cảm xúc căm giận và phẫn nộ khởi lên khi bạn thấy ai đó không thích bạn và buộc tội bạn ăn trộm hay giả dối. Tất cả các phản ứng như vậy chỉ là các ý nghĩ, nhưng khi chúng khởi lên trong tâm, chúng sẽ trải rộng và làm khởi lên nhiều ý nghĩ khác, trở nên đầy sức mạnh. Khi thù ghét khởi lên, nó có thể tăng đến mức bạn sẵn sàng giết người. Khi bám chấp và tham luyến được nhen nhóm, bạn có thể sẵn sàng làm bất cứ điều gì và cho đi từng đồng xu bạn có để nhận được thứ đó, dù đó là đàn bà, đàn ông hay vật gì khác. Hãy nhìn vào điều đang xảy ra, và bạn sẽ thấy nó chỉ là ý nghĩ, không gì khác hơn. Mọi thứ bạn nhận thức đều giống như vậy.

Hiện tại, bạn thấy tôi đang ngồi ở đây, và bạn đang nghĩ: “Ông ấy đang giảng Pháp, tôi nên lắng nghe điều ông ấy giảng”. Đây cũng là những ý nghĩ. Bạn nghĩ rằng có thứ gì đó vững chắc ở trước bạn bởi vì bạn nhìn thấy một đối tượng, và rất nhiều cảm xúc khởi lên liên quan đến nó.

Như tôi vừa nói, quá trình bắt đầu với nhận thức của giác quan. Có một thức nhìn nhận các hình tướng, có một thức khác cho các âm thanh, một thức cho các vị; và những thức này nhìn nhận các hương vị và cảm xúc vật chất. Nhưng những thứ này không phải cái chúng ta gọi là ý nghĩ. Chúng chỉ là các nhận thức cơ bản. Như thế, khi bạn liên hệ với một thứ gì đó, một chuỗi ý nghĩ sẽ khởi lên. Ví dụ, nếu bạn vừa nghe thấy ai đó tán dương bạn, bạn cảm thấy phấn khởi, và nghĩ làm sao danh tiếng của bạn có thể tăng lên. Hoặc nếu ai đó vừa sỉ nhục bạn, bạn bắt đầu cảm thấy khó chịu. Đây chỉ là những ý nghĩ. Nói đơn giản, tâm chỉ là tập hợp ngẫu nhiên các ý nghĩ.

Các ý nghĩ trong quá khứ đã chết. Vô số các ý nghĩ khởi lên trong tâm bạn từ lúc bình minh đều đã biến mất. Các ý nghĩ khác thì chưa khởi lên, và chúng là gì thì chưa thể đoán định. Ai biết bạn sẽ nghĩ gì từ nay đến nửa đêm? Bởi thế bạn bị bỏ lại chỉ với ý nghĩ hiện tại là điều gì đó bạn đang quán xét.

Hãy cùng xem ý nghĩ hiện tại. Ví dụ, bạn có thể đang nghĩ: “Tôi bị lạnh”. Ý nghĩ đó nằm ở da bạn, trong xương hay thần kinh; hay có lẽ nằm ở tim bạn, trong não hay trong gan? Hay nó nằm ở đâu khác? Nếu bạn nghĩ có một thứ ở một nơi nào đó, thì nó có hình dạng gì không? Nó vuông, tròn hay tam giác? Nó có màu gì không – đỏ, xanh, đen, vàng hay gì khác? Nó có giống như cầu vồng trên trời bỗng nhiên xuất hiện bởi sự kết hợp của nhiều điều kiện khác nhau?

Dù bạn nhìn nhiều đến đâu, cũng không có gì để bạn có thể chỉ tay vào và nói: “Đây là ý nghĩ!”. Và nguyên nhân bạn không thể làm thế là vì bản chất của ý nghĩ là trống rỗng. Không gì khác ngoài sự trống rỗng.

Khi cầu vồng xuất hiện sinh động trên bầu trời, bạn có thể thấy rất nhiều màu sắc đẹp đẽ của nó, tuy nhiên bạn không thể mang nó trên người như là quần áo, cũng không thể đeo nó như trang sức. Nó khởi lên nhờ sự kết hợp của nhiều yếu tố khác nhau, nhưng không có gì về nó để bám chấp. Giống như vậy, những ý nghĩ khởi lên trong tâm không thực sự tồn tại hay vững chắc về bản chất. Không có nguyên nhân logic nào giải thích tại sao ý nghĩ, thứ mà không có lõi, lại có sức mạnh đến vậy, cũng không có nguyên nhân tại sao bạn nên trở thành nô lệ của chúng.

Chuỗi vô tận các ý nghĩ quá khứ, hiện tại và tương lai khiến chúng ta tin rằng có thứ đó hiện hữu tự nhiên và nhất quán, các ý nghĩ trong quá khứ đã chết như là tử thi. Các ý nghĩ tương lai vẫn chưa khởi lên. Bởi thế làm sao hai thứ này, vốn không tồn tại, có thể thành một phần của thực thể mà tồn tại tự nhiên?

Thật khó để tưởng tượng ra một ý nghĩ hiện tại lại không liên hệ với quá khứ hay tương lai. Mặt khác, làm sao mà ý nghĩ hiện tại lại có thể nương tựa vào hai điều không tồn tại? Liệu có những điểm quan hệ chung, mà ở đó ý nghĩ quá khứ, hiện tại và tương lai được nối lại? Nếu ý nghĩ hiện tại liên hệ với ý nghĩ quá khứ, hay ý nghĩ quá khứ sẽ là ở hiện tại. Điều tương tự cũng đúng với cuộc gặp gỡ của ý nghĩ hiện tại và tương lai. Hoặc ý nghĩ hiện tại thực sự là một phần của tương lai, hoặc ý nghĩ tương lai đã là một ý nghĩ hiện tại.

Khi bạn nhìn vào tâm, nó dường như là các ý nghĩ quá khứ dẫn đến ý nghĩ hiện tại và ý nghĩ hiện tại đưa đến ý nghĩ tương lai. Nhưng nếu bạn quán sát những ý nghĩ này một cách gần hơn, bạn sẽ thấy rằng không gì trong số chúng thực sự tồn tại. Chính sự thiếu tỉnh thức và quá bám chấp của bạn làm cho những ý nghĩ có vẻ như thực là sự thực. Nếu ý nghĩ có bất cứ sự tồn tại tự nhiên nào trong bản tính tuyệt đối của tâm, chúng ít nhất cũng phải có hình dạng, hay ở đâu đó. Nhưng sự thật không phải thế.

Tuy nhiên, sự hư vô đó không phải chỉ là sự trống rỗng như là hư không trống rỗng. Có một giác tính ngay lập tức luôn hiện hữu. Đó được gọi là sự thấu suốt. Nếu ai đó cho bạn một quả táo, bạn thấy vui; nếu con ong đốt bạn, bạn thấy đau. Đó là khía cạnh thấu suốt của tâm. Sự thấu suốt này của tâm giống như mặt trời, chiếu tỏa các vùng đất và cho phép bạn nhìn thấy núi non, con đường và vực thẳm – nơi nào nên đi và nơi nào không nên.

Mặc dù tâm không có sự tỉnh giác tự nhiên này, nói rằng có một “tâm” là việc gắn mác cho thứ gì đó không tồn tại – cứ khăng khăng sự tồn tại của thứ gì đó mà không gì hơn một cái tên được gắn cho một chuỗi các sự kiện. Ví dụ, một trăm lẻ tám hạt được xâu thành một chuỗi hạt, nhưng “chuỗi” đó không phải một thứ tồn tại tự nhiên. Nếu sợi dây dứt, chuỗi hạt sẽ đi đâu? Giống như vậy, ý nghĩ về “Tôi” là nguyên nhân cơ bản khiến bạn trôi lăn trong luân hồi. Nhưng nếu bạn quán sát nó một cách gần hơn, sẽ chẳng có thứ gì là “Tôi”. Đó là một niềm tin sai lầm vào thứ gì đó không tồn tại. Khi quan niệm về “Tôi” đó bám rễ trong tâm bạn, nó phát triển và mọc nhiều nhánh tạo thành vô số niềm tin liên kết lại, như là “thân tôi”, “tâm tôi”, “tên tôi”.

Thân của bạn gồm năm uẩn, và tâm của bạn gồm nhiều kiểu thức khác nhau. Tên của bạn, hay ý tưởng về “Tôi” [ngã] là cái mác được gắn cho sự liên kết tạm thời của hai thứ này.

Đầu tiên hãy quán sát quan niệm về “thân”. Nếu bạn bóc lớp da, thịt và xương ra khỏi cơ thể từng thứ từng thứ một, và sau đó tự hỏi liệu rằng thân có an trụ trong lớp da, liệu rằng thịt có phải thân không, hay liệu bạn có thể gọi xương là thân thể, bạn sẽ tìm thấy điều gì? Bạn càng quán sát nhiều, tất thảy cho đến từng phần tử, bạn càng ít có thể chỉ đến “thân” – hoặc đến bất cứ đối tượng vật chất nào khác trong hoàn cảnh đó – là một thực thể tách biệt. “Thân” chỉ là cái mác gắn cho một khối nhiều thứ khác nhau, mà khi chúng bị tách ra, cái mác đó không còn gắn nữa.

Điều tương tự cũng đúng với tâm. Cái chúng ta gọi là “tâm của tôi” là thứ gì đó bạn tin rằng có một sự liên tục nhất định. Nhưng, như chúng ta vừa thấy, các ý nghĩ và cảm xúc quá khứ, hiện tại và tương lai không có điểm liên hệ với nhau thực sự nào. Hoàn toàn không thể quan niệm về một thực thể là một nhóm các ý nghĩ, và một số đã ngừng, một số chưa xảy ra, và một số tồn tại trong hiện tại.

Về tên của bạn, bạn nắm giữ những nét đặc thù như thể nó có được sự tồn tại và tự chủ - như thể nó thực sự thuộc về bạn. Nhưng nếu bạn quán sát nó kỹ lưỡng, bạn sẽ thấy rằng nó không thực sự tồn tại – điều này cũng đúng với tên của bất kỳ thứ gì. Hãy lấy từ “sư tử” làm ví dụ. Nó được tạo thành từ các chữ cái s, ư, t. Khi những chữ cái này tách ra, và chẳng còn gì còn lại; cái tên biến mất.

Khi bạn nhận ra ba quan niệm về thân, ý và tên gọi này là trống rỗng, sẽ không còn gì được gọi là “Tôi”. “Tôi” hoàn toàn là một sáng tạo, một sự lừa đảo được tạo nên bởi vô minh. Những người bị bệnh về mắt có thể nhìn thấy đủ các đối tượng bay lơ lửng trên trời – ánh sáng, các dòng kẻ, hay các điểm – trong khi trên thực tế thực sự chẳng có gì ở đó. Giống như vậy, bởi chúng ta mắc phải bệnh tin tưởng vào “Tôi”, chúng ta thấy cái “Tôi” là một thực thể tồn tại tự nhiên.

Về bản chất, tâm là cái mà nhận thức mọi thứ – chính sự thấu suốt nhìn nhận tất cả mọi đối tượng và sự kiện bên ngoài. Những hãy cố gắng tìm nó, và hóa ra nó lại không thể bị bám chấp và giống như cầu vồng – bạn càng đuổi theo nó, nó càng lùi xa hơn; bạn càng nhìn vào nó, lại càng khó thấy hơn. Đó là khía cạnh trống rỗng của tâm. Thấu suốt và trống rỗng là bất khả phân trong bản tính chân thực của tâm, thứ mà vượt ra khỏi mọi quan niệm về tồn tại và không tồn tại[2]. Như Đức Đại Đạo sư xứ Oddiyana từng nói:

Giống như viên ngọc quý bị chôn dưới nhà của người đàn ông nghèo,

Giác tính thanh tịnh nguyên sơ luôn hiện hữu trong Pháp thân

Bởi nó không được nhận ra nên vô minh của luân hồi xảy đến.

Bằng cách được giới thiệu trực tiếp đến giác tính đó và nhận ra nó.

Người ta nhận ra trí tuệ của hư không nguyên thủy – và đây chính là Phật quả.

Khi bạn có thể nhận ra bản tính trống rỗng của tâm, sự bám chấp và tham luyến sẽ không khởi lên khi tâm bạn nhìn thấy những thứ đẹp đẽ, hận thù và căm ghét sẽ không phát triển bất cứ khi nào bạn gặp thứ gì khủng khiếp hay khó chịu. Bởi những cảm xúc phiền nào này không còn khởi lên, tâm không còn vô minh, nghiệp không còn được tích lũy và luân hồi bị cắt đứt.

Nếu bạn ném hòn đá vào mũi một con lợn, nó lập tức chạy mất. Giống như vậy, bất cứ khi nào ý nghĩ phát triển, hãy nhận ra nó vốn trống rỗng. Ý nghĩ đó sẽ lập tức mất đi sức mạnh hấp dẫn và sẽ không thể tạo ra sự tham luyến và thù ghét – và khi tham luyến và thù ghét biến mất, sự chứng ngộ Pháp thanh tịnh hoàn hảo sẽ tự nhiên mở ra từ bên trong.

