Vào thế kỷ 11, do sự vô minh của chúng sinh, thực hành Pháp trở nên lỏng lẻo ở tỉnh Tsang. Trưởng tộc, ngài Sherab Tsultrim quyết định rằng đã đến lúc tìm kiếm các Mật điển mới ở Ấn Độ. Đạo sư Liên Hoa Sinh viết rằng, “một hóa thân của Virupa xứ Ấn Độ - Drogmi Lotsawa sẽ xuất hiện”. Người em, Konchog Gyalpo đến học với Drogmi Lotsawa (992 – 1074). Tại địa điểm linh thiêng, dưới nền đất màu trắng (tiếng tạng là Sa skya), được tiên đoán bởi đạo sư Liên Hoa Sinh và đức Atisha, Khon Knochog Gyalpo xây dựng ngôi chùa đầu tiên đặt tên là Gorum Zimchi Karpo năm 1073. Sự kiện này đánh dấu sự bắt đầu cho tên gọi “Sakya”. Gia đình linh thánh, các vị lãnh đạo cha truyền con nối của dòng truyền thừa cao quý này, nổi tiếng với ba tên gọi, Lha Rig, Khon và Sakya.

Sachen Kunga Nyingpo (1092 – 1158), con trai của Khon Konchog Gyalpo, là người có kỹ năng và sự chứng ngộ tâm linh phi thường, nắm giữ dòng truyền thừa của Kinh và Mật. Các vị đạo sư chính của ngài đầu tiên phải kể đến cha ngài, mà từ đó ngài nhận được hệ thống thực hành Vajrakila và Samputa. Từ đức Bari Lotsawa, ngài nhận được Chakrasamvara, Guhysamaja, Vajrabhairava và nhiều pháp khác; từ Shangton Chobar, ngài nhận được toàn bộ giáo lý Lamdre trong bốn năm cùng với các hệ thống Mahamaya và Samayogadakinijala. Từ Mal Lotsawa Lodro Drag, ngài nhận được Chakrasamvara, Bhairava, giáo lý của đại thành tựu giả Naropa như Vajrayogini và các giáo lý quan trọng của dòng truyền thừa của Panjrarnata Mahakala. Từ Lama Nam Kaupa, ngài nhận được mọi chỉ dẫn bên ngoài, bên trong và bí mật của Hộ Pháp Chaturmukha bốn mặt. Đây chỉ là các vị thầy chính của đức Sachen Kunga Nyingpo.

Ở tuổi 12, trong cuộc nhập thất Văn thù sáu tháng, ngài đã có linh kiến về đức Văn Thù cùng với hai vị Bồ Tát, người đã nói với ngài những dòng trong cuốn “Tách rời khỏi Bốn Bám chấp”: Với sự bám chấp vào cuộc đời này – sẽ không có học trò Pháp Bám chấp vào Tam cõi – sẽ không có sự từ bỏ Bám chấp vào mục đích cá nhân – sẽ không có tư tưởng giác ngộ nếu bám chấp khởi lên – sẽ không có tri kiến.

Sachen Kunga Nyingpo nhận các giáo lý Lamdre lần đầu tiên từ đức Shangton Chobar và lần thứ hai trực tiếp từ Virupa trong một chuỗi các linh kiến kéo dài một tháng. Đây được biết đến là dòng truyền thừa Lamdre “gần”. Sachen có bốn con trai – Kunga Bar, Sonam Tsemo, Jetsun Dragpa Gyaltsen và Palchen Rinpoche. Người đầu tiên mất khi đang học ở Nalanda, Ấn Độ. Người con trai thứ hai, Sonam Tsemo (1142 – 82) trở thành một học giả uyên bác ở tuổi 16. Ở tuổi 41, ngài đã bay thẳng về Khechara, cõi giới của Vajrayogini. Ngài có linh kiến về rất nhiều vị bổn tôn thiền định và rất nhiều vị đệ tử chứng đắc. Jetsun Dragpa Gyaltsen (1147 – 1216) nhận các giới nguyện độc thân và có nhiều dấu hiệu chứng ngộ trưởng thành tâm linh từ khi còn trẻ. Ở tuổi 11, ngài ban các giáo lý Hevajra.

Đệ tử chính của Jetsun Dragpa Gyaltsen là cháu trai ngài, con trai của Palchen của Opoche, ngài Sakya Pandita Kunga Gyaltsen nổi tiếng (1182 – 1251). Nghiên cứu các triết học Phật giáo và ngoại đạo, mật điển, logic, tiếng Phạn, thơ ca, chiêm tinh và nghệ thuật với rất nhiều đạo sư xứ Ấn Độ, Nepal, Kashmir và Tây Tạng, ngài đã nắm vững các chủ đề này. Khi ngài 27 tuổi, sau khi gặp ngài Pandita Shakya Shribhadra xứ Kashmir, ngài trở thành một vị tỳ kheo và duy trì giới nguyện không chút xao lãng. Các tác phẩm của ngài như Kho tàng Logic Tri thức Giá trị (Tsadma rigsgter) và Sự Phân biệt Ba giới nguyện (sDomgsum rabdbye) vẫn nổi tiếng đến ngày hôm nay. Cả thảy ngài viết 114 bộ luận tôn giác. Kho tàng Logic Tri thức giá trị là bản văn duy nhất có nguồn gốc Tây Tạng được dịch ra tiếng Phạn. Công việc dịch thuật được hoàn thành bởi đệ tử của ngài ở tu viện Nalanda ở Magadha, và nhận được sự tôn vinh. “Vào thời điểm ngài thị tịch, trái đất đã rung động sáu lần và chim chóc khắp đất nước hót rất buồn. Các dấu hiệu kì lạ đã được chứng kiến bởi các đệ tử và các vị vua khi lửa thiêu cháy giàn hỏa thiêu, và mọi người ở đó đều trải qua sự an bình hỷ lạc. Đạt được sự giác ngộ hoàn hảo nhờ lực gia trì của Manjunatha, ngài được thế giới biết đến là Phật Vimalashri”.

Năm 1244, Godan Khan, cháu trai của Chingis Khan, bị cuốn hút bởi sự nổi tiếng của Sakya Pandita, đã mời ngài đến Mông Cổ để trao truyền giáo lý Phật Đà. Sau đó, năm 1253, sau khi cả Sakya Pandita và Godan Khan đều mất, hoàng đế, Sechen Kublai Khan mời Drogon Chogyal Pagpa, cháu trai của Sakya Pandita đến cung điện. Pagpa đã tạo ra kiểu chữ viết mới cho ngôn ngữ Mông Cổ. Kublai Khan ấn tượng với ngài Pagpa đến mức đã tuyên bố Phật giáo là quốc giáo của Mông Cổ và trao cho ngài [Pagpa] quyền cai trị ba tỉnh Tây Tạng. Như thế, Pagpa là người đầu tiên trong lịch sử Tây Tạng đã có được quyền lực tôn giáo và thế tục trong suốt thế kỷ. Cũng vào lúc này, chùa lớn Lhakhang Chenmo được xây dựng ở Sakya. Cho đến ngày nay nó vẫn đứng vững là thư viện tôn giáo vĩ đại nhất của Tây Tạng với các bức tượng và các đồ tôn giáo rất cổ. Pagpa được kế nhiệm bởi em trai Chagna và các vị Sakyapa đã cai trị Tây Tạng trong hơn một trăm năm.

Cuối cùng, Tishri Kunglo (1299 – 1327), cháu trai lớn nhất trong 15 cháu trai của em trai ngài Sakya Pandita, đã thành lập bốn cung điện của triều đại (Podrang): Zhithog, Rinchen Gang, Lhakhang và Ducho, duy chỉ còn tồn tại cung điện cuối cùng. Vào thế kỷ 18, thời đại của Sakya Trizin Wangdu Nyingpo, đức Liên Hoa Sinh thứ hai của thời đại này, cung điện Ducho bị chia đôi – Drolma Podrang và Phuntsok Podrang. Các vị lãnh đạo của hai cung điện này là ngài Kyabgon Sakya Trizin Ngawang Kunga (sinh năm 1945) của cung điện Drolma, vị lãnh đạo hiện tại của truyền thống Sakya, bậc nắm giữ Pháp tòa Sakya thứ 41 và đang sống ở Dehra Dun, Ấn Độ. Ngài có hai con trai, Ratna Vajra và Gyana Vajra. Ngài cũng có một chị gái, Jetsunma Chimey Luding, người đã giảng dạy rộng khắp trên thế giới. Gongma Dagchen Rinpoche (sinh năm 1929) của cung điện Phuntsok thành lập Sakya Thegchen Choling ở Seattle, Wash, Mỹ. Ngài có một em trai, Gongma Thinley Rinpoche, một vị tăng mới mất gần đây. Dagchen Rinpoche có năm người con trai. Người con trai thứ hai, Ananda Vajra Rinpoche, một luật sư giỏi, đã giúp đỡ đức Đạt Lai Lạt Ma và chính phủ lưu vong Tây Tạng trong các vấn đề pháp luật và hiến pháp. Sự tiếp nối vị trí Sakya Trizin, trưởng dòng Sakya, là cha truyền con nối từ thời của Khon Konchog Gyalpo và gần đây, luân phiên giữa hai cung điện.

Trong số các vị nắm giữ truyền thống Sakya, Sachen Kunga Nyingpo, Sonam Tsemo, Dragpa Gyaltsen, Sakya Pandita Kunga Gyaltsen và Drogon Chogyal Pagpa nổi tiếng là Năm Đấng Cao Cấp của truyền thống Sakya, hay Jetsun Gongma Nga. Ba vị đầu tiên được biết đến là “Ba vị Trắng” và hai vị còn lại là “Hai vị Đỏ”. Sau đó, có Sáu Trang Sức của Tây Tạng: Yagton Sanggye Pal và Rongtol Mawe Senge, những người nổi tiếng vì kiến thức về kinh điển; Ngorchen Kunga Zangpo và Dzongpa Kunga Namgyal – uyên thâm mật điển; Gorampa Sonam Sengge và Shakya Chogden – uyên thâm cả kinh điển và mật điển. Đây là các vị đạo sư quan trọng nhất của truyền thống Sakya. Trong số các ngài, Goram Sonam Sengge thiết lập sự nghiên cứu chính thức về logic.

Giống như các truyền thống khác của Phật giáo Tây Tạng, có rất nhiều các nhánh truyền thừa xuất hiện. Các dòng truyền thừa nắm giữ giáo lý của Sakya Pandita Kunga Gyaltsen là Sakya, Ngor và Tsar. Ngorchen Kunga Zangpo (1382 – 1457) và các vị đạo sư kế nhiệm như Konchok Lhundrup, Thartse Namkha Chime Palzang và Drubkhang Palden Dhondup thành lập dòng truyền thừa Ngor. Tsarchen Losal Gyatso (1502 – 56), theo sau là Jamyang Khyentse Wangchuk và Mangto Ludrup Gyatso thành lập dòng truyền thừa Tsar. Ba dòng truyền thừa khác có nguồn gốc từ Sakya là Bulug/Shalu thành lập bởi đức Buton Rinchen Drub, Jonang bởi đức Dolpopa Sherab Gyalten và kế nhiệm là ngài Jonang Taranata và Bodong bởi đức Bodong Panchen Chogle Namgyal. Dzongpa của đức Dzongpa Kunga Namgyal thường được xem là một truyền thừa riêng biệt. “Nhưng trong truyền thống Sakya, chỉ có một vài điểm khác biệt rất nhỏ trong việc giải thích và học thuyết về Kinh và Mật” – Dzongsar Jamyang Khyentse Chokyi Lodro. Về tri kiến, ở Tây Tạng, có ba sự diễn giải Trung quán tông khởi lên; trung quán tông đoạn kiến, trung quán tông bất diệt và trung quán tông Trung Đạo. Dòng Sakya theo con đường Trung Đạo, được dạy bởi đức Sakya Pandita và giải thích bởi Gorampa Sonam Senggye và nhiều đạo sư khác.

Trong truyền thống Sakya, trong số hàng trăm giáo lý Phật Đà từ Ấn Độ ăn sâu vào đời sống tâm linh Tây Tạng nhờ những nỗ lực của Năm vị đạo sư sáng lập, nổi tiếng nhất là sự trao truyền Hevaja khởi nguồn từ đức Virupa, Vajrakila của đức Liên Hoa Sinh, Vajrayogini của đức Naropa, Mahakala của Vararuchi và Guhyasamaja của ngài Long Thọ. Năm vị đại thành tựu giả xứ Ấn Độ này được coi là nổi tiếng nhất trong truyền thống Sakya. Bên cạnh những dòng truyền thừa xuất sắc này, còn có nhóm Bốn Mật điển: Hevajra, Chakrasamvara, Guhyasamaja và Vajrabhairava. Một bộ quan trọng khác là Mười ba Pháp Hoàng Kim bao gồm Ba pháp Đỏ, Ba pháp Đỏ vĩ đại, Ba pháp đỏ nhỏ hơn, Văn thù đen, Quan Âm Simhanada, Sabala Garuda và Zambala đỏ. Có rất nhiều các bản khác nhau liệt kê mười ba pháp, tuy nhiên bộ ba Ba Pháp đỏ vẫn không thay đổi. Đây là các thực hành Vô thượng Du già của truyền thống Sakya, còn hàng trăm các truyền thừa giáo lý khác như là Hayagriva, Kalachakra, Mahamaya, Văn Thù, Kim Cương Thủ, Tara và tương tự thế.

Trong các học viện tu sĩ của Sakya, mười tám bản văn chính được nghiên cứu tỉ mỉ. Hiện tại, chỉ có một vài học viện, một học viện chính ở Rajpu Ấn Độ, và một ở Boudhanath, Kathmandu, Nepal. Một vài vẫn được mở ở Tây Tạng như Dzongsar Khamje Ling. Mười tám bản văn giảng dạy về Trí tuệ Ba la mật, Giới luật (vinaya), Tri kiến Trung Đạo, Hiện tượng, Logic và Nhận thức Luận. Các bản luận giải độc đáo của truyền thống gồm có Sự phân biệt Ba giới nguyện, và Kho tàng Logic các Tri thức Giá trị của đức Sakya Pandita. Các tác phẩm của đức Gorampa Sonam Sengge cũng đặc biệt quan trọng. Khi tốt nghiệp, một vị tăng được trao các bằng Kazhupa, Kavhupa và Rabjampa trên cơ sở của công đức.

Các tu viện chính của dòng Sakya ở miền trung Tây Tạng là Lhakhang Chenmo được thành lập bởi đức Khon Konchog Gyalpo (tu viện chính của dòng Sakya), Ngor Ewam Choden thành lập bởi đức Ewam Kunga Zangpo (tu viện chính của dòng Ngorpa), Dar Drangmoche ở Tsang thành lập bởi Tsarchen Losal Gyatso (tu viện chính của dòng Tsarpa), Nalanda ở Phenpo xây dựng bởi đức Rongton Sheja Kunrig và Tsedong Sisum Namgyal bởi đức Namkha Tashi Gyaltse. Ở tỉnh Kam, Dhondup Ling được thành lập bởi đức Dagchen Sherab Gyaltsen, Lhundrup Teng của Dege thành lập bởi đức Tangtong Gyalpo, cũng như tu viện Dzongsar của đức Jamyang Khyentse Wangpo và Chokyi Lodro; và Deur Chode bởi đức Chodak Sangpo ở tỉnh Amdo. Tất thảy, có hàng nghìn tu viện của truyền thống Sakya từ Trung Quốc, Mông Cổ đến miền tây Tây Tạng, Kashmir, Nepal và Ấn Độ. Hiện tại, Tsechen Tenpai Gatsal ở Rajpur, U.P và Sa Magon ở Puruwalla là hai tu viện chính của Sakya. Ngor Ewam Choden ở Maduwalla, Dehra Dun là tu viện chính của Ngorpa. Tashi Rabten Long ở Lumbini, cùng với hai tu viện khác ở Kathmandu, Nepal đại diện cho dòng Tsarpa. Bây giờ, đức Sakya Trizin Ngawang Kunga là vị trưởng dòng Sakya và đứng thứ hai ở Tây Tạng sau đức Đạt Lai Lạt Ma. Ngài Luding Khen Rinpoche là trưởng dòng Ngor và ngài Chogye Trichen Rinpoche là trưởng dòng Tsar.

Việt dịch: Hạnh Phúc – Nhóm Thuận Duyên

Nguồn Anh ngữ: Sakya Tashi Choling

Nguồn Việt ngữ: Vài Nét Về Dòng Truyền Thừa Sakya

]]> https://kimcuongthua.org/truyen-thua-sakya/vai-net-ve-dong-truyen-thua-sakya/feed/ 0 https://kimcuongthua.org/truyen-thua-sakya/bai-ca-vi-dai-cua-su-kinh-nghiem/ https://kimcuongthua.org/truyen-thua-sakya/bai-ca-vi-dai-cua-su-kinh-nghiem/#comments Fri, 08 Apr 2022 14:03:53 +0000 http://kimcuongthua.org/?p=11032 Continue Reading]]> Namo gurubhadraya
Đến chư đạo sư và bổn tôn cá nhân an trụ bất khả phân,
Bậc hợp nhất mọi phẩm tính vào dòng tâm thức,
Con đảnh lễ với thân, khẩu, ý thanh tịnh;
Con cúng dường thoát khỏi người bám chấp và sự chấp bám;
Con tán thán bằng tâm, vượt lên hoạt động của ngữ, thoát khỏi sự tạo tác;
Con sám hối mà không vướng mắc bởi tội lỗi vi phạm trong ba thời;
Con quy y không đối tượng, thoát khỏi sợ hãi;
Con tạo tác vô lượng bồ đề tâm không có đối tượng,
Bản tính của điều đó là dharmata[1], như không gian;
Gốc rễ của công đức không tích lũy là sự hồi hướng để giác ngộ;
Chấp nhận hiện tượng rỗng rang của mandala này;
Xin ban phước cho con, đấng ban phước.

Chỉ khi nào sự thấu suốt được thiết lập (thành tựu),
thì sẽ như chư Phật từng nói,
“Tất cả thấy biết về tính không đều là nguồn gốc của lỗi lầm”,
Cho nên, sự thấy biết là không thể thấy biết.
Người có trí tuệ, thì không thấy biết;
Người có trí thông minh sắc bén, thì vượt trên mọi ngôn từ;
Với người tinh tấn, chẳng có gì để thiền định;
Với người có niềm tin, chẳng có nguyên nhân và kết quả;
Với người có lòng bi thì không có chúng sinh;
Với người tích lũy công đức và trí tuệ, chẳng có Phật quả.
Thoát khỏi những cực đoan là vượt lên tri kiến, biểu hiện, và đối tượng, Madhyamaka[3],
Chittamatra[4], và còn nữa,
biểu hiện trong ngôn từ là sự tạo tác.
tư duy trong tâm là khái niệm,
bản tính[5] thì không thể biểu hiện và không thể nghĩ bàn.
Chừng nào thấy biết còn tiếp tục hiện hữu,
thì chẳng giải thoát khỏi mọi đau khổ.
Dựa trên khái niệm là đại vô minh;
nên mới nói rằng, chúng sinh bị chìm đắm trong biển luân hồi.
Nếu dòng tâm thức không được giải thoát bằng việc nghe,
đừng diễn tả cái thấy bằng ngôn từ!
Với kinh điển, nguyên nhân, và upadesha,
cái thấy được xác quyết, tâm được thanh thản.
Chỉ khi thực hành thiền định đã được thực hiện,
thì chẳng có thiền định và cũng không có người thiền định.
Thiền định đó, thoát khỏi các cực đoan là không có đối tượng,
do vậy hãy buông bỏ các hoạt động và thực hành của mình.

Với tâm không có tâm, hãy nhìn vào tâm;
nếu thấy được, đó không phải là tự tâm.
Với cái thấy không có cái thấy, tự tâm sẽ được thấy;
hãy an trụ không sao lãng trong tâm không có cái thấy.
Nếu bám luyến, hãy tạo nối kết với sự trong sáng;
nếu tán loạn, hãy neo giữ với móc sắt của sự hồi tưởng.
Thiền định là sự trong sáng không khái niệm.
Đừng diễn tả thiền định bằng ngôn từ,
khi chưa kết nối được với cam lồ của kinh nghiệm!
Hãy bắt đầu với việc phát triển lòng bi và bodhichitta (ý muốn giác ngộ);
vào lúc kết thúc, hãy hồi hướng công đức cho sự giác ngộ.

Chỉ khi thực hành hạnh,
người ta kinh nghiệm được kiến và thiền.
Có dấu ấn những điều thích thú,
hãy thực hiện hạnh không lấy và không bỏ.
Đừng đặt hạnh vốn tự nhiên không giả tạo như vậy
về phía tà hạnh.
Đừng đặt hạnh thăm viếng bạn bè
về phía cư xử bừa bãi.
Đừng đặt hạnh không bám chấp vào một sở thích
về phía tham dục và sân hận.
Đừng đặt hạnh buông xả không hoạt động
về phía bất thiện!
Đừng đặt hạnh tịnh hóa hoàn toàn ba thừa[6] vào đạo đức bị nhiễm ô.
Đừng đặt hạnh thiếu đạo đức và vô đạo đức trong sự trung lập.

Chỉ khi Phật quả được thiết lập,
ngoài tâm ra thì chẳng có Giáo Pháp.
Khi nhận biết được tự tâm, đó là Phật,
đừng tìm kiếm Phật ở nơi nào khác.
Hãy đừng đặt dharmakaya đang sở hữu hai thanh tịnh[7] về phía nền tảng[8].
Đừng bám chấp cốt tủy của Phật
trong rupakaya (Sắc Thân), xuất hiện
nhằm điều phục chúng sinh.
Về căn bản, chẳng có Phật;
đừng hy vọng đạt thành tựu.
Về tối hậu, chẳng có chúng sinh;
đừng sợ hãi đau khổ.

Trong cái thấy thiếu tư duy hay diễn tả,
người ta bị lừa gạt bởi việc nghe và
sự suy ngẫm về sutra và tantra.
Trong thiền định không bị rơi vào các thái cực,
người ta bị lừa gạt bởi việc tạo nỗ lực của thân và tâm.
Trong hoạt động tự nhiên không ngừng đó của hạnh,
người ta bị lừa gạt bởi lạc vào tà hạnh và cư xử bừa bãi.
Kết quả là, bất khả phân giữa luân hồi và niết bàn,
người ta bị lừa gạt vì bị rơi về phía hy vọng và sợ hãi.
Cái thấy đó của Đại Trung Đạo
là cực lạc không ảo tưởng vì đó không phải là sự xác nhận.
Thiền định ấy buông xả thân và tâm,
là cực lạc không ảo tưởng vì điều đó không cần nỗ lực.
Hạnh đó, nguyên nhân nền tảng của tham dục và sân hận,
là cực lạc không ảo tưởng vì nó không lấy hay bỏ.
Kết quả đó, mahamudra,
là cực lạc không ảo tưởng vì kết quả ấy không có hy vọng và sợ hãi.
Nếu không tạo tác, đó là kiến.
Nếu không sao lãng, đó là thiền.
Nếu buông bỏ hoạt động, đó là hành.
Nếu tự tâm được nhận biết, đó là kết quả.
Nếu cắt đứt nghi ngờ, đó là kiến.
Nếu không sao lãng, đó là thiền.
Nếu không bám luyến và chấp giữ, đó là hành.
Nếu các phẩm tính được đầy đủ, đó là kết quả.