Thực tế là, hãy cố gắng như bạn có thể, không có cách nào khác để bạn thoát khỏi được những tham luyến và thù ghét nếu bạn vẫn giữ niềm tin rằng chúng khởi lên bởi các đối tượng hay hoàn cảnh bên ngoài mà chúng kết nối. Bạn càng cố từ bỏ các hiện tượng bên ngoài, chúng càng trở lại với bạn. Vì thế, điều quan trọng là nhận ra bản tính trống rỗng của các ý nghĩ và đơn giản để chúng tan biến. Khi bạn biết rằng chính tâm tạo ra và nhìn nhận luân hồi và niết bàn, cùng lúc đó, bản tính của tâm là trống rỗng, thì tâm sẽ không còn lừa dối bạn và xỏ mũi bạn.

Khi bạn nhận ra bản tính trống rỗng của tâm, việc cho phép yêu thương khởi lên với những người làm hại bạn sẽ trở nên dễ dàng. Nhưng không có nhận thức này, sẽ vô cùng khó để ngăn sân hận khởi lên, phải vậy không? Hãy quán xét nó, và bạn sẽ thấy tâm là cái làm những thiện hạnh và tâm là cái làm hoàn cảnh trở nên xấu. Bởi Đức Phật hoàn toàn hiểu sự trống rỗng của tâm và duy trì trong định của tình yêu thương lớn lao [đại từ], vũ khí của Ma Vương bị chuyển thành cơn mưa hoa. Thay vào đó, nếu Đức Phật để ý nghĩ: “Ma Vương đang cố giết tôi”, nhóm lên ngọn lửa sân hận bên trong, ngài chắc chắn sẽ bị vũ khí này làm hại và chịu đau đớn vì vết thương mà chúng gây ra.

Để tâm trở nên an bình và an trụ trong thiền định tĩnh lặng thoát khỏi các ý nghĩ được gọi là shamatha, hay thiền tĩnh lặng. Nhận ra bản tính trống rỗng của tâm trong trạng thái an bình đó được gọi là vipashyana, hay thiền tuệ giác. Hợp nhất shamatha và viphashyana là tinh túy của thực hành thiền hạnh. Người ta nói rằng:

Nhìn vào tâm

Không có thứ gì để nhìn cả.

Không nhìn thấy gì, chúng ta thấy Pháp,

Suối nguồn của tất cả chư Phật.

Như các vị thầy vĩ đại dòng Kadampa[3] thường nói:

Tôi sẽ nắm giáo mác của sự tỉnh thức ở cánh cửa của tâm,

Và khi các cảm xúc đe dọa,

Ta cũng sẽ đe dọa chúng;

Khi chúng từ bỏ, ta mới thư giãn.

Trên thực tế, nếu bạn không thể điều phục tâm, thì còn thứ gì khác để điều phục? Việc sử dụng các thực hành khác là để làm gì? Mục đích của tất cả con đường Phật Pháp, cả Tiểu thừa và Đại thừa, là để điều phục và hiểu tâm.

Trong Tiểu thừa, bạn nhận ra rằng thế giới bị đau khổ tràn ngập, và bởi vậy bạn cố gắng kiểm soát lòng tham và bám chấp để có thể tiến bộ trên con đường giải thoát khỏi khổ đau đó. Trong Đại thừa, bạn buông bỏ sự bám chấp vào ý tưởng về “Tôi”, vào cái ngã thực sự tồn tại, và chỉ quan tâm đến hạnh phúc người khác. Bạn cũng nhận ra sự bất khả phân quan trọng của tính không và các hiện tượng, hay Bồ đề tâm tuyệt đối, nhận thấy rằng chúng xuất hiện không ngăn trở chỉ bởi vì các hiện tượng đều trống rỗng về bản chất, giống như hư không trống rỗng chứa toàn thể vũ trụ, với các lục địa và núi non bên trong.

Kyabje Dilgo Khyentse Rinpoche

Nguyên tác: Trái Tim Từ Bi

[1] Tilopa, 988 – 1069 và đệ tử của ngài Đức Naropa, 1016 – 1100 hai đại thành tựu giả nổi tiếng xứ Ấn Độ.

[2] Ngài Dzatrul Rinpoche trích dẫn lời Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ năm 1617 – 1682, người đã nói rằng:

Mọi hiện tượng đều thanh tịnh từ nguyên thủy; chúng không thể được định vị và đều trống rỗng;

Mặc dù trống rỗng, như màn ảo thuật, chúng xuất hiện rõ ràng với nhận thức của chúng ta;

Thứ xuất hiện trong nhận thức của ta, khi ta nhìn vào bản tính của nó với bất cứ điều gì được nhận ra, đều không tồn tại;

Mặc dù không tồn tại, nó có thể làm khởi lên kinh nghiệm về mọi hạnh phúc và khổ đau.

[3] Trích dẫn đặt biệt này đến từ Ben Gung Gyal, một tên cướp sau đó trở thành một hành giả Pháp hoàn hảo bởi sự hiểu thâm sâu của ngài về sự từ bỏ hoàn toàn các vấn đề thế tục. Ngài là đệ tử thân thiết của Đức Putowa, 1031 – 1105.

Hiện tại, khi bạn cảm thấy bản thân hạnh phúc, có thể bạn khá hài lòng. Người khác có thể không như vậy, nhưng bạn không thực sự coi đó là vấn đề của bạn. Và khi chính bạn không vui, bạn quá bận rộn với việc thoát khỏi điều gây nên sự phiền muộn đến mức không thể quan tâm, hay thậm chí là nhớ rằng người khác có thể đang gặp bất hạnh. Tất cả điều này là hoàn toàn vô minh.

Có một cách để tu tập bản thân thấy được mọi thứ từ một bối cảnh rộng hơn. Nó là một thực hành gọi là “chuyển hóa bản thân và người khác”, và bao gồm việc cố gắng đặt vị trí của người khác vào vị trí của bạn, và bạn vào vị trí của người khác. Một mặt, ý tưởng là tưởng tượng rằng bạn đem tất cả những gì tốt đẹp xảy đến với bạn cho chúng sinh, dù điều đó lớn nhỏ thế nào – thậm chí một thìa thức ăn ngon; và mặt khác, nhớ đến khổ đau vô cùng mà chúng sinh phải trải qua, và quyết định sẽ nhận toàn bộ khổ đau đó về mình như cảm giác sẵn sàng của người mẹ khi bà nhận lấy đau khổ của đứa con. Trên thực tế, khi bạn quán chiếu rằng tất thảy chúng sinh thực sự từng là cha mẹ yêu quý của bạn, và chắc chắn bạn nợ họ nên phải làm càng nhiều càng tốt vì họ, bạn sẽ có thể chấp nhận một cách hạnh phúc bất cứ khó khăn nào bạn phải trải qua để giúp đỡ họ. Khi bạn có thể thực sự nhận lấy toàn bộ khổ đau của người khác, hãy hoan hỉ rằng bạn đã hoàn thành các mục tiêu của mình; đừng bao giờ nghĩ rằng họ không đáng để giúp đỡ, hay bạn đã làm đủ cho họ.

Bằng cách tu tập chân thành trong thực hành thiền định về chuyển hóa khổ đau với hạnh phúc, bạn cuối cùng sẽ có thể nhận lấy bệnh tật của người khác và cứu chữa họ, và mang hạnh phúc thực sự đến với họ. Hơn thế nữa, những kẻ với ý định gây hại, thậm chí những tinh linh ma quỷ cố gắng làm hại đến cuộc đời mọi người, sẽ không còn sức mạnh để làm hại bạn hay bất kỳ ai khác nếu bạn đổi hạnh phúc và an bình của bạn lấy khổ đau và hận thù của họ.

Có một vài chỉ dẫn cốt tủy phi thường mà giải thích chi tiết hơn làm sao để thực hành này trở nên hiệu quả hơn. Đầu tiên, điều quan trọng là phải bắt đầu bằng cách khởi lên sự ấm áp chân thành, sự nhạy cảm và lòng từ bi cho tất thảy chúng sinh. Để làm như vậy, hãy bắt đầu suy nghĩ về ai đó mà rất tốt bụng và yêu quý bạn; trong phần lớn các trường hợp, người này có thể là mẹ của bạn. Hãy ghi nhớ và quán chiếu về lòng tốt của bà – bà sinh ra bạn ra sao, chịu đựng những khó khăn trong thời kỳ thai nghén và nỗi đau khi sinh nở thế nào, bà chăm lo cho bạn khi bạn lớn lên, giành trọn vẹn nỗ lực thế nào. Bà sẵn sàng hiến dâng cho bạn ra sao và lo cho hạnh phúc của bạn trước khi của riêng bà.

Khi bạn cảm thấy tình yêu thương và lòng từ bi mạnh mẽ, hãy tưởng tượng, từng bước từng bước, bà đang trải qua những khổ đau của sáu cõi. Trong cõi địa ngục bà bị giết và làm cho sống lại liên tục và rất dã man; bà bị ném vào vạc đồng sôi; bà trải qua sự đau đớn ngay trước mặt bạn. Sau đó tưởng tượng bà sinh làm loài quỷ đói, chỉ có da và xương, thậm chí không nhìn thấy thức ăn trong mười hai năm. Bà hướng cánh tay về phía bạn, van nài “Con trai, con có gì cho ta ăn không?” Hãy tưởng tượng bà tái sinh làm súc sinh, một con nai sợ hãi bị truy đuổi bởi thợ săn và lũ chó. Trong cơn hoảng loạn, bà nhảy qua vực sâu để chạy trốn họ, rơi xuống với vết thương rất đau đớn, làm gãy toàn bộ xương, nhưng vẫn sống, không thể di chuyển, cho đến khi bị kết liễu bởi lưỡi dao của thợ săn.

Hãy tiếp tục tưởng tượng những điều bà trải qua, trong sự tiếp nối rất nhanh, khổ đau này kế tiếp khổ đau khác. Một cảm xúc từ bi mãnh liệt trào dâng trong tâm bạn. Vào lúc đó, hãy hướng tâm từ bi mãnh liệt đó về tất thảy chúng sinh, nhận ra rằng từng người trong số họ đều là mẹ bạn rất nhiều lần, và xứng đáng tình yêu thương và lòng bi mẫn giống như với mẹ bạn trong đời này. Điều quan trọng là bao trọn tất thảy những người hiện tại bạn coi là kẻ thù hay kẻ phá rối.

Hãy quán chiếu sâu sắc về mọi thứ mà tất thảy chúng sinh này đang trải qua khi họ trôi lăn không dừng trong khổ đau của luân hồi tàn ác. Hãy nghĩ về những người già, tàn tật không thể tự chăm sóc cho bản thân, về những người đau yếu, tuyệt vọng và bần cùng, thiếu đi những thứ căn bản nhất cho cuộc sống, về những người trải qua nạn đói, những nỗi đau của đói khát, những người mù – và những người túng quẫn về tâm linh, thiếu đi nguồn chánh Pháp, và không biết đến quan điểm chân chính nào về sự thật. Hãy nghĩ về tất cả những người chịu khổ đau trong cảnh nô lệ của tâm mình, không ngừng phát điên vì tham luyến và thù ghét, và về những người làm hại lẫn nhau không ngơi nghỉ. Hãy quán tưởng tất cả những hữu tình chúng sinh này là đám đông phía trước bạn, và để tất cả các dạng khổ đau khác nhau đó khởi lên sống động trong tâm bạn.

Với tâm từ bi mãnh liệt, hãy bắt đầu thực hành với việc cho và nhận. Bắt đầu bằng việc tập trung vào các kẻ thù lớn nhất của bạn, hay ai đó gây ra nhiều phiền hà và khó khăn cho bạn. Hãy coi rằng khi bạn thở ra, mọi hạnh phúc của bạn, mọi sức mạnh, công đức, vận may, sức khỏe và niềm vui được mang đến cho hắn trong hơi thở dưới dạng chất cam lồ trắng dịu mát, êm dịu và chói ngời. Hãy cầu nguyện: “Nguyện cho thứ này đến được với kẻ thù của con, và người đó nhận được hoàn toàn!” Quán tưởng rằng hắn ta nhận chất cam lồ trắng này, thứ cung cấp mọi điều hắn cần. Nếu cuộc đời hắn quá ngắn, hãy tưởng tượng nó được kéo dài. Nếu hắn cần tiền, hãy tưởng tượng hắn rất giàu có, nếu hắn bệnh tật, hãy tưởng tượng hắn được chữa khỏi; và nếu hắn bất hạnh, hãy tưởng tượng hắn tràn đầy niềm vui như thể đang nhảy múa.

Khi bạn thở vào, hãy coi rằng thứ bạn hít vào cơ thể là một đống to màu đen, tất cả bệnh tật, che chướng và các độc tinh thần mà kẻ thù của bạn có thể có, và như thế hắn ta hoàn toàn thoát khỏi những khổ đau. Hãy nghĩ rằng khổ đau của hắn đến với bạn dễ dàng như sương mù trên núi bị gió cuốn đi. Khi bạn nhận lấy những khổ đau này, bạn cảm thấy hoan hỉ và hỉ lạc lớn lao, hòa quyện với trải nghiệm về tính không.

Hãy làm như vậy với vô số chúng sinh mà bạn đang quán chiếu phía trước mặt. Hãy gửi cho họ tất cả hạnh phúc của bạn và nhận lấy khổ đau của họ. Lặp lại điều này nhiều lần, cho đến khi nó trở thành bản tính thứ hai của bạn.

Bạn có thể sử dụng thực hành quan trọng và quý giá này bất cứ lúc nào, và trong mọi hoàn cảnh, thậm chí khi đang tham gia các hoạt động thế tục, dù bạn ốm hay khỏe. Nó có thể được thực hành trong và ngoài các thời công phu. Bằng cách liên tục thực hành chuyển hóa giữa bản thân và người khác, bạn sẽ đạt đến điểm cốt lõi của thực hành về từ bi và bồ đề tâm.

Đôi khi, hãy quán tưởng rằng trái tim của bạn là một quả cầu ánh sáng rực rỡ. Khi bạn thở ra, nó chiếu ánh sáng trắng đến muôn phương, mang hạnh phúc của bạn đến tất thảy chúng sinh. Khi bạn thở vào, khổ đau, ác nghiệp và phiền não của họ đến với bạn trong luồng ánh sáng đen sậm, thứ được hút vào tim bạn và biến mất không dấu vết trong luồng ánh sáng trắng rực rỡ, làm an dịu mọi nỗi đau và phiền muộn của họ.

Đôi khi, hãy quán tưởng bạn biến thành một viên ngọc như ý, lộng lẫy và xanh như ngọc bích, lớn hơn cơ thể bạn một chút, trên đỉnh cờ chiến thắng. Viên ngọc hoàn thành mọi điều cần thiết và khẩn nguyện của bất kỳ ai cầu nguyện đến nó một cách dễ dàng.

Bạn cũng có thể quán tưởng thân bạn biến thành vô số thân, đi đến các cõi địa ngục và khắp sáu nẻo luân hồi, ngay lập tức nhận lấy mọi khổ đau của từng người chúng sinh, và cho họ tất cả hạnh phúc của bạn.

Bạn có thể quán tưởng thân bạn biến thành quần áo cho người bị lạnh và cần áo mặc, thành thức ăn cho những người đói, và thành nơi trú ngụ cho người vô gia cư.

Thậm chí hãy quán tưởng bạn đang triệu thỉnh các tinh linh làm hại chúng sinh theo nhiều cách khác nhau. Bạn cho chúng ăn thịt bạn, cho chúng uống máu bạn, gặm xương bạn và mặc da của bạn. Với lòng từ bi, hãy quán sát rằng Bồ đề tâm sinh ra trong tâm trí họ khi họ hạnh phúc tận hưởng những vật cúng dường này[1].

Ngài Shantideva trong Nhập Bồ Tát hạnh có nói:

Nguyện cho con trở thành người bảo vệ cho những kẻ không có sự bảo vệ,

Kẻ chỉ dẫn cho những người đi trên con đường.

Nguyện cho con trở thành con thuyền, bè gỗ hay cây cầu.

Nguyện cho con trở thành hòn đảo cho những người mong được cập bến

Và ngọn đèn cho những người khao khát ánh sáng;

Với những người muốn một nơi an nghỉ, [nguyện cho con trở thành] một chiếc giường;

Với những người cần kẻ đầy tớ, con xin trở thành nô lệ.

Nguyện cho con trở thành viên ngọc ước nguyện, chiếc bình chứa đầy,

Một lời nói sức mạnh và năng lực chữa lành to lớn;

Nguyện cho con trở thành cây màu nhiệm,

Và với mỗi chúng sinh, nguyện là con bò béo tốt.

Giống như đất và các yếu tố tràn khắp,

Trải qua như hư không trải qua,

Vì vô số chúng sinh

Nguyện cho con trở thành mặt đất và đồ ăn cho họ.

Sự chuyển hóa giữa bản thân và người khác cũng có thể được sử dụng như cách thức đối phó với các cảm xúc tiêu cực. Nếu bạn để các cảm xúc tiêu cực bộc lộ theo cách thông thường, bạn không thể hy vọng sẽ tiến bộ trên con đường. Nếu bạn không giải quyết chúng một cách khéo léo, hoặc là thoát khỏi chúng hoặc làm an dịu chúng, chúng sẽ kéo theo vô số những đau khổ của các cõi thấp hơn. Vượt qua chúng sẽ cho phép bạn tiến bộ trên con đường đến Phật quả. Trong các Kinh điển, có rất nhiều các chỉ dẫn để đối phó với cảm xúc bằng cách từ bỏ chúng. Ở đây, chúng ta xem xét cách thức để giải quyết chúng thông qua từ bi. Hãy lấy tham lam làm ví dụ.

Tham là sự hấp dẫn và gắn bó bắt buộc mà chúng ta cảm thấy với một người hay một vật. Hãy bắt đầu bằng cách xem xét rằng nếu bạn điều phục lòng tham của bản thân, bạn sẽ có thể đạt đến giác ngộ để giúp đỡ tốt nhất mọi chúng sinh và thiết lập họ trong Phật quả. Sau đó hãy nghĩ về ai đó bạn không thích. Khởi lên lòng từ bi mãnh liệt với người đó, thêm tất cả lòng tham của anh ta vào bạn, và nghĩ rằng bạn nhận lấy chúng, anh ta sẽ hoàn toàn thoát khỏi điều đó. Tiếp tục nhận lấy lòng tham của tất thảy chúng sinh, dù hiển bày hay còn tiềm tàng, và khi bạn làm như vậy hãy nghĩ rằng mọi chúng sinh đều thoát khỏi tham và đạt đến giác ngộ. Đó là cách thiền định về cảm xúc tiêu cực theo sự thật tương đối.

Để thiền định theo sự thật tuyệt đối, hãy khởi lên trong bạn cảm xúc về lòng tham mãnh liệt. Thêm vào đó, lòng tham của tất thảy chúng sinh, để tạo thành ngọn núi tham lam vĩ đại. Sau đó nhìn thẳng vào nó. Bạn sẽ thấy lòng tham không khác ngoài những ý nghĩ; nó xuất hiện trong tâm nhưng không phải là các phần tử bé nhất của sự tồn tại độc lập. Và khi bạn hướng tâm vào trong để nhìn nó, bạn biết rằng tâm cũng không hề tồn tại cố hữu trong quá khứ, hiện tại hay tương lai. Bản tính của tâm là giống như hư không.

Sử dụng phương pháp tương tự, bạn có thể thiền định về sân, tự hào, ích kỷ và si, cũng như bất cứ điều gì che lấp tâm bạn.

Khi bạn tiến hành thực hành cốt tủy của con đường Bồ Tát này, bạn cần cố gắng nhìn thấy một cách sống động hạnh phúc đến với người khác, và mọi khổ đau của họ đến với bạn. Hãy nghĩ rằng điều đó thực sự xảy ra. Trong tất cả các thực hành của một vị Bồ Tát, đây là điều quan trọng nhất. Không chướng ngại nào có thể ngăn trở nó. Nó không chỉ giúp người khác, mà còn mang giác ngộ đến với chính bạn.

Có một vị Bồ Tát thực sự tên là Langri Thangpa[2], người liên tục thiền định về thực hành chuyển hóa giữa bản thân và người khác này. Ngài cầu nguyện nhiều lần để tái sinh trong cõi địa ngục khi chết để có thể giúp đỡ mọi chúng sinh ở đó, những người trải qua vô vàn khổ đau. Nhưng lời cầu nguyện của ngài không thành hiện thực, khi ngài sắp mất, các linh kiến về Dewachen, Cõi Cực Lạc của Phật A Di Đà, khởi lên trong tâm ngài và ngài biết rằng sắp được tái sinh ở đó. Ngài lập tức cầu nguyện để có thể mang theo thật nhiều chúng sinh đi cùng. Lời cầu nguyện của ngài mạnh mẽ tới mức vô số chúng sinh đã theo ngài tới cõi Tịnh Độ.

Vị đệ tử chính của đại học giả Atisha, ngài Drom Tonpa là một hành giả Bồ Tát tận tụy. Khi tổ Atisha chịu đau đớn bởi căn bệnh quái ác ở tay, ngài nói với Drom Tonpa rằng: “Con có một trái tim tốt lành. Hãy đặt tay con lên tay ta sức mạnh của lòng từ bi sẽ giúp xua tan cơn đau”.

Mara, ma vương từng hỏi Đức Phật: “Nếu ai đó lặp lại tên ngài, điều đó chẳng mang đến lợi lạc hay nguy hại, nhưng nếu họ lặp lại hồng danh Đức Văn Thù Sư Lợi dù chỉ một lần, họ sẽ thoát khỏi những khổ đau. Tại sao vậy?”. Đức Phật đáp rằng: “Năng lực đó đến từ sức mạnh của lòng bi mẫn và tâm từ mà chư Đại Bồ Tát như ngài Văn Thù đã tạo ra”.

Đại Đạo sư Liên Hoa Sinh, là một hóa thân của Đức Quan Âm và là hiện thân chân chính của sự từ bi. Sự hiến dâng của ngài cho người khác vô cùng mạnh mẽ, thậm chí đến ngày hôm nay, trong thời đại suy đồi này, đơn giản chỉ nhớ đến ngài hay gọi tên ngài cũng xua tan chướng ngại, nghịch duyên và các thế lực xấu, khiến chúng bất lực, và mang đến sự gia trì của thân, khẩu và ý của ngài. Khi Đức Guru Rinpoche đến Tây Tạng, ngài chinh phục mọi thế lực xấu, như là Mười hai chị em, Hai mươi mốt Cư sĩ và rất nhiều kẻ gây chướng ngại cho sự thiết lập giáo Pháp. Ngài có thể làm vậy không phải vì ngài bị thúc đẩy bởi sân hận, mà bởi sức mạnh của lòng từ bi và bồ đề tâm.

Một vài người cho rằng những giáo lý về từ bi và chuyển hóa giữa bản thân và người khác này là một phần của giáo lý “Con đường dần dần” trong Kinh điển, và gần như không hiệu quả bằng giáo lý “Con đường trực tiếp” của Đại toàn thiện hay Đại thủ ấn. Đó là sự nhầm lẫn hoàn toàn. Chỉ khi bạn phát triển được tình yêu thương và từ bi của Bồ đề tâm tương đối, thì Bồ đề tâm tuyệt đối – bản chất của Đại toàn thiện và Đại thủ ấn – mới có thể sinh ra trong bạn.

Nếu giáo lý của ngài Longchen Rabjam và ngài Jigme Lingpa[3] trở nên vô cùng phổ biến và làm lợi lạc cho rất nhiều người, thì nó là bởi tâm của hai vị thầy vĩ đại này đã tràn đầy từ bi và tâm bồ đề. Đệ tử vĩ đại của ngài Jigme Lingpa, Đức Dodrup Jigme Trinley Ozer[4] từng đến Kham, các tỉnh miền Đông Tây Tạng, và giúp đỡ hàng nghìn người nơi đây bằng cách trao cho họ giáo lý Longchen Nyingthik, Tâm yếu Đại Quảng Trí[5]. Sau đó ngài viết thư cho Đức Jigme Lingpa rằng: “Điều này có thể xảy ra bởi con đã thiền định lâu dài nơi miền núi cô tịch về từ bi”.

Sự chuyển hóa giữa bản thân và người khác có thể dần dần đạt đến. Giai đoạn đầu tiên là thấy bạn và người khác bình đẳng như nhau – người khác muốn hạnh phúc và không muốn khổ đau, giống như bạn. Bởi thế bạn nên mong muốn hạnh phúc cho người khác giống như cách bạn mong muốn nó cho bản thân, và cầu mong họ có thể tránh được những khổ đau, giống như cách bạn mong muốn. Giai đoạn thứ hai, là sự chuyển hóa giữa bản thân và người khác; bạn mong muốn người khác có được hạnh phúc của bạn và nhận lấy khổ đau của họ. Còn giai đoạn thứ ba, yêu thương người khác hơn chính bản thân bạn, giống như chư Đại Bồ Tát, bậc, đã nhìn thấy một người mù, sẽ không do dự cho anh ta đôi mắt của mình. Lúc đó, mọi bận rộn ích kỷ sẽ hoàn toàn biến mất và bạn chỉ quan tâm đến hạnh phúc của người khác. Hãy liên tục thực hành như vậy cho đến khi nó trở thành sự thực. Ngài Shantideva trong Nhập Bồ Tát hạnh có viết:

Mọi niềm vui thế giới này chứa đựng

Đều đến từ việc mong muốn hạnh phúc cho người khác.