Nói chung, với người đã nhận ra cái thấy,
nếu không có đối tượng của thiền định,
vị đại thiền giả đó không có một thực hành.
Nếu không có hành để thực hiện,
đó là yoga thoát khỏi hạnh.
Nếu không có kết quả,
[trong bản văn gốc Tây Tạng thiếu mất dòng này] cái thấy rốt ráo là không có cái thấy,
kết luận triết học không cần thiết ở đây;
thiền định cao nhất là không thiền định,
tâm chấp bám không cần thiết ở đây,
hạnh cao nhất là không hạnh,
tà hạnh không cần thiết ở đây;
quả cao nhất là không kết quả,
hy vọng và sợ hãi không cần thiết ở đây.

Nói chung, không có đối tượng để thấy trong Thực tại,
bây giờ, tương tự, cái thấy không là cái thấy.
Không có đối tượng của thiền định trong bản tính bổn nguyên,
giờ đây, tương tự, thiền định là không thiền định.
Trong trạng thái tự nhiên[12], không có hạnh,
giờ đây, cũng vậy, hạnh là không hạnh.
Nếu kiến không có trung tâm và giới hạn,
chắc chắn người ta có thể nghĩ nó là không gian.
Nếu không dao động hay chuyển động trong thiền định,
chắc chắn người ta có thể nghĩ nó là núi.
Nếu sự trong sáng trong kinh nghiệm không bị che ám,
chắc chắn người ta có thể nghĩ nó là mặt trời và mặt trăng.
Nếu không lấy hay bỏ trong hành,
chắc chắn người ta có thể nghĩ nó là mặt đất.
Nếu không có hy vọng và sợ hãi trong kết quả,
chắc chắn người ta có thể nghĩ họ đã thoát khỏi bám chấp.

Thiền định có thể hoặc không thể hòa nhập vào cái thấy,
nhưng khi thiền định được hòa nhập vào cái thấy,
thì chẳng có sao lãng trong tánh rốt ráo bổn nguyên.
Cái thấy có thể hoặc không thể được hòa nhập vào thiền định,
nhưng khi cái thấy được hòa nhập vào thiền định,
thì chẳng còn bám chấp vào mùi vị của dhyana[13].
Kiến và thiền có thể hoặc không thể được hòa nhập vào hành,
nhưng khi kiến và thiền được hòa nhập vào hành,
kinh nghiệm nhận biết của thiền định và hậu thiền định sẽ khởi lên.
Vì nhận biết không khởi lên trong tâm,
vậy cái thấy cao có lợi gì?
Vì nó không trở thành một giải độc cho các nhiễm ô,
vậy thiền định giỏi được ích lợi gì?
Vì trí tuệ không được kết nối với lòng bi,
vậy hành nghiêm ngặt có lợi gì?
Vì lỗi lầm của ta không giảm, thậm chí trên bề mặt,
vậy Phật quả bổn nguyên ích lợi gì?[14] Nếu ý nghĩa của sự không khởi lên được nhận biết,
người ta đã đạt đến giới hạn của kiến.
Nếu cả hai thiền định và hậu thiền định không hiện hữu,
người ta đã đạt đến giới hạn của thiền.
Nếu hủy hoại và bảo vệ bị vô hiệu hóa[15],
người ta đã đạt đến giới hạn của hành.
Nếu người ta đạt được cả hai dharmakaya và rupakaya[16],
người ta đã đạt đến giới hạn của kết quả.

Khảo sát tâm về kiến;
xem coi có sự hiện hữu hay không hiện hữu của thường kiến và đoạn kiến?
Khảo sát tâm về thiền định;
xem có thấy sự hiện hữu hay không hiện hữu của tâm sao lãng?
Khảo sát tâm về hành;
xem có thấy sự hiện hữu hay không hiện hữu của cái thấy thô tục?
Khảo sát tâm về kết quả,
xem có thấy sự hiện hữu hay không hiện hữu về khả năng chịu đựng gian khổ?
Kiến là sự hướng dẫn của tâm,
thiền là con đường của tâm,
hành là bạn hữu của tâm,
kết quả là nơi trú của tâm.
Bầu trời của kiến được xem là cao,
biển của thiền được xem là sâu,
lĩnh vực của hành được xem là nơi trồng trọt,
thu hoạch của kết quả được xem là đã chín.

Dù con không có được hiểu biết tốt nhất,
nhưng nhờ học hỏi với các vị đạo sư uyên bác,
nhờ tích lũy tri kiến của việc nghe và suy niệm,
đây là cách hiểu của nhận biết xuất hiện ra sao.
Tương tự với cái ách và cổ của con rùa biển[17],
hiểu rằng cuộc sống làm người là khó có được.
Tương tự như viên ngọc trên đỉnh đầu của Takshaka[18],
hiểu biết rằng khó tìm được vị đạo sư.
Hiểu được sự thay đổi của thân qua bốn mùa,
như dấu hiệu bí mật của cái chết.
Giống như người bị lưu vong nơi xứ sở của kẻ thù,
hiểu rằng mọi thứ đều phải bỏ lại sau khi chết.
Giống như màu sắc của lông con công,
hiểu ra được mọi sự đều sinh từ nghiệp.
Nếu bản tính của rỗng không được nhận biết,
hiểu được rằng không có việc sinh ra trong samsara.
Giống như sự phản chiếu trong gương,
hiểu ra bản tính của hình tướng là rỗng không.
Giống như thấy sự phô diễn trong giấc mộng,
hiểu được rằng bản tính của rỗng không là hình tướng.
Giống như màu vàng rực rỡ của whey (chất lỏng giống nước còn lại khi sữa chua đã đông),
hiểu ra bản tính[19] là hoàn toàn thuần khiết.
Giống như những đám mây, đồ dơ bẩn, gỉ sắt,
hiểu ra việc dựa trên khái niệm là ngẫu nhiên.
Hiểu được tính dựa trên khái niệm là samsara (luân hồi),
hiểu ra tính không khái niệm là nirvana (niết bàn).
Hiểu được luân hồi là đau khổ,
hiểu biết giải thoát là cực lạc.
Hiểu ra cả hai hạnh phúc và đau khổ đều không hiện hữu,
hiểu được rỗng không bổn nguyên là giải thoát từ ban sơ[20].

Nói chung, nếu nhận biết xuất hiện trong tâm, đó là cực lạc,
nếu kiến được nhận biết, cực lạc lần nữa.
Huyễn thân chín muồi[21] là cực lạc;
nếu không có bệnh tật, cực lạc lần nữa.
Dựa vào ẩn tu nơi hẻo lánh là cực lạc,
nếu hoạt động được từ bỏ, cực lạc lần nữa.
Sinh kế phù hợp với Giáo Pháp, là cực lạc,
nếu từ bỏ sinh kế xấu, cực lạc lần nữa.
Những đối tượng khao khát của thân và tâm trẻ trung là cực lạc,
nếu được kết nối với phương pháp[22], cực lạc lần nữa.
Bạn bè đồng thuận với kiến và hành là cực lạc,
thực hành nơi vắng vẻ là cực lạc.
Không bám chấp và bám luyến thực phẩm và tài sản là cực lạc,
không xác định nơi cư trú là cực lạc.
Tình bạn không có nghĩa vụ là cực lạc,
nếu có được tự do, là cực lạc.

Con không phải là người có công đức,
nhưng được sinh ra có thân người đầy đủ và
truyền bá Phật Pháp;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Chuyển tâm thoát khỏi bám chấp pháp thế gian và
khởi lòng nhiệt thành cho Giáo Pháp tâm linh;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Lìa bỏ xứ sở bị ruồng bỏ của mình và
Gặp vị đạo sư trong lúc lưu vong;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Nghiên cứu kinh điển và
hiểu được ngôn từ và ý nghĩa;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Tìm được một vị đạo sư của Kim Cương Thừa và
và có được đầy đủ bốn abhisheka (quán đỉnh);
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Được ban trao truyền miệng, các hướng dẫn và
sự xuất hiện của tri kiến xác quyết uyên thâm;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Khơi dậy sự sùng kính vị thầy và
tiếp nhận sự ban phước vào dòng tâm thức;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Cắt đứt những nghi ngờ về các đối tượng bên ngoài và
khởi lên trí tuệ tự nhiên;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Có được sự rõ ràng trong giai đoạn phát sinh bổn tôn và
kinh nghiệm được sự nhận biết của giai đoạn hoàn thiện;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Có được sức nóng của cực lạc[23] rực sáng trong thân và
sự xuất hiện của cực lạc và tính không trong tâm;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Hiểu ra ảo tưởng là tương đối và
hiểu biết tính không là tối thượng;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Từ bỏ nhận thức về đối tượng
và được kết nối với cái neo của sự hồi tưởng;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Sự bất hạnh được cướp mất và
bạn hữu, sự giải độc xuất hiện;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Mất đi tham dục vào đối tượng,
và được kết nối với phương tiện thiện xảo;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Đang kinh nghiệm hạnh phúc và đau khổ
và hiểu ra chúng là huyễn ảo;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Thấy nỗi đau khổ của chúng sinh và
lòng bi sâu xa khởi lên;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Đưa ra lý lẽ với người đối lập
và khơi dậy chứng cứ trong chính mình;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.
Phát hiện suối công đức
và loại bỏ khỏi bám luyến tài sản và thực phẩm;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.

Từ bỏ tà hạnh và
làm bất kỳ hạnh nào mang lại hoan hỷ;
cả hai điều này xảy ra cùng lúc.

Cầu mong việc lắng nghe và trí tuệ cũng gặp gỡ nhau;
cầu mong kinh điển và nguyên do cũng gặp gỡ nhau;
cầu mong dòng truyền và vị guru cũng gặp gỡ nhau;
cầu mong sự thực hành và các hướng dẫn miệng cũng gặp gỡ nhau;
cầu mong sự tinh tấn và niềm tin cũng gặp gỡ nhau;
cầu mong danh tiếng và phẩm tính cũng gặp gỡ nhau.
Nhận biết sẽ chẳng xuất hiện
qua việc nghe mà thiếu trí tuệ.
Tri kiến xác quyết sẽ chẳng khởi lên
qua lý luận mà không nối kết với kinh điển.
Sự ban phước sẽ chẳng xảy ra
qua vị guru (đạo sư) không có dòng truyền.
Sẽ chẳng có thành tựu
qua niềm tin mà không tinh tấn.
Chẳng có lợi ích cho chính mình
qua hướng dẫn miệng mà không thực hành.
Chẳng có lợi ích cho người khác
qua những phẩm tính mà không có tiếng tăm.

Không có trứng, từ đâu con gà bắt đầu sinh?
Không có con gà, trái trứng bắt nguồn ra sao?
Con gà hay quả trứng, cái nào có trước tiên?
Trong bản tính không hiện khởi
nếu không có sự tạo tác bởi điều kiện,
thì cái nào trước, nguyên nhân hay kết quả?
Trong thanh tịnh bổn nguyên của tự tâm,
nếu cả hai khái niệm và trí tuệ không hiện hữu,
thì cái nào trước, Đức Phật hay chúng sinh?

Vì Giáo Pháp[24] không hiện hữu từ khởi thủy,
nếu kết quả, Phật tính, chưa từng xuất hiện,
thì cái nào có trước, Giáo Pháp hay Đức Phật?
Trong tuyệt đối chẳng bao giờ có bất cứ gì;
nếu cả hai ảo tưởng và không ảo tưởng không hiện hữu,
cái nào trước, tương đối hay tuyệt đối?
Vì trong tuyệt đối chẳng có Phật,
vậy ai đã giảng dạy Tripitaka?[25] Nếu Dharma (Giáo Pháp)[26] không được giảng dạy bởi vị thầy,
Làm sao có được những bộ kinh điển?
Nếu nói rằng “Sự chấm dứt không hiện hữu,
tất cả những gì có điều kiện, được sinh và sẽ chết,
cuối cùng đều không hiện hữu”,
làm sao nó có thể là kết quả được phát sinh từ hành động?
Nếu bản tính không xuất hiện từ khởi thủy,
Làm thế nào sẽ có sự chấm dứt?
Ngoại trừ dharmata (pháp tính)
chẳng có gì hiện hữu trong bất cứ cách nào.
Trong pháp tính chẳng thể biến đổi,
làm thế nào có thể có sinh và tử?
Nếu tất cả Giáo Pháp đều không thật,
tại sao chúng ta nghĩ chúng đáng tin?
Nếu tất cả Giáo Pháp đều đúng,
Làm thế nào mọi thứ đều lừa gạt?
Nếu tự thân samsara (luân hồi) là đau khổ,
Thực hiện điều bất thiện là sự cực kỳ lừa dối.

Nếu không có sự giải thoát đến các cõi cao,
việc thực hiện đạo đức để tạo ra giải thoát như vậy là lừa dối.
Nếu kết quả của tự thân karma (nghiệp) là đúng,
Thì bản tính, tính không, đều lừa dối.
Mặt trăng trong nước không phải là mặt trăng trong bầu trời,
nhưng không dựa vào mặt trăng đó, thì sự phản chiếu không xuất hiện;
tương tự, bản chất của mọi thứ
được dạy là hai chân lý (nhị đế – chân đế và tục đế)
sẽ chẳng có Giáo Pháp nào
mà không gồm chứa trong hai chân lý ấy.
Vì bản tính là không thật và không hư,
bám chấp vào hai chân lý là bị lừa dối.

Thèm muốn các đối tượng, giống như khát mà uống nước muối,
chẳng bao giờ có thể thỏa mãn cơn khát vào bất cứ lúc nào;
giống như người cùi nhìn vào gương,
khi buông bỏ bám luyến, người ta được thỏa mãn[27].
những gợn sóng lăn tăn của sông duhkha[28] không bao giờ có thể loại bỏ vào bất cứ lúc nào;
tương tự như khói của ngọn lửa đã tắt,
nếu chuyển đổi bất thiện bằng phương pháp,
[duhkha của họ] được tẩy trừ.
Từ dòng sông của sinh, già, bệnh, chết
người ta chẳng bao giờ có thể tự do vào bất cứ lúc nào;
giống như việc xây cầu trên sông,
nếu nhận ra sự bất sinh, người ta được giải thoát.
Đại dương của sinh tử
không bao giờ có thể khô cạn vào bất kỳ lúc nào;
giống như sự xuất hiện của bảy mặt trời;
nếu loại bỏ được sự thèm khát đối tượng,
[thì samsara của chính họ] được khô cạn.
Các hoạt động khó khăn có điều kiện của công việc
chẳng bao giờ có thể hoàn tất vào bất cứ lúc nào;
giống như sự thay đổi kênh đào cho việc tưới tiêu
cứ để [công việc] như nó là, thì công việc hoàn tất.
Bóng tối đậm đặc của vô minh
không bao giờ có thể được loại bỏ vào bất cứ lúc nào;
giống như ngọn đèn trong phòng tối,
nếu mặt trời trí tuệ xuất hiện, [vô minh] được loại bỏ.
Mặt trời trí tuệ của sự vô ngã
chẳng bao giờ có thể xuất hiện vào bất cứ lúc nào;
giống như buổi bình minh của mặt trời mọc,
nếu Giáo Pháp tối thượng xuất hiện trong dòng tâm thức, thì [trí tuệ] xuất hiện.
Sự nhiễm ô đau khổ của khái niệm
chẳng bao giờ có thể rút ra được vào bất cứ lúc nào;
giống như vị bác sĩ có kinh nghiệm lấy viên đạn ra,
nếu có được năng lực giải độc, đau khổ được lấy ra.
Sự ràng buộc của tính tham lam ích kỷ
chẳng bao giờ có thể cởi được vào bất cứ lúc nào;
giống như việc cởi nút thắt của sợi chỉ,
nếu hiểu được những sở hữu là ảo huyễn, sự ràng buộc sẽ được cởi.
Từ ngục tù của ba cõi sinh tử
người ta không bao giờ có thể được tự do vào bất kỳ lúc nào;
giống như tù nhân được thả khỏi ngục,
nếu giải thoát khỏi xích sắt của người bám chấp và bị bám chấp, người ta được tự do.
Thành phố của nirvana (niết bàn)
chẳng bao giờ có thể đến được vào bất cứ lúc nào;
giống như vị khách đi vào con đường,
nếu nối kết được với sự bắt đầu của con đường giải thoát, người ta sẽ đến niết bàn.
Vị guru, người bạn tâm linh,
chẳng bao giờ có thể gặp được vào bất cứ lúc nào;
giống như Dharmodgata và Sadaprarudita[30],
nếu nghiệp tích lũy nối kết với hiện hữu, sẽ gặp được guru.
Dòng cam lồ của hướng dẫn khẩu truyền
không bao giờ có thể được uống vào bất cứ lúc nào;
giống như tìm nước uống lúc khát,
nếu người đệ tử từ bỏ những hoạt động [thế gian] một cách thích hợp, đệ tử đó được uống.
Tính bất nhị của Mahamudra
chẳng bao giờ có thể nhận ra vào bất cứ lúc nào;
giống như con lạc đà gặp được con của nó,
nếu tâm được nhận biết, [mahamudra] sẽ nhận ra.
Phóng ra những lời lẽ theo lệ thường
không bao giờ có thể cạn vào bất kỳ lúc nào;
giống như việc đóng cửa hoạt động kinh doanh vì hết hàng hóa,
nếu chấm dứt tính dựa trên khái niệm, [lời lẽ] sẽ hết.
Cái thô che dấu trong dòng tâm thức
không bao giờ có thể được điều phục vào bất kỳ lúc nào;
giống như thuốc để chữa bệnh,
nếu thực hành phù hợp với Giáo Pháp, [bệnh tật] được chữa lành.
Việc sở hữu ba kaya (thân) và năm trí
không bao giờ có thể đạt được vào bất kỳ lúc nào;
giống như vương quốc được tạo nên từ tích lũy công đức,
nếu hai tích lũy được đầy đủ,
[các thân và trí tuệ] ấy đều đạt được.

Các tu sĩ đã thực hành lắng nghe và thiền định
có biết được mục đích của sutra và tantra hay không?
Điều nguy hiểm là không cắt bỏ nghi ngờ;
xin đừng ngả về phía lệ thường.
Tất cả các vị thầy giảng dạy và viết lách
có được sự lợi ích của trí tuệ xác quyết hay không?
Hãy tìm hiểu trong hướng dẫn miệng thiêng liêng!
Có một sự nguy hiểm mà các học giả sẽ chết theo lối thường.
Mọi thiền giả vĩ đại nào đang thực hành,
xin đừng tham gia nói chuyện vô ích;
xin đừng quá mong muốn thực phẩm và quần áo;
xin đừng bám luyến vào mùi vị của dhyana (thiền).
Tất cả hành giả của Giáo Pháp đã từ bỏ điều bất thiện
mong hãy nhận thức thấu đáo một ít về sutra và tantra,
thỉnh thoảng hãy đi theo vị guru như một người phục vụ,
hãy luôn nhìn vào tâm mình.
Nếu lười biếng đối với đức hạnh,
[hãy nhớ] sự vô thường về cái chết trong tâm!
Nếu tham dục và sân hận khởi lên hướng đến đối tượng,
[hãy giữ] dharmata (Pháp Tính) và Giáo Pháp trong tâm!
Nếu bị kết nối với vòng luẩn quẩn của người và công việc,
[hãy giữ] hiểu biết về sự lừa gạt của Mara (Ma Vương)!
Bất chấp việc gì người ta có thể làm, nếu không có hạnh phúc,
[hãy giữ] những khiếm khuyết của samsara trong tâm!
Có Giáo Pháp, đời này và đời sau đều hạnh phúc,
trung ấm hiện tại (bardo đời này) được hạnh phúc,
tái sinh được hạnh phúc –
[đó] chính là cực lạc vì không sinh.
Hành giả được hạnh phúc, người khác hạnh phúc, cả hai đều hạnh phúc,
thế nên, hãy luôn giữ việc thực hành Pháp.

Vào lúc có được cuộc sống làm người đầy đủ,
tại sao không thực hành Giáo Pháp tâm linh?
Nhiều lần được ở cùng vị guru thiêng liêng,
tại sao lại không làm vừa lòng Ngài?
Nhiều lần khẩn cầu hướng dẫn khẩu truyền thâm sâu,
tại sao lại không làm bất cứ thực hành nào?
Nhiều lần khơi dậy tri kiến xác quyết trong Giáo Pháp,
Tại sao lại để nó quay ngược trở lại lần nữa?

Nói chung, rời bỏ quê hương sống lưu vong,
dù bị chia cắt khỏi quê hương cũng không hối tiếc.
Hãy luôn hướng tâm đến Giáo Pháp tích cực,
dù sinh vào cõi địa ngục cũng không hối tiếc.
Hãy nương tựa vào vị guru như bổn tôn chính,
Dù nguồn vui của mình bị cạn cũng không hối tiếc.
Hãy làm bất cứ phục vụ sùng kính nào đến vị guru;
dù Ngài không quan tâm đến đệ tử; người đệ tử cũng không hối tiếc.
Khẩn cầu giáo lý upadesha phù hợp với kinh điển;
dù không thể thực hành cũng không hối tiếc.
Hạnh đạo đức chính là từ bỏ những hoạt động,
dù chưa đạt được siddhi[31] cũng không hối tiếc.
Bảo vệ hứa nguyện là công việc chính của mình;
dù bị bạn bè nhạo báng cũng không hối tiếc.

Tiêu tốn cuộc sống trong Giáo Pháp tích lũy công đức;
dù có chết đi cũng không hối tiếc.
Cầu mong đừng tạo hối tiếc cho chính mình;
dù người khác trách cứ cũng không hối tiếc.
Ở một mình không bám luyến bạn bè;
dù không có người đi theo cũng không hối tiếc.
Hãy nhìn vào tâm như sự nhận biết chính của kiến;
dù nhận biết là nhỏ bé cũng không hối tiếc.
Dựa vào việc ăn uống để hòa hợp bệnh tật;
dù bị bệnh cũng không hối tiếc.
Thực hiện hạnh phù hợp với nguyện đã thọ;
Dù trở thành tà hạnh cũng không hối tiếc.
Hãy xét lỗi của mình, đừng xét lỗi người khác;
dù không được yêu thích cũng không hối tiếc.
Xem lợi ích của người khác là quan tâm chính của mình;
Dù lợi ích của mình bị mất đi cũng không hối tiếc.
Hát một bài ca nhỏ phù hợp với kinh nghiệm;
Dù mất đi cuộc nói chuyện phiếm cũng không hối tiếc.
Áp dụng các cách tiết kiệm đối với của cải;
dù lễ nghi có nghèo nàn cũng không hối tiếc.

Giống như việc ném hòn đá vào đại dương,
xin hãy tìm kiếm Giáo Pháp không thể thay đổi!
Giống như cắt đứt ngọn cây chuối,
xin hãy tìm kiếm Giáo Pháp không sinh khởi!
Giống như ánh sáng trong đêm tối,
xin hãy tìm kiếm Giáo Pháp giải độc!
Giống như đệ tử của Vedic Brahmin (Bà la môn theo phái Vệ Đà),
xin hãy tìm kiếm Giáo Pháp của kinh điển vững chắc!
Giống như áp dụng axit với vàng,
xin hãy tìm kiếm Giáo Pháp có ích!
Mặc dù các vị hộ pháp giữ cửa đền chùa,
có vẻ như đang sắp đánh, sắp đánh, nhưng họ không đánh.
Mặc dù có những người bình thường tăng trưởng quyền lực,
dường như được hạnh phúc, hạnh phúc, họ lại đau khổ.
Mặc dù có những hành giả của Pháp đối mặt với gian khó
dường như khốn khổ, đáng thương, họ lại hạnh phúc.
Mặc dù sự giàu sang xuất phát từ rộng lượng
có vẻ như hao mòn dần, suy yếu dần, nhưng lại tăng trưởng.
Chúng sinh và chư Phật ngang bằng nhau,
nhưng hạnh phúc và đau khổ tạo ra sự khác biệt to lớn giữa họ.
Ta và người khác ngang nhau,
nhưng nguyên nhân bám chấp tạo ra sự khác biệt lớn giữa họ.
Kẻ thù và trẻ em ngang nhau,
nhưng lòng từ ái và sân hận tạo ra sự khác biệt lớn giữa họ.
Mọi người đều có được thân người như nhau,
song, chiến thắng hay thất bại tạo ra sự khác biệt lớn giữa họ.

Chúng sinh nào có được thân người,
đừng vui sướng trong hoạt động tội lỗi;
vì đau khổ của cuộc sống này là không thể chịu nổi,
sao không tính đến những đau khổ của các cõi thấp?
Mọi công đức ta thực hiện,
hãy thực hiện kết nối với cái thấy và hồi hướng;
xin đừng làm nó trở thành công đức nhiễm ô.
“Không có hạnh phúc cho chúng sinh trong luân hồi” –
nếu ý nghĩa đó không hiện hữu trong chính mình,
thì việc ban giáo lý có ích lợi gì?
Không loại bỏ suy nghĩ về cuộc sống này,
việc đi vào Giáo Pháp được lợi ích gì?
Không sợ hãi sinh và tử,
Việc giảng dạy chỉ dẫn khẩu truyền có lợi ích gì?
Nếu không cắt đi những râu ria của việc dựa trên khái niệm,
thì việc cắt tóc trên đầu mình được lợi ích gì?
Không đem sự thay đổi vào những nhận thức thông thường,
thì việc thay đổi màu của tấm vải được lợi ích gì?
Nếu không nương tựa vào những guru thiêng liêng,
Thì việc từ bỏ xứ sở của mình được lợi ích gì?
Nếu không thực hành các hướng dẫn khẩu truyền,
thì việc nghe và suy ngẫm được lợi ích gì?
Khi thời khắc của cái chết xảy đến, chẳng gì có thể giúp được, ngoại trừ Giáo Pháp.

Nói chung, một guru tham lam và dối trá,
chẳng có thời gian ban hướng dẫn khẩu truyền thâm sâu;
kẻ dối trá phô trương làm mê muội với ý nghĩa tạm thời
chẳng có thời gian gặp được ý nghĩa dứt khoát;
kẻ quá phóng đại về đau khổ của luân hồi
chẳng có thời gian đạt được niết bàn.
Người đến từ bóng đen to lớn của vô minh
chẳng có thời gian cho mặt trời trí tuệ hé rạng.

Nếu ý nghĩa của việc so sánh về ảo ảnh được nhận biết,
thì người ta đã tìm được lời lẽ của chân lý.
Nếu ý nghĩa của sự không hiện khởi được nhận biết,
thì người ta đã tìm được ảo tưởng.
Nếu ý nghĩa của nhân quả được nhận biết
thì người ta đã tìm được ý nghĩa tạm thời.
Nếu ý nghĩa của sự so sánh với không gian được nhận biết,
thì người ta đã tìm được ý nghĩa xác quyết.
Nếu ý nghĩa của rỗng không được nhận biết,
thì người ta đã tìm được tính dựa trên khái niệm.
Nếu kết nối được với tâm vị guru thiêng liêng,
thì người ta đã tìm được hướng dẫn khẩu truyền.

Thêm nữa, tuy hiểu được nhiều Giáo Pháp,
nếu không phải người nhận thích hợp của lời hướng dẫn,
kiến sẽ không được nhận biết.
Đừng bị sao lãng bởi những sao lãng thế gian
về việc không cắt đứt được những phát triển theo lệ thường.
Nếu không thể sống nơi hẻo lánh,
người ta sẽ không đạt được siddhi (thành tựu);
từ bỏ và quên đi vòng luẩn quẩn của người và sự việc.
Nếu mầm mống của sự tối thượng không được nhận biết,
thì chẳng có tinh hoa trong lớp vỏ bên ngoài vô giá trị của lệ thường.
Không nên sao lãng bởi tám pháp thế gian,
hãy từ bỏ các hoạt động, nên tiếp tục thực hành.

Hãy thấy sự nối kết giữa kiến và thiền;
hãy thấy sự nối kết giữa hành và thời gian;
hãy thấy sự nối kết giữa hướng dẫn khẩu truyền và kinh điển;
hãy thấy sự nối kết giữa con người và sự thực hành Giáo Pháp;
hãy thấy sự nối kết giữa thiền định và hậu thiền định;
hãy thấy sự nối kết giữa dòng truyền và vị guru.

Nói chung, không có kết thúc với ngôn từ của sutra và tantra;
ngay bây giờ, hành động quan trọng là ngưng lại lời nói.
Đã cắt đứt nghi ngờ trong ý nghĩa;
giờ đây việc quan trọng là ngưng tìm kiếm.
[Đó là] không có mục tiêu trong các hoạt động thế gian,
bây giờ hành động quan trọng là từ bỏ sao lãng.
Người ta không thể lệ thuộc vào Yama[32] Thần Chết,
Bây giờ hoạt động quan trọng là thực hành;
giờ chết là bất định, hãy biểu lộ sự siêng năng.
Nếu được hạnh phúc, đó là lòng từ của vị guru,
nếu buồn phiền, thì nó là sự lưu xuất từ nghiệp trước;
nếu bị mất mát, đừng chán nản,
và nếu thành đạt, đừng kiêu căng.

Người có niềm tin
vào tám mươi bốn ngàn cổng của Giáo Pháp
có thể từ bỏ hành động tội lỗi.
Người ta phải dấn thân vào hoạt động đạo đức;
cần thiết phải có một tâm không có hoạt động thế gian.
Hơn nữa, hãy từ bỏ và quên đi các hoạt động Giáo Pháp.
Đừng nên phỉ báng Giáo Pháp;
cũng đừng lăng mạ người khác.
Vì nhận thức được sự nhầm lẫn giữa Giáo Pháp và con người,
nếu hỏi rằng điều đó được nhận thức ra sao,
một người bị xem là mê lầm với Giáo Pháp
vì họ kém thông minh và ít học hỏi.
Không có mục đích của nhận biết,
phóng đại quá mức, xem thường Giáo Pháp và con người,
bị che phủ bởi đờm dãi đáng khinh của tính dựa trên khái niệm[33],
bị chiếm đoạt bởi cạm bẫy của mara[34], của tính tự cao tự đại,
không có quan điểm nhiều người cùng một chí hướng,
cũng xa rời Giáo Pháp Kadampa[35] và bỏ đi!
Nhờ không phân biệt giữa lấy và bỏ của điều thiện và bất thiện,
giả vờ thành thạo mà không có hiểu biết, không có nồng nhiệt[36],
người ta thực hiện hạnh phóng túng,
tạo sự lừa dối, tràn đầy xứ sở với sự dối trá,
cũng xa rời Giáo Pháp Yogin[37] và bỏ đi!
Đã chấp nhận Mantra Bí Mật[38] là Giáo Pháp,
lại không sở hữu con đường chín muồi của abhisheka[39] và tách khỏi quan điểm của phương pháp[40] con đường giải thoát
vì không gặp được đức Thế Tôn của Mantra Bí Mật[41],
cũng xa rời Giáo Pháp Mahamudra (Đại Ấn) và bỏ đi!
Đã chấp nhận Mahayana (Đại Thừa) là Giáo Pháp,
bị tách rời khỏi lòng bi và bồ đề tâm,
hành động, Giáo Pháp, và con người không được nối kết
trong Giáo Pháp của nền tảng không nỗ lực[42],
cũng xa rời Giáo Pháp Dzogchen[43] (Đại Viên Mãn) và bỏ đi!
Giống như sừng thỏ, các kết tập (uẩn) đều không có nền tảng,
nói cụ thể là đếm số miệng, số mắt, số nếp nhăn,
tìm một đặc tính mà không có nền tảng của đặc tính;
cũng xa rời Abhidharma[44] và bỏ đi!
Sự tính toán nối kết mâu thuẫn với mâu thuẫn
với vẻ bên ngoài lừa gạt, dối trá, không thật là vô nghĩa,
không lợi ích cho tâm, người ta bị lừa gạt vào lúc chết;
cũng xa rời Giáo Pháp Luận lý và bỏ đi!
Có khối u bên trong của việc bám chấp chân lý trong hình tướng lừa gạt,
giữ chặt sự chấp nhận của tính không như tinh túy,
với nỗ lực thiết lập sự tỏa khắp của giả thuyết[45] không quan trọng;
cũng xa rời Madhyamika (Trung Quán) và bỏ đi!
Tiêu tốn cuộc sống vào những lời lẽ theo lệ thường,
mặc dù am hiểu, người ta lại không hiểu được ý nghĩa của tâm,
người ta chết trong thân ảo tưởng vào lúc chết;
cũng xa rời Giáo Pháp Biện Chứng và bỏ đi!
Bậc thầy, không có các phẩm tính,
tạo nối kết[46] Giáo Pháp với ba điều sau –
tham lam đưa một giá cả cho Giáo Pháp,
thích thú phối ngẫu của vị guru không có samaya,
bám luyến vào cả hai sự hòa hợp[47] và giải thoát[48] mà không có phương pháp[49]?
cũng xa rời Giáo Pháp Vajrayana (Kim Cương Thừa) và bỏ đi!
Bị giữ chặt trong ngục tù tà hạnh của thân và ngữ,
tự tâm không có kiến và ý nghĩa của thiền.
Gian khổ nhân đôi là không mục đích;
Cũng xa rời Giáo Pháp được Thọ Phong và bỏ đi!
Thiền định ngu si mà không lắng nghe và suy niệm
xây dựng hay may vá khi ngồi,
cư xử với tà hạnh nếu đi vào làng mạc,
thời thiền định kết thúc trong giấc ngủ lờ mờ, uể oải,
nếu tìm kiếm, chỉ tìm kiếm quà tặng,
cho phép người nào có quà tặng được vào cửa,
người không có quà, chặn lại ngoài cổng[50], –
nuôi dưỡng thân nhân bằng của cúng dường;
cũng xa rời Giáo Pháp của Đại Thiền Giả và bỏ đi!
Không hiểu biết, nếu Giáo Pháp thâm sâu được giải thích;
thích thú tận hưởng những vui đùa, nói chuyện phiếm không mục đích, ca hát và những điệu nhảy múa quyến rũ;
lừa gạt có Giáo Pháp và kiến chỉ bằng miệng,
tạo vu khống và nghi ngờ ở chỗ này và chỗ khác,
nếu có thể, đi đánh cắp tài sản của nhà hàng xóm,
rũ bỏ trách nhiệm gia đình như chẳng có gì khác để làm;
cũng xa rời Giáo Pháp Người Nội Trợ và bỏ đi!
lợi nhuận, danh vọng, xung đột, tranh cãi, sinh kế, thất vọng, không thỏa mãn,
là nguồn gốc của bất hạnh, đau khổ, ngược với Giáo Pháp đạo đức;
tiêu tốn cuộc sống trong khốn khó mà không có bất kỳ mục đích nào,
chẳng còn chỗ nào có thể đi ngoại trừ ba cõi thấp;
xa rời Giáo Pháp Chủ Nhà và đi!
Trước tiên từ bỏ hoạt động bất thiện;
lúc giữa, từ bỏ hoạt động thế gian;
sau đó, từ bỏ hoạt động Giáo Pháp.
Tâm của yogin đã buông bỏ các hoạt động là hạnh phúc;
đại thiền giả mà thu góp của cải là người thường;
thiền định với các đặc tính là dựa trên khái niệm;
thiện hạnh của thân và ngữ là tà hạnh.
Không hoạt động, để cho sáu thức[51] được buông lỏng.
Nếu bám chấp, bám luyến bổn tôn cũng là sự lệ thuộc.
Nếu khao khát, thèm muốn Phật quả cũng là sự lừa gạt.
Nếu chấp cứng, bám chặt vào Giáo Pháp cũng là sự lừa dối.

Hòa tan tính giác vào trạng thái tự nhiên.
Đây là hướng dẫn khẩu truyền cho người hiểu biết;
tính giác chuyển vào sự rỗng không của tâm,
những đặc tính của sự bám chấp và người chấp bám được giải thoát ngay tại chỗ của nó[52],
ngay cả cái gọi là quan điểm định kiến cũng không hiện hữu;
tâm khiến kiến được xác quyết là hạnh phúc.
Không sao lãng chuyển thành không thiền định;
ngay cả cái gọi là hôn trầm và trạo cử đều không hiện hữu;
tâm khiến sự thiền định được vững chắc là hạnh phúc.
Hành xảy ra tự nhiên chuyển thành bất tận;
các đặc tính của tà hạnh được giải thoát ngay tại chỗ của nó;
ngay cả cái gọi là lấy hay bỏ đều không hiện hữu;
tâm mà hành được xác quyết là hạnh phúc.
Bất tử chuyển vào trong trạng thái bất sinh;
các đặc tính hy vọng và sợ hãi được giải thoát ngay tại chỗ của nó;
ngay cả cái gọi là hiện tại và tương lai đều không hiện hữu;
tâm mà kết quả vững chắc là hạnh phúc.
Kiến được phát sinh không bị che lấp,
nếu ảo tưởng được tiêu diệt, nó được tiêu diệt bởi điều này (kiến);
vì không sở hữu định kiến kiên cố,
không có sự gây hại của người bám chấp và bị chấp bám thật đáng ngạc nhiên!
Thiền định không tạo tác xảy ra một cách tự nhiên,
nếu con đường và các giai đoạn được đạt đến, chúng được đạt đến bởi điều này;
vì không sở hữu nguyên nhân của việc tập trung vào đối tượng,
không có sự gây hại của hôn trầm và trạo cử là đáng ngạc nhiên!
Hành liên tục xảy ra tự nhiên,
nếu buông bỏ bám chấp, nó được buông bỏ bởi điều này;
vì không sở hữu tư tưởng phản bác và kiến lập,
không có sự gây hại của lấy và bỏ thật đáng ngạc nhiên!
không tìm kiếm kết quả được tạo ra một cách dễ dàng,
theo thông lệ, dharmakaya đạt được bởi điều này,
vì không sở hữu tư tưởng buông bỏ và thành tựu
không có sự gây hại của hy vọng và sợ hãi thật đáng ngạc nhiên!

Đôi khi có cực lạc trong không gian của bầu trời;
đó là cực lạc trong trạng thái không có các cực đoan và trọng tâm.
Đôi khi có cực lạc trong đáy sâu của đại dương;
đó là cực lạc trong trạng thái không chuyển động và kích thích.
Đôi khi có cực lạc trong mặt trời và mặt trăng;
đó là cực lạc trong trạng thái trong sáng không che ám.
Đôi khi có cực lạc ở giữa sông;
đó là cực lạc trong trạng thái liên tục.
Đôi khi có cực lạc trong sự hiện diện của vị guru;
đó là cực lạc trong hướng dẫn khẩu truyền để loại bỏ sự phát triển.
Đôi khi có cực lạc trong an trụ lúc nhập thất;
đó là cực lạc trong việc thực hành ở nơi hẻo lánh.
Đôi khi có cực lạc ở giữa chợ;
đó là cực lạc trong việc đem hình tướng vào con đường.
Đôi khi có cực lạc trong một loạt các yogin;
đó là cực lạc trong việc so sánh các nhận biết.
Đôi khi có cực lạc ở giữa các người cùi hành khất;
đó là cực lạc trong việc thực hiện hạnh cùng một vị.
Đôi khi có cực lạc nếu xứ sở được mở mang;
đó là cực lạc trong việc lang thang không mục đích và đơn độc.
Có cực lạc khi thường trụ trong thực tại,
đó là cực lạc trong trạng thái không thành kiến hay cục bộ.

Vào lúc đầu, sự bàn bạc tốt đẹp khởi lên,
vào lúc giữa, khởi lên sự thích thú,
cuối cùng, cực lạc tâm thức hiện khởi;
nhờ rời bỏ các hoạt động, người ta được nối kết với
sự khởi đầu của con đường,
nhờ buông lỏng, con đường và các giai đoạn được đạt đến,
nhờ che đầu[53], người ta có thể thấy khoảng cách xa rõ ràng.

Thậm chí địa ngục sâu nhất của chúng sinh,
là cung điện Giáo Pháp của cõi Akanistha[54]. (Trời Sắc Cứu Cánh)
Ngay cả sự đau khổ của nóng và lạnh,
là dharmakaya (Pháp Thân) thoát khỏi sự phát triển.
Thậm chí những kết luận triết học không thuộc đạo Phật,
đều là ý nghĩa tinh túy của Madhyamaka.
Ngay cả hướng dẫn khẩu truyền của vị guru linh thánh
là ảo tưởng bị lừa gạt bởi ảo tưởng.
Thậm chí kinh nghiệm về nhận biết của hành giả
là sự vẽ tranh trên nước.
Ngay cả sự xuất hiện của năm con đường và mười giai đoạn (thập địa)
giống như việc đếm số sừng trên đầu con thỏ.
Thậm chí đức Phật đã thành tựu
cũng chỉ là danh hiệu không rốt ráo có thực.
Ngay cả dharmata được thiết lập bởi tính giác
là cây chuối ruột rỗng bên trong[55].
Vì nhận biết của thực tại mà không có hành động
và ngôn từ của kiến không có tri thức chắc chắn,
đều tương tự như nhau, đó là sự nguy hiểm của sai lầm.
Vì hướng dẫn khẩu truyền về việc buông lỏng các giác quan
và lạc mất sáu thức giác gây ra sao lãng
đều tương tự như nhau, đó là sự nguy hiểm của sai lầm.
Vì sự từ bỏ được phát sinh mãnh liệt và
hạnh cư xử thô tục của người điên
đều tương tự như nhau, đó là sự nguy hiểm của sai lầm.
Vì hoàn toàn cạn kiệt hy vọng và sợ hãi
và sự ác cảm của người đố kỵ ở bên trong
đều tương tự như nhau, đó là sự nguy hiểm của sai lầm.

Bài ca của kinh nghiệm này được hát bởi upasaka Dragpa Gyaltsen. Được đặt nền tảng trên cả hai sutra và tantra, bài ca đã được soạn thảo thành thơ và được tô điểm bằng thơ kệ trang hoàng để làm giảm kiêu mạn của học giả và gia tăng lòng nhiệt thành của người sùng mộ. Như thế, giáo lý về bài ca được hoàn tất.