Mọi khổ đau thế giới này chứa đựng

Đều đến từ việc mong muốn hạnh phúc cho bản thân.

Liệu có cần phải giải thích dài dòng không?

Những chúng sinh như trẻ con tìm kiếm chính cho riêng mình

Trong khi chư Phật làm việc vì lợi lạc người khác:

Hãy xem sự khác biệt phân chia hai bên!

Chính từ mong ước liên tục muốn làm lợi lạc cho người khác mà ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của một vị Phật, sự hiển bày của đại lạc và hoàn hảo vĩnh cửu của ngài mới khởi lên. Nó cũng bởi sức mạnh của từ bi và Bồ đề tâm mà Phật Vô Lượng Quang có thể dẫn dắt chúng sinh đến cõi Tịnh Độ của ngài chỉ đơn giản bằng cách trì tụng hồng danh của ngài. Đức Phật, bậc yêu thương tất thảy chúng sinh như đứa con duy nhất của ngài, từng dạy:

Làm lợi lạc cho người khác là làm lợi lạc cho ta;

Làm hại kẻ khác là làm hại ta;

Như bà mẹ hoan hỉ khi ai đó giúp đỡ con mình,

Trái tim ta mừng vui khi ai đó giúp đỡ chúng sinh.

Như bà mẹ đau đớn khi ai đó làm hại con mình,

Trái tim ta đau đớn khi ai đó làm hại chúng sinh.

Có tình yêu thương và lòng từ bi hướng về chúng sinh như thể mỗi người đều là đứa con duy nhất của bạn là cách tốt nhất để đền đáp lòng tốt của Đức Phật, và giúp đỡ họ là sự cúng dường tối thượng lên Đức Phật, như ngài từng nói:

Hương, hoa, đèn và nhiều thứ khác không phải là những vật cúng dường tốt nhất lên Đức Phật;

Vật cúng dường tốt nhất là làm lợi lạc chúng sinh.

Bởi thế muốn cúng dường lên Đức Phật, hãy làm lợi lạc chúng sinh –

Sự cúng dường của bạn sẽ làm hài lòng chư Phật và khiến chúng sinh hạnh phúc.

Không có cách nào khác để làm hài lòng các Đấng Chiến Thắng ngoài mang lại hạnh phúc đến với tất thảy chúng sinh.

Như thế, có tình yêu thương chan chứa và lòng từ bi vô bờ với tất thảy chúng sinh, là cách tốt nhất để hoàn thành các mong ước của chư Phật và Bồ Tát. Là người mới bắt đầu bạn có thể chưa giúp đỡ chúng sinh bên ngoài được nhiều, nhưng bạn nên thiền định liên tục về tình yêu thương và lòng bi mẫn cho đến khi bạn thấm nhuần chúng. Sự tu tập chuyển hóa giữa khổ đau và hạnh phúc là thứ để thực hành không chỉ một lần hay một ngày, mà là rất nhiều ngày, nhiều tháng và nhiều năm, cho đến khi Bồ đề tâm phát triển trong bạn. Bản văn cốt yếu của giáo lý về Bồ đề tâm là cuốn Nhập Bồ Tát hạnh của ngài Shantideva. Khi vị yogi vĩ đại, ngài Patrul đang nghiên cứu nó, ngài không nghiên cứu nhiều hơn một hay hai đoạn mỗi ngày, bởi vì ngài đang thiền định về chúng và hòa quyện ý nghĩa của chúng một cách cẩn mật. Ngài vô cùng ấn tượng với sự kỳ diệu và thâm sâu của giáo lý này và cảm thấy buồn mỗi lần ngài kết thúc bản văn. Ngài luôn mang theo cuốn sách, cho đến lúc qua đời.

Kyabje Dilgo Khyentse Rinpoche

Trích: Trái Tim Từ Bi

[1] Thực hành Chod coi thân này là vật cúng dường lên Tam Bảo, món quà tặng chư Hộ Pháp, quà tặng cho chúng hữu tình và sự đền đáp các món nợ nghiệp cho các tinh linh gây hại. Cũng có các phương pháp về Torma nước, và cúng dường khói, sur để dâng lên các tinh linh, những kẻ chịu khổ đau vì đói và khát.

[2] Langri Thangpa, 1054 – 1123, một hóa thân của Phật Vô Lượng Quang, và là đệ tử như mặt trời của ngài Geshe Potowa.

[3] Kunkhyen Jigme Linga 1729 – 1791, là hóa thân của ngài Vimalamitra, Vua Trisong Detsen, Gyaltse Lharje và Ngari Panchen Pema Wangyal. Ngài có rất nhiều linh kiến về Đức Guru Rinpoche, Yeshe Tsogyal và Kunkhyen Longchen Rabjam. Bộ kho tàng tâm của ngài, Longchen Nyingthik và các trước tác khác tạo thành chín bộ. Các đệ tử xuất sắc nhất của ngài gồm có bốn “bậc vô úy”: Jigme Trinley Ozer, Jigme Gyalwai Nyugu, Jigme Kundrol và Jigme Gocha.

[4] Dodrup Jigme Trinley Ozer, 1745 – 1821, Đức Dodrup Chen Rinpoche đệ nhất. Ngài là đệ tử xuất sắc của ngài Jigme Lingpa và là bậc kế thừa truyền thống Longchen Nyingthik.

[5] Longchen Nyingthik (xem thêm phần Phụ chú), là bộ các chỉ dẫn tâm linh được phát lộ bởi Guru Rinpoche cho ngài Kunkhyen Jigme Lingpa trong một linh kiến vào thế kỷ 18. Nó trở thành một trong các kho tàng tâm linh (terma) được thực hành nhiều nhất trong truyền thống Nyingma.

Thời điểm cái chết xảy ra là không thể chắc chắn, vì vậy hãy từ bỏ những hành động và dự định vô nghĩa trong cuộc đời này.

Vì Pháp, bạn cần một sự xác quyết và tinh tấn mạnh mẽ. Thậm chí nếu cuộc đời bạn đang lâm nguy, Pháp là thứ bạn không bao giờ được từ bỏ. Như người ta quất roi vào con ngựa cho nó chạy nhanh hơn, sự thúc đẩy chính của tinh tấn là quán chiếu về cái chết. Hãy nghĩ xem có bao nhiêu người trên thế giới này đã dành thời gian đi đánh bại những người họ coi như kẻ thù. Họ dành nhiều năm để tranh đấu, và thường chết trước khi thực sự chiến thắng. Với họ hậu quả cuối cùng là sinh vào địa ngục. Số khác dành thời gian chăm lo những sở thích của bạn bè và người thân, nhưng rất nhiều chết trước khi thành công. Và bởi vì sự tham luyến của họ, họ sẽ sinh làm loài ngạ quỷ. Nếu chúng ta có thể biết chính xác khi nào chúng ta chết, chúng ta sẽ có thể lên kế hoạch cho cuộc đời và tính chính xác chúng ta sẽ làm gì và khi nào. Nhưng sự thật đâu phải thế. Một vài người chết khi họ đi từ nơi này đến nơi khác. Số khác chết khi họ còn trong bụng mẹ. Một số chết trẻ, số khác chết già khi họ đã trải qua rất nhiều khó khăn, bệnh tật, và mọi khổ đau của tuổi già. Không gì chắc chắn khi nào chúng ta chết. Và mọi hoạt động thế tục là thực sự không quan trọng. Vì thế nếu bạn nghĩ trước tiên sẽ hoàn thành mọi công việc thế tục sau đó thực hành Pháp, bạn sẽ chỉ tốn thời gian thôi, và bạn cũng chẳng thể chắc chắn bạn có thể thực hành không.

Người ta nói rằng: “Các hành động thế tục giống như trò chơi trẻ em. Nếu bạn từ bỏ chúng, sẽ chẳng có gì hơn để làm. Nếu bạn tiếp tục, chúng sẽ chẳng bao giờ kết thúc”.

Hơn thế, nhận ra giá trị của Pháp và thấy rằng nếu bạn có cơ hội trong đời này được nghe các giáo Pháp và quán chiếu về chúng là rất quan trọng, đó duy nhất là kết quả của những công đức đã được tích tập từ quá khứ.

Thọ Pháp là quý giá và hiếm có ra sao được minh họa trong một vài cuộc đời trước của Đức Phật. Trong rất nhiều đời trước, ngài sinh ra là một vị vua ở nơi chẳng có Pháp. Mong mỏi được nhận giáo lý lớn đến nỗi ông đã bỏ ngai vàng cao quý ở cung điện của mình và dâng nó cho ai có thể đến và truyền Pháp. Vào một dịp, một vị thánh đã đến và nói rằng ông sẵn lòng truyền Pháp, nhưng ngai vàng là chưa đủ: ông ta nên sẵn sàng từ bỏ cả cuộc đời. Nhà vua đáp lại rằng ông sẽ vui vẻ làm điều đó. Vị thánh bảo nhà vua hãy cúng dường một nghìn ngọn đèn bằng cách đâm một nghìn lỗ trên cơ thể, đặt vào đó một ngọn đèn và một ít dầu trong mỗi lỗ. Không chần chừ, vị vua làm như vậy và đốt tất cả đèn. Vị thánh lên ngai và ban một đoạn giáo lý:

Từ bỏ những ác hạnh,
Làm nhiều việc tốt lành,
Chế ngự tâm mình,
Đó là giáo lý Phật Đà.

Sau đó, vị thánh hỏi nhà vua liệu rằng ông ta có hối hận không. Nhà vua đáp: “Tôi rất hoan hỉ khi nhận những giáo lý này”. Ngài đã biết ơn sâu sắc và không cảm thấy đau chút nào. Lúc đó, chư Thiên xuất hiện trên bầu trời và tán thán sự quyết tâm nhận giáo Pháp của nhà vua. Nhờ lòng chân thành tuyệt đối và sự hoan hỉ khi nghe các giáo Pháp, và việc ngài không hề hối hận khi hiến dâng cả bản thân, mọi vết thương của ngài được chữa lành một cách diệu kỳ.

Nhà vua đã phải trải qua những thử thách tương tự trong các đời khác, như là đóng một nghìn cái đinh lên cơ thể hay nhảy vào lửa. Trong mỗi lần như thế, ngài đều làm không chút do dự và mỗi lần, vì sự hoan hỉ khi nhận Pháp, ngài hoàn toàn được chữa lành. Chúng ta luôn luôn cố gắng tìm ra thức ăn và quần áo, nhưng Pháp thì hiếm có và quý giá hơn nhiều, vì vậy cần tôn kính Pháp sâu sắc.

Nếu con muốn vun bồi sự kính trọng sâu sắc, hãy quán xét những phẩm tính bên trong và ngoài của vị thầy.

Với chúng ta, vị thầy là ngọn nguồn của mọi phẩm tính tốt và những thành tựu. Bởi vậy, bạn nên quán chiếu ngài cẩn thận để thấy được sự hoàn hảo ở mọi phẩm tính bên trong và bên ngoài, và lấy đó làm tấm gương noi theo. Nhưng khi làm như vậy, bạn đừng bao giờ có những ý nghĩ sai hay quan điểm méo mó:

Tránh nghĩ về những thiếu sót.

Nếu bạn nghĩ thầy đã làm nhiều điều mà chẳng hề hoàn hảo, bạn nên nhận ra đó đơn giản là bởi cách quan sát sai lầm, giống như vị tăng Sunakshatra nghĩ Đức Phật chỉ dạy để lừa người. Thậm chí nếu bạn thấy một lỗi lầm nhỏ nhất, hãy nhận ra rằng đó là cách quán sát sai của chính bạn: loại bỏ khỏi tâm những ý nghĩ như vậy và vun bồi một sự quán sát thanh tịnh. Như trong lời ghi chú viết:

Nhìn thấy những lỗi lầm cho thấy sự nhận thức không thanh tịnh của bản thân.

Khi Guru Rinpoche đến Samye, mặc dù ngài đã là một vị Phật chứng ngộ tuyệt đối và đã thị hiện rất nhiều thần thông, vẫn có một vài bộ trưởng xấu xa có ý nghĩ sai về ngài. Họ nghi ngờ những phẩm tính của ngài và cố gắng ngăn cản các hành động của ngài. Thậm chí vua Trisong Detsen cũng có khuynh hướng nghi ngờ. Sau khi đã nhận các chỉ dạy từ Guru Rinpoche, ông đi đến Yamalung và thiền định trong động, thực hành nghi quỹ Phật Vô Lượng Thọ. Nhờ có lực gia trì của thực hành, Đức Vô Lượng Thọ xuất hiện trên bầu trời phía trước ông và truyền những quán đảnh từ chính bình trường thọ của ngài: nhà vua nhận được lực gia trì để có một cuộc đời bất tử. Sau đó khi ngài trở về Samye trên lưng ngựa và đến đúng lúc Guru Rinpoche đang ban quán đảnh trường thọ. Ngài sắp ban chất cam lồ trường thọ khi một trong số các bộ trưởng xấu xa thì thầm với nhà vua: “Ai mà biết liệu chất lỏng đó có trộn với thuốc độc?”