Đức Jetsun Dragpa Gyaltsen

Nguồn: 1 Jetsun Dragpa Gyaltsen (1147 – 1216) Bài Ca Vĩ Đại Của Kinh Nghiệm

[1]. Dharmata (Pháp Tánh) ám chỉ bản tính tối hậu của Pháp, thoát khỏi các cực đoan.
[2]. Sự tích lũy trí tuệ và công đức.
[3]. Madhyamaka (Trung Đạo) là kết luận triết học nhấn mạnh sự thoát khỏi các cực đoan.
[4]. Chittamatra (Duy Thức) là kết luận triết học nhấn mạnh thực tại tối hậu của tâm.
[5]. Trong bối cảnh này, bản tính ám chỉ bản tính của thực tại đó là thoát khỏi các cực đoan.
[6]. Ba bánh xe là quà tặng, người cho, và người nhận.
[7]. Hai thanh tịnh là sự thoát khỏi che ám của nhiễm ô và tri kiến của dharmakaya.
[8]. Trong bối cảnh này, nền tảng ám chỉ nguyên nhân liên tục, thoát khỏi các cực đoan, bao gồm tất cả các pháp trong luân hồi và niết bàn.
[9]. Mahamudra, hay “đại ấn” liên quan đến việc nhận biết sự hợp nhất của trong sáng và rỗng không trong tướng bổn tôn trong thực hành tantra du già bổn tôn cao nhất.
[10]. Trong bối cảnh của kiến (cái thấy), thực tại có nghĩa bản chất của sự vật thoát khỏi các cực đoan.
[11]. Trong bối cảnh của thiền, bản tính bổn nguyên là bản tính nền tảng của tâm khi thoát khỏi các cực đoan.
[12]. Trong bối cảnh của hành, trạng thái tự nhiên có nghĩa bản chất của sự vật thoát khỏi các cực đoan.
[13]. Dhyana (Thiền Na) là thiền định tập trung.
[14]. Phật quả ban sơ là Phật tính không điều kiện tỏa khắp tất cả chúng sinh.
[15]. Phá hủy có nghĩa tiêu diệt kẻ thù của hành giả và bảo vệ là để bảo vệ những người đi theo hành giả.
[16]. Dharmakaya (Pháp Thân) là kết quả của sự tích lũy trí tuệ, sự nhận biết trọn vẹn của bản tính tối thượng của tâm. Rupakaya (Sắc Thân) là kết quả của sự tích lũy công đức, xuất hiện theo quy luật tự nhiên trong cõi Phật và luân hồi.
[17]. Dòng này liên quan đến phép loại suy nổi tiếng về cái ách bằng gỗ trôi bồng bềnh trên mặt biển và cơ hội hiếm hoi của con rùa biển nổi lên mặt nước mà đầu của nó chui lọt vào cái ách.
[18]. Takshaka, một trong tám long vương, trên đỉnh đầu có viên ngọc quý.
[19]. Ở đây, bản tánh ám chỉ tính không.
[20]. “Thoát khỏi nguồn gốc” có nghĩa không điều kiện.
[21]. “Huyễn thân chín muồi” ám chỉ thân người như kết quả của nghiệp chín muồi.
[22]. “Phương pháp” ám chỉ thực hành của Kim Cương Thừa.
[23]. “Sức nóng của cực lạc” liên quan đến cực lạc, kết quả từ việc dấn thân vào thực hành giai đoạn hoàn thiện của du già nội hỏa.
[24]. Ở đây, các pháp ám chỉ các sự vật sở hữu những đặc tính.
[25]. Tripitaka (Tam Tạng Giáo Điển) là kinh sách được công nhận của đạo Phật bao gồm ba phần: Vinaya (Luật tạng), Abhidharma (Luận tạng), và Sutra (Kinh tạng).
[26]. Dharma (Giáo Pháp), ở đây ám chỉ học thuyết của Đức Phật.
[27]. Hai dòng đầu của bốn dòng kệ ám chỉ hoàn cảnh chung của luân hồi, hai dòng thứ hai ám chỉ các phương pháp tự mình giải thoát khỏi các hoàn cảnh đó.
[28]. Duhkha là từ tiếng Phạn có nghĩa “đau khổ”.
[29]. Giáo Pháp cao nhất là Giáo Pháp thế tục cao nhất đạt được như giai đoạn thứ tư của con đường chuyên cần, trực tiếp đi trước con đường của cái thấy.
[30]. Điều này liên quan đến câu truyện của Ngài Sadaprarudita thấy trong bản dịch của Edward Conze, Sự Viên Mãn Của Trí Tuệ Trong Tám Ngàn Câu Và Bài Kệ Tóm Tắt (Bolina: Bốn Mùa, 1973), chương 30.
[31]. Siddhi bao gồm cả hai siddhi thông thường (giàu sang v.v...) và siddhi phi thường (toàn giác).
[32]. Yama (Dạ Ma – Thần Chết) vua của cái chết.
[33]. Ẩn dụ này liên quan đến việc nói về thực hành Giáo Pháp từ quan điểm dựa trên khái niệm thanh tịnh không kết hợp với kinh nghiệm cá nhân.
[34]. Mara (Ma Vương) ám chỉ chúng sinh và các thế lực gây chướng ngại cho thực hành tâm linh. Thông thường họ được chia thành bốn phạm trù: mara của các kết tập (uẩn), mara của nhiễm ô, mara của sự chết, và mara là con trai của trời dục giới (Cupid).
[35]. Dòng truyền Kadampa được đặt nền tảng ở Tây Tạng bởi bậc thầy Jowo Atisha của Ấn độ vào giữa thế kỷ thứ mười một. Dòng truyền này nổi tiếng về sự truyền bá rộng rãi giáo lý Rèn luyện Tâm, như Bảy Điểm Rèn Luyện Tâm và các giáo lý khác.
[36]. Ở đây, sức nóng ám chỉ trình độ nhận biết đầu tiên của con đường chuyên cần trước khi nhận ra trí tuệ như lửa của con đường của cái thấy.
[37]. Yogin là hành giả tâm linh.
[38]. “Mantra Bí mật” là tên thông thường cho giáo lý tantric trong Phật giáo Tây Tạng.
[39]. Abhisheka là phương pháp đạt giác ngộ trong một đời bằng việc tạo ra căn nguyên lệ thuộc đặc biệt giữa nguyên nhân – các kết tập, nguyên tố và ayatana – và kết quả – các kaya (thân) và trí tuệ – và cũng giới thiệu đệ tử vào Vajrayana.
[40]. Quan điểm của phương pháp con đường giải thoát là những hướng dẫn và thực hành thấy trong Vajrayana.
[41]. Ở đây, Thế Tôn của Mantra Bí Mật là một bổn tôn; gặp gỡ ám chỉ việc nhận ra bổn tôn như Vajrayogini như sự hợp nhất của trong sáng và tính không, hay Mahamudra.
[42]. “Pháp của nền tảng không nỗ lực” ám chỉ bản tính của tâm, sự hợp nhất của trong sáng và tính không.
[43]. Dzogchen, hay ati yoga (Đại Viên Mãn) là giáo lý cao nhất của phái Nyingma thuộc Phật giáo Tây Tạng.
[44]. Abhidharma (giáo lý A Tỳ Đàm) là các kinh điển và luận giảng liên quan đến việc rèn luyện trí tuệ.
[45]. Giả thuyết không quan trọng là một thuật ngữ trong phép suy luận.
[46]. Tạo “nối kết với Giáo Pháp” có nghĩa tạo ra đệ tử.
[47]. Hợp nhất ám chỉ du già hợp nhất với một phối ngẫu đủ phẩm tính.
[48]. Sự giải thoát có nghĩa nghi lễ tiêu diệt khiến giải thoát chúng sinh xấu ác
[49]. Ở đây, phương pháp ám chỉ lòng bi và động cơ thích đáng.
[50]. Đoạn này ám chỉ “các đại hành giả” tỏ ra thiên vị với những người đem quà tặng và phớt lờ những người không có quà tặng.
[51]. Năm giác thức của thân và ý thức.
[52]. “Giải thoát ngay tại chỗ của nó” có nghĩa “thoát khỏi các cực đoan nhị nguyên”.
[53]. “Che đầu” ám chỉ sự che mắt.
[54]. Akanistha là cõi tịnh độ của sambhogakaya (Báo Thân).
[55]. Cũng giống như cây chuối thì rỗng ruột hoặc không có lõi, Pháp tính cũng không có thực thể bên trong.

Dòng truyền thừa Sakya và các bậc Thượng sư truyền thừa

Truyền thừa Sakya khởi nguồn từ chính Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Nguồn giáo pháp quan trọng nhất của truyền thống Sakya truyền thừa từ Yogi vĩ đại người Ấn Độ, Virupa (thế kỷ thứ 9), một trong 84 Đại thành tựu giả và sự thành tựu vi diệu nhất thông qua đạo sư Gayadhara (994 - 1043) tới đệ tử người Tạng là Drokmi Lotsawa Shakya Yeshe (992 - 1072). Đạo sư Drokmi Lotsawa truyền thừa cho đệ tử của mình là Khon Konchok Gyalpo (1034 - 1102), ngài là tổ sư, bậc khai sáng truyền thống Sakya.

Truyền thống Sakya bắt nguồn từ dòng tộc Khon, theo sử liệu của truyền thống Sakya, đây là dòng tộc bắt nguồn từ chư thiên. Khởi đầu từ Thượng sư Khon Konchok Gyalpo (1034 - 1102), bậc khai sáng truyền thống Sakya, dòng truyền thừa vẫn phát triển và được trì giữ nghiêm mật tới tận ngày nay.

Truyền thừa giáo pháp của Đại Thành tựu giả Virupa Ấn Độ vẫn được tiếp tục trì giữ thông qua đạo sư Khon Konchok Gyalpo và tiếp đến xuống Pháp tử của ngài là Sachen Kunga Nyingpo (1092 - 1158). Đạo sư Kunga Nyingpo trong đời đã hiển thị những năng lực và sự thành tựu tâm linh siêu việt, ngài trì giữ các dòng truyền thừa Tantra và Hiển giáo. Ngài có bốn Pháp tử là Kungabar, Sonam Tsemo, Jetsun Dakpa Gyeltsen và Palchen Rinpoche. Sonam Tsemo (1142 - 1182), Pháp tử thứ hai là một đại học giả ngay ở tuổi 16 và ngài có nhiều linh kiến thanh tịnh về các Bản tôn trí tuệ cùng rất nhiều đệ tử thành tựu. Đạo sư Jetsun Dakpa Gyeltsen (1147 - 1216), Pháp tử thứ ba đã hiển thị những năng lực tâm linh ngay từ khi còn trẻ tuổi. Ngay khi 11 tuổi, ngài đã truyền trao quán đỉnh Hỷ Kim cương và trở thành bậc trì giữ chính của dòng truyền thừa Sakya.

Năm trong số những bậc Long tượng của truyền thống Sakya là bậc Thượng sư trứ danh Sachen Kunga Nyingpo (1092 - 1158), Loppön Sonam Tsemo (1142 - 1182), Jetsun Drakpa Gyaltsen (1147 - 1216), Sakya Pandita (1182 - 1251), và Drogon Chogyal Phagpa (1235 - 1280). Các ngài được tôn kính là năm vị tổ sư của truyền thống Sakya.

Tiếp theo năm vị Tổ sư là Sáu Ornaments của Tây Tạng cũng là những bậc thầy tâm linh nổi tiếng của truyền thống Sakya.

Sáu Tràng hoa của xứ Tạng bao gồm ngài Yakton Sengey Phel và Rongton Sheja Künrig, những luận sư trứ danh Kinh thừa; Thượng sư Ngorchen Kunga Zangpo và Zongpa Kunga Namgyal, hai bậc thông tuệ Mật điển (Tantra); Thượng sư Gorampo Sonam Sengey và Shakya Chogden, hai bậc thông tuệ cả kinh điển và Tantra. Đạo sư Gorampa Sonam Sengey, hoằng dương môn logic trong truyền thống Sakya.

Pháp tử của Palchen Rinpoche là ngài Sakya Pandita Kunga Gyeltsen (1182 - 1251). Ngài là bậc thông tuệ triết học, logic, ngôn ngữ Sanskrit, vũ trụ học, thơ ca, nghệ thuật Phật giáo và triết học của các nhiều truyền thống tôn giáo khác. Ngài đã tham học dưới sự hướng đạo của rất nhiều đạo sư vĩ đại Ấn Độ, Nepal, Kashmiri và Tây Tạng, và trở thành một trong những học giả vĩ đại nhất trong lịch sử Phật giáo Tây Tạng.

Các nhánh chính của truyền thừa Sakya

Không giống như những truyền thống khác của Phật giáo Tạng truyền, một số lượng lớn các nhánh đã phát triển trong truyền thống Sakya. Các truyền thừa giáo pháp dần được các đệ tử thiết lập như đạo sư Ngorchen Kunga Zangpo (1382 - 1457) và các bậc thầy tiếp nối mạch giáo pháp này như ngài Konchok Lhundrup, Thartse Namkha Palsang và Drubkhang Palden Dhondup được biết đến là truyền thừa Ngor. Nhánh truyền thừa này chú trọng nhiều tới truyền thống tự viện và những pháp thực hành giới luật. Truyền thừa từ đạo sư Tsarchen Losel Gyatso (1502 - 1556) là truyền thừa Khẩu truyền Tsar, bao gồm các học thuyết bên ngoài, bên trong, bí mật như Mahakala, Vajrayogini, Dzambala và nhiều Bản tôn khác. Một truyền thống quan trọng nữa là Dzongpa được kiến lập bởi Đạo sư Dzongpa Kuna Namgyal (1432 - 1496). Hình ảnh minh họa cho sự phát triển này là dòng truyền thừa Sakya bắt đầu từ dòng dõi Khon cao quý như một thân cây, các truyền thừa Ngorpa và Tsarpa như những nhánh cây bắt nguồn từ thân cây tỏa ra các phương hướng khác nhau.

Kinh điển và giáo pháp của truyền thừa Sakya

Ngoài dựa trên những giáo pháp Hiển giáo là nền tảng tu tập của truyền thừa, truyền thừa Sakya có nhiều những trước tác của những bậc Thượng sư Sakya, khởi nguồn từ những Đại Thành tựu giả Ấn Độ cũng như những trước tác của các Thượng sư như Sachen Kunga Nyingpo (1092 - 1158), Sonam Tsemo (1142 - 1182), Drakpa Gyeltsen (1147 - 1216), Sakya Pandita Kunga Gyeltsen (1182 - 1251) và Drogon Chogyal Phakpa (1235 - 1280) – Năm vị Tổ sư của truyền thống Sakya - và nhiều thành tựu giả và học giả khác của truyền thống.

Hai trong số những luận sư trứ danh nhất của truyền thống Sakya là Gorampa Sonam Senge (1429 - 1489) và Panchen Shakya Chokden (1428 - 1507). Những trước tác của các đạo sư này bao gồm những luận giảng về Kinh điển Hiển giáo và Mật Tạng đều được tu học trong tất cả các truyền thừa Phật giáo Tạng truyền khác.

Giáo pháp và nghi quỹ nền tảng của truyền thống Sakya là "Lamdre (Lam/bras)" hay "Đạo và Quả". Về cơ bản, quan điểm triết học thể hiện trong "Đạo và Quả" là sự "Bất khả phân giữa Luân hồi và Niết Bàn”. Theo quan kiến này, dòng tâm thức là căn bản tạo nên Luân hồi hay Niết bàn. Khi bị che chướng, dòng tâm sẽ hiện khởi tướng trạng Luân hồi, và khi không bị vướng mắc bởi những nhiễm ô, dòng tâm sẽ hiện khởi tướng Niết bàn. Mỗi hành giả phải nỗ lực để chứng đắc cảnh giới bất khả phân căn bản này thông qua thiền định.

Lamdre là một trong những pháp thiền định toàn diện nhất và có cấu trúc hệ thống nhất trong truyền thống Kim cương thừa, hợp nhất toàn bộ các thứ lớp tu tập và quả vị của Tantra tối thượng. Xét ở phương diện tuyệt đối, pháp thực hành này cho phép hành giả chứng đạt cảnh giới Bản tôn Hỷ Kim cương (Hevajra), một trong những Bản tôn chính của truyền thống Sakya. Truyền thống giáo pháp thâm diệu này bắt nguồn từ đại Thành tựu giả Ấn Độ Virupa (thế kỷ thứ 9), Đạo sư Avadhutipa, Đạo sư Gayadhara (994 - 1043), và Đạo sư Shakyamitra (một đệ tử của Bồ tát Long Thọ), ngài đã truyền trao giáo pháp xuống đại dịch giả Drokmi Lotsawa. Dòng truyền thừa không gián đoạn của những bậc kim cương thượng sư vẫn tiếp tục được trì giữ nghiêm mật đến ngày nay. Truyền thống giáo pháp Lamdre đã được Đạo sư Muchen Sempa Chenpo, một đệ tử của đạo sư Ngorchen Kunga Sangpo (1382 - 1457) phát triển thành hai nhánh: Thứ nhất: truyền trao riêng cho từng đệ tử thích hợp. Thứ hai, truyền trao cho đại chúng. Kể từ đó, giáo pháp Lamdre lần đầu tiên đã tới miền đất Tuyết và được truyền thừa không gián đoạn qua thế hệ các vị đạo sư tới ngài Sakya Trizin đời thứ 41, bậc trì giữ bảo tòa hiện đời của truyền thống Sakya.

Ngoài ra truyền thống Sakya cũng thực hành các pháp Kim Cương thừa khác như: Tantra Hỷ Kim cương (Hevajra), Tantra Thắng lạc Kim cương (Chakrasamvara), Mahakala và v.v… Các Đại học tự viên của truyền thừa nghiên cứu Mười tám chính luận như: Kinh Bát nhã, Luận Trung Quán, Vi Diệu Pháp, Logic…

Trọng trách chính trị của truyền thừa Sakya tại Tây Tạng từ thế kỷ 13 đến cuối thế kỷ 14

Trọng trách chính trị của truyền thừa Sakya bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ 13. Vào năm 1240 người cháu nội của Thành Cát Tư Hãn là Hoàng tử Godan đã ra lệnh cho quân đội tấn công xứ Tạng. Khi đang tiến hành chiến dịch này, vị hoàng tử đã mong muốn tìm cầu sự hướng đạo của một Đạo sư Phật giáo trứ danh. Một số vị tướng của ông đã gửi thông tin rằng có ba Lạt ma trứ danh tại xứ Tạng. Thượng sư của tự viên Drikhung là những bậc có nhiều bảo vật nhất; Thượng sư của tự viện Taklung hòa hợp nhất; và các Thượng sư tự viện Sakya có năng lực tâm linh nhất. Hoàng tử Godan sau đó đã gửi thư thỉnh mời và phẩm vật cúng dường lên bậc Thượng sư Kunga Gyaltsen, thỉnh cầu ngài tới nơi chốn của mình.

Đạo sư Kunga Gyaltsen (1182 - 1251) được tôn kính là Sakya Pandita bởi sự thông tuệ về ngôn ngữ Sanskrit, đã chấp nhận lời thỉnh mời này. Ngài rời Sakya vào năm 1244 tới khu vực Kokonor, nơi Hoàng tử Godan cắm trại. Đạo sư Sakya Pandita đã đưa cùng ngài trên hành trình hai người cháu là Phagpa Lodro Gyaltsen lên mười tuổi và Drogon Chakna lên sáu tuổi. Các đại diện Mông Cổ của Godan đã hộ tống theo ngài trong suốt hành trình. Đạo sư Sakya Pandita đã truyền trao nhiều giáo pháp trên suốt hành trình tới khu vực Kokonor. Hành trình đòi hỏi một thời gian dài, bởi vậy ngài đã gửi cho hai người cháu đi trước tới Kokonor. Trước khi ngài tới khu vực cắm trại của Godan năm 1247, hai người cháu nhỏ tuổi của ngài cũng đã cảm hóa rất nhiều người Mông Cổ tại đây. Theo các sử liệu Tây Tạng, Đạo sư Sakya Pandita đã gặp Hoàng tử Godan tại Lanchow, thủ phủ Kansu.

Đạo sư Sakya Pandita đã truyền trao Phật pháp cho Godan và trong một lần ngài đã thuyết phục ông từ bỏ ý định dìm chết rất nhiều Trung Quốc dưới những dòng sông. Godan có ý định này bởi vì lo ngại số lượng người Trung Quốc đông khi ấy luôn luôn đe dọa quyền lực của ông. Đạo sư Sakya Pandita đã dạy rằng, việc làm đó trái với giáo pháp của đức Thế tôn. Đạo sư Sakya Pandita ở lại nơi cư trú của Godan trong vài năm, trong thời gian này ngài truyền trao rất nhiều giáo pháp, khai thị cho Godan và các vị tướng của ông. Ngài chính là bậc đã đặt nền tảng cho Phật giáo nơi đây phát triển rực rỡ trong nhiều thế kỷ. Để tri ân giáo pháp mà Đạo sư truyền trao, Hoàng tử Godan đã thỉnh cầu Đạo sư đảm nhận trọng trách chính trị thế tục toàn bộ 13 vùng của trung tâm Tây Tạng. Ông đã gửi một trước tác của mình tới người Tạng, có tựa đề "Thub-pai Gòn-sal", có nghĩa là "Tâm nguyện của Đức Phật". Biết rằng mình không thể thọ hơn được, ông đã gửi trước tác này như món quà Pháp cho xứ Tạng.

Năm 1251, đạo sư Sakya Pandita đã viên tịch ở tuổi 70. Hoàng tử Godan qua đời sớm sau đó và hoàng tử Hốt Tất Liệt (Kublai) tiếp ngôi, ông được biết đến là Sechen của người Tạng. Năm 1253, Hốt Tất Liệt đã thỉnh mời đạo sư Chogyal Phagpa mười chín tuổi đến hoàng cung của mình và ông đã vô cùng kính sợ trước sở học uyên bác của vị thánh tăng trẻ tuổi, ngài đã hiển bày trí tuệ siêu việt trước các câu hỏi khó. Hốt Tất Liệt sau đó đã thỉnh cầu ngài truyền trao những khai thị tâm linh nhưng vị thánh tăng trẻ tuổi đã dạy rằng, trước khi ông có thể thụ nhận giáo pháp tâm linh như vậy, ông cần phải đỉnh lễ trước ngài, bậc đạo sư tâm linh của ông trong bất kỳ lần gặp gỡ nào và bảo tòa của ngài phải ở phía trên, cao hơn ngai vàng của hoàng đế. Hốt Tất Liệt trả lời rằng ông chưa thể làm công khai như vậy được trước người dân hay ở nơi công cộng, vì có thể sẽ đánh mất địa vị và quyền lực của mình. Một số nguồn tư liệu khác viết rằng, Hốt Tất Liệt đã đồng ý đặt ngai vàng của mình thấp hơn bảo tòa của bậc Đạo sư khi ông thụ nhận giáo pháp từ ngài và đặt ngang bằng nhau khi ông giải quyết công việc triều đình.

Theo truyền thống, Thượng sư Phagpa đã truyền trao quán đỉnh và luận giảng giáo pháp cho Hốt Tất Liệt và hai mươi lăm vị quan của ông trong ba lần. Sau lần đầu tiên, Hốt Tất Liệt đã thỉnh cầu và cúng dường ngài đảm nhận trọng trách bậc lãnh đạo tâm linh và thế tục 13 địa hạt (Trikhor Chusum) trung tâm Tây Tạng. Sau lần thứ hai, Hốt Tất Liệt đã cúng dường ngài xá lợi của Đức Phật và thỉnh cầu ngài đảm nhận trọng trách bậc lãnh đạo tâm linh và thế tục toàn bộ ba khu vực Tây Tạng (chol-ska-sum). Khi Hốt Tất Liệt trở thành Khan vào năm 1260, sau lần nhận quán đỉnh và giáo pháp lần thứ ba, ông đã cúng dường đạo sư Phagpa danh xưng "bậc vua Pháp”. Trong cùng năm, ông đã thỉnh cầu đạo sư Phagpa cử hành và chủ trì nghi thức cho buổi lễ đăng quang của mình. Lịch sử ghi lại rằng, mối quan hệ giữa bậc thượng sư với người đệ tử, giữa thượng sư với người bảo trợ là các Khan Mông Cổ được ví như “mặt trời và mặt trăng trên bầu trời".

Năm 1265 Đạo sư Phagpa trở về Tây Tạng lần đầu tiên. Tại trung tâm tự viện truyền thống Sakya ngài đã được cung đón nồng nhiệt và được tôn kính trọng thị bởi các trưởng tộc Tây Tạng. Đạo sư Chogyal Phagpa đã thiết lập một hệ thống chính quyền quản lý tập trung ở Tây Tạng. Một chức danh là quan Thượng thư (Ponchen), có trọng trách quản lý chung toàn bộ công việc chính quyền. Dưới chức danh này là 13 tộc trưởng (Tripons), những vị quan trực tiếp quản lý địa hạt riêng của mình. Theo quy định, quan thượng thư sẽ được bổ nhiệm bởi chính đạo sư Phagpa và được đặt danh hiệu là Ponchen Shakya Sangpo. Theo phương thức này ngài Chogyal Phagpa đã hợp nhất toàn bộ xứ Tạng dưới sự điều hành của Chính quyền trung ương.

Nhận lời thỉnh mời của Hốt Tất Liệt, năm 1268 đạo sư Chogyal Phagpa trở lại hoàng cung Khan tại Mông Cổ. Với sự thông tuệ của mình, ngài đã gửi cho Khan một bộ chữ viết mới mà ngài đã soạn cho người Mông Cổ. Hốt Tất Liệt đã vô cùng hoan hỷ và hệ thống chữ viết mới được biết đến là "Phagpa Script" đã được chính thức được đưa vào sử dụng. Khan đã đỉnh lễ cúng dường đạo sư Phagpa tôn xưng "Pháp Tử các Bản tôn Ấn Độ”, "Pháp chủ tôn quý của Đất Trời”, “Bậc Sáng tạo chữ viết”, "Sứ giả của hòa bình trên toàn thế giới", và "Bậc Sở hữu Ngũ Minh”. Thượng sư Phagpa viên tịch tại Sakya năm 1280. Chogyal Phakpa là bậc đạo sư đầu tiên trong lịch sử Tây Tạng đảm nhận trọng trách bậc lãnh đạo cả về tâm linh và thế tục. Người em của ngài là đạo sư Chakna sau đó đã tiếp tục đảm nhận trọng trách này, tiếp đến thế hệ các lãnh đạo của truyền thừa đảm nhận trọng trách lãnh đạo Tây Tạng trong hơn một trăm năm.

Vào năm bậc Thượng sư Phagpa viên tịch, Hốt Tất Liệt cuối cùng đã chinh phục toàn cõi Trung Quốc, và đã lên ngôi hoàng đế của Trung Quốc. Đạo sư Dharmapala, Pháp tử của ngài Drogon Chakna được tôn xưng và nắm giữ trọng trách "Tishri" vào năm 1282. Đạo sư Tishri Kunga Lodro Gyaltsen (1299 - 1327) đã kiến lập bốn Hoàng cung (pho Brang): Zhithog, Rinchen Gang, Lhakhang, và Ducho, trong số đó ngày nay chỉ còn hai hoàng cung vẫn còn tồn tại.

Vào thế kỷ thứ mười lăm, hoàng cung Ducho được chia thành hai là (1) Dolma Phodrang và (2) Phuntsok Phodrang. Bậc lãnh đạo hai hoàng cung này là ngài Sakya Trizin.

Năm 1287, ngài đã tới xứ Tạng nhưng đã viên tịch trong hành trình dài. Năm 1295 Hốt Tất Liệt qua đời. Trong suốt thời gian của đạo sư Sakya Pandita và thế hệ các đạo sư sau đó, chính quyền Tây Tạng được đặt dưới sự quản lý của người Tạng. Các mối quan hệ giữa nhà cầm quyền Mông Cổ và các bậc Thượng sư Tây Tạng không nên được nhìn, xem xét ở phương diện chính trị thế tục. Tư duy và suy xét một cách sâu sắc vào thái độ, sự trân quý của các Khan tới các bậc đạo sư của mình như Chogyal Phagpa, chúng ta thấy, ông đã thành tâm thỉnh cầu, cúng dường các ngài đảm nhận trọng trách bậc lãnh đạo tâm linh và thế tục tại xứ Tạng. Mối quan hệ giữa Bậc Thầy - Đệ tử, người bảo trợ được thiết lập giữa các bậc thầy Tạng và người Mông cổ dựa vào sự trân quý, thực tâm thực hành giáo pháp vì lợi ích chúng sinh.

Sau khi Hốt Tất Liệt qua đời năm 1295, quyền lực của người Mông Cổ bắt đầu suy giảm tại Trung Quốc. Năm 1305 Đạo sư Dagnyi Zangpo Pal đảm nhận trọng trách bậc lãnh đạo tâm linh truyền thống Sakya trong mười ba năm. Hệ thống quản lý đất nước dưới sự điều hành bởi các Ponchen và Tripons (quan thượng thư và hạt chủ) được tiếp tục trong thời gian này. Khi trong giai đoạn chính quyền dưới sự điều hành của Thượng sư Ponchen Gawa Zangpo và Sonam Gyaltsen, trọng trách chính trị của truyền thống Sakya bắt đầu suy yếu. Hầu hết các bậc Thượng sư truyền thống Sakya các đời kế tiếp đều tập trung nhiều hơn vào trọng trách tâm linh và để lại trọng trách nhiều hơn cho các đời quan Thượng thư.

Những tự viện chính của truyền thừa Sakya

Các tự viện chính của truyền thống Sakya là Sakya Lhakhang Chenmo, được thành lập bởi đạo sư Khon Konchok Gyelpo, nằm ở khu vực Tsang trung tâm Tây Tạng. Tự viện Ngor E-Vam Choden được thành lập bởi đạo sư E-Vam Kunga Zangpo, đây là trụ xứ chính của dòng Ngor Sakya ở miền trung Tây Tạng. Tự viện Dar Drangmoche, được thành lập bởi đạo sư Tsarchen Losal Gyatso, là trụ xứ chính của tự viện cũng nằm trong vùng Tsang.

Truyền thống Sakya có các tự viện lớn khác như: Phenpo Nalanda trong khu vực Phenpo miền trung Tây Tạng, được xây dựng bởi các học giả trứ danh Rongton Sheja Kunrig, và tự viện Tsedong Sisum Namgyel, được thành lập bởi đapk siw Namkha Tashi Gyeltsen. Những tự viện lớn khác như tự viên Dhondup Ling, được thành lập bởi đạo sư Dagchen Sherab Gyeltsen; tự viện Lhundup Teng được thành lập bởi đạo sư Thangton Gyalpo, trong khu vực Derge tỉnh Kham miền đông Tây Tạng; tự viện Dzongsar - trụ xứ của Rinpoche Dzongsar Khyentse; và tự viện Deur Chode, được kiến lập bởi đạo sư Chodrak Sangpo khu vực Amdo tỉnh Kham miền đông Tây Tạng. Ngoài ra cũng có nhiều tự viện khác tại vùng Tây Tây Tạng, Trung Quốc và Mông Cổ.

Các tự viện lớn ngày nay của dòng tại Ấn Độ bao gồm tự viện Tsechen Tenpai Gatsal ở Rajpur, bang Uttar Pradesh, được thành lập bởi ngài Sakya Tridzin; tự viện Ngor E-Vàm Shedrup Dhargye Ling ở Bir, bang Himachal Pradesh; tự viện Tsechen Dhongag Chöling ở Mundgod, bang Karnataka; và tự viện Ngor E-Vam Choden ở Dehradun, bang Uttar Pradesh; tự viện Tashi Rabten Ling tại Lumbini, Nepal, và nhiều tự viện ở Ấn Độ, Nepal, và nhiều nước trên thế giới.

Bậc lãnh đạo hiện đời của truyền thừa Sakya

Bậc lãnh tụ của dòng truyền thừa Sakya hiện đời là ngài Sakya Trizin (Ngakwang Kunga Thekchen Palbar Samphel Ganggi Gyalpo), đản sinh năm 1945 tại Tsedong, Tây Tạng thuộc dòng dõi bộ tộc Khon...

Ngài hiện đang an trú tại Rajpur, Ấn Độ và du hóa, hoằng dương giáo pháp dòng truyền thừa Sakya rộng khắp nhiều nơi trên thế giới làm lợi ích vô số hữu tình. Ngài có hai Pháp tử là Ratna Vajra Rinpoche (đản sinh năm 1974) và Jnana Vajra Rinpoche (đản sinh năm 1979).

Việt dịch: La Sơn Phúc Cường

Nguồn: Đại thừa Pháp vương Sakya và lịch sử dòng truyền thừa Sakya

Phật giáo được giới thiệu đến xứ sở này trong triều đại của vị vua thứ hai mươi tám, Lha Tho Tho Ri (sinh năm 254 sau công nguyên).

Gần bốn trăm năm sau, sự kiện quan trọng chính kế tiếp của đạo Phật Tây Tạng là sự xuất hiện của bộ ba ông và cháu (mes dbon rnams gsum). Vị đầu tiên là Srong Tsan Gampo (617-650 sau công nguyên), vị vua thứ ba mươi lăm. Trong triều đại Ngài, kéo dài từ năm 629 đến lúc Ngài chết vào năm 650, Ngài đã thiết lậpsự bảo trợ của hoàng gia cho Phật giáo và xây dựng những ngôi chùa Phật giáo đầu tiên của Tây Tạng. Ngài được xem là thân lưu xuất của Bồ Tát Avalokiteshvara (Quán Tự Tại).

Kế tiếp là vị vua thứ ba mươi tám, Trisrong Detsen (740-798 sau công nguyên), Ngài đóng vai trò quan trọng nhất trong việc giới thiệu Phật giáo đến Tây Tạng và được xem là thân lưu xuất của Đức Manjushri (Văn Thù). Ngài thỉnh cả hai vị Bồ Tát tu viện trưởng Shantarakshita và Padmasambhava đến thăm. Trong việc làm như thế, Ngài một mặt tôn kính tu viện và những hành giả tantric áo choàng-trắng về mặt khác của triều đình Ngài, giữ tầm cỡ cả hai sangha ngang bằng với nhau.

Cuối cùng, Tritsug Detsen (794-839) cũng được biết như Tri Ralpachan, trở thành vị vua thứ bốn mươi bốn trong năm 817. Con trai nhỏ nhất của Tride Srongtsen và cháu của Trisrong Detsen, Ngài chịu trách nhiệm hoàn thành thuật ngữ học về Giáo Pháp, được các dịch giả sử dụng.

Lịch sử của Khon

Dấu vết Khon nguyên thủy cho một bộ trời được gọi là wosel lha (“chư thiên của tánh quang minh trong sáng”). Các biên niên sử của dòng truyền Khon (gdung rabs) trích dẫn từ tác giả Ngorchen Konchog Lhundrup, thế kỷ thứ mười lăm:

Dòng hóa thân của Manjushri,
Sakyapa quang vinh, bắt đầu trong xứ sở các vị trời quang minh trong sáng.
Có ba anh em, Chiring, Yuring, và Yuse [Use].
Yuse, được tạo ra là vua của con người, cha của bốn con trai.
Anh trai Ngài, Yuring đến để giúp đỡ.
Con trai của Yuring và Muza Dembu
là nhóm của bảy maza. Sáu anh em lớn tuổi nhất
với cha họ trở về vùng đất của chư thiên.
Người con trai nhỏ nhất, Masang Chije,
và Thogcham Wurmo có một con trai, Pawo Tag.
Ngài và người vợ rồng của Ngài, Trama, có một con trai
được gọi là Lutsa Tagpo Woechan.
Lutsa và phu nhân Mon, Tsomo Gyal,
trong lúc sống với nhau, có một con trai
vào lúc phân chia giữa đá phiến và cỏ,
nên Ngài có tên là Yahpang Kyes,
một vị anh hùng mà người khác không thể đánh bại.

Đức Manjushri được nói là đã lưu xuất ra ba vị trời của tánh quang minh trong sáng – Chiring, Yuring, và Yuse – để lợi ích người khác. Điều quan trọng là những vị trời này đã được nghĩ là sự lưu xuất từ Đức Manjushri, vì tất cả phái nam của dòng dõi Khon cũng được xem là hóa thân của Bồ Tát và hậu duệ của ba vị trời.

Ba anh em đi xuống cõi người, ở đây họ được yêu cầu cai quản nhân loại. Yuse, người trẻ nhất được đề bạt làm vua. Ông sinh bốn con trai, được biết như bốn anh em Se Chi Li. Cha và con cùng nhau chiến đấu với mười tám bộ lạc chính của Dong, một trong bốn thị tộc nguyên thủy của người Tây Tạng.1 Với sự giúp đỡ của Yuring, anh trai của Yuse, họ chiến thắng thị tộc Dong và làm những thành viên của thị tộc này thành nước chư hầu.

Yuring cưới con gái của Mu,2 Muza Dembu, các con trai của họ là bảy anh em Masang, sáu người trong họ quay trở về xứ sở của chư thiên cùng với cha. Masang Chije, người trẻ nhất ở lại thế gian. Ngài lập gia đình với Thogcham Wurmo, con gái của Thoglha Woedchan, và họ có một con trai được biết là Thogtsad Bangpo Tag.

Thogtsad cưới Lucham Drama, con gái của một Naga (Rồng) sinh ra con trai có tên là Lutsa Tagpo Woechan, Lutsa và một phu nhân Mon,3 Tsomo Gyal lấy nhau; con trai duy nhất của họ sinh ra trên đỉnh núi, nên ông được đặt tên là Yahpang Kyes (“Sinh Ra tại Dải Phân Cách Giữa Đá Phiến Và Cỏ”). Theo vũ trụ học Tây Tạng, chư thiên sống trên cao nhất trên đỉnh ngọn núi, trong lúc con người sống ở phía dưới.

Khon trong Giai Đoạn Có Uy Quyền Lớn

Bản mô tả của Konchog Lhundrup tiếp tục:
Sau đó, giết chết người Srinpo tên là Kyareng Khragmey và
cướp vợ ông ta, Yahdrum Silima,
Ngài [Yahpang] lấy cô làm vợ.
Họ có một con trai tên Khonpar Kye.
Con trai của Khonpar Kye và phu nhân Chambu Dron của Chan,
đẹp trai và thông tuệ, hiếm có trong xứ sở con người.
Tên là Khonpa Jegung Tag,
Ngài được biết như Khonton Palpoche, người đã đến Nyantse.

Yahpang đánh nhau với một Srinpo tên Kyareng, giết chết ông ta và cưới vợ của ông ấy. Bởi vì sự hợp nhất của họ sinh ra đứa con của mối thù hận giữa trời (lha) và quỷ (srin po), đứa bé được đặt tên là Khonpar Kye (“Sinh ra trong mối Hận thù”) đây là nguồn gốc của danh hiệu thị tộc Khon.

Khonpar Kye, con của trời, người, và quỷ, lập gia đình với một phu nhân từ một bộ trời thấp hơn của Tây Tạng, Tsan. Tên bà là Chambu Dron. Con trai của họ được gọi là Khonton Palpoche (Vị Thầy Khon làm Gia Tăng Tài Bảo”) vì sau khi được bổ nhiệm thành một trong những bộ trưởng thân cận của triều đình vua Trisong Detsan, ông đã làm gia tăng tài sản cho nhà vua.

Khonton Palpoche lập gia đình với Lang Zang Nechung, em gái của dịch giả Lang Khampa. Bản mô tả thay đổi khác nhau là họ có hai hay bốn con trai, nhưng phần lớn những học giả sau này tin rằng là có hai; người anh là đại học giả Khon Lotsawa Lu’i Wangpo, và người em là Khon Dorje Rinchen. Ngài Jetsun Dragpa Gyaltsen chú thích trong Biên niên sử về dòng dõi Khon (‘khon gyi gdung rabs), “Khon Lu’i Wangpo Srungs là người đầu tiên trong bảy người được thử thách.4 Em trai của Khon Dorje Rinchen trở thành đệ tử của bậc Thầy Padmasambhava và trở thành một tantrika”.

Khon Lu’i Wangpo được thụ phong bởi Bồ Tát Shantarakshita và được ban danh hiệu Nagendrarakshita (Lu’i Wangpo Srungs). Ngài trở thành một dịch giả khéo léo, làm việc đầu tiên với những dịch giả Ấn Độ Devachandra, Jnanagarbha, và Vidyakarasimha, và nhận được những hướng dẫn từ Đức Padmasambhava (Liên Hoa Sanh).

Người con trai nhỏ hơn, Khon Dorje Rinchen, là một đệ tử trực tiếp của bậc Thầy Padmasambhava; Ngài nhận được nhiều giáo lý Mantra Bí mật, rèn luyện và đạt được tất cả dạng thành tựu. Ngài lập gia đình với một phu nhân của Dro, Yanglon Kyid, và họ có bảy con trai.

Năm anh em rời khỏi nhà họ ở Nyantse và sinh sống trong nhiều vùng khác nhau ở phía tây của Tây Tạng, nhưng người nhỏ nhất ở lại xứ sở của cha mình. Người con trai thứ sáu, Sherab Yontan, sinh sống ở Thung lũng Yah. Ông có hai con trai, và người con trai lớn, Yontan Jungney là người nắm dòng truyền Giáo Pháp của tổ tiên Khon truyền lại.

Yontan Jungney có ba con trai, và người con lớn nhất, Tsultrim Gyalpo ở lại Drompa và duy trì Giáo Pháp. Ông cũng có ba con trai: người con cả và con út ở lại Thung lũng Yah. Người em giữa tên là Tsugtor Sherab, hay Dorje Tsugtor và ông có bảy con trai.. cùng với người em của Tsugtor Sherab, họ được biết như Nhóm Tám người của Khon.

Anh cả của bảy anh em, Gethong có một con trai gọi là Khon Balpo, đã thực hành Vajrakilaya ở hang động Tsamo Rong. Ông đạt được nhiều thành tựu và dùng mười hai Tenma như những người phục vụ ông.

Con trai của Khon Balpo là Sakya Lodro, người cai quản Thung lũng Jyaru, vùng thượng và hạ của Shab, và tổ tiên giữ Thung lũng Yah. Ông có hai con trai: Khonrog Sherab Tsultrim và Khon Konchog Gyalpo. Người con cả, Sherab Tsultrim thọ nguyện của hành giả cư sĩ độc thân; hạnh của ông nổi tiếng thanh tịnh, và ông không có con. Ông thật thiện xảo trong Giáo Pháp của tổ tiên Khon và đạt các thành tựu của Vajrakilaya. Ông nổi tiếng về năng lực phi thường và khả năng thực hiện những phép huyền diệu, ông uyên thâm cả hai tantra mới và cổ xưa. Đã thực hành Yangdag và Vajrakilaya, Sherab Tsultrim đạt thành tựu và có thể phô bày năng lực của ông đến các vị hộ pháp Karmo Nyida và Dudgon.

Nền Tảng của Sakya

Câu chuyện về phái Sakya (sa skya) bắt đầu với Ngài Khon Konchog Gyalpo (1034-1103 sau công nguyên), ban đầu được biết như Khon Sakyapa. Sinh ra trong năm con chó đực gỗ (tuất mộc), Ngài nhận được các quán đỉnh và hướng dẫn của cha và anh trai ngay từ thời niên thiếu, và Ngài trở nên thiện xảo trong Giáo Pháp của tổ tiên Khon truyền lại.

Có lần, khi quan tâm cao độ vào truyền thống tantric mới, Khon Konchog và anh Ngài, Sherab Tsultrim đến hội chợ trong Thung lũng Dro. Trong lễ hội, nhiều vị Ngagpa mặc trang phục và mang những đồ dùng của hai mươi tám Ishvaris,5 thực hiện một vũ điệu kết hợp với Mamo Ekajati.6 Họ được đệm theo với trống và thực hiện giữa đám đông. Chứng kiến điều này, Khon Konchog Gyalpo nói với anh, “Giờ đây Mantra Bí mật đã trở thành cư xử sai lạc. Từ giờ trở đi vì những dấu hiệu của việc đạt thành tựu trong phái Nyingma sẽ rất hiếm, tôi sẽ che dấu ba quyển sách chúng ta sử dụng như kho tàng.” Mặc dù muốn dấu tất cả giáo lý, Ngài đã lập nguyện với các hộ pháp giữ Ngài khỏi việc che dấu Yangdag và Vajrakilaya. Sau này, những thế hệ Khon đã kế tục những bản văn này như các thực hành chính của họ và vẫn cúng dường torma (bánh bột) cho Dharmapala (Hộ Pháp) Karmo Nyida và Dudgon.

Sherab Tsultrim nói, “Ta là một người già. Nhưng vì ngươi còn trẻ, ngươi nên rèn luyện hệ thống mới của Mantra Bí mật. Ngài Drogmi Sakya Yeshe bây giờ là vị thầy uyên bác nhất, vậy hãy nhanh chóng đi đến Ngài.”

Khon Konchog Gyalpo đã nhận được nhiều giáo lý từ các vị dịch giả đứng đầu của thời Ngài, trước tiêntiếp nhận quán đỉnh Hevajra và tantra từ Ngài Khyin Lotsawa, và khi Khyin Lotsawa viên tịch sau này, những giáo lý cao hơn được tiếp nhận từ Drogmi Lotsawa, Khon Konchog Gyalpo dâng cúng mười bảy con ngựa quý, dược thảo, châu ngọc, và còn nữa cho Drogmi, tiếp nhận từ Sung Ngag Rinpoche (“Những Hướng Dẫn Miệng Quý Báu.”), hay giáo lý đền đáp Con đường và Kết quả.

Ngài cũng nhận được giáo lý Guhyasamaja từ Oddiyana Pandita Guhyaprajna, giáo lý Chakrasamvara từ Mal Lotsawa, và còn nữa. Ngài cũng có niềm tin vào các vị thầy khác như Bari Lotsawa, Putrab Lotsawa, các anh em Namkau, Khon Gichuwa, và Kyura Aseng, và hoàn toàn thông thạo tất cả các tantra cũ và mới.

Sau đó Ngài xây một điện thờ cho cha và anh Ngài ở Jagbasin trong vùng Zhang. Bên cạnh đó, Ngài đặt một cây (acacia) kilaya để ban phước. Kế tiếp Ngài thiết lập một trung tâm nhập thất nhỏ trong Thung lũng Trawo (bây giờ được biết như Sakya Ruins) và cư trú ở đó vài năm.

Một ngày nọ, Khon Konchog Gyalpo và các đệ tử đi chơi tiêu khiển. Nhìn từ ngọn núi đã đi qua, Ngài thấy Núi Ponpori nhìn giống như một con voi nằm nghiêng; bên phải của nó màu trắng, có những đốm sáng chói, như nước chảy xuống và nhiều dấu hiệu cát tường tốt đẹp khác. Ngài nghĩ, “Nếu xây một chùa ở đây, sẽ lợi ích bao la cho giáo lý và chúng sinh.”

Chủ nhân của khu đất, Jowo Dong Nag, cho phép Ngài được xây chùa. Sau đó Khon Konchog Gyalpo hỏi Gurab (chủ nhân của vùng Zhang Zhung), bốn chính quyền tu sĩ, và bảy chính quyền của thần thánh và người, liệu họ có phản đối việc xây chùa hay họ muốn bao nhiêu. Tất cả họ đều trả lời, “chúng tôi không cần trả bồi thường. Xin hãy xây chùa của ông.”

Vị thầy nói, “Ngôi chùa phải được những thế hệ sau chấp nhận,” và Ngài đặt giá một con ngựa cái trắng, một vòng cổ bằng ngọc, một bộ y phục quý của phu nhân, và còn nữa để phân phát giữa họ.

Khon Konchog Gyalpo là người sáng lập đầu tiên của Sakya. Ngài đẩy mạnh rộng rãi giáo lý của Drogmi, giảng dạy Giáo Pháp cho nhiều đệ tử, và viên tịch ở Gorum khi Ngài sáu mươi chín tuổi giữa nhiều dấu hiệu lạ kỳ.

Năm bậc Thầy nền tảng của Sakya

Trong sự công bố tiên tri từ Dòng Truyền Miệng của Không Gian Trong Sáng của Dakini [klong gsal mkha’ ‘gro snyan brgyud], Đức Guru Rinpoche trình bày,

Kunga Nyingpo, Sakya Lotsawa,
Sonam Tsemo, Dragpa Gyaltsen,
những thân lưu xuất Bồ Tát của ba gia đình  sẽ xuất hiện ở Tsang...
Sau khi Sakya Lotsawa được gọi tên Kunga,
và người có tên Phagpa đến,
con người và những chúng sinh của Tây Tạng sẽ được hạnh phúc và mạnh khỏe.
Họ sẽ duy trì giáo lý của Đức Phật trong năm mươi năm,
Những thân lưu xuất hiện nay của Manjusri.