Trong giây lát nhà vua chần chừ, tự hỏi liệu rằng nó đúng không, kết quả là sự kết nối đầy triển vọng đã bảo vệ lực gia trì mà ngài nhận được trước đó bị đứt. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc không được phép có thái độ sai hay những nghi ngờ khi thực sự không có điều gì sai.

Nếu con muốn những hành động của con hòa hợp với tất cả, đừng ngăn cản những nỗ lực của người khác.

Duy trì một sự hòa hợp hoàn hảo và những mối quan hệ tốt với các đạo hữu, anh chị em Pháp là rất quan trọng. Bạn nên giống như thắt lưng của họ, người ta đeo mọi lúc nhưng không cảm thấy gì. Bạn nên dễ dàng thích ứng, như muối dễ dàng tan vào bất cứ loại nước, dù là trong sạch hay bùn bẩn. Chỉ có mối quan hệ với vị thầy là không đủ; bạn cần phải đối mặt với những người khác. Nếu không thì, bạn sẽ làm những Mật nguyện suy giảm và vị thầy sẽ buồn. Trong mọi thứ bạn làm, hãy cư xử phù hợp với Pháp, và hòa hợp với mọi người. Bạn không thể trở thành một hành giả chân chính với mối quan hệ nghèo nàn với mọi người – làm mọi người buồn và hành động trái với mong muốn của họ.

Hơn thế, trong chín thừa của Pháp, hãy thực hành một thừa mà thực sự đúng với căn cơ của bạn. Đừng bỏ đi những thừa được gọi là thấp hơn, nghĩ rằng chúng quá thấp với bạn. Mỗi thừa đều có giáo lý giúp chúng ta tùy theo khả năng. Vì vậy bạn nên nhận và quán chiếu các giáo lý của Thanh Văn Thừa một cách đúng đắn, nhận ra chân lý trong đó và thực hành càng nhiều càng tốt.

Tương tự, trong Bồ Tát thừa và Mật thừa, bạn nên học điều gì có lợi cho bạn và thực hành thật nhiều. Vì vậy, đừng phân biệt thừa thấp hơn hay mong muốn thực hành cái được gọi là các giáo lý cao cấp. Khi nhận ra rằng những giáo lý này không hề mâu thuẫn với nhau, hãy thực hành chúng theo cách mà chúng thực sự giúp bạn tiến bộ. Sau đó mọi thứ sẽ tăng trưởng cùng giáo lý. Đức Phật giảng dạy tất cả vì lòng bi mẫn của ngài, và chúng đều thấm nhuần trí tuệ của ngài: không một từ nào trong đó làm hại chúng sinh. Mỗi thừa đều có khả năng dẫn dắt chúng sinh đến giác ngộ và giải thoát. Bởi vậy đừng bộ phái mà nghĩ rằng: “Giáo Pháp của chúng ta là cao siêu hơn của các trường phái khác và truyền thống triết học”.

Bởi vì mọi thừa đều đúng trong chính thừa của họ, đừng bao giờ có thái độ cứng nhắc về con đường hay các trường phái triết học.

Trong khi chúng ta không nên nghĩ rằng truyền thống của ta là tốt nhất và truyền thống khác thì kém hơn, không có nguy hại gì khi thảo luận chân chính và tranh luận để thoát khỏi những tham luyến và hận thù, nếu điều đó giúp làm sáng tỏ những hiểu lầm nhỏ hay những giải thích sai trong quan điểm của bản thân. Giống như vậy, sự giải thích sai về quan điểm của người khác có thể sửa chữa thông qua trao đổi giữa những vị thành tựu giả uyên bác.

Hãy thực hành chăm chỉ để không làm vị đạo sư buồn.

Đừng bao giờ làm vị thầy hay các đệ tử khác của thầy phải buồn lòng. Có những thái độ chống đối và hành động không thuận hòa không phải là cách làm hài lòng ngài, dù bạn có nghĩ rằng bạn sẽ thực hành thật nhiều các giáo huấn của ngài. Hãy hoàn toàn quyết tâm thực hành các chỉ dạy của ngài một cách chính xác. Khi bạn đã nhận chúng, hãy tinh tấn thực hành như bạn có thể. Nếu bạn làm vậy, Con sẽ có được mọi phẩm tính tốt mà không thiếu điều gì.

Nếu có một ngọn núi đầy vàng, mọi con chim – dù lớn hay nhỏ – làm tổ trên ngọn núi đó sẽ tự nhiên biến thành màu vàng. Tương tự vậy, nếu bạn ở cùng với vị thầy trong một thời gian dài, những phẩm tính của ngài tự nhiên sẽ đến với bạn, và bạn sẽ đạt được những phẩm tính tương tự. Và nếu vị thầy hài lòng với thực hành của bạn, sự thành tựu sẽ đến nhanh, bởi vì bổn tôn, Dakini, và Hộ Pháp không gì khác hơn chính sự hiển bày của vị thầy.

Nếu con muốn nhanh chóng thành tựu, hãy giữ Biệt giới giải thoát, Bồ Tát giới và Mật giới mà không để chúng suy giảm.

Cần phải biết cái gì được phép và cái gì không, hãy quan sát các lời giáo huấn phù hợp với căn cơ của bạn, và dần dần từng điểm một cố gắng đừng vi phạm chúng. Khi một vị vua xem xét các điều luật một cách cẩn thận, ngài hài lòng và triều đại của ngài bình yên: việc cai trị vương quốc và làm mọi người lợi lạc sẽ dễ dàng. Giống như thế, nếu chúng ta nương tựa vào những lời nói của Đức Phật và các giáo huấn của vị thầy, mười ác hạnh và những cảm xúc đau khổ sẽ tự nhiên giảm dần.

Mọi giới nguyện cô đọng để từ bỏ mười ác hạnh và năm độc bởi vì nói chung, chúng đã được trải nghiệm.

Hãy tinh tấn với một tâm duy nhất là xóa đi năm cảm xúc đau khổ. Nếu bạn không làm như vậy, chúng sẽ là lý do để bạn lang thang trong luân hồi và bạn sẽ bị một dòng sông lớn cuốn đi đến nơi mà dòng nước chảy đến mà không thể vào bờ. Trong ba cõi của luân hồi, những khổ đau chính là bốn dòng sông sinh lão bệnh tử. Dưới sự ảnh hưởng của chúng, sẽ không có tự do để thực hành. Điểm quan trọng bạn cần biết là để dừng lại dòng chảy của bốn con sông đó người ta cần lắng nghe Pháp.

Nếu con muốn ngưng dòng chảy của bốn con sông, con cần chắc chắn bản tính không sinh là nền tảng của tất cả.

Nguồn gốc của việc lang thang trong ba cõi luân hồi và gốc rễ của mọi hành động và những cảm xúc khổ đau là những chỉ dẫn sai lầm về thành quả nơi mà chẳng có thành quả nào. Chúng ta nắm lấy cái nền tảng chưa được tạo ra để tạo ra, và niềm tin sai lầm này là nguyên nhân gây ra sự sai lầm của bạn. Vì thế chúng ta cần chắc chắn về bản chất không sinh của nó, để thiết lập tính không.

Khi chúng ta nói về “nền tảng của tất cả”, nó liên quan đến hai thứ. Một là sự hỗ trợ cho mọi cảm xúc đau khổ và dấu vết các hành động của chúng ta. Đây là nền tảng sai lầm, thứ chúng ta cần xua tan. Thứ nền tảng khác là nền tảng nguyên sơ mà từ đó luân hồi và niết bàn khởi lên. Đó là Phật tính hiện hữu trong tất cả chúng hữu tình. Đó chính là điều mà “Lời cầu nguyện Phổ Hiền” liên quan đến khi có đoạn, “Đó là một nền tảng”. Và đó là thứ chúng ta nói ở đây. Khi bạn nhận ra điều này, bạn sẽ biết bản tính tuyệt đối vượt ra ngoài nguồn gốc và vì thế bạn sẽ thấy mọi hiện tượng không có đến, tồn tại và đi. Khi bạn nhận ra tâm không sinh của mọi nền tảng, bạn sẽ không còn bị cuốn đi bởi dòng nước của bốn con sông khổ đau.

Khi con đã hiểu bản tính không sinh của mọi nền tảng, dòng chảy liên miên của sinh và tử sẽ dừng

Và bạn sẽ nhìn thấy kết thúc của luân hồi. Trong trường hợp tốt nhất, bạn có thể kết thúc tái sinh trong luân hồi chỉ trong đời này. Và nếu không, thông qua những chỉ dẫn quý giá này ít nhất bạn nên giải thoát khỏi luân hồi trong ba đời. Đặc biệt, những người đã thực hành Mật thừa sẽ trong một đời và một thân thể đạt được thân hợp nhất bất hoại.

Nếu con không muốn các chướng ngại trên con đường giác ngộ, hãy để lại đằng sau những mối bận tâm trong cuộc đời này.

Với những ai có thể thực hành tinh tấn họ sẽ dần dần đạt đến Phật quả chỉ trong một đời. Tuy nhiên, sẽ có rất nhiều chướng ngại: các chướng ngại bên ngoài, như những hiểm nguy liên quan đến năm yếu tố – nước, lửa, gió, vân vân; các chướng ngại bên trong gây ra các bệnh tật như sự xáo trộn của đờm, mật hay năng lượng; và các chướng ngại bí mật gây ra bởi những ý nghĩ. Những chướng ngại này khởi lên từ sự bám chấp với cuộc đời. Nếu bạn không bám chấp, sẽ chẳng có chướng ngại nào xuất hiện. Vì thế hãy để lại đằng sau những mối bận tâm trong cuộc đời này.

Cố gắng giúp đỡ những người không có khả năng cũng là một sự bận tâm khác.

Nếu bạn chưa hoàn toàn nhận ra tâm không sinh tuyệt đối, nghĩ về việc giúp đỡ người khác đơn giản sẽ làm bạn xao lãng và là một chướng ngại cho thực hành.

Đừng cố làm người khác lợi lạc khi con chưa sẵn sàng.

Một vị Bồ Tát đã thực sự nhận thấy bản tính không sinh tuyệt đối của mọi hiện tượng sẽ không nghĩ về những hạnh phúc của bản thân dù chỉ một giây. Nhưng nếu bạn chưa nhận ra bản tính tuyệt đối, cái bạn gọi là làm lợi lạc người khác chỉ làm bạn thêm bận rộn. Thực tế là, bạn sẽ chỉ tạo ra những khó khăn cho bản thân. Có một thành ngữ:

Giải thoát bản thân với với sự giác ngộ,
Giải thoát người khác với lòng từ bi.

Bởi vậy, nếu bạn thực sự muốn làm người khác lợi lạc, bước đầu tiên là chính bạn đạt được sự giác ngộ. Đầu tiên bạn cần phát triển tâm mình, nếu không bạn sẽ không thể giúp đỡ người khác. Không thể cho người khác nước nếu bạn không có một bình nước trong người. Nếu nó trống rỗng, bạn chỉ có thể làm bộ rót nước, nhưng chẳng có giọt nào chảy ra. Hãy lấy một ví dụ khác, khi một người thắp đèn bơ, sử dụng một ngọn đèn đã cháy trước, ngọn đèn đó phải đầy và cháy đượm để có thể đốt các ngọn khác. Vì thế bạn cần có một mong ước chân chính giúp đỡ người khác và với thái độ đó, hãy tinh tấn thực hành để những kinh nghiệm và sự giác ngộ có thể phát triển. Đó là nguyên nhân đoạn văn gốc nói rằng:

Nếu con muốn làm lợi lạc người khác mà không cần nỗ lực, hãy thiền định về bốn phẩm tính vô hạn.