Sự ra đời của gongma nga (“năm vị tổ sáng lập”) đã được nhiều vị thầy tiên đoán bao gồm Ngài Atisha.

Sachen Kunga Nyingpo (1092-1160 C.E.∙)

Vị tổ đầu tiên của năm vị tổ là Sachen Kunga Nyingpo. Ngài Khon Konchog Gyalpo không thể có con trai với người vợ đầu tiên, Dorje Chugmo. Khi năm mươi lăm tuổi, Ngài theo lời khuyên của Kha’u Chenpo bí mật lấy người vợ thứ hai, Machig Zhangmo, con gái của chủ nhân vùng Zhang Zhung. Do vận may, họ có một con trai trong nam con khỉ đực nước (thân thủy-1092) giữa nhiều dấu hiệu lạ thường. Họ đặt tên ông là Sakyapa Chenpo Kunga Nyingpo.

Sachen Kunga Nyingpo là một lưu xuất của Avalokiteshvara. Điều này đã được vị tổ vĩ đại Nam Kha’upa Chenpo xác nhận, Ngài trong trạng thái thiền định chú tâm một điểm trong tánh quang minh trong sáng đã thấy tâm thức sinh ra của Sachen trong một lều bằng cầu vồng trong bầu trời trên thung lũng Machig Zhangmo. Tâm thức khoác vẻ ngoài của Kasarpani, thân tướng hai tay của Avalokiteshvara, do vậy vị tổ hiểu rằng một lưu xuất của Avalokiteshvara sẽ được sinh ra trong thị tộc Khon. Vì lý do này, Ngài khuyến khích Khon Konchog Gyalpo lấy vợ lần thứ hai.

Từ lúc còn nhỏ, Sachen có thể đọc và tính toán. Ngài đã nghiên cứu những bản văn uyên thâm, và Ngài hiểu được đàn ông, phụ nữ, loài vật, các tính chất của ngọc, trò chơi, chữa bệnh, văn phạm, thi ca, luận văn, và còn nữa. Vì những phẩm tính thông minh bình thường, Ngài đã làm nhiều người hạnh phúc.

Những phẩm tính hiếm thấy của Ngài là vô hạn và được chia thành hai phần trong truyền thống các tiểu sử: những phẩm tính về rèn luyện và những phẩm tính về sự thấu suốt.

Ngài nhận quán đỉnh Hevajra đầu tiên từ cha, cha Ngài viên tịch khi Ngài được mười một tuổi. Sau đó, theo lời khuyên của mẹ Ngài theo học với Bari Lotsawa, cũng là một trong các guru của cha Ngài.

Bari Lotsawa khuyên Ngài thực hành sadhana (nghi quỹ) của Manjushri Arapacana. Trong lúc làm thực hành này, Ngài gặp chướng ngại do tinh linh Pekar gây ra, nên Bari Lotsawa ban cho Ngài thực hành của Acala cùng với nghi lễ bảo vệ nước. Sau khi dẹp yên chướng ngại, Sachen nhập thất thực hành sáu tháng và có một linh kiến trực tiếp về Đức Manjushri. Trong lúc có linh kiến này Ngài tiếp nhận bốn giáo lý Rèn luyện Tâm nổi tiếng của Sakya “Từ bỏ Bốn Bám Luyến,” trong đó, các quan điểm cốt tủy của con đường Mahayana được thấy cùng lúc. Vào lúc đó, Ngài cũng đạt được các Dharani (Chân Ngôn) không thể quên và trí tuệ phân tích vô song.

Khi được mười hai tuổi, Ngài đến Rong Ngur Mig, ở đó Ngài học Abhidharmasamucaya với vị thầy Drangti Tharma Nyingpo. Sachen đã để lại dấu tay trên đá tại đây mà hiện nay vẫn còn tồn tại. Sau khi Drangti viên tịch, Ngài học luận lý và Madhyamaka (Trung Đạo) với đệ tử của Ngài Drangti, Khyung Rinchen Trag, ở Nyang thượng.

Ngài trở về với Bari Lotsawa, Ngài nhận được nhiều giáo lý, như hai hệ thống chính của Guhyasamaja, Krishnayamari, và ba tantra của vòng Hevajra. Kế tiếp, Ngài đến học với đại Khon Gyichu Dralha Bar, từ vị này Ngài tiếp nhận ba tantra của Hevajra, những giáo lý về các bài ca của tám mươi bốn đại thành tựu giả và các hướng dẫn khác.

Như thế, vào tuổi hai mươi chín, Ngài đã học với nhiều bậc thầy đứng đầu của Ấn Độ và Tây Tạng vào thời Ngài.

Chuyện kể về buổi gặp gỡ với vị guru gốc của Ngài, Zhangton Chobar, khi Sachen được hai mươi chín tuổi đã được người khác tường thuật đầy đủ chi tiết.8 Từ vị guru này, Ngài nhận được quán đỉnh của bậc thầy về Con đường Lamdre và giáo lý Kết quả, Ngài đã giữ hoàn toàn bí mật những hướng dẫn ở Zhangton trong mười tám năm.

Khi Sachen bốn mươi bảy tuổi, Ngài bị đầu độc trong khi cư trú ở Gunthang, và đã quên mọi Giáo Pháp Ngài biết, Ngài ở một mình tách biệt một số lần, dâng cúng khẩn cầu đến guru Ngài, và có thể nhớ lại một câu kệ ở nhiều nơi.

Guru của Ngài, Je Gonpa,9 xuất hiện trong giấc mơ của Ngài và dạy mọi Giáo Pháp mà Ngài đã quên, do vậy Sachen có thể nhớ lại mọi thứ. Sau điều này, Ngài nhận được nhiều giáo lý hơn từ mahasiddha (đại thành tựu giả) Virupa, từ đó Ngài viết ra những bài ca tán thán nổi tiếng. Điều này minh họa dòng truyền bí mật hiếm có của Lamdre, vì Sachen đã nghe tất cả giáo lý trực tiếp từ Virupa trong thân người.

Sau điều này, Ngài bắt đầu dạy Lamdre cho những đệ tử tuyển chọn và viết ra các bài kệ Vajra, mà trước đây chỉ được ban trong truyền thống miệng.

Những tác phẩm được sưu tập từng phần của Sachen làm thành ba bộ trong Sakya Kabum và bao gồm một luận giảng quan trọng về tantra gốc đầy đủ Laghusamvara của vòng Chakrasamvara, được gọi là Chuỗi Ngọc Trai (mu tig phreng ba), và nhiều bản văn khác tập trung vào những khía cạnh khác nhau về lý thuyết và thực hành Vajrayana. Trong một tuyển tập tách biệt, Ngài đã viết mười một luận giảng về giáo lý Con đường và Kết quả, nổi tiếng nhất trong đó là luận giảng Nyagma (nyags ma) và Sey Donma (sras don ma).

Thêm vào những đạt được trong nghiên cứu này, Sachen là một bậc thấu suốt cao độ và đã phô diễn nhiều dấu hiệu của sự thành tựu trong suốt cuộc đời Ngài. Nói chung, tâm Ngài đã thấm nhập lòng bi và lòng từ ái. Như đã nhắc đến, Ngài đã thấy Manjushri trong thân người và duy trì sự trang nghiêm của Acala và Arya Tara.

Sachen Kunga Nyingpo là một hành giả vĩ đại, người chưa từng tách rời hai giai đoạn phát triển và hoàn thiện, dấn thân vào bốn cách thức làm lợi ích cho chúng sinh đang sống cho đến lúc Ngài sáu mươi bảy tuổi. Ngài viên tịch đến cõi tịnh độ trong chu trình thứ ba của sáu mươi năm, vào ngày mười bốn của Asvina (tháng mười) trong năm con cọp đực đất (dần thổ). Vào lúc đó, thân lưu xuất của Ngài ở cả bốn nơi: cõi tịnh độ Dewachen, tịnh độ Potala, Oddiyana, và hệ thống thế giới Vàng Ròng ở phương bắc.

Theo tiên tri của Lama Zhang, Sachen có ba đệ tử đạt siddhi (tất địa - thành tựu) trong lúc họ trong thân người. Ngài có bảy hay mười một đệ tử, bao gồm Jetsun Dragpa Gyaltsen, đạt đến giai đoạn nhẫn nhục của con đường ứng dụng (gia hạnh đạo), và mười lăm đệ tử bao gồm Loppon Sonam Tsemo, đạt được đại nhiệt trên con đường ứng dụng. Ba mươi mốt đệ tử của Ngài, bao gồm Kyara Akyabs, đạt được nhiệt trung bình, và vô số đệ tử, bao gồm Khampa Aseng đạt được tri kiến của những dấu hiệu và đạt được siddhi an trụ trong nhiệt nhỏ.

Sachen Kunga Nyingpo cưới hai phu nhân và có bốn con trai. Người con trai đầu tiên, Kunga Bar sinh ra với người vợ trẻ nhất của Ngài, Phu nhân Cxhamphurmo. Kunga đi đến Ấn Độ và trở thành một học giả nhưng viên tịch ở Magadha khi hai mươi hai tuổi.ba con trai khác của Sachen được sinh ra với người vợ khác, Phu nhân Machig Woedrn. Người lớn nhất là Sonam Tsemo sinh ra khi cha Ngài được năm mươi lăm tuổi. Con trai thứ hai, Dragpa Gyaltsen sinh ra sau năm năm, và người trẻ nhất, Palchen Woedpo, sinh ra sau đó ba năm. Người sau này được đào tạo thành bác sĩ và là cha của Sakya Pandita lừng danh, Kunga Gyaltsen.

Lopon Sonam Tsemo (1142-1182 C.E.)

Như đã trình bày, Sonam Tsemo sinh ra bởi Sachen và Machig Woedron trong năm con chó đực nước (tuất thủy). Ngay khi Ngài sinh ra, chư dakini viết, “Sonam Tsemo, Thân lưu xuất của Manjushri, đã sinh ra tại Sakya” trên cổng của Vajrasan tại Bodh Gaya (Bồ Đề Đạo Tràng) ở Ấn Độ.

Sonam Tsemo rất đẹp trai, và người ta nói rằng sự cư xử của Ngài vượt lên tất cả trẻ con. Ngài ngồi xếp bằng mọi lúc. Khi được mười hai tuổi, Ngài thấy vẻ mặt của các bổn tôn Hevajra, Manjushri, Tara, và Acala. Ngài giảng dạy ba tantra của Hevajra, Laghusamvara và Jnanasarasamucaya từ ký ức. Ngài cũng nhớ lại mười một tái sinh học giả Ấn Độ của Ngài, bao gồm trong đó là bậc thầy quan trọng của dòng truyền Dombhi Heruka Lamdre, Ngài Durgacandra.

Khi được mười bảy tuổi, Sonam Tsemo dạy bốn phần tantra từ ký ức, và Ngài nổi tiếng khắp Tây Tạngvà Ấn Độ như một học giả của tất cả giáo lý Vajrayana (Kim Cương Thừa). Ngài học tất cả vòng giáo lý Vajrayana của cha Ngài và thấu suốt chúng trong thực hành.

Trong năm 1161, năm sau khi Ngài Sachen viên tịch, Sonam Tsemo giao phó ngai của Sakya cho em trai Jetsun Dragpa Gyaltsen được mười ba tuổi, và đi đến Sangphu để tiếp tục học với nhà luận lý và đại học giả Chapa Chokyi Senge. Ngài học ở đó mười một năm, học văn phạm, lý luận, Madhyamaka, sự hoàn thiện của văn chương trí tuệ; Ngài trở nên rất uyên bác trong những chủ đề này.

Có lần, khi giảng dạy Lamdre ở Utse Nyingpo, Ngài xuất hiện một cách lần lượt như Manjushri, Virupa, và Avalokiteshvara đến kiến thanh tịnh của các học giả Jepa, Zhujya, và Mogton. Ngài là một bậc thành tựu những phẩm tính không thể nghĩ bàn.

Trong số các tác phẩm chính của Ngài là một luận giảng chi tiết về Samputatantra; luận giảng về Bodhicharyavatara được biết sớm nhất ở Tây Tạng; và Giới Thiệu Chung về những Phân Chia của Tantra (rgyud sde spyi rnams) có ảnh hưởng sâu xa về sau, sự giới thiệu bộ ba lý luận về ba luận giảng bao hàm toàn diện của Ngài được viết trên nền tảng nguyên văn của hệ thống Lamdre (hai phần sau được em trai Ngài hoàn tất, Jetsun Dragpa Gyaltsen, sau khi Sonam Tsemo viên tịch).

Lopon Sonam Tsemo chính thức giữ ngai của Sakya trong mười ba năm, từ tuổi mười bảy đến ba mươi, vào lúc đó Ngài chuyển qua cho em, Dragpa Gyaltsen.

Như một dấu hiệu đại thấu suốt của Ngài, khi được bốn mươi tuổi, Lopon Sonam Tsemo biểu hiện thân cầu vồng – thân của ánh sáng vajra – tiếng nhạc và mùi hương dễ chịu trong lúc giảng dạy Giáo Pháp trên một ngai giữa tập thể tám mươi đệ tử. Những đệ tử này đã phát triển trí tuệ vào ngày mười một của tháng mười một năm con cọp đực nước (1182).

Một người thường suốt đời sống độc thân, Lopon Sonam Tsemo chẳng để lại người thừa kế.

Jetsun Dragpa Gyaltsen (1147-1216 C.E.)

Ngay trước lúc Dragpa Gyaltsen sinh ra, một vua Naga (Rồng) xuất hiện trong giấc mộng của mẹ Ngài. Cậu bé được sinh ra giữa những điềm báo cát tường trong năm con thỏ lửa (mẹo hỏa). Ngài bắt đầu nói chuyện lúc tuổi còn nhỏ và thường thích dùng thời gian ở một mình, không bám luyến mạnh mẽ, tinh tấn trong việc phát triển những phẩm tính, và vượt lên những hoạt động trẻ con.

Khi tám tuổi, Ngài thọ nguyện hành giả cư sĩ độc thân từ Bồ Tát Dawa Gyaltsen, và đức hạnh của Ngài được tôn kính hơn những người cùng thọ giới. Nói chung, Ngài chưa bao giờ uống rượu hay ăn thịt ngoài các chất liệu samaya trong những bữa tiệc cúng dường. Có lần Ngài kể lại chi tiết một giấc mộng trong đó Ngài rất khao khát uống rượu, nhưng Ngài quyết định rằng điều này là hoạt động của mara nên Ngài đã kiêng không uống. Sau đó, Ngài không còn thèm muốn nó, nên rượu và thịt chẳng bao giờ Ngài chạm môi trong cuộc sống hàng ngày.

Tiếp nhận truyền thống nghi quỹ Saroruhavajra của Hevajra khi Jetsun Rinpoche được mười một tuổi, một năm sau, Ngài ban một thuyết giảng chi tiết về nó và tất cả ai nghe Ngài đều có ấn tượng rất mạnh. Ngoài ra, khi mười hai tuổi Ngài nằm mơ khẩn cầu ba tantra của Hevajra, sau đó Ngài nhận thức thấu đáo thật tánh của mọi hiện tượng.

Khi cha Ngài viên tịch, Dragpa Gyatsen được mời ban giáo lý tại một buổi lễ hội lớn về Giáo Pháp. Một lần nữa Ngài gây ấn tượng cho nhiều đệ tử với sự giải thích về Hevajra-tantra.

Ngài nhận được nhiều giáo lý từ cha Ngài, Sachen Kunga Nyingpo. Như người giữ ngai của Sakya, Ngài cũng nhận được nhiều giáo lý từ những đạo sư như Nyan Tsugtor, Zhang Tsultrim Drag, Nyan Wangyal, Nepali Jayasena, và Lotsawa Palchog Dangpo Dorje. Thực hành hàng ngày của Ngài bao gồm đầy đủ bảy mươi mạn đà la. Chẳng hạn, Ngài thiền định toàn bộ thực hành Hevajra trong lúc đưa Ngài lên ngai khi giảng dạy Giáo Pháp. Trong cách đó, Ngài chưa từng tách rời thân, khẩu, và ý của Ngài khỏi hai giai đoạn phát sinh hay hoàn thiện.

Về mặt khả năng giải nghĩa giáo lý, không có luận thư nào quá khó với Ngài để làm cho dễ hiểu, và khi Ngài giảng giải ngay cả những bản văn khó nhất, những đệ tử của Ngài đều thấy rất dễ hiểu. Tương tự, Ngài có khả năng loại bỏ nghi ngờ và nhận thức sai lạc với những người mà Ngài tranh luận, vì những trả lởi của Ngài luôn luôn phù hợp hoàn mãn với Giáo Pháp.

Jetsun Dragpa Gyaltsen đã viết nhiều luận giảng quan trọng. Ngài đã hoàn tất bộ tam lý luận bắt đầu bởi anh Ngài, một giải thích đầy đủ về toàn bộ nền tảng, con đường, và kết quả của thực hành Hevajra được gọi là Cây Như ý Quý báu (rin po che ljong shing). Bản văn này vẫn giữ vững lập trường như sự trình bày xác quyết của quan điểm và thực hành của Sakya, và nó là một trong những viên ngọc quý thật sự của truyền thống Sakya. Ngài cũng viết luận giảng xác quyết của Sakyapa về Hevajra-tantra, Được Phú Bẩm Với Sự Thanh Tịnh (dag ldan). Hai bản văn này cùng với Sự Giới Thiệu Chung Về Các Phân Chia Của Tantra của Ngài Lopon Sonam Tsemo, hình thành cốt tủy sự giải thích về giáo lý Vajrayana của phái Sakya. Một cách tổng quát, chúng được xem là sự bình luận đầy đủ của dòng truyền giải nghĩa Dombhi Heruka về Con đường và Kết quả, như sự đối nghịch với truyền thống hướng dẫn sâu sắc truyền xuống qua Krishnapa. Dragpa Gyaltsen cũng viết một luận giảng đầy đủ về Vajrapanjara-tantra, nên Ngài và anh trai đã góp phần hoàn tất những luận giảng về ba tantra chính của phái Sakya – Hevajra, Vajrapanjara, và Samputa.

Jetsun Rinpoche cũng viết những sadhana chi tiết và các sách giáo khoa thực hành cho truyền thống Khon Vajrakilaya, và Ngài đã duy trì các hướng dẫn miệng của Đức Padmasambhava ban cho Yeshe Tsogyal được truyền xuống trong truyền thống Khon về Vajrakilaya. Một vòng các bản viết quan trọng khác của Ngài là Kho Tàng của Vua về Vòng Trị Liệu Y Khoa (gso dpyad rgyal po’i skor mdzod), bao trùm mọi khía cạnh về nghệ thuật chữa lành bệnh và luận thư quan trọng về y học Tây Tạng này còn tồn tại cho đến ngày nay. Cuối cùng, Ngài đã soạn thảo bản mô tả sớm nhất của những vị vua Tây Tạng, bắt đầu với Nyatri Tsanpo.

Nói chung, các tác phẩm sưu tập của Ngài hình thành bốn bộ. Với những tác phẩm thêm vào đã được đưa ra ánh sáng gần đây, Ngài đã soạn thảo khoảng gần năm bộ đầy đủ về các luận giảng, nghi quỹ, và những tác phẩm về tất cả thể loại khác nhau.

Nói riêng, Jetsun Rinpoche đã viết một số bài ca dựa trên kinh nghiệm, cũng được giới thiệu trong sách này, được xuất bản lần đầu bởi Manjushri Báo trong chuỗi Thị Kiến. Các bài ca này là kho báu lớn của truyền thống Sakya, nhất là Bài Ca Vĩ Đại của Kinh Nghiệm (nyams mgur chen mo), trong đó Ngài Jetsun Rinpoche trình bày giáo lý thâm sâu nhất về Kiến và thực hành bao gồm mọi hệ thống Giáo Pháp của Tây Tạng, kiến uyên thâm về tánh tự-giải thoát của rigpa, và vị của kinh nghiệm nội tại về một trong những hành giả vĩ đại nhất của Tây Tạng.

Ngài biểu hiện nhiều dấu hiệu của sự thấu suốt cao cấp trong suốt đời và qua những giấc mộng của Ngài. Ngài được nhiều bổn tôn thiền định ban phước, và được sự thấu thị (tiên tri); ngay cả những vị trời, rồng đều đến với Ngài để xóa bỏ những nghi ngờ của họ. Ngài có niềm tin như thế nên nhận thức vị guru gốc của Ngài không khác với Phật Vajradhara (Kim Cương Trì), và khi cùng với các vị thầy mình, Ngài làm hài lòng các vị bằng việc hoàn thành các nhu cầu về thân, khẩu, và ý của các vị và không bao giờ tham gia nói chuyện vô nghĩa về các vị thầy. Khi guru của Ngài viên tịch, Ngài tiêu dùng mọi thứ Ngài có, không bám luyến để cúng dường v.v... Ví dụ, Ngài xây một điện thờ được biết là Utse Nyingma. Ngài cũng xây dựng những công trình kỷ niệm cho ông nội, cha và anh trai Ngài, và đều đặn cúng dường một trăm ngọn đèn phía trước mỗi nơi.

Jetsun Rinpoche có nhiều kinh nghiệm trong những giấc mơ của Ngài. Khi hai mươi tuổi, trong lúc chợp mắt Ngài nằm mơ thấy đang tụng niệm bài kinh cầu nguyện hồng danh Đức Manjushri (Manjushri-namasamgiti); Ngài thức giấc mà vẫn tụng niệm bản kinh. Hơn hai năm sau đó, Ngài có một số giấc mộng tương tự liên quan đến các kiếp sống trước của Ngài ở Ấn Độ.

Khi Ngài năm mươi lăm tuổi, trong năm con chó đực lửa (tuất hỏa), Ngài có một giấc mơ đặc biệt quan trọng về tánh quang minh trong sáng, trong đó Ngài Sachen Kunga Nyingpo xuất hiện và ban cho Ngài dòng truyền bí mật về giáo lý Con đường và Kết quả, khai thị đặc biệt làm sáng tỏ ý nghĩa của biểu tượng:

Tất cả Giáo Pháp ta dạy cho con đều được bao gồm ở đây:
Thật tánh của bồ đề tâm,
Pháp tánh bổn nguyên, được làm thành chỗ ngồi của hành giả
Giữ chặt nguyên tố gió,
và phát triển tốt sức nóng của lửa với tumo.
Dòng chảy của bồ đề tâm phải đi vào kinh mạch trung ương
và còn nữa, để đem các nguyên tố chịu dưới sự kiểm soát.
Thực tế hóa năm trí tuệ,
hành giả đạt được trạng thái bất tử.

Sự thấu suốt của Jetsun Rinpoche cũng được nhà hiền triết Kashmiri Sakya Sribhadra công nhận, người sau này đến Sakya trong khoảng năm 1208 và ban thụ phong về Sakya Pandita vào lúc đó.

Vào một dịp, vị đại Panchen tiên đoán có nhật thực. Jetsun Rinpoche nói, “Xin đừng nói điều đó. Nó sẽ không xảy ra ngay bây giờ.” Vị pandita thấp hơn rất bối rối, nhưng sự che khuất không xảy ra. Jetsun Rinpoche đã ngăn chận nó bằng việc chặn lại gió di chuyển vào kinh mạch rasana và lalana và bằng việc làm cho bồ đề tâm đỏ và trắng đi vào và hòa trộn vào kinh mạch trung ương. Panchen nói, “Lão cư sĩ đó sẽ làm bất cứ điều gì có thể chỉ để chứng minh ta sai. Chẳng có gì để nói thêm. Ta hiểu. Lão cư sĩđó thật đáng tự hào.”

Vào lúc khác, khi Jetsun Rinpoche đang thiền định tại Zim Chil Karpo, vị đại Pandita, người sắp rời Sakya, đã hỏi Sapan, “Chú của ông đang làm gì?”

Sapan trả lời, “Ông ta đang trụ trong thiền định.”
Pandita nói, “Chúng ta nên đến và gặp ông ấy.”
Đứa trẻ đáp, “Con sẽ đi trước tiên.”
Nhưng vị Pandita đề nghị, “Hãy cùng nhau đi.”

Do vậy họ đã đi cùng với nhau. Jetsun Rinpoche đang làm cúng dường và tán thán đến bổn tôn Guhyasamaja Ngài đã tạo ra ở trước mặt. Ngài nghĩ rằng nên bày tỏ tôn kính đến khách, Ngài đứng lên để chào hỏi vị Pandita, có ý định là đặt chuông và vajra lên bàn, nhưng chúng lại treo trong không trung.

Vị đại Pandita nói, “Điều đó, thực sự gây kinh ngạc,”

Jetsun Rinpoche trả lời khiêm tốn, “Điều này hoàn toàn không có gì đáng ngạc nhiên cả.”

Sau đó vị Pandita đảnh lễ Jetsun Rinpoche, nhưng vị pandita thấp hơn phàn nàn “việc đảnh lễ dâng hiến đến cư sĩ là không thích hợp. Ngay cả dù ông đã làm, xin hãy đừng làm thêm.”

Vị đại Pandita trả lời, “Jetsun Dragpa Gyaltsen là vị Mahavajradhara thật sự. Ngài đã thấy mandala của Guhyasamaja.” Sau đó ông làm trang hoàng đỉnh đầu Jetsun Rinpoche.

Jetsun Rinpoche cũng có thể giao tiếp với những sinh linh phi nhân, chẳng hạn Ngài nói với hắc long Kunshe, “Ta muốn xây một điện thờ ở đây, vậy hãy lấy hết tài sản của ngươi và đi nơi khác.”

Tìm kiếm kỹ lưỡng, vị rồng đáp, “Tôi tìm khắp nơi, và cách một khoảng không gian nhỏ trên bờ biển, chẳng có chỗ nào chọn được.”

Jetsun Rinpoche ra lệnh, “Vậy, hãy chọn một nơi nào đó.”

Kunshe than vãn, “ Nếu tôi chỉ lấy vàng, chắc phải hàng ngàn năm,”

“Tuy vậy, hãy ở đây và làm một số phòng,” vị tổ yêu cầu.

Vị rồng chuyển đi nơi khác, được dẫn dắt bởi Mon Dorje Raja và được Ngài Jetsun Rinpoche đẩy từ sau. Nơi ông ta cư trú là tàn tích của tảng đá hiện nay tại phía đông Ladrang. Sau đó Jetsun Rinpoche xây điện thờ mà Ngài gọi là Utse Nyingma.

Khi Jetsun Rinpoche được sáu mươi mốt tuổi, Ngài có một giấc mơ ở trong một đồng cỏ. Một số phụ nữmàu xanh dương nói với Ngài, “Hãy đến thiên đường của dakini, Khechari.”

Jetsun Rinpoche hỏi, “Tại sao tôi phải đến Khechari? Vì chư Phật không hiện hữu nào khác hơn là lợi ích chúng sinh, tôi không đi.”

Có một tảng đá trắng, nhẵn phía trước Ngài, và họ thúc dục, “Hãy đến và bước lên và ông sẽ đến Khechari.”

Nhưng Ngài không bước lên tảng đá.

Vào một buổi chiều tháng chín khi Ngài sáu mươi bảy tuổi, Sachen xuất hiện được bao quanh bởi tám đại Bồ Tát; bên phải Ngài là là chín bổn tôn mandala Hevajra và bên trái là Đức Phật Shakyamuni được bao quanh bởi tám vị Arhat, Kaudinya, và còn nữa. Sachen hỏi, “Nếu ngươi được thụ phong, vậy ai được thụ phong? Nếu ngươi nhận quán đỉnh, vậy ai nhận nó?”

Jetsun Rinpoche trả lời, “Nếu con đã thọ giới và nhận quán đỉnh, bậc Pháp Vương (Sachen) là vị tu việntrưởng và bậc thầy của con.”

Ngài Sachen đáp, “Con đã hiểu rõ theo cách như nó là.”

Trong giấc mộng, Jetsun Rinpoche có thể loại bỏ nhiều nghi ngờ của Ngài nhờ hỏi các vấn đề.

Một năm sau, nhiều sứ giả linh thánh mời Ngài đến cõi tịnh độ của Đức Phật Amitabha, nhưng Ngài mời đi. Năm sau dù nhiều vị trời gửi lời mời Ngài, không tán thán vũ trụ 10 Saha cũng không tán thán cõi tịnh độ, Ngài cũng không nghiêng về phía tịnh độ cũng không chán ghét các cõi xấu. Ngài nói, “Những người không có sự bảo vệ đều tin tưởng ở tôi, do vậy tôi không đi,” và mời những sứ giả về.

Những sứ giả nói, “Bằng mọi phương tiện Ngài phải đi khi được bảy mươi tuổi,” và Ngài thấy cõi tịnh độ Sukhavati. Trong nhận thức của người bình thường, mặt đất rung chuyển, các âm thanh được nghe, và nhiều ánh sáng kỳ diệu xuất hiện.

Một buổi chiều trong năm Ngài bảy mươi tuổi, một số người thấy tập hội các bổn tôn mời Ngài đến cõi tịnh độ, và có nói rằng Sapan, cháu Ngài cũng chứng kiến điều này. Sáng hôm sau, Sapan đợi Jetsun Rinpoche hiện diện, với đầu tựa vào dầu gối. Ông có một giấc mơ ngắn, trong mơ ông thấy một tập hội bổn tôn đến từ cõi tịnh độ ngự trên những tia sáng tràn đầy bầu trời và bao quanh bằng các mạng lưới châu báu. Các Ngài mang một ngai sư tử khảm ngọc cùng với nhiều cúng dường. Các Ngài nài xin Jetsun Rinpoche đến Sukhavati, và hình như vị thầy quan tâm. Các bổn tôn nói, “Hãy nhìn xem cõi tịnh độ,” và làm biểu tượng đảnh lễ. Sapan thấy mặt đất được làm bằng ngọc bích, và có nhiều sự vật đẹp đẽ như cây làm bằng châu báu.

Vào lúc đó, khi Sapan thức dậy, đã cúng dường Bài Nguyện Bảy Chi và thiền định trên mandala của ông, Jetsun Rinpoche nói với Sapan, “Ta sắp đến cõi tịnh độ,. Ta sẽ không ở đây lâu, vì sau đó ta sẽ trở thành vị hoàng đế của pháp giới trong thế giới Màu-Vàng ròng, như ta đã giải thích với ông, và tịnh hóa cõi Phật của ta. Sau đó, trong hơn ba kiếp sống, ta sẽ đạt được thành tựu tối thượng của Mahamudra trong một đời không cần từ bỏ thân ta trong sự tùy thuộc vào tùy thuộc bổn nguyên của Mantra Bí mật.”

Do vậy, bậc thầy vĩ đại đã rời bỏ thế gian này đến cõi tịnh độ vào ngày mười hai tháng hai của ngườiTây Tạng trong năm con chim trống lửa (1216)

Sakya Pandita Kunga Gyaltsen Palzangpo (1182-1253 C.E.)

Con trai út của Ngài Sachen, Palchen Woedpo có hai con trai với vợ ông, Machig Garphuma Nyitri Cham. Con trai lớn nhất là Pháp Vương Sakya Pandita, tên là Kunga Gyaltsen. Khi mang thai Ngài, mẹ Ngài có một giấc mơ trong đó một vị rồng châu ngọc nhìn bà với cái nhìn trừng trừng không thể chịu nổi và nói, “Tôi sẽ đến và ở với bà.” Sau đó bà kinh nghiệm một trạng thái xuất chúng của thiền định. Khi Ngài sinh ra ngày hai mươi sáu tháng hai năm con cọp đực nước (dần thủy), bầu trời tràn đầy ánh sáng. Cha Ngài lúc đó được ba mươi ba tuổi.

Sau khi Ngài sinh ra, do sự kích hoạt các dấu vết trước, Ngài có thể nói một số tiếng Phạn và nói tiếngẤn Độ và Tây Tạng không cần rèn luyện. Ngài được sinh ra như một pandita ở Ấn Độ và được Đức Manjushri bảo vệ trong hai mươi lăm kiếp sống.

Về phần xác định ý nghĩa, vị Kashmiri pandita Shakya Sribhadra nhận được một tiên tri liên quan đến Sakya Pandita từ Đức Tara. Bác sĩ Biji, vị học giả Tsang Nag và những cá nhân khác đã thấy Ngài như thân lưu xuất của Manjushri, điều này rõ ràng trong tiểu sử của Ngài. Về mặt ý nghĩa tạm thời, Sakya Pandita có thể thấu hiểu mọi phạm vi học tập chỉ nhờ nghe chúng một lần.

Ngài thọ nguyện hành giả cư sĩ độc thân từ người chú, Jetsun Dragpa Gyaltsen, và được ban danh hiệu Kunga Gyaltsen. Ngài tiếp nhận hai hệ thống giới nguyện của Bồ Tát cũng như bốn quán đỉnh của Mahayoga.

Từ cha Ngài, Sakya Pandita tiếp nhận quán đỉnh Hevajra và được xây dựng trong ba nguyện. Khi được mười tám tuổi, Ngài tiếp nhận giáo lý Abhidharma (A Tỳ Đàm) từ vị đại học giả Vasubhandu (Thế Thân) trong trạng thái quang minh trong sáng, và Ngài thấu suốt rõ ràng từng chữ của bản văn. Vì thế, phái Sakya có một dòng truyền ngắn đặc biệt về Abhidharma vẫn tiếp tục cho đến hiện nay. Khi Sakya Pandita tiếp nhận giáo lý Abhidharma sau này từ vị pandita Shakya Sribhadra, hoàn toàn không có ý nghĩa nào khác biệt.

Ngài cũng có một giấc mơ trong đó Ngài gặp học giả Dignaga và tiếp nhận những điểm trọng yếu cho vô lượng bản văn, và Ngài trở thành toàn trí trong nhiều chủ đề, như luận lý. Ngài tiếp nhận luận thư Maitreya từ Zhudon Dorje Kyab, vòng Lý luận từ dòng truyền cổ về lý luận từ Majya Changston và Tsurton Zhon Seng. Ngài cũng nhận được giáo lý về bốn hệ thống nguyên lý từ Tsegpa Wangchug Senge. Ngài được ban vòng Shijey của Ngài Padampa Sangye, Dzogchen, Chod, và giáo lý Kadampa của Chiwo Lhepa Changchub Wod, và Ngài hiểu hết tất cả.

Khi Ngài hai mươi ba tuổi, Sakya Pandita gặp một trong các vị thầy có tầm ảnh hưởng quan trọng nhất, Kashmiri pandita Shakya Sribhadra, đi cùng là Sangha Sri, Sugata Sri, và Dana Sri. Ngài Sakya Pandita tiếp nhận năm khoa học lý luận chính và phụ và còn nữa từ họ, và Ngài được công bố là pandita.

Khi Sakya hai mươi bảy tuổi, Ngài nhận thụ phong đầy đủ (thọ cụ túc giới) từ Shakya Sri, tiếp nhận pháp danh của tu viện là Bhadra Sri (hay Palzang theo tiếng Tây Tạng). Trong khoảng thời gian này Ngài cũng tiếp nhận đầy đủ giáo lý được duy trì bởi vị guru gốc và chú của Ngài, Jetsun Dragpa Gyaltsen. Đặc biệt khi Sakya Pandita khẩn cầu giáo lý uyên thâm về guru yoga, Ngài thấy chú Ngài như Đức Manjushri trong thân người, tinh hoa của tất cả chư Phật, và hiểu rõ những điểm trọng yếu của tất cả Giáo Pháp không có sai sót, do vậy Ngài đạt được đại định và thấu suốt không thể nghĩ bàn.

Ngài giảng dạy suốt cuộc đời Ngài. Khi lên chín tuổi, Ngài đã dạy sadhana của Hevajra; lúc mười một tuổi dạy tantra của Hevajra và Buddhasamayoga, và lúc mười hai dạy Vajrapanjara và Samputa. Ngài chưa từng ngừng giảng giải cho đến khi Ngài bảy mươi tuổi.

Một vị thuộc phái Vedanta của Ấn Độ (Vệ Đà – Vệ Đàn Đà) tên là Harinada cùng năm người đồng hành từ Ấn Độ đến để tranh luận với Sakya Pandita. Ngài đã tranh luận thắng và cắt tóc của ông ta, chuyển hóa ông và những người đi theo sang Phật giáo.

Sakya Pandita viết nhiều sách, bốn quyển quan trọng nhất trong những sách này là Kho Tàng của sự Suy Luận (tshad ma rigs gter) cho lý luận đạo Phật; Làm Trong Sáng Mục Đích của Muni (thub pa’i dgongs gsal) cho con đường Mahayana; Sự Phân Biệt Ba Giới Nguyện (sdom gsum rab phye) để loại bỏ nhận thức sai lạc về thực hành Vajrayana; và tác phẩm Ngài yêu thích nhất – mà phần lớn người Tây Tạng ghi nhớ thuộc lòng nhiều phần – Kho Tàng Quý Báu của Lời Hùng Biện (legs bshad rin po che mdzod) đề cập đến đời sống hàng ngày. Thêm vào đó, Ngài đã viết những luận thư quan trọng về văn phạm, âm nhạc, y khoa, nghệ thuật, thơ ca, và những chủ đề khác. Ngoài ra, Ngài là một dịch giả khéo léo và đã chịu trách nhiệm cho lần xuất bản cuối về Pramanavarttika của Dharmakirti (Pháp Xứng), cũng như các bản văn khác. Nhờ tìm thấy và phiên dịch Tác phẩm chưa Hoàn thành về Tantra Gốc Vajrakilaya (phur ba’l rtsa rgyud dum bu), đã được chính tay Đức Padmasambhava viết trên lá cây cọ, Sakya Pandita đã thiết lập vững chắc giá trị hiệu lực về truyền thống Vajrakilaya-tantra của phái Nyingma, giáo lý do tổ tiên truyền lại của gia tộc Khon và là một trong các thực hành chính của Ngài.

Khi sáu mươi tuổi, Ngài được mời đến Trung Quốc bởi vị thủ lãnh Mông Cổ Godon Khan. Ngài không thể từ chối lời mời thỉnh này, vì xuất phát từ hình thức đe dọa xâm lăng Tây Tạng. Để bảo vệ người dân Tây Tạng từ người Mông Cổ, mà gần đây đã xâm lăng và đánh thắng Trung Quốc, Sakya Pandita và hai người cháu – Chogyal Phagpa chín tuổi, và Chagna, người em năm tuổi – bắt đầu lên đường đến Trung Quốc trong năm 1244. sau chuyến đi trong năm năm, cuối cùng họ đến triều đình khan ở Trung Quốc, Ngài Sakya Pandita đã lưu lại ở đó cho đến cuối đời.

Một trong những sự kiện nổi tiếng và đáng ngạc nhiên mà Ngài đã thực hiện khi nhà vua mời Ngài đến một điện thờ ảo được tạo ra bởi thầy phù thủy Trung Quốc. Vị tổ đã làm cho điện thờ này trở thành thật qua năng lực thiền định của Ngài, và điều này làm cho vua và triều đình có niềm tin trọn vẹn vào Giáo Pháp.

Nói chung, Sakya Pandita là vị học giả có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử Phật giáo Tây Tạng. Ngài đã xây dựng một ngôi làng nhỏ cho việc học tập và cấp học bổng, và Ngài đã khởi đầu thời hoàng kim của Phật giáo Tây Tạng. Những luận thư của Ngài, dù có thể gây tranh luận đến một số phạm vi, đều được xem là có căn cứ đích xác trên các chủ đề về lý luận, Phật giáo Vajrayana và Mahayana. Ngài biểu hiện ra ngoài những dấu hiệu của sự thấu suốt (giác ngộ), như là ushnisha (nhục kế) trên đỉnh đầu Ngài. Sau khi viên tịch Ngài tiếp tục trở thành một vị Phật được gọi là Vimala Sri trong Thế Giới Màu Vàng Ròng.

Drogon Chogyal Phagpa (1235-1280)

Drogon Chogyal Phagpa sinh ra giữa những dấu hiệu xuất chúng đến em trai Ngài Sakya Pandita, Zangtsa Sonam Gyaltsen (1184-1239), và vợ là Machig Kunkyi, trong năm con cừu cái gỗ (mùi mộc), lúc cha Ngài năm mươi hai tuổi. Ngài nhớ lại những kiếp trước của Ngài như Saton Riwa, Langriwa, và những người khác. Chogyal Phagpa đã dạy nghi quỹ Saroruhavajra khi Ngài được ba tuổi, và Jatakas khi Ngài lên tám; khi chín tuổi Sakya Pandita dạy Ngài Hevajra-tantra. Để làm mọi người ngạc nhiên, Phagpa đưa ra một giải nghĩa về Những Lời Khuyên Cho Sự Thu Thập Tích Lũy (Sambharaparikatha) của vị tổ Vasubhandu cùng năm đó, và niềm tự hào của các học giả bị suy giảm khi họ nghe sự giải thích này từ một cậu bé. Nghĩ rằng một người bình thường không thể có trí tuệ như vậy, họ xem Ngài là một Arya (bậc Thánh). Vì thế, Ngài được tất cả biết đến như Phagpa, có nghĩa “Arya”†

Vào lúc chín tuổi Ngài đến phía bắc để chăm sóc Sakya Pandita. Trong lúc ở Lhasa, Chogyal Phagpa tiếp nhận thụ phong cho người mới tu (sa di) trước tượng Phật Jowo, và ở Kyormo Lung, Ngài tiếp nhận nguyện Getsul từ Sherab Pal.

Ngài dùng hết thời gian của Ngài để chăm sóc Sakya Pandita trong chuyến du hành và cu trú ở Trung Quốc, cho đến lúc mười bảy tuổi, Chogyal Phagpa rời khỏi Mongolia (Mông Cổ). Sakya Pandita rất hài lòng về Ngài vì đã thành thạo những giáo lý bên ngoài và bên trong của Vajrayana, và ban cho Ngài một ốc xà cừ trắng để tuyên thuyết Giáo Pháp và một bát khất thực. Giao phó các đệ tử cho Ngài, vị tổ nói, “Đã đến lúc ngươi giảng dạy để lợi ích cho nhiều chúng sinh, và nhớ lại những lời hứa của ngươi.” Sau đó Sakya Pandita viên tịch vì đã hoàn thành tất cả những ý định của Ngài.

Được Khan (Vua) của Mông Cổ mời, Phagpa xây dựng niềm tin nhà vua bằng việc thực hiện các phép mầu, như việc cho thấy một trong năm gia đình Phật một cách tách biệt bằng việc cắt rời năm chi của thân Ngài với một thanh kiếm bén. Bắt đầu với Khan, Chogyal Phagpa ban quán đỉnh Hevajra trên hai mươi lăm đệ tử và đem Vajrayana đến vương quốc Mông Cổ. Nhà Vua ban tước vị Tishri và mười ba vùng đất chung quanh Tây Tạng như sự cúng dường của nhà vua.

Vào lúc hai mươi mốt tuổi, Chogyal Phagpa thọ cụ túc giới tại biên giới Trung quốc và Mông Cổ từ vị tu viện trưởng Dragpa Senge, của Nyethang; bậc thầy về nghi lễ là Jodan Sonam Gyaltsen. Phagpa tiếp nhận giáo lý về Abhisamayalankara và những bản văn khác từ vị tu viện trưởng và về Vinaya (Giới luật) từ bậc thầy của những nghi lễ.

Hai năm sau, Ngài nhận lời mời đến núi năm-đỉnh và tiếp nhận nhiều giáo lý về Yamari từ Tong Ton. Sau đó, Ngài trở về cung điện của Khan, và khi một tập thể Giáo Pháp được triệu tập, Ngài chiến thắng hai mươi ba vị thầy Trung Quốc trong tranh luận và cho họ thấy quan điểm đúng.

Khi ba mươi tuổi, Ngài trở lại ngai của Sakya, mà Ngài đã vắng mặt từ lúc chín tuổi. Ngài đã ban nhiều giáo lý ở đó; và cũng nhận được nhiều giáo lý về những khoa học bên ngoài, bên trong, một biển trao truyền và hướng dẫn từ Nyan Wod Srung, thành tựu giả Yontan Pal, Chim Namkhai Drag, Tsog Gom Kunga Pal, Lowo Lotsawa, Chiwo Lheypa Joo Sey, và các vị khác.

Sau đó, Ngài được Khan triệu hồi lại Trung Quốc và đến đó khi Ngài ba mươi ba tuổi. Ngài bổ nhiệm mười ba vị trí để quản lý những trách nhiệm khác nhau và được dâng cúng phần còn lại của ba tỉnh ở Tây Tạng như một cúng dường cho sự quán đỉnh.

Vào lúc bốn mươi hai tuổi, lần thứ hai ở Trung Quốc trong chín năm, Ngài trở lại Sakya. Ngài giảng dạy một Pháp hội lớn và sử dụng toàn bộ tài sản của Ngài không giữ lại thứ gì, cho sự kiện này. Ngài thiết lập nền tảng cho trường đại học Giáo Pháp và xây những điện thờ (chùa) thân, khẩu, và ý của chư Phật. Ngài bố thí cho tất cả người nghèo trong vùng và chỉ biểu hiện những hoạt động tích cực đến chúng sinh. Ngài hoằng Pháp đến Tây Tạng, Trung Quốc, và Mông Cổ; thọ giới cho 450.000 người mới tu (sa di) và tu sĩ thọ cụ túc giới; ban quán đỉnh về Vajrayana trên mọi người của mười bốn ngôn ngữ khác nhau. Ngoài ra, Ngài thiết lập vô số đệ tử trong sự giải thoát và chín muồi qua sự ban phước của trao truyền và hướng dẫn. Ngài ban những luận giảng về sutra (kinh điển), luận thư, và những giai đoạn thực hành trong Hinayana và Mahayana; trả lời những câu hỏi; và viết nhiều bản văn thật dễ hiểu.