Để thực sự làm lợi lạc người khác, bạn cần có một tâm bồ đề hoàn hảo trong chính mình. Khi bạn đã có nó, bạn không cần phải nghĩ về việc giúp đỡ người khác hay cố gắng làm điều đó. Mọi thứ sẽ xảy ra một cách tự nhiên. Điều quan trọng giúp đỡ bạn phát triển tâm bồ đề quý giá là thiền định về bốn phẩm tính vô hạn: tình thương [từ], mong muốn mọi chúng sinh được hạnh phúc và có khởi nguồn của hạnh phúc; lòng bi mẫn [bi], mong ước mọi chúng sinh thoát khỏi đau khổ và nguồn gốc của đau khổ; niềm vui đồng cảm [hỷ], mong muốn mọi chúng sinh người đã hạnh phúc thì sẽ tiếp tục như vậy và thậm chí hạnh phúc hơn; và sự không thiên vị [xả], mong ước sẽ đến với mỗi người và mỗi chúng sinh mà không khác biệt, dù họ thân thiết với chúng ta hay là người xa lạ. Chúng ta gọi đó là bốn phẩm tính vô hạn vì bốn lý do. Đầu tiên, lợi ích của chúng là vô hạn. Thứ hai, số lượng chúng sinh mà chúng hướng đến là vô hạn, vì chúng sinh thì nhiều như hư không. Thứ ba, những phẩm tính của giác ngộ, kết quả có được từ thiền định về chúng là vô hạn. Thứ tư, thái độ chúng ta có khi vun bồi chúng là vô hạn. Như một hạt giống được trồng xuống đất, cày xới, tưới nước, được bón phân và có ánh sáng mặt trời thích hợp sẽ tự nhiên cho những vụ mùa bội thu, nếu bạn thiền định một cách chân thành và sâu sắc về những điều này, bồ đề tâm cao quý sẽ đến với bạn. Khi bạn đã rèn luyện tâm mình và trải nghiệm bồ đề tâm, thậm chí nếu bạn không có nhiều đệ tử và thị hiện làm lợi lạc cho họ, dù bạn làm gì trực tiếp hay gián tiếp đều làm lợi lạc cho người khác. Bởi vậy luôn giữ trong tâm rằng cách tốt nhất để làm lợi lạc người khác là thiền định về bốn phẩm tính vô hạn.

Nếu con đã được rèn luyện về bồ đề tâm, không gì con làm mà gạt ra hạnh phúc của người khác.

Bất kỳ ai đã có lòng bi mẫn như vậy sẽ không bị hại bởi những người bạo lực và những sinh linh xấu; hơn nữa, người đó có thể đưa họ vào con đường giải thoát.

Nếu con sợ hãi ba cõi thấp trong đời tương lai, hãy tránh xa mười ác hạnh.

Bạn cần được thuyết phục rằng bạn sẽ có những đời tương lai mà trong đó bạn chờ đợi cái nóng và lạnh của địa ngục, đói và khát của loài ngạ quỷ, cảnh nô lệ và bị giết hại của loài súc sinh. Nếu muốn tránh những tình trạng khổ đau như vậy, bạn cần tránh mười ác hạnh và tìm ra phương pháp đối trị cho năm độc trong cuộc đời này. Nếu bạn làm ai dịu sự giận dữ, bạn sẽ không sinh vào địa ngục. Nếu bạn có thể làm giảm sự gắn bó, bạn sẽ không sinh làm loài ngạ quỷ. Nếu bạn có thể làm giảm sự hoang mang, bạn sẽ không sinh làm loài súc sinh. Việc bạn có thể tránh mười ác hạnh và thực hành mười thiện hạnh là hoàn toàn trong tầm tay bạn. Nếu bạn có thể làm như vậy, bạn sẽ chẳng thể sinh vào ba cõi thấp. Nhưng nếu bạn không cẩn trọng, và bạn dính vào những ác hạnh và không thể vun bồi các thiện hạnh, thì khi bạn chết, bạn sẽ vô vọng mà rơi xuống những cõi thấp như hòn đá ném xuống vực sâu. Vì vậy Luôn luôn cẩn trọng.

Tâm của một chúng sinh bình phàm thì giống như một con khỉ. Buộc con khỉ lại để nó không đi lang thang nữa, chúng ta cần áp dụng tâm tỉnh giác (nhớ cái gì cần làm và cái gì cần tránh) và cảnh giác (luôn theo sát ý nghĩ, lời nói và hành động của bản thân). Với những điều đó, chúng ta sẽ biết khi nào ý nghĩ xấu khởi lên và có thể tìm thấy phương thức đối trị ngăn chúng phát triển. Kết quả là, chúng ta sẽ hạnh phúc – thậm chí ngay trong đời này. Và nếu chúng ta có tình thương, lòng bi mẫn, tự nhiên chúng ta sẽ có thể giúp người khác; khi làm người khác hạnh phúc, chúng ta sẽ thấy lòng tốt được đền đáp và sẽ an toàn trước những tinh linh xấu và loài phi nhân. Về đời tương lai, nếu chúng ta đã vun bồi tình thương, lòng bi mẫn, sự vui vẻ cảm thông và sự không thiên vị theo một cách thông thường, chúng ta sẽ sinh về cõi trời, thậm chí là cung trời thứ ba mươi ba của Đế Thích. Và nếu chúng ta đã vun bồi bốn phẩm tính vô lượng với tâm nguyện đạt đến Phật quả, cuối cùng chúng ta sẽ đạt được giác ngộ hoàn toàn.

Nếu con muốn hạnh phúc trong đời này và đời tương lai, hãy siêng năng thực hành mười thiện hạnh.

Mười thiện hạnh có thể được thực hiện theo những cách khác nhau. Trong khi hiệu quả nhất là từ bỏ những hành động xấu, nó thậm chí sẽ tốt hơn nhiều là thực hiện các thiện hạnh bổ xung đối lập với các ác hạnh. Ví dụ, chúng ta không chỉ nên từ bỏ việc sát sinh, mà thêm vào đó chúng ta nên bảo vệ sự sống bằng cách cứu những con vật khỏi lò mổ. Cũng như vậy chúng ta không chỉ từ bỏ việc trộm cắp, mà chúng ta nên cho đi một cách hào phóng, vân vân. Để thực hành theo cách này, bạn cần vững tin vào tính đúng đắn của luật nhân quả. Sau khi đã tin tưởng như vậy, hãy thực hành các thiện hạnh dù là nhỏ nhất và tránh các ác hạnh nhỏ nhất. Theo cách này, bạn sẽ dần dần tiến bộ theo các thừa khác nhau, Thanh Văn Thừa, Duyên Giác thừa và Bồ Tát thừa. Đừng bao giờ nghĩ rằng tránh làm việc ác, tích cực làm thiện là hành động của những thừa cơ bản, và chẳng cần làm vậy trong Đại thừa hay Kim Cương thừa.

Làm như vậy là một lỗi lầm cơ bản, vì thế ngài Shechen Gyaltsap viết,

Bây giờ, khi con có những lựa chọn, đừng nhầm lẫn cái cần phải làm với cái cần phải tránh.

Khi bạn có trong tay tự do để hành động và bạn biết những hành động nào là xấu, đừng nên sai lầm trong quyết định và cách bạn cư xử.

Nếu con muốn tâm con hướng về Pháp, con cần trải qua những khổ đau.

Để chuyển tâm về với Pháp, đầu tiên chúng ta phải tự nhận ra điều gì mà đau khổ trong luân hồi đưa đến. Nếu chúng ta chưa nếm hương vị đau khổ của luân hồi, tâm chúng ta sẽ chẳng thể hướng về Pháp. Khi chúng ta biết rằng khổ đau là gì, tự nhiên chúng ta sẽ cố gắng tìm ra con đường giải thoát.

Vì vậy chúng ta nên hiểu những đau khổ vốn có trong luân hồi bằng cách nghiên cứu những diễn giải chi tiết trong các thực hành tiên quyết. Hơn thế nữa, chúng ta cần nhận thức rằng bằng các ác hạnh, chúng ta đang mua đau khổ cho những đời tương lai. Vì vậy, chúng ta nên cẩn trọng, cảnh giác và cẩn thận, ăn năn và sửa chữa những ác hạnh trước đây.

Những người mới nên hiểu rằng khi chúng ta bắt đầu thực hành Pháp, có thể sẽ có những khó khăn. Cố gắng hòa tâm mình với Pháp cũng sẽ khó, nhưng đây là một khó khăn xứng đáng. Người ta nói rằng, “Trải qua khó khăn người ta mới đạt được một điều quý hiếm.” Chỉ nhờ có những khó khăn lớn, người ta mới có thể đạt được một điều gì đó độc nhất và giá trị. Đức Thích Ca Mâu Ni, là một ví dụ, đã phải trải qua những chướng ngại rất lớn để tích tập những công đức qua ba a tăng tỳ kiếp, dù chính ngài đã dạy rằng Đại thừa là thừa dành cho những chúng sinh có căn cơ cao. Và nếu Kim Cương thừa được cho là con đường để đạt đến Phật quả chỉ trong một đời, nó không thể là một con đường dễ dàng. Hãy xem những khó khăn mà ngài Jetsun Milarepa đã trải qua. Trong mười hai năm ngài thiền định miên mật, ngồi trên mặt đất trong hang động Đá Trắng mà chẳng có gì để ăn hay quần áo. Không có sự nỗ lực đó, thành tựu vĩ đại không bao giờ đến cả.

Hãy quán chiếu về sự vô nghĩa của những công việc vất vả và phát triển lòng quyết tâm sâu sắc. Không có một con đường nào là dễ dàng.

Ví dụ, hãy nhìn vào những rắc rối và khó khăn một người bình thường phải trải qua khi điều hành một đất nước. Họ cần nỗ lực rất lớn tuy nhiên nó hoàn toàn là vô nghĩa. Nếu họ nỗ lực như vậy trong một ngày thôi để thực hành Pháp, họ sẽ gần hơn với giải thoát. Nhưng họ đã lang thang trong luân hồi lâu đến mức tâm họ tự động sẽ đi sai hướng. Xu hướng tự nhiên của họ là sát sinh, trộm cắp hay các ác hạnh khác như làm hại người già. Họ không bao giờ chuyển tâm mình về với Pháp, và một mình thực hành nó. Vì thế cần nhiều tháng nhiều năm thực hành thì chúng ta mới có một tâm an lạc. Bởi vì chúng ta vẫn có rất nhiều thói quen sai từ đời trước, chúng ta sẽ không có được hòa bình và hạnh phúc dễ dàng. Bởi vậy với mục đích quan trọng là giải thoát tâm mình, hãy quay lưng lại với luân hồi và nỗ lực dần dần thực hành Pháp.

Nếu con đã quay lưng với luân hồi, hãy nỗ lực cho sự giác ngộ vô song.

Chúng ta cần tinh tấn trên suốt đường tu. Thậm chí nếu chúng ta đạt đến quả vị A La Hán như hàng Thanh Văn, Duyên Giác, chúng ta còn nhiều nữa mới đạt đến Phật Toàn giác. “Sự giác ngộ vô song” là kết quả tối thượng của Đại thừa, vì thế đây là cái chúng ta kiếm tìm. Và khi ngài Zurchungpa nói rằng, “nỗ lực”, ngài muốn chúng ta nên nghĩ về tinh tấn trong cả cuộc đời. Đừng có nghĩ rằng chỉ thực hành trong vài tháng hay vài năm. Chúng ta bị những cảm xúc khổ đau đè nén, vì thế cần thực hành tinh tấn và dần dần cho đến khi chúng ta đẩy lùi mọi chướng ngại.

Nhận ra những lợi ích của giác ngộ và giải thoát theo ba thừa là rất quan trọng.

Để đạt được một vài phẩm tính của giải thoát và giác ngộ cũng như có được một điều gì quý giá. Hãy khắc ghi trong tâm rằng dù chỉ nhận ra một chút các phẩm tính của Phật quả thôi cũng đem lại những lợi lạc to lớn, trong khi tham gia vào một vài hành động thế tục cũng gây ra những nguy hại khủng khiếp. Nếu bạn thực hành các giáo lý của ba thừa một cách hoàn toàn, bạn sẽ đạt được mọi phẩm tính đáng kính trọng và hiểu rằng những giáo lý này không hề mâu thuẫn. Và kết quả là bạn sẽ đạt được ba thân – Pháp thân, Báo thân, Hóa thân.

Nếu con muốn đạt được kết quả, ba thân Phật, hãy hợp nhất hai sự tích lũy.

Hai sự tích lũy gồm sự tích lũy công đức – với những ý niệm – và sự tích lũy trí tuệ – không ý niệm. Thứ đầu tiên bao gồm năm sự hoàn hảo siêu việt [Ba la mật] – bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn và thiền định – trong khi điều thứ hai bao gồm sự hoàn hảo thứ sáu, trí tuệ siêu việt. Bằng cách chăm chỉ tích lũy công đức và trí tuệ bạn sẽ đạt đến Phật quả.

Điều này làm cho những vết nhơ che đậy Ba thân Phật được xua tan.

Phật tính hoàn hảo thực tế luôn hiện hữu trong ta, nhưng nó bị che đậy bởi những cảm xúc khổ đau và bởi những chướng ngại về nghiệp và ý niệm. Như chúng ta thấy, hoàn toàn có thể đẩy lùi điều này bằng cách hướng tâm về với Pháp và trau dồi bốn phẩm tính vô song.

Dilgo Khyentse Rinpoche

Việt dịch: Tuệ Tạng

Nguồn: Mười ba điều cần đưa vào thực hành

]]> https://kimcuongthua.org/truyen-thua-nyingema/shechen-nyingma/muoi-ba-dieu-can-dua-vao-thuc-hanh/feed/ 0 https://kimcuongthua.org/truyen-thua-nyingema/thien-dinh-ve-dai-thanh-tuu/ https://kimcuongthua.org/truyen-thua-nyingema/thien-dinh-ve-dai-thanh-tuu/#comments Thu, 19 Nov 2015 13:15:37 +0000 http://kimcuongthua.org/?p=6360 Continue Reading]]> PHẬT TÁNH

Có thực sự tôi đang hành thìền đúng không? Khi nào thì tôi có thể đạt được tiến bộ? Hay sẽ không bao giờ tôi đạt đến trình độ như Thầy Tâm Linh của tôi? Tâm chúng ta sẽ không bao giờ an lạc khi bị giằng co giữa hy vọng và ngờ vực,

Theo như tâm tình chúng ta, có ngày chúng ta tu tập rất tinh tấn và ngày kế, lại buông xuôi tất cả. Chúng ta bám víu vào những kinh nghiệm dễ duôi khiến chúng ta rơi vào tâm trạng ổn định, nên muốn bỏ hành thiền khi để buông xuôi theo những dòng chảy của tư tưởng. Đó không phải là con đường đúng để thực hành.

Bất cứ trạng thái tư tưởng của chúng ta như thế nào, chúng ta phải kiên quyết thực tập thường xuyên, từng ngày một, quan sát những chuyển đổi của tư tưởng và theo nó trở về đến tận nguồn. Chúng ta đừng mong đợi khả năng duy trì ngay tức khắc những dòng tư tưởng qua sự thiền định trong suốt ngày và đêm.

Khi chúng ta khởi đầu thiền quán về chân tâm, nên chia thời để hành thiền, vài lần trong một ngày. Với sự kiên nhẫn, chúng ta sẽ đạt đến tâm được thanh tịnh và sự chứng đắc nầy sẽ trở nên vững bền. Vào giai đoạn nầy, vọng tưởng sẽ mất năng lực làm quấy nhiễu và chế ngự chúng ta.

Vô Ngã, bản thể tối thượng của Pháp thân, đó là Tuyệt đối Thân, không có nghĩa là hư vô. Nó sở hữu bản thể sáng suốt của tất cả mọi hiện tượng tướng. Bản thể nầy là phương diện sáng suốt hay nhận thức của Pháp thân được biểu lộ tự nhiên. Pháp thân không phải là sản phẩm của những nhân duyên hay điều kiện nào, mà là căn nguyên của Chân tâm.

Nhận thức được căn tính nầy như sự toả sáng của mặt trời trí tuệ trong đêm tối vô minh: Bóng tối tức khắc tan biến. Ánh sáng của Pháp thân không có khi tròn hay khuyết như mặt trăng, mà nó giống như ánh sáng toả chiếu bất di bất dịch taị tâm điểm của thái dương .

Dù bất cứ khi nào bị mây mù che phủ, bản chất của bầu trời không bị bại hoại, và khi mây tan, nó vẫn bình thường. Bầu trời không phải trở nên thu hẹp hay nở rộng ra. Nó vẫn như vậy, không thay đổi. Nó cũng tương tự như Bản thể của tâm: Nó không bị hủy hoại bởi những tư tưởng đến hoặc phát triển thêm khi dòng tưởng biến mất. Bản thể của tâm là vô ngã, tự nó hiển lộ trong sáng. Hai phương diện nầy rất thiết yếu như một hình ảnh đơn cử để chỉ cho những mặt khác nhau của tâm. Thật là vô ích khi bám vào khái niệm về vô ngã và từ đó mà tánh sáng suốt, như nó là một hữu thể tồn tại độc lập. Căn tánh tối thượng vượt trên những khái niệm, mọi định danh hay mọi chia cắt .

Một đứa trẻ nói rằng: “Tôi có thể đi trên mây”. Nhưng khi nó đi trên mậy, nó không thể tìm bất cứ chỗ nào để đặt chân. Cũng như vậy, nếu một hành giả không quán sát tư tưởng, thấy chúng biểu lộ với một bề ngoài vững chắc, nhưng nếu thường quán chiếu nó, tự tánh nó không có gì. Đó là lý do tại sao nó được gọi cùng lúc là vô ngã và biểu hiện. Tánh không của tâm không có nghĩa là hư vô, hoặc là trạng thái bất động, mà nó là bản thể sáng suốt được gọi là Tánh giác. Hai mặt - vô ngã và Tánh giác, không thể tách rời nhau. Cái nầy cần cho cái kia, giống như cái mặt gương soi và hình ảnh phản chiều từ trong nó.

Tư tưởng tự tác động trong tánh không và bị tan biến giống như là gương xuất hiện và biến mất trong guơng. Hình ảnh gương mặt không bao giờ có trong gương và khi nó không còn hiện phản chiếu trong gương nữa, nó phải biến mất vì xuất ra. Gương soi vẫn vậy, không bao giờ thay đổi. Do đó, trước khi bước trên đường đạo, chúng ta vẫn mang những nghiệp được gọi là “bất tịnh” của luân hồi, vì đó, trong mọi hành động thường bị hướng dẫn bởi vô minh. Khi chúng ta dấn thân vào đường tu hành, nghĩa là đang buớc qua trạng thái lưng chừng giữa tỉnh thức và vô minh. Cuối cùng, lúc mà chúng ta Giác ngô, chỉ còn lại Tánh giác có mặt. Nhưng tất cả pháp môn song song với hành trình tu tập nầy, ngay cả sự chuyển hoá có xuất hiện, tánh giác vẫn không bao giờ biến đổi. Nó không bị suy diệt vì bước đường tu nầy, hay phát triển hơn vào thời điểm mà chúng ta chứng ngộ.

Căn tánh vô cùng tận và không thể diễn đạt của của Trí tuệ tức “ Niết bàn chân thật” luôn luôn có trong tâm chúng ta. Nó không cần thiết phải sáng tạo chúng hay dựng xây cái gì mới. Sự chứng đạo chỉ duy nhất là làm xuất hiện chúng qua sự thanh tịnh, đó là con đường. Tóm lại, nếu một hành giả quan sát về chúng qua nhận thức của trí tuệ tối thượng thì những tự tánh nầy của chúng chỉ là vô ngã .

Do đó, luân hồi cũng là vô ngã, cho đến Niết bàn cũng vậy. Cho nên, không phải cái nầy “xấu” hay cái kia” tốt”. Một người khi đạt đuợc giác ngộ, sẽ giải thoát ra khỏi sự lôi kéo vào vòng luân hồi và đạt được Niết bàn. Nguời đó giống như một trẻ thơ, chiêm ngưỡng vạn hữu với sự ngây thơ đơn thuần, không bị những ý niệm đẹp xấu, tốt hoặc tồi tệ. Người đó không còn là mồi săn cuả những khuynh hướng giằng xé nhau, nguồn gốc của tham muốn và ganh ghét

Nó không vì mục đích ưu tư về những phiền nhiễu hằng ngày, như đứa bé khác vui mừng khi xây cái lâu đài bằng cát, và khóc than khi lâu đài bị sụp đổ. Giống như vậy, hãy nhìn những chúng sinh đắm chìm vào những nặng nề của tham dục, như những con bướm lao vào vào ánh sáng cuả ngọn đèn, do sự lôi kéo bởi lòng tham muốn, và quên lãng với những gì nó ghét. Cách tốt nhất là bỏ xuống gánh nặng của bóng dáng tham chấp mà chúng ta mang vác từ vô thủy đến giờ.

Phật tánh gồm có năm “thân” hay năm phương diện cuả Phật quả: Hoá Thân, Đại Hỷ Lạc Thân,  Pháp Thân, Ứng Thân và Kim Cang Bất Hoại Thân.

Những Thân nầy không thể tìm bên ngoài chúng ta: Có nghĩa, tất cả đều không tách rời khỏi thân chúng sanh, hay tâm của chúng ta. Chúng ta càng sớm nhận thức sự hiện diện nầy, tức sẽ chấm dứt sự phiền não. Chúng ta không cần phải tìm kiếm sự Giác ngộ từ bên ngoài. Nhà hàng hải cập bến trên đảo được làm toàn bằng vàng ròng, sẽ không mong nhặt từng thỏi vàng một, bất kể trước đó, họ có khó nhọc tìm kiếm thế nào. Chúng ta cần hiểu rằng tất cả tánh Phật luôn tìm ẩn trong người của mỗi chúng sanh.

Kyabje Dilgo Khyentse Rinpoche

Được sự cho phép của Shechen Gompa, Boudhanath, Kathmandu
http:// shechen.12pt.com/index.html
Việt ngữ: Liên Hoa

Thực hành thiền Đại toàn thiện trong cuộc sống hằng ngày chỉ đơn giản là phát triển một sự chấp nhận hoàn toàn và thảnh thơi, một sự rộng mở không giới hạn trước mọi hoàn cảnh.

Chúng ta nên nhận ra sự rộng mở này như là một sân chơi của những cảm xúc của chúng ta và quan hệ với mọi người mà không có sự giả tạo, cố gắng điều khiển hay sắp đặt kế hoạch.

Chúng ta nên trải nghiệm mọi điều một cách toàn thể, không bao giờ rút lui vào trong bản thân chúng ta như một con chồn giấu mình trong hố của nó. Sự thực hành này giải phóng vô vàn năng lượng vốn thường bị bó hẹp lại bởi tiến trình cố gắng duy trì những điểm quy chiếu cố định. Sự liên hệ quy chiếu là quá trình chúng ta rút khỏi kinh nghiệm trực tiếp trong cuộc sống hằng ngày.

Có mặt trong thời khắc hiện tại có thể ban đầu gây ra sự sợ hãi. Tuy nhiên, bằng việc đón chào những cảm xúc sợ hãi cùng với toàn thể sự rộng mở, chúng ta vượt qua những chướng ngại được tạo nên bởi những khuôn mẫu cảm xúc theo thói quen.

Khi chúng ta dấn mình vào thực hành khám phá không gian, chúng ta nên phát triển cảm giác mở rộng hoàn toàn chính chúng ta tới toàn thể vũ trụ. Chúng ta nên mở rộng bản thân chúng ta bằng sự đơn giản và trần trụi tuyệt đối của tâm. Đó là cách thực hành mạnh mẽ và thường xuyên để gỡ bỏ mặt nạ của sự tự bảo vệ.

Trong sự tham thiền của mình, chúng ta không nên phân tách giữa nhận thức và đối tượng của sự nhận thức. Chúng ta không nên giống như con mèo đang rình chuột. Chúng ta nên nhận ra rằng mục tiêu của tham thiền chẳng phải “đi sâu vào bản thể” của chúng ta hay rút lui khỏi thế giới. Sự hành trì nên được tự do và phi khái niệm, không bị gò bó bởi sự tự quán tâm  hay sự tập trung.

Không gian của trí tuệ bao la, không có khởi thủy và tự sáng tỏ này là nền tảng của hiện hữu –  sự khởi đầu và sự kết thúc của mọi hỗn độn. Sự hiện diện của tính giác trong trạng thái nguyên thủy không thiên vị đối với giác ngộ hay không giác ngộ. Nền tảng của hiện hữu này, vốn được biết đến như tâm bổn nguyên hay thanh tịnh, là cội nguồn mà từ đó mọi hiện tượng xuất hiện. Nó được biết đến như là mẹ vĩ đại, như thai tạng của mọi tiềm năng mà trong đó, mọi thứ khởi sinh và tan biến trong trạng thái tự hoàn thiện và tuyệt đối tự nhiên.

Mọi khía cạnh của hiện tượng là hoàn toàn trong sáng và rõ ràng. Toàn thể vũ trụ là rộng mở không chướng ngại –  mọi thứ thâm nhập lẫn nhau.

Nhìn mọi thứ trần trụi, rõ ràng và tự do khỏi những che ám, không có gì để đạt được hay chứng ngộ. Bản tính của hiện tượng xuất hiện một cách tự nhiên và thể hiện tự nhiên trong sự tính giác phi thời gian. Mọi thứ hoàn hảo như nó vốn là. Mọi hiện tượng xuất hiện trong sự duy nhất của chúng như là một phần của một nhịp điệu luôn thay đổi. Những nhịp điệu này sống động với ý nghĩa và tầm quan trọng tại mỗi thời khắc; tuy nhiên không có ý nghĩa gì nếu bám chấp vào những ý nghĩa đó ngoài thời khắc mà chúng thể hiện chính mình.

Đây là vũ điệu của năm đại mà trong đó vật chất là biểu hiện của năng lượng và năng lượng là biểu hiện của tính không. Chúng ta là biểu hiện cho sự giác ngộ của chính chúng ta. Bằng sự không cố gắng hay thực tập bất cứ điều gì, sự giải thoát hay giác ngộ đã có mặt ở đó rồi.

Hành trì thiền Đại toàn thiện mỗi ngày chỉ là bản thân cuộc sống mỗi ngày. Bởi trạng thái kém phát triển không tồn tại, do đó không cần thiết phải hành xử theo bất kỳ một cách đặc biệt nào hay cố gắng để đạt được bất kỳ điều gì ở trên hay ở dưới điều mà chúng ta đang là. Không nên có cảm giác phấn đấu để đạt tới một “mục tiêu tuyệt vời” hay một “trạng thái cao cấp” nào đó.