Sáng sớm của tháng mười một năm con rồng đực sắt (thìn kim); khi Ngài bốn mươi sáu tuổi, đã cố gắng to lớn làm lợi ích người khác, Chogyal Phagpa ngồi kiết già, cầm chày vajra và chuông. Ngài chắp hai tay chéo nhau, và giữa những âm thanh, hương thơm, và mưa hoa, Ngài viên tịch.

Chogyal Phagpa là vị tổ cuối của năm vị tổ sáng lập phái Sakya. Cám ơn những nỗ lực của Ngài, hệ phái đã hướng dẫn dân Tây Tạng gần một thế kỷ; mở rộng khắp nơi; và trở thành viện nghiên cứu có ảnh hưởng lớn của xứ sở cho hai trăm năm kế tiếp, sản sinh ra các học giả nổi tiếng nhất trong lịch sử Tây Tạng, như các Ngài Buton, Dolbuwa, Longchenpa, Rendawa, Tagtsang Lotsawa, Tsongkhapa và hai đệ tử chính, Rongton, Dagpo Tashi Namgyal, Gorampa, và Shakya Chogden.

Về năm vị tổ, Ngài Sachen được xem là thân lưu xuất của Đức Avalokiteshvara; Lopon Rinpoche, Jetsun Rinpoche, và Sapan được xem là thân lưu xuất của Đức Manjushri; và Chogyal Phagpa được xem là thân lưu xuất của Đức Vajrapani (Kim Cương Thủ).

Ngor và Tshar

Hai phụ phái chính của truyền thống Sakya là truyền thống Ngor và Tshar. Dòng truyền Ngor được sáng lập bởi Ngorchen Kunga Zangpo (1382-1456 C.E.). Ngài sinh năm tuất thủy, rèn luyện tại Sakya và các tu viện khác. Vị thầy đầu tiên của Ngài là thành tựu giả Buddha Sri, và Ngài là một trong những vị thầy chính của Gorampa Sonam Senge.

Năm 1430, khi bốn mươi tám tuổi, Ngài thành lập tu viện Ngor chính của Evam Choden gần Sakya. Ngài đạt được cấp độ thấu suốt rất cao và viên tịch trong năm tí hỏa, khi Ngài bảy mươi bốn tuổi.

Ngorchen đã viết nhiều luận giảng Vajrayana quan trọng, và tất cả giáo lý Lamdre chủ yếu đều qua Ngài. Các vị thầy vĩ đại khác của Ngor bao gồm Konchog Lhundrup; Panchen Ngawang Chodrag; và gần đây hơn, Ngài Loter Wangpo là đệ tử Sakya chính của Ngài Khyentse Wangpo. Ngor cũng được nổi tiếng về sự bảo tồn của họ về cái gọi là bảy mandala của Ngor: Guhyasamaja, Hevajra, Chakrasamvara, Vajrayogini, Vajrabhairava, Sarvavidya, và Mahakala.

Dòng truyền Tshar được thành lập bởi vị tổ được bầu Tsarchen Losal Gyatso (1502-1567 C.E.), người bắt đầu hoạt động đạo Phật của mình như một tu sĩ Gelugpa. Ngài sinh năm tuất thủy, thọ giới sa di từ Dalai Lama thứ nhất, Gendun Gyatso, và tu hành tại tu viện Tashi Lungpo. Vì Ngài có niềm tin mạnh mẽ vào truyền thống Sakya và ở vị tổ Sakya, Doringpa, vị thầy chính của Ngài, Tsarchen Losal Gyatso nhận được tiên tri từ Vajrayogini trong thân người, nên Ngài đi tìm Doringpa, đang cư trú trong khu rừng bao quanh Pháo Đài Đá Ka’u gần Sakya.

Tsarchen đạt đến cấp độ thấu suốt cao và viên tịch vào lúc sáu mươi lăm tuổi, thân vật chất của Ngài tan hòa vào dharmadhatu (pháp giới). Ngài không thành lập giới luật mới của tu viện, nhưng dòng truyền Tshar đã được thiết lập tại tu viện Rongton Sheja Kunrig của Nalendra Phanpho. Bản thân Ngài Tsarchen có nhiều vị thầy và nhiều đệ tử, và có nhiệc bậc thầy vĩ đại trong dòng truyền Ngài, bao gồm Đức Dalai Lama thứ năm, người nhận được cả hai Lamdre và Vajrayogini từ Nesar Je trong thế kỷ mười bảy.

Các học thuyết của Phái Sakya

Phái Sakya giảng dạy đầy đủ phạm vi các chủ đề thích hợp với ba thừa được giới thiệu chung trong Phật giáo Tây Tạng – đó là Hinayana, Mahayana, và Vajrayana (hay Đại Thừa Mantra Bí Mật Hiếm Thấy).

Khi trình bày triết học đạo Phật, nó chia giáo lý thành bốn phần: Vaibhashika (Thắng Luận Tông), Sautrantika (Kinh Lượng Bộ), Chittamatra (Duy Thức), và Madhyamaka (Trung Đạo). Giống như tất cả học phái của Tây Tạng, quan điểm của Sakya được xem là Madhyamaka.

Quan điểm cứu cánh của nó được gọi là “quan điểm của tự do từ sự phát triển” (spros bral lta ba) được xác định rõ ràng trong Sự Phân Biệt Về Những Quan Điểm (lta ba shan dbyed) của Gorompa Sonam Senge. Sự giải thích của hai phái chính khác của Madhyamaka Tây Tạng là phái Khác Tánh Không của Dobulwa Sherab Gyaltsan, khởi nguyên trong phái Jonang, và sự giải nghĩa của Je Tsongkhapa về Prasanga Madhyamaka (Trung Quán Ứng Thành). Phái Sakya tìm thấy nguồn gốc quan điểm Madhyamaka tối hậu từ dòng truyền được giới thiệu đến Tây Tạng bởi dịch giả Patshab Nyima Dragpa ở thế kỷ mười hai, người cùng với pandita Jayananda thiết lập những bản văn Madhyamaka của Chandrakirti như sự giải nghĩa xuất sắc của Ấn Độ về phái Madhyamaka của Nagarjuna (Long Thọ). Sự yêu thích ban đầu của người Tây Tạng về hệ thống Madhyamaka của Bhavaviveka và Shantarakshita giới thiệu ở thế kỷ thứ tám lại bị lu mờ.

Không giống như những người có uy tín của Tây Tạng sau này, như Tsongkhapa và Jonang, phái Sakya tranh luận với sự giải thích thận trọng hơn về Madhyamaka, theo sau gần gũi với những pandita Ấn Độ và chống lại sự giải thích mới mẻ.

Lamdre, con đường và kết quả của nó

Giáo lý chủ yếu trên cấu trúc truyền thống thực hành của Sakya là vòng hướng dẫn kết nối với Hevajra-tantra được biết như Hướng Dẫn Miệng Quý Báu về Con Đường và Kết Quả của Nó (gsung ngag rin po che lam dang ‘bras bu dang bcas). Giáo lý này bắt nguồn từ vị pandita Ấn Độ Sri Dharmapala của Nalanda ở thế kỷ thứ chín, người đã thực hành Vajrayana trong nhiều năm. Sau một loạt các chướng ngại và kinh nghiệm, Ngài gặp hóa thân lưu xuất của bổn tôn Nairatma phối ngẫu của Heruka, ban quán đỉnh và làm Ngài nhận biết sáu bhumi (địa) trong sáu ngày. Sau khi hạnh cấp tiến của Ngài được biết, Ngài bị trục xuất khỏi tu viện và trở thành một yogin lang thang trước khi đạt được thân cầu vồng và tan hòa vào trạng thái của Đức Avalokiteshvara ở miền nam Ấn Độ.

Ngài có hai đệ tử chính, từ họ các dòng truyền chủ yếu của giáo lý Con đường và Kết quả đều có nguồn gốc từ Dombhi Heruka và Krishnapa.

Dombhi Heruka rất thông minh và đạt được nhận biết đầy đủ trong lúc quán đỉnh, nên chỉ yêu cầu một ít hướng dẫn và không ở lại lâu với Virupa. Dòng truyền Con đường và Kết quả của Ngài được xem như dòng truyền về sự bình luận Hevajra-tantra.

Trái lại, Krishnapa là một pandita Ấn Độ đã đi du hành và ở lại với Virupa vòng quanh Ấn Độ và là người được Virupa thay đổi tín ngưỡng. Ngài không sắc bén như Dombhipa nên Virupa ban cho những hướng dẫn chi tiết hơn, mà ngày nay còn hiện hữu như Bài Kệ Vajra của Con Đường và Kết Quả. Vì thế, dòng truyền của Krishnapa được xem là dòng truyền hướng dẫn sâu sắc, hay upadesha.

Cả hai dòng truyền này trải qua một số vị thầy cho đến khi được tái kết hợp bởi Lotsawa Drogmi của Tây Tạng. Cuộc sống và việc làm của Drogmi không bao hàm rộng rãi ở đây vì đã được trình bày chi tiết ở nơi khác.11 Chỉ cần nói rằng Drogmi nằm trong số những dịch giả viết nhiều nhất của giai đoạn mới, đã phiên dịch Hevajra-tantra, Vajrapanjara-tantra, Samputa-tantra, và nhiều bản văn khác. Ngài cũng gom lại nhiều dòng hướng dẫn sâu sắc khác nhau từ mười hai năm tạm trú ở Ấn Độ như một tu sĩ đạo Phật. Về phần lớn, tất cả các tài liệu thô mà sau dẫn đến việc hình thành sự giới thiệu riêng biệt của Sakya về Phật giáo Vajrayana – đó là ba tantra – bắt nguồn ban đầu từ Drogmi.

Giáo lý Con đường và kết quả đặt nền tảng trên phạm vi các bài kệ vajra của Virupa. Nhưng các bài kệ này ban đầu đề cập đến việc thực hành nâng cao giai đoạn hoàn thiện và các kinh nghiệm của mười ba giai đoạn của hành giả nhận biết tantric. Phần lớn phần còn lại của giáo lý và thực hành bắt nguồn từ truyền thống Sahaja Mahamudra của Saraha và Nagarjuna được giữ gìn trong bản văn được gọi là Đạt Tới Phía Trước Một Tháp (mchod rten drung thob), và từ sự Không Thể Nghĩ Bàn (Acantyakramo-upadesha) của Kotalipa.

Phương pháp của giai đoạn phát sinh xuất phát chủ yếu từ Saroruhavajra cũng được biết như Padmakara và Padmavajra, người nổi tiếng là Mahasiddha (Đại thành tựu) đã hiển lộ Hevajra-tantra. Các vị tổ ban đầu của Sakya cũng dựa trên nghi thức của Saroruhavajra cho thực hành của các Ngài, nhưng truyền thống sau này đã thay thế nghi thức này với hệ thống sáu chi của Durjayacandra được sắp xếp hợp lý hơn, bắt nguồn từ dòng truyền Con đường và Kết quả của Dombhi Heruka.

Những hướng dẫn khác bao gồm tumo yoga (du già nội hỏa) từ Krishnacarya, về thực chất tương đồng tumo yoga tìm thấy trong Sáu Pháp Du Già của Naropa của truyền thống Kagyu và bắt nguồn từ cùng vị tổ. Hướng dẫn Sahajasiddhi của Dombhi Heruka, những hướng dẫn của Indrabhuti, và những hướng dẫn về tám vị Mahasiddha khác tất cả đều được kết hợp với bài kệ vajra của Virupa thành một hệ thống hợp nhất về thực hành cho các giai đoạn phát sinh và hoàn thiện của Hevajra-tantra.

Có nhiều thực hành nhánh của Con đường và Kết quả, guru yoga (đạo sư du già), những thực hành để tiêu trừ chướng ngại, và còn nữa, khiến hành giả dần dần được nhận làm con khi họ tiến bộ trong hệ thống này cho đến khi thành tựu tối thượng của thân cầu vồng. Bản văn Ấn Độ chính được hỗ trợ bởi kiến thanh tịnh của Sachen Kunga Nyingpo, người đã nhận những hướng dẫn cao hơn từ Virupa như đã nhắc đến trước đây, và những hướng dẫn đặc biệt này đã được chôn dấu và giữ gìn trong vài thế hệ. Nhiều điểm đặc biệt của quan điểm Madhyamaka của Sakya được chi tiết hóa trong việc kết nối với giáo lý Con đường và Kết quả, nhất là trong Cây Như-Ý của Ngài Jetsun Dragpa Gyaltsen.

Do đó, trụ cột và xương sống của giáo lý Sakya là sự thực hành hàng ngày về các giai đoạn phát sinh và hoàn thiện kết hợp với sadhana Hevajra. Thêm vào thực hành hàng ngày này là Hevajra guru yoga và thực hành bảo vệ của Virupa.

Vajrayogini

Thực hành quan trọng thứ hai là thực hành vòng mà đích chính là sưu tập danh tiếng của Sakya về Mười Ba Giáo Pháp như Vàng Ròng. Đây là vòng rất thông dụng của Khechari của Naropa, hay Naro Khachod khi bà được biết ở Tây Tạng. Nếu Hevajra là cột trụ của dòng truyền Sakya thì Vajrayogini là trái tim. Lopon Sonam Tsemo nói với em, Jetsun Rinpoche, “Về tất cả hướng dẫn ta có, Vajrayogini là uyên thâm nhất.” Vì thế, giáo lý Vajrayogini độc nhất của Naropa chỉ được giữ gìn trong phái Sakya hàng trăm năm và không thật sự bắt đầu lan rộng đến các phái khác cho tới khi Dalai Lama thứ năm tiếp nhận từ Nesar Je.

Giáo lý Vajrayogini là trao truyền độc nhất của Naropa. Ngài tiếp nhận chúng trong một linh kiến về Vajrayogini và chỉ truyền cho hai đệ tử chính người Nepal, anh em Phamthings, người đã làm nhà của họ ngay dưới hang động Asura ở Pharphing gần Kathmandu, Nepal. Sau một thế hệ, những giáo lý này cùng với Chakrasamvara-tantra, đến Tây Tạng với Ngài Mal Lotsawa, một guru của Khon Konchog Gyalpo và Sachen Kunga Nyingpo. Giáo lý Vajrayogini đặt trọng tâm nổi bật trong một sadhana ngắn và một bộ hướng dẫn uyên thâm về giai đoạn hoàn thiện, đặc biệt là hướng dẫn về “thiền định vượt lên tư duy.”

Nói chung, những giáo lý có dạng phổ thông và bí mật, chủ yếu khác nhau trong chi tiết về thực hành guru yoga và giai đoạn hoàn thiện. Có nói rằng nhiều bậc thầy trong dòng truyền Sakya đã thấu suốt Phật tánh qua sự thực hành Vajrayogini hơn là qua bất cứ thực hành khác nào. so sánh với hệ thống Hevajra, Vajrayogini đặc biệt đễ hiểu và dễ thực hành; vì lý do này, truyền thống Sakya về Vajrayogini đã trở nên phổ biến khắp Tây Tạng, bất chấp về truyền thống.

Vajrakilaya

Truyền thống Khon về Vajrakilaya đã được nhắc đến. Nó chỉ là Kama, hay Long, dòng truyền về giáo lý Vajrakilaya đã được thực hành liên tục cho đến ngày nay. Trong lúc sự quán đỉnh và thực hành dòng truyền của truyền thống Kama khác về Vajrakilaya đã được duy trì, thì truyền thống Nyingma ưa chuộng thực hành về các terma, như Kilaya phạm vi rộng của Rigzin Godem. Điểm đặc trưng khác là Khon Kilaya không giống như các truyền thống Kama khác về Kilaya, là một hệ thống thực hành Anuyoga, hơn là hệ thống Mahayoga. Vì thế, chỉ có hệ thống Kama Anuyoga về thực hành Kilaya vẫn tiếp tục tồn tại.

Mahakala

Vị hộ pháp chính của truyền thống Sakya là Đại Mahakala bắt nguồn từ Vajrapanjara-tantra, được biết đến ở Tây Tạng như Gurgon (Panjaranatha). Panjaranatha Mahakala là thực hành như cả hai dharmapala (hộ pháp) và yidam (hộ Phật). Dòng truyền thực hành dharmapala là một kết hợp dòng truyền về truyền thống Mahakala đem đến Tây Tạng bởi một số vị tổ.

Dòng truyền đầu tiên bắt nguồn từ Sri Virupa và truyền qua Drogmi. Thứ hai xuất phát từ Pandita Amoghavajra qua Bari Lotsawa và cũng thực hành như một bổn tôn. Thứ ba xuất phát từ đại pandita Sraddhakaravarman qua các đại dịch giả Rinchen Zangpo, Trag Tenpa, và Mal Lotsawa và là thực hành bảo vệ thông thường vẫn còn sử dụng trong Sakya cho đến nay. Dòng truyền thứ tư xuất phát từ Sakya Sri qua Sakya Pandita.

Mahakala Nhỏ hơn là Chaturmukha Mahakala, được xem là vị bảo vệ học thuyết của Sakya và đến Tây Tạng với Nyan Lotsawa. Dòng truyền bảo vệ này được kết hợp với Guhyasamaja-tantra và tantra giải thích về Chakrasamvara.

Những học giả sau này trong Truyền thống Sakya

Các học giả-thành tựu của truyền thống Sakya là quá nhiều để tính đếm, nhưng ảnh hưởng của các Ngài trên toàn thể truyền thống Tây Tạng có tính then chốt. Các học giả-thành tựu của truyền thống Sakya như Yagton, Tagtsang Lotsawa, Rongton, Gorampa, Sakya Chogden, và trong thời hiện đại là Jamyang Khyentse Wangpo và Loter Wangpo như hành giả và như học giả đều kỳ diệu như nhau.

Truyền thống Sakya đã giữ ngọn cờ về kiến thức và thấu suốt cao trong bầu trời Giáo Pháp từ khi thành lập. Những bậc thầy Sakya đã hỗ trợ và nuôi dưỡng những học giả của các phái khác trong những thế kỷ. Ví dụ, Drugpa Kagyu siddha Yangonpa là đệ tử của Sakya Pandita; Longchenpa là đệ tử của Lama Dampa Sonam Gyaltsen; Tsongkhapa là đệ tử của cả hai Lama Dampa Sonam Gyaltsen và Rendawa Zhonnu Lodo; và gần đây hơn, Đại Kongtrul và Mipham đều là các đệ tử của Jamyang Khyentse Wangpo.

Acharya Lama Migmar Tseten

Việt dịch: Tuệ Pháp

Nguyên tác: Kho báu của dòng truyền thừa Sakya  - Treasures of the Sakya Lineage 

1. Dong, sBra, ‘Bru, và sGa là sự nổi tiếng rus chen bzhi (bốn thị tộc lớn). Chogyal Namkhai Norbu.
2. Mu là một bộ thần thánh cổ của Tây Tạng.
3. Người Mon thường được nhận dạng với khu vực của Bhutan.
4. Bảy người mà Shantarakshita thọ giới để xem người Tây Tạng có thể duy trì giới luật tu viện hay không.
5. Hai mươi tám thiên nữ thường xuất hiện trong nghi quỹ của Nyingma Mahayoga.
6. Nữ hộ pháp đứng đầu của phái Nyingma và bảo vệ chính của giáo lý Dzogchen.
7. Avalokiteshvara, Manjushri, và Vajrapani.
8. Cyrus Stearn, Cuộc Sống Minh Bạch (Boston: Nhà Xuất Bản Trí tuệ, 2001).
9. Zhangton Chobar.
10. Saha, hay “không thể chịu nổi”, pháp giới ám chỉ vũ trụ của chúng ta với các hành tinh, những thiên hà, và còn nữa.
11. Stearn, 2001.

Cây truyền thừa dòng Sakya

Sakya có nghĩa là Đất Màu Xám hay dòng truyền thừa Lam Thổ... Ngài Sakya Trizin đời thứ 41 hiện là Pháp Vương nắm giữ dòng truyền thừa Sakyapa

Quý Tộc Họ Khon và Khon Lui Wangpo Sunga

Từ thế kỷ tứ 8 đến nay, dòng họ Khon nổi danh là  dòng dõi quý tộc ở miền Nam xứ Tây Tạng.  Trong gia tộc họ Khon,  Khon Lui Wangpo Sunga là một trong bảy người Tây Tạng đầu tiên đã  đuợc thọ giới tỳ kheo dưới triều đại của vua Trisong Detsen và đã tu tập miên mật dưới sự hướng dẫn của đại đạo sư Liên Hoa Sanh. Cả dòng họ Khon đều là những đại thí chủ và hành giả theo truyền thống Nyingma tại vùng Tsang.

Đến thế kỷ thứ 11, truyền thống Nyingma tại vùng Tsang gặp nhiều biến thoái. Vị trưởng gia tộc họ Khon lúc bấy giờ, Khon Konchog Gyalpo, đã quyết định đi tầm thầy học đạo và đã có duyên hội ngộ với các vị Drogmi, Bari và Mal.

Drogmi và Những Giáo Huấn Của Đại Thành Tựu Giả Virupa

Ngài Drogmi là một một dịch giả và hành giả danh tiếng đã  tu học  suốt mười tám năm tại Ấn Độ với đại học giả Shantipa tại đại học viện Vikramashila.  Một trong những giáo huấn quan trọng nhất mà ngài Drogmi đã thọ nhận và đã truyền lại cho vị trưởng tộc Khon Konchong Gyalpo chính là các giáo huấn của Mật Điển Hô Kim Cương (Hevajra Tantra) và giáo huấn Lamdré - Đạo và Quả. 

Trải qua nhiều thế hệ truyền thừa, ngài Shantipa đã thọ nhận những giáo huấn về Hô Kim Cương và Lamdré  từ đại thành tựu giả Virupa, là một trong 84 vị đại thành tựu giả du già lừng danh nhất xứ Ấn. Ngài Virupa đã sống gần suốt cuộc đời mình ở tại  đại học viện Nalanda, ban ngày giảng dạy về hiển giáo và các giáo huấn của truyền thống Nguyên Thuỷ và Đại Thừa, nhưng ban đêm ngài bỏ giấc ngủ hằng đêm để tu tập theo các pháp tu của Mật Thừa, nhất là trì tụng mật chú của vị Hộ Phật Vajravarahi (Tib. Dorje Phagmo). Đến năm ngài 71 tuổi thì Virupa mới đạt được những  chứng đắc viên mãn; ngài lang thang khắp nơi như một hành giả du già và bắt đầu giảng dạy về các giáo huấn của Hô Kim Cương và Lamdré.

Trích từ Trang www.vietnalanda.org/linsakya.html 

Mời các bạn đọc thêm về Truyền thừa Sakya 2 file dưới:

01. Vài nét về dòng truyền thống Sakya

02. Vai tro tuong lai cua Sakya Trizin_TL 2014 FINAL 4