Cố phấn đấu đạt tới một trạng thái như vậy là một chứng loạn thần kinh, nó chỉ điều kiện hóa chúng ta và phục vụ cho việc làm chướng ngại dòng chảy tự do của Tâm. Chúng ta cũng nên tránh việc nghĩ về bản thân của chúng ta như những người không có giá trị –  chúng ta vốn tự do và không điều kiện. Chúng ta về thực chất đã giác ngộ và chẳng thiếu điều gì.

Khi dấn mình vào tham thiền, chúng ta nên cảm thấy nó tự nhiên như ăn, thở và đi vệ sinh. Việc đó không nên trở thành một sự kiện đặc biệt hay theo nghi thức, bị thổi phồng lên bởi sự hệ trọng và trang nghiêm. Chúng ta nên hiểu rằng thiền vượt hơn khỏi nỗ lực, thực hành, mục đích, mục tiêu và tính nhị nguyên của giải thoát và không giải thoát. Thiền luôn lý tưởng; không cần thiết phải sửa chữa bất cứ điều gì. Bởi bất cứ điều gì khởi lên đơn thuần chỉ là trò chơi của tâm thức như vậy, không có thiền không đạt yêu cầu và không cần thiết phải đánh giá những niệm tưởng là tốt hay xấu.

Do đó, chúng ta nên đơn giản chỉ cần ngồi. Đơn giản là ở lại tại vị trí riêng của bạn, trong điều kiện riêng của bạn đúng như nó vốn là. Hãy quên những cảm xúc tự ý thức, chúng ta không cần phải nghĩ “tôi đang thiền đây.” Sự hành trì của chúng ta nên phi nỗ lực, không căng thẳng, không cần cố gắng để kiểm soát hay gượng ép và không cần cố gắng để trở nên “an lạc”.

Nếu chúng ta nhận ra rằng chúng ta đang làm phiền chính bản thân mình bằng bất kỳ cách nào trong những cách trên, chúng ta dừng thiền và đơn giản là nghỉ ngơi, thư giãn một lúc. Sau đó, chúng ta lại tiếp tục hành thiền. Nếu chúng ta có “những trải nghiệm thú vị”  trong hay sau lúc hành thiền, chúng ta nên tránh làm chúng trở nên đặc biệt. Dành thời gian nghĩ về những kinh nghiệm chỉ đơn giản là một sự phân tâm và một sự cố gắng để trở nên mất tự nhiên. Những kinh nghiệm này đơn thuần là dấu hiệu của sự thực hành và nên được coi là những sự kiện thoáng qua. Chúng ta không nên cố gắng trải nghiệm lại chúng bởi như vậy chỉ làm sai lệch sự tự phát tự nhiên của tâm thức.

Mọi hiện tượng đều tươi mới một cách hoàn hảo, duy nhất tuyệt đối và hoàn toàn tự do khỏi tất cả những khái niệm về quá khứ, hiện tại và tương lai. Chúng được kinh nghiệm trong sự không có thời gian.

Dòng tương tục của sự khám phá mới, sự phát lộ và nguồn cảm hứng phát sinh tại mọi thời khắc chính là sự biểu hiện của sự sáng tỏ của chúng ta. Chúng ta nên học để thấy cuộc sống mỗi ngày như một mạn đà la – những viền tua sáng tỏ của kinh nghiệm, tỏa ra một cách tự nhiên từ bản tính rỗng không của bản thể chúng ta. Những khía cạnh của mạn đà la của chúng ta là các đối tượng hằng ngày trong kinh nghiệm sống của mình chuyển động trong điệu vũ hay trò chơi của vũ trụ. Bằng hình ảnh tượng trưng này, người thầy nội tại phát lộ ý nghĩa sâu sắc và tối hậu của bản thể. Do đó, chúng ta nên tự nhiên và không gò bó, chấp nhận và học từ mọi điều. Điều này cho phép chúng ta nhìn thấy mặt hài hước và mỉa mai của các sự kiện mà thông thường sẽ khiến chúng ta nổi cáu.

Trong thiền, chúng ta có thể nhìn xuyên qua những ảo tưởng về quá khứ, hiện tại và tương lai –  kinh nghiệm của chúng ta trở thành sự liên tục của cái bây giờ. Quá khứ chỉ là một ký ức không đáng tin cậu còn neo lại cho tới hiện tại. Tương lai chỉ là sự phóng chiếu về những quan niệm hiện tại của chúng ta. Hiện tại bản thân nó biến mất ngay khi chúng ta cố nắm bắt nó. Do đó, tại sao lại phải bận tâm với sự cố gắng thiết lập một ảo ảnh về nền tảng vững chắc?

Chúng ta nên tự giải thoát mình khỏi những ký ức về quá khứ và những định kiến về thiền. Mỗi thời khắc thiền đều duy nhất hoàn toàn và đầy tiềm năng. Trong những thời khắc này, chúng ta không thể đánh giá sự hành thiền của chúng ta theo kinh nghiệm quá khứ, lý thuyết khô cứng hay những lời khoa trương rỗng tuếch.

Đơn giản là dấn mình trực tiếp vào thiền trong thời khắc hiện tại này, với toàn thể hiện hữu của chúng ta, thoát khỏi do dự, chán ngán hay phấn khích, đó chính là giác ngộ.

Việt ngữ : Bảo Châu

Khi bạn sống ở một nơi cô tịch, những cảm xúc tiêu cực của bạn dần dần giảm bớt, sự tự chủ và tiết chế của bạn tăng trưởng.

Chính Gyalse Thogme đã nói:

Không bị quấy rầy bởi bằng hữu và người thân, không bị xáo trộn bởi nhu cầu kiếm sống bằng việc thương mại hay canh tác đất đai, bạn sẽ có thể nhất tâm tập trung vào thực hành tâm linh sâu xa và vì thế thực hiện sự tiến bộ tâm linh với thân, ngữ và tâm bạn. Tâm bạn sẽ trở nên tự chủ, tĩnh lặng, trong trẻo và tràn đầy sự xác quyết về chân lý của Giáo Pháp. Đây là lý do vì sao tất cả các bậc hiền triết trong quá khứ đã sống ở nơi hoang vu, trong chốn cô tịch, những vùng núi non có lợi cho thực hành tâm linh. Như Shantideva đã nói:

Và cũng có nói:

Nếu bạn muốn hoàn toàn tập trung vào Giáo Pháp thay vì bị đong đưa liên tục đó đây bởi những con sóng tham muốn và ganh ghét, hãy từ bỏ chúng và đi tới một nơi cô tịch. Hãy xoay tâm bạn vào trong, nhận biết những khiếm khuyết của bạn, thoát khỏi chúng, và phát triển mọi phẩm tính tốt lành cố hữu của bạn. Hãy hài lòng với lượng thực phẩm đủ để nuôi sống, quần áo đủ để che thân, và thực hành của bạn sẽ tiến bộ từng ngày, từng tháng và từng năm.

Một khi bạn thoát khỏi mọi điều kiện làm sao lãng, thực hành của bạn sẽ mang lại cho bạn sự tiến bộ dọc theo con đường. Đó là lý do vì sao mọi yogi (hành giả) trong quá khứ đã lang thang từ nơi cô tịch này tới một nơi cô tịch khác. Ngay cả một tháng duy nhất ở một nơi yên tĩnh và hiu quạnh cũng đủ để sự thù hận của bạn được thay thế bằng ước muốn làm lợi lạc chúng sinh, và sự bám luyến vào bằng hữu được thay thế bằng một cảm xúc mãnh liệt về sự vô thường và cái chết cận kề.

Như Đức Atisha đã nói: “Các sao lãng làm hại thực hành của bạn cho tới khi bạn đạt được sự kiên cố. Hãy sống trong cảnh cô tịch nơi rừng rậm và núi non. Thoát khỏi những hoạt động rối loạn, bạn sẽ có thể hoàn toàn hiến mình cho việc thực hành Giáo Pháp, và bạn sẽ không hối tiếc vào lúc chết.”

Và Drom Tönpa³ nói: “Thời đại suy đồi này không phải là lúc để một người bình thường giúp đỡ những người khác ở bên ngoài, nhưng đúng hơn đó là lúc để sống trong những nơi cô tịch và tu tập lòng từ và bi của Bồ đề tâm.”⁴

Sự mê lầm và những tập khí mạnh mẽ tới nỗi vào lúc đầu việc thực hành Pháp dường như rất khó khăn; nhưng những khó khăn này sẽ dần dần lắng dịu. Một khi bạn đã thấu hiểu điểm cốt yếu của các giáo lý, bạn sẽ không còn phải trải nghiệm sự gian khổ hay khó khăn với giáo lý. Những cố gắng của bạn sẽ mang lại cho bạn niềm vui. Cũng giống như việc phát triển bất kỳ thiện xảo nào – bởi bạn quán triệt những điểm trọng yếu, vấn đề càng lúc càng dễ dàng hơn, sự xác tín của bạn càng lúc càng phát triển, khả năng và nỗ lực của bạn tiếp tục tăng trưởng.

Mọi thiền định hay quán chiếu bạn đã thực hiện sẽ chẳng bao giờ bị lãng phí. Lợi lạc mà nó mang lại sẽ hiện diện trong dòng tâm thức của bạn vào lúc bạn chết, và nó sẽ giúp bạn tái sinh ở một nơi Giáo Pháp nở rộ, thân cận một vị Thầy tâm linh chân chính. Đời này sang đời khác, bạn sẽ tiến triển từ một hành giả tầm thường tới một hành giả trung bình, và từ một hành giả trung bình tới một hành giả xuất sắc. Tinh túy của việc học tập là quán chiếu, và tinh túy của sự quán chiếu là thiền định. Khi bạn tiến càng lúc càng sâu vào ý nghĩa của giáo lý, những phẩm chất phi thường của Giáo Pháp sẽ càng lúc càng rõ ràng hơn, giống như mặt trời rực rỡ hơn khi bạn bay lên cao hơn nữa.

Dấu hiệu cho thấy bạn đã hoàn toàn hấp thu được việc học Pháp của bạn là bạn trở nên an bình tự bản chất. Dấu hiệu của việc bạn đã hấp thu được việc thiền định của bạn là bạn thoát khỏi những cảm xúc che chướng (phiền não chướng). Bởi việc học tập dẫn đến sự quán chiếu và quán chiếu chuyển hóa thành thiền định, việc bạn mê say những hoạt động dối gạt của đời này sẽ suy giảm và thay vào đó bạn sẽ khát khao Giáo Pháp.

Mọi sự bạn làm phù hợp với Giáo Pháp, dù nó có vẻ nhỏ bé hay tầm thường, sẽ mang lại lợi lạc. Như Kinh Hiền Ngu nói:

Tương tự như vậy, cho dù bạn chỉ thực hành mỗi ngày một giờ với niềm tin và sự hứng khởi, những phẩm tính tốt đẹp sẽ phát triển một cách vững chắc. Việc thực hành đều đặn làm cho tâm bạn chuyển hóa dễ dàng. Từ việc chỉ nhận ra chân lý tương đối, cuối cùng bạn sẽ đi đến một sự xác quyết sâu xa nơi chân lý tuyệt đối.

Chướng ngại chính yếu của việc phát triển những phẩm tính như thế là sự sao lãng (phóng dật). Sao lãng có thể xảy ra trong từng giây phút. Nếu bạn để thời gian trôi qua một cách vô ích, vào lúc chết bạn sẽ hối tiếc rằng bạn đã không thực hành Giáo pháp. Nhưng đến lúc ấy thì quá trễ, và sự hối tiếc của bạn sẽ chẳng giúp ích được gì. Bây giờ là lúc bạn đi tới một nơi hẻo lánh và đưa những giáo huấn bạn đã nhận từ vị Thầy của bạn vào thực hành. Như thế mỗi khoảnh khắc của đời bạn sẽ trở nên quý giá và ý nghĩa, đưa dẫn bạn càng lúc càng xa rời sinh tử và tiến gần đến sự giải thoát hơn nữa.

Chú thích:

1. Người trì tụng Mani (mani pa): người trì tụng Mani, thần chú của Đức Quán Thế Âm, Đức Phật của lòng Bi mẫn. Ở đây, “những người trì tụng Mani” được dùng như một thuật ngữ đầy trìu mến để chỉ các hành giả Giáo Pháp.

2. The Way of the Bodhisattva (Nhập Bồ Tát Hạnh), trang 121.

3. Drom Tönpa Gyalwai Jungne (‘brom ston pa rgyal ba’i ‘byung gnas, 1004-1064): đệ tử người Tây Tạng thân thiết nhất của Đức Atisha, người đã ở với vị Thầy này mười tám năm. Ngài sáng lập tu viện Reting (rwa sgreng) nơi ngài an trú và giảng dạy bảy năm trước khi thị tịch ở tuổi sáu mươi.

4. Xem The Words of My Perfect Teacher (Lời Vàng của Thầy Tôi), trang 237